Кіріспе

1981 жылы түсірілген Мэтью Роббинстің фильмі

«Айдаһар жойғыш» – 1981 жылы түсірілген американдық қара фантастикалық фильмі. Режиссері – Мэтью Роббинс, сценарийін ол Хэл Барвудпен бірге жазған. Басты рөлдерде Питер МакНикол, Ральф Ричардсон, Джон Халлам және Кейтлин Кларк ойнайды. Фильм Paramount Pictures және Walt Disney Productions компанияларының бірлескен өндірісі болып табылады, онда Paramount Солтүстік Америкада, ал Disney’s Buena Vista International халықаралық дистрибуцияны жүзеге асырды. Оқиға ортағасырлық патшалықта өтеді, онда жас сиқыршы Vermithrax Pejorative атты айдаһарды аулау кезінде түрлі қиындықтарға тап болады. Бұл Paramount пен Disney арасындағы екінші бірлескен жоба, алғашқысы – «Попай» (1980) фильмі. Бұл фильм Диснейдің сол кездегі фильмдеріне қарағанда ересектерге арналған. Көрермендер Дисней брелін балалар ойын-сауығымен байланыстырғандықтан, фильмдегі зорлық-зомбылық, ересектерге арналған тақырыптар және шамалы бейнеленген жалаңаштық қысқа уақытқа дау тудырды. Бірақ Диснейдің Солтүстік Америкада дистрибуция құқығы болмады. Фильм АҚШ-та PG рейтингісін алды.

Арнайы эффектілер Industrial Light and Magic студиясында жасалды, бұл Lucasfilm өндірісінен тыс ILM-нің алғашқы қолданылуы болды. Фил Типпетт «Империяға қарсы шабуыл» (1980) фильмі үшін «go motion» деп аталатын анимациялық техниканы бірлесіп әзірледі, ол тоқтату анимациясының бір түрі. Бұл фильмнің «Үздік визуалды эффектілер» номинациясына ие болуына әкелді, бірақ ол сол жылы осы номинациядағы тағы бір үміткер «Жоғалған сандықтың іздеушілерінен» жеңілді, оның арнайы эффектілерін де ILM жасады. 12 метрлік гидравликалық модельді қоса алғанда, айдаһар 16 қуыршақтан тұрады, олардың әрқайсысы ұшуға, жүруге немесе отты демдеуге арналған. Фильм сыншылардан жағымды пікірлер алды, бірақ кассада үлкен табысқа жете алмады, өндіріс бюджеті 18 миллион долларға қарсы 14,1 миллион доллар жинады. Фильм «Оскар» сыйлығына «Ең үздік түпнұсқа музыка» номинациясы бойынша ұсынылды, бірақ бұл сыйлық «От күйлері» фильміне берілді. Сонымен қатар, фильм «Ең жақсы драмалық қойылым» үшін «Хьюго» сыйлығына ие болды, бірақ ол да «Жоғалған сандықтың іздеушілеріне» бұйрылды. 2003 жылдың 21 қазанында Paramount Home Entertainment компаниясы АҚШ-та «Айдаһар жойғыш» фильмін DVD форматында шығарды. Фильм 2023 жылдың 21 наурызында Paramount Home Entertainment компаниясы арқылы АҚШ-та Blu-ray және 4K Ultra HD форматында қайта шығарылды.

Сюжет

Урланд, VI ғасырдағы Рим империясынан кейінгі, Ур өзенінің жанында орналасқан мемлекет, 400 жылдық аждаһар Vermithrax Pejorative-пен дүрбелеңдеп тұр. Фильм бюджетінің шамамен 25%-ы аждаһардың арнайы эффекттеріне жұмсалды. Графикалық суретші Дэвид Баннеттке оның сыртқы түрін жасау тапсырылды, оған қозғалыс механикасы туралы идеялар берілді, содан кейін ол осы идеяларды қағазға түсірді. Олар басты назарды ұшуға бөлді, себебі ең маңызды эпизод – соңғы шайқас. Баннетт оған ерекше мінез берді, ол "Alien" фильмінен шыққан жаратылыстан қасақана аулақ болды, себебі ол оның "көруге тым қорқынышты" екеніне сенді. Фильмде Стэнли Кубриктің "2001: Ғарыш саяхаты" фильміне жазылған, бірақ қолданылмаған музыкасы қолданылды. "Dragonslayer" фильмінің басында "2001: Ғарыш саяхаты" фильміндегі "Адамның таңы" эпизодының ашылуы үшін жазылған түпнұсқа музыкасының өңделген нұсқасы пайда болады, ол сол фильмде музыкасыз көрсетілген. Норт аждаһар сахналарына көңілі толмады, себебі ол үшін жазған музыканың бәрі қолданылмады. Кейін ол аждаһар алғаш рет пайда болатын кезде "өте әдемі вальс" жазғанын айтты, онда оның жаман аждаһар емес екеніне ишарат жасалған. Вальс фильмде бұрын қолданылған тректермен ауыстырылды. Музыка көп мақтауға ие болды. Паулин Каэл "New Yorker" журналында музыканың "әдемі" екенін және "кейде музыка мен отты аждаһар біртұтас сияқты көрінетінін" жазды. "Fanfare Magazine" журналының Royal S. Brown саундтректі "1981 жылғы ең жақсы партитуралардың бірі" деп атады. 2010 жылдың 22 сәуірінде "La La Land Records" компаниясы саундтрек CD-нің шектеулі санымен шығарды.

