Кіріспе

Америкалық парапсихолог Дин Радин (Dean Radin; 1952 жылғы 29 ақпанда туған) парапсихология саласындағы құбылыстарды зерттейді. Электротехника бойынша бакалавр және магистр дәрежелерін, ал білім беру психологиясы бойынша докторлық ғылымын қорғағаннан кейін Радин Белл зертханасында, Принстон университетінде және Эдинбург университетінде зерттеуші болып жұмыс істеді, содан кейін Невада университетінде (Лас-Вегас) оқытушы болды. Одан кейін ол АҚШ-тың Калифорния штатындағы Петалума қаласындағы Ноэтика ғылымдары институтының (IONS) бас ғалымы болды, кейін Парапсихологиялық қауымдастықтың президенті қызметін атқарды. Ол сондай-ақ Explore: The Journal of Science and Healing журналының тең бас редакторы. Радиннің идеялары мен жұмыстары паранормальдық құбылыстарға күмәмен қараған ғалымдар мен философтар тарапынан сынға ұшырады. Радиннің "The Conscious Universe" атты тұңғыш кітабына "Nature" журналында жарияланған рецензияда, Радиннің бұл саладағы белгілі алаяқтықтарды назарға алмағаны, статистикалық қателер жібергені және парапсихологиялық деректерге қатысты ықтимал паранормальдық емес түсіндірмелерді елемегені айтылды.

Білім

Классикалық скрипкада мансап жасағаннан кейін, Радин Массачусетс Амхерст университетінде электротехника мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін, сондай-ақ Иллинойс университеті Урбана-Шампейнде электротехника мамандығы бойынша магистр дәрежесі мен білім беру психологиясы бойынша докторлық дәрежесін алды. Бітірген соң Радин Белл зертханасында жұмыс істеді, кейін Принстон университетінде, GTE зертханаларында, Эдинбург университетінде, SRI International, Interval Research Corporation ұйымдарында зерттеулер жүргізді және Лас-Вегастағы Невада университетінде оқытушы болып жұмыс істеді. Радин парапсихологияның кез келген ғылыми сала сияқты қайталанатынына сендіреді, бірақ, әлеуметтанушы Эрих Гудтың сөздерін келтіре отырып, ол сонымен қатар «ұшқынсыз, нәзік және күрделі» сала екенін, оны «қайта жасау қиын» және «біздің түсінігіміз толық емес» екенін айтады. Радиннің паранормальдық талаптары скептиктер мен дәстүрлі ғылыми қауымдастықтар тарапынан қабылданбады, олардың кейбіреулері Радиннің сенімдері жалған ғылымға жатады және ол ғылымның мәнін дұрыс түсінбейді деп санайды. Физик Роберт Л. Парк: «Психикалық құбылыстардың ешқандай дәлелі табылмады. Джан мен Радин сияқты парапсихологтар жасаған барлық сынақтарға және көп жылдар бойы жиналған үлкен деректерге қарамастан, нәтижелер бүгін де олар тәжірибелерін бастаған кездегіден гөрі сенімдірек емес» деп жазды. Радин парапсихологиялық зерттеулердің нәтижелері басқа ғылыми салалардағыдай стандарттарға сай келеді деп мәлімдеді, бірақ Рей Хайман көптеген парапсихологтар осымен келіспейді, парапсихологияның дәлелдері «тұрақсыз, қайталанбайды және қабылданған ғылыми стандарттарға сай келмейді» деп ашық мойындайды. Радин және оның әріптестері кішкентай зерттеулер «нағыз психокинетикалық әсер» тудырды деп болжады, бірақ сыншылар Радин мұндай әсердің жоқ гипотезасын сенімді түрде жоққа шығаратын дәлелдерді көрсетпеді деп мәлімдеді. Сонымен қатар, психологтар Дэвид Б. Уилсон мен Уильям Р. Шадиш «Психологиялық бюллетеньде» жариялаған мақаласында Радин мен оның серіктестерінің адам санасының кездейсоқ сандар генераторларына психологиялық түрде әсер ете алатыны туралы пікірлерін сынап, парапсихологтар «статистикадан тысқары шығып, сананың компьютерге қалай әсер ете алатынын түсіндіріп, содан кейін осы болжамды тексеруі керек» деді. Радин жазғандай, барлық адамдар паранормальдық құбылыстарды (немесе әруақтарды көруді) сезінбейді, себебі олар жасырын тежеу процесінің нәтижесінде мұндай сигналдарды тоқтатады.

Аң-сезімді ғалам

Британдық математик И. Дж. Гуд "Табиғат" журналында "Есті Ғалам: Психикалық құбылыстардың ғылыми шындығы" (1997) кітабына сынды жариялады. Гуд Радиннің файлдар сөресі әсерін бағалау әдісіндегі кемшіліктер туралы жазды. Ол кітаптың парапсихологиядағы алаяқтыққа қатысты дәлелдерді атаудан жалтарғанын айтты. 2002 жылы Виктор Дж. Стенгер "Есті Ғалам" кітабына сын жасады, бұл пікір Гудтың Радин файлдар сөресін дұрыс талдамаған, есептеулерінде негізгі қателер жіберген және деректерге паранормальді емес түсіндірмелерді назардан тыс қалдырған деген аргументтерімен үндесті.

Қалыптан тыс

Радиннің "Супернормаль: ғылым, йога және ерекше психикалық қабілеттерге дәлел" (2013) кітабы психикалық құбылыстарды қолдайды және оларды йога дәстүріндегі аңыздармен байланысты сиддхилермен байланыстырады. Publishers Weekly журналы кітапты "кейде шашыраңқы және түсініксіз" деп сипаттағанмен, "ғылыми және рухани сала арасындағы қарым-қатынасты жақындастыруға жасалған құрметті әрекет" деп бағалаған.