Кіріспе

Чикаго қаласындағы, Иллинойс штатындағы, АҚШ-тағы тарихи зират, бұрынғы Д.С. зираты.

Грейсленд зираты – АҚШ-тың Иллинойс штаты, Чикаго қаласының Uptown ауданының солтүстік бөлігінде орналасқан үлкен тарихи бақша зираты. 1860 жылы құрылған, оның бас кіреберісі Кларк көшесі мен Ирвинг Парк жолының қиылысында. Зиратта бірнеше белгілі чикаголықтардың жерленген жерлері бар. Грейслендке ирек жолдармен айналаған табиғи көл кіреді, ал оның жайылымдық өсімдіктері оны 2000-нан астам ағаштан тұратын арборетум ретінде мақұлдауға мүмкіндік берді. Зираттағы жерлеу ескерткіштерінің көптеген түрлері бар, олардың ішінде белгілі сәулетшілердің жобалары да бар, соның ішінде зиратта жерленгендер де кездеседі.

Құру

Томас Барбор Брайан, Чикаго қаласындағы кәсіпкер, 1860 жылы Грейсленд зиратын құрды, ал бастапқы жоспарын Суэйн Нельсон жасады. Брайан оны Уильям Батлер Огден, Сидни Сойер, Эдвин Х. Шелдон және Джордж Питер Александр Хилимен бірлесіп құрды. Брайан Грейсленд зираты қауымдастығының алғашқы президенті болды, ал Хили қазынашылық қызметін атқарды. Грейсленд зираты 1860 жылдың сәуір айында ресми түрде ашылды, ал тамыз айында толыққанды жұмыс істеуге кірісті. Латроп жаңа идеяларға құлшынып, тәжірибе жүргізуге мүмкіндік берді, нәтижесінде Симондс оғаш, емен, сиқырлы көк және ит жүзім сияқты жергілікті өсімдіктерді пайдаланды, сол кезде көптеген адамдар жергілікті өсімдіктерді бұршақтандырушы деп есептеді. Грейсленд зираты қауымдастығы зираттың бір бөлігін ескерткіштерден босатып, Симондстың басшылығымен ескерткіштер мен отбасылық жерлерді қарау процесін енгізді. Симондс кейін 1897 жылға дейін Грейслендтің басшысы болды, ал 1931 жылы қайтыс болғанға дейін кеңесші ретінде жұмыс істеді.

ХХ ғасыр

Грейслендтің көрікті саябақ сияқты келбеті мен әсем қабір ескерткіштері оны көпшілікке танымал орынға айналдырды. Зияратқа келушілердің саны осыншалықты көбейді де, 20-ғасырдың басында оны басқарушылар, оның зират ретіндегі мәніне нұқсан келтіретін, демалыс орнына айналып кеткеніне алаңдады. Бір кездерде, зират аумағына тек сенбі және мереке күндері ғана кіруге рұқсат берілді, ал қалған күндері билеттері барлар ғана кіре алатын. Алайда, Грейслендтің ойын-сауық орны ретіндегі танымалдылығы келесі онжылдықтарда төмендеді, себебі халықтың көзқарасы зираттарды демалысқа арналған орындар деп қараудан ауытқыды. Сонымен қатар, зираттың күйі күрт нашарлады. 2020 жылы, 50 толыққан ағашты жұлынып түбімен жұлып алған күшті дауыл (derecho) салдарынан зираттың ландшафты зардап шекті. Зақымды жою үшін зират бірнеше аптаға жабылды. Жоғалған ағаштардың орнына жас ағаштар отырғызылды. 19-ғасырда, солтүстік қала маңына қатынайтын пойыз, қазір Чикаго "L" пойызы жүретін зираттың шығыс жағын алып жатты. Бұл пойыз, сондай-ақ, арнайы жалға алынған жобалау машиналарымен жерлеуге келген адамдарды тасымалдау үшін де пайдаланылды. Осының нәтижесінде шығыс қабырғада кіреберіс болды, бірақ ол кейін жабылды. Зират қаланың шекарасынан тыс жерде салынған. 1871 жылы болған Ұлы Чикаго өртінен кейін, қаланың зираты болған Линкольн паркі қасиетсіз деп жарияланды және кейбір денелер Грейсленд зиратына қайта жерленді. Даниель Бернхамның жерленген аралының шеті бұрын Линкольн паркінен әкелінген сынған қабір тастарымен және қоршаулармен көмкерілген. Линкольн паркі демалыс аймағы ретінде қайта жаңартылды. Қазірде "Коуч қабірі" деп аталатын бір ғана кесене қалды, онда Айра Коучтің қалдықтары сақталған. Коуч қабірі қаладағы ең көне құрылыс болуы мүмкін, себебі қалғандарының бәрі Ұлы Чикаго өртінен жойылған. Зираттың қабырғалары темірден жасалған сүйір қоршаумен жабдықталған.

Ерекше монументтер мен қабірлер

Зираттың көптеген қабірлері үлкен сәулеттік немесе көркемдік қызығушылық тудырады, соның ішінде Гетти қабірі, Мартин Райерсон кесенесі (екеуі де сәулетші Луис Салливанның жобалауымен салынған, ол да осы зиратта жерленген) және Шенхофен пирамидасы кесенесі. Өнеркәсіпші Джордж Пуллманның денесін эксгумациялаудан және қорлаудан сақтап қалу үшін, еңбек белсенділерінен жасыру мақсатында, мықты темір және бетон қабырғасы бар күмбездің ішінде, қорғасынмен қапталған табытқа түнде жерледі. Ұлттық лиганың алғашқы президенті Уильям Хулберттің бейсбол пішіндес ескерткіші бар, онда алғашқы Ұлттық лига қалаларының аттары жазылған. Басқа да белгілі жерленгендермен қатар, зират атақты чикаголық мүсінші Лорадо Тафттың екі мүсінімен де ерекшеленеді: Graves отбасының қабірлік жері үшін «Мәңгілік үнсіздік» және Виктор Лоусонның соңғы тынығу орнын көрсететін «Крестонос». Зират 600-дан астам адамның қаза болған Ирокез театрының өртінде қайтыс болған 31 құрбанның соңғы демалыс орны болып табылады.