Кассалық жинақ

Фильм АҚШ-та 14 миллион доллардан сәл астам табыс әкелді, оның шамамен бюджеті 18 миллион доллар болды. Кейін ол культты фильмге айналды.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes сайтында фильмге 37 шолу негізінде 84% балл берілген, ал орташа бағасы 6,8/10. Сайттың сыншыларының пікірінше, "Диснейдің әдеттен тыс қараңғы шығармасы, Аждаһа өлтіруші таныс ертегіге реалистік көзқарас пен әсерлі арнайы эффектілер сыйлайды". Metacritic-те фильмге 13 сыншының шолуы бойынша 100 балдық шкала бойынша 68 балл берілген, бұл "жалпы жағымды пікірлерді" көрсетеді. "Қарлығаштардың ұшуы" кітабында былай делінген: "Аждаһа өлтіруші - тартымды және көбінесе керемет фантастикалық фильм [бірақ] ол ортағасырлық кейіпкерлерге және сюжетке заманауи көзқарастарды енгізуге тырысады – 20 ғасырдың саяси, әлеуметтік және діни көзқарастары, бұл оның ерекше күштерін әлсіретеді". Джин Сискель мен Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздан үшін берді. Сискель "керемет арнайы эффектілерді" және "Ральф Ричардсонның қарт сиқыршы Ульрихтің сенімді бейнесін" мақтады, бірақ ол: "Кинотеатрларда бұл тамаша көрінді; кішкентай телеэкранда бұл тек талғампаз көрермендерге арналған болуы мүмкін" деп ескертті. Кристофер Джон Арес журналында "Аждаһа өлтірушіні" қарап шығып, былай деді: "Диалог кейде қиын болғанымен, сенімді шындық бар. Егер фантастиканың адамдары мен ортасы мұндағыдай мұқият жасалса, көрермендерді аждаһа сияқты шағын және керемет нәрсеге қабылдау оңай".

Вермитракс - кемсітуші

Гильермо дель Тороның айтуынша, "Ұйқыдағы сұлу" фильміндегі Малефисентамен бірге Вермитракс оның сүйікті кино айдаһары болып табылады. Ол былай деп жалғастырды: "Драконды өлтіруші – бұл [дракон фильмдерінің] ең жақсы және ең күшті нысандарының бірі, оны көбінесе ешкім жеңе алмайды. Vermithrax Pejorative-тің дизайны, мүмкін, бұрын-соңды жасалған ең тамаша жаратылыстардың бірі". "Мұз бен от әні" авторы Джордж Р. Р. Мартин оны барлық уақыттағы бесінші ең жақсы фантастикалық фильм деп атады және Вермитракс "фильмге түсірілген ең жақсы айдаһар, ең керемет айдаһар атымен" деді. Вермитракс сол кітап сериясының төртінші бөлімі, "Тақтар ойыны" кітабында аждаһалардың есімдерінің тізімінде жасырын сілтеме ретінде кездеседі. Фантастика авторы Алекс Бледсо былай дейді: "әркімнің "алғашқы айдаһары" болады, ол олардың осы жаратылыстарға деген қызығушылығын оятады. Көптеген адамдар үшін бұл Энн МакКэффридің Перн әлемі, онда генетикалық инженерия арқылы жасалған интеллектуалды айдаһарлар өздерінің шабандоздарымен байланысады; ал кейбіреулер үшін бұл "Хоббиттегі" Смауг, ол үңгірдің тереңіндегі қазынасын қорғайды. Бірақ мен үшін бұл 1981 жылы түсірілген "Аждаһа өлтіруші" фильміндегі керемет Вермитракс болды". "Джейдидің оралуы" фильмінің түсірілімі кезінде, онда "Драконды өлтіруші" фильміндегі кіші кейіпкер, Жакопус аға рөлін сомдаған Иан МакДиармид фильмнің басты жауласы, Император Палпатин рөлінде ойнады. ILM тобы әзілде Ренкор моделінің қолына Вермитракс моделін қойып, суретке түсірді. Бұл сурет "Жұлдызды соғыстар: Хроникалар" кітабына енгізілді. Бұл айдаһардың сыртқы түріне ұқсас жаратылыс Жаба Хатттың "Жұлдызды соғыс трилогиясының әлеміндегі" жаратылыстар қорасында пайда болады.

Байланысты медиа

Романдық нұсқасы, «Дракон өлтіруші», Уэйланд Дрю жазды, ол көптеген кейіпкерлердің тарихын тереңірек ашады. Marvel Comics 1981 жылы «Дракон өлтