Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Манганий диоксиді минералы
Manganese dioxide mineral
Пиролузит – негізінен манганий диоксидінен (MnO2) тұратын және манганийдің маңызды рудасы болып табылатын минерал. Ол қара, аморфты көрінетін минерал, көбінесе дөңгелек, талшықты немесе бағана тәрізді құрылымға ие, кейде бүйрек пішіндес қабықтар түзеді. Оның металдық жылтыры, қара немесе көкшіл қара сызығы бар және ол теріге оңай кір қояды. Оның тығыздығы шамамен 4,8-ге тең. Атауы грек тілінен алынған, «от» және «жуу» деген сөздерден шыққан, оның шыныдан бояуды кетіру үшін қолданылуына сілтеме жасайды.
Pyrolusite is a mineral consisting essentially of manganese dioxide (MnO2) and is important as an ore of manganese. It is a black, amorphous appearing mineral, often with a granular, fibrous, or columnar structure, sometimes forming reniform crusts. It has a metallic luster, a black or bluish black streak, and readily soils the fingers. The specific gravity is about 4.8. Its name is from the Greek for fire and to wash, in reference to its use as a way to remove tints from glass.
Тарих
Еуропадағы ең танымал ерте үңгір суреттері марганец диоксидінің көмегімен жасалған. Пиролузит блоктары неандертальдық қоныстарда жиі табылады. Ол үңгір суреттері үшін пигмент ретінде сақталған болуы мүмкін, бірақ оны ұнтақтап, от жағу үшін күйдірілген саңырауқұлақтармен араластырған деген пікір де бар. Манганец диоксиді – адамның алғашқы аталары қолданған ең ерте табиғи заттардың бірі. Ол кем дегенде орта палеолиттен бастап пигмент ретінде қолданылған. Неандертальдықтар да от жағу үшін оны пайдаланған болуы мүмкін. Ежелгі гректерде μάγνης немесе Μάγνης λίθος ("Магнес литос") деген термин болған, ол Магнезия деп аталатын аймақтың тасын білдіреді – бұл Фессалиядағы Магнезияға немесе Кіші Азиядағы сол атпен аталатын жерлерге қатысты. Екі минерал – магнетит және пиролузит (манганец диоксиді) μάγνης деп аталған. Кейін марганец диоксидін атау үшін "магнезия" термині қолданылды. XVI ғасырда оны "манганезум" деп атады. Ол сондай-ақ Алабандикус (Кіші Азиядағы Алабанда аймағынан) және Браунштейн деп те аталды. Соңында, манган элементінің атауы "манганезумнан" шыққан, ал "магнезия" дегені басқа элементтің оксиді – магнийді білдіретін болды.
Some of the most famous early cave paintings in Europe were executed by means of manganese dioxide. Blocks of pyrolusite are found often at Neanderthal sites. It may have been kept as a pigment for cave paintings, but it has also been suggested that it was powdered and mixed with tinder fungus for lighting fires. Manganese dioxide, in the form of umber, was one of the earliest natural substances used by human ancestors. It was used as a pigment at least from the Middle Paleolithic. It may have been also used by the Neanderthals in fire making. The ancient Greeks had a term μάγνης or Μάγνης λίθος ("Magnes lithos") meaning stone of the area called Μαγνησία (Magnesia), referring to Magnesia in Thessaly or to areas in Asia Minor with that name. Two minerals are called μάγνης, namely lodestone and pyrolusite (manganese dioxide). Later the term μαγνησία was used for manganese dioxide. In the sixteenth century it was called "manganesum". It also was called Alabandicus (from the Alabanda region of Asia Minor) and Braunstein. Eventually the name of the element manganese was derived from "manganesum", whereas "magnesia" came to mean the oxide of a different element, magnesium.