Кіріспе

Блюз билері – блюз музыкасымен бірге дамыған және оған биленген тарихи билердің бірнеше түрі немесе осы стильде биленетін қазіргі заманғы билер. Оның тамыры африкалық американдық биде, ал ол өзі сахаралық Африка музыка дәстүрлеріне және еуропалық иммигранттардың Америка Құрама Штаттарына әкелген тарихи билерге байланысты. Мура Дэн "The Spirit Moves, Part 1" атты деректі фильмінде "The Blues" терминін II тараудың ішкі бөлімінің атауы ретінде қолданып, түрлі би стильдеріне сілтеме жасады. Африкалық американдық эссеші және романист Альберт Мюррей өзінің "Блюзді шарпып билеу" атты кітабында "блюз идиомасы биі" және "блюз идиомасы би қозғалысы" терминдерін пайдаланған.

Өмірбаян

Блюз биі Америкаға Сахара аймағынан оңтүстік Африканың музыкалық дәстүрлерін ұстанған, құл африкалықтар әкелген билерден пайда болды. Сахара аймағындағы колониялық емес Африка билерінің тарихында, әйел мен еркек серіктестікте бірінші бірімен ұзаққа созылатын би туралы ешқандай құжатталған мәлімет жоқ; Африка мәдениеттері мұндай биді лайықсыз деп санаған. АҚШ-тағы құлдық африкалық-американдық биге зор әсер етті, себебі құлдық кезінде әртүрлі африкалық мәдениеттерден келген адамдар араласып кетті. Осының салдарынан, олардың ерекше мәдени дәстүрлері, соның ішінде билері, көбінесе жоғалып немесе креолдық африкалық-американдық би стиліне сіңіп кетті. Бұл би стиліне еуропалық иммигранттар АҚШ-қа әкелген британдық-еуропалық би элементтері де әсер етті. Би қимылдары африкалық-американдықтардың ұрпақтарынан ұрпаққа беріліп, қайта қаралып, өңделді, нәтижесінде ерекше африкалық-американдық би лексикасы қалыптасты. Уақыт өте келе, африкалық-американдық би өзінің африкалық түпкі аталарына қарағанда формалдырақ, бірақ еуропалық билерге қарағанда энергиялы және динамикалық болды. 1875-1900 жылдар аралығындағы Реконструкциядан кейінгі кезеңде, Американың оңтүстігінде Джим Кроу заңдары қабылданған кезде, би қадамдары дін мен руханилықпен байланысын жоғалта бастады және толығымен дүниелік деп есептелді. Жұмысшы және төменгі тапқа жататын афроамерикандықтардың билері еуропалық-американдық ерекшеліктерінен айырылды. Осы дәуірдегі билер серіктеспен ләззат пен жыныстық қатынасты білдірумен байланысты болды, ал қоғамдық бірлік маңыздылығы азайтылды. Африкалық би стилінде денеді бүгіп билеу, тік тұрып билеуге көшті.

Блюз музыкасының дамуы

У. К. Хенди, блюз әндерінің алғашқыларын жазған композитор, 1905 жыл шамасында Миссисипи штатының Кливленд қаласында өткен биде блюз музыкасымен танысқан алғашқы тәжірибесін сипаттады. Жергілікті үш қара нәсілді музыкант, тозығы жеткен аспаптарымен, "көңілді көтеріп, құштарлық тудырған" әнді орындады: "Бишілер өте жанданды". Кейін Хенди 1909 жылы өзінің тобының блюз орындағанда көрермендердің ынтасын былай дестіретін: "Жұмыс ғимараттарында ақ адамдар құлақтарын тіктеді. Кандидаттар басшыларымен би биледі. Барлығы қосымша орындауды сұрады". Кейіннен ол блюз музыкасына хабанера элементтерін қосты, себебі қара нәсілді адамдардың осы элементтердің болуымен тіпті көбірек құлшыныспен билейтінін байқаған. 1914 жылы ол "Сент-Луис Блюзі" әнін алғаш рет орындады. Сол кезде танго әйгілі болғандықтан, ол кенеттен блюз стиліне өтуден бұрын танго стиліндегі кіріспе жасады. Хендидің айтуынша, қысқа ғана ойланудан кейін, көрермендер биге толыққанды берілді. Осы кезде блюз жанр ретінде қалыптаса бастады. Сноуден жазған "Slow Drag Blues" әнін 1915-19 жылдары Dabney's Band жазды. Альберт Мюррейдің сөзіне сәйкес, блюз биінің қозғалысы сезімге берілумен ешқандай қатысы жоқ. "Бұл әрқашан мәдениет пен сән мәселесі болғандықтан, өзіңді жинақтау қажет. Бұл стильді ұстанатындар денелерін лақтырып тастамайды, толығымен босаңсымайды. Салқындық пен бақылауды жоғалту адамды дәстүрден шығарады". Блюз музыкасымен билеуді кейде "slow dragging" деп атаған, бұл терминді 1940 жылдарға дейін Чикагодағы қара нәсілді бишілер қолданған. 1960 жылдары "belly rubbing" термині қабылданды. 1970 жылдары, қара және ақ адамдар жұптар арасындағы өте жақын баяу биді жай ғана "баяу би" деп атауды бастады. Әрбір серіктің бір-біріне деген сезімі олардың қаншалықты жақын билейтінін анықтады, ал би билеу шеберлігі мен аяқ жұмысының стилі әртүрлі болды. Шындығында, халықтық би мәдениетінің өзі әлеуметтік және мәдени тұрғыдан пайдалы немесе құнды билердің сақталуын қамтамасыз етеді. 1920 жылдардағы танымал блюз әндерімен байланысты көптеген би қадамдары джаздың жаңа музыкалық құрылымдарында және линди-хоп сияқты жаңа би формаларында қолданылды. Ертедегі африкалық-американдық блюз билері негізгі қозғалыстарында өте қарапайым болды және қара музыкаға әсер еткен ырғақ, қозғалыс және мелодияға қара эстетикалық көзқарасты қамтитын әртүрлі музыкалық интерпретацияға мүмкіндік берді. Көбінесе олар бір немесе екі қадамнан тұратын қарапайым би болды және кейбір қозғалыстар кейбір танымал билерге бейімделгенімен, блюз биі ешқашан Линди Хоп пен Чарльстон сияқты билерге қарағанда Ақ Америка үшін ерекше назарға алынбады.

Арнайы қимылдар немесе билер

Балуз, деректі фильм жасаушы Мура Дэннің айтуынша, Савой балузындағы Линди Хопперлер Blues музыкасы мен балладаларға орындаған баяу би. Бұл баяу, ағылатын, бірақ өте ырғақты би, оған көптеген айналымдар, көтерілімдер және иілімдер кіреді. Белгілі Линди Хоппер Сугар Салливан оны романтикалық деп сипаттады. "Балық құйрығында" мүжік қозғалысы әртүрлі сегіздік пішіндерін жасайды, бұл элемент африкалық биден бастау алған. Африка биі әдетте денеге тығыз жақындасуды қанағаттандырмайды, сондықтан бұл қозғалысты АҚШ-тағы жұптық билерде алғаш қолданғанда оны әдепсіз деп есептеген. "Funky Butt" да осыған ұқсас қозғалыс болды, ол мүжікті "сүртіп" билеуді қамтиды. "Squat" және "Mooche" билері де жамбас қозғалысымен орындалған. 1913 жылға қарай Нью-Йорк қаласында осыған ұқсас билер танымал болды. "Slow Drag" биінің әртүрлі түрлері алғаш рет рэгтайм дәуірінде жазылған және сол дәуірдің музыкасымен биленген. "Жылан жамбасы" – бұл тізелерді бірінен соң бірі алға және артқа жылжытып, аяқтарды біріктіріп, жамбасты қозғалтатын қозғалыс. "Ball the Jack" сияқты, тізелерді біріктіретін ұқсас қозғалыс, бұл жамбастың айналуына әкеледі. "Strut" биі Оңтүстік Африка, Гана және Нигериядағы билерге өте ұқсас. "Strutting" көбінесе кек-вокингпен байланысты, ол да тарихи афроамерикандық би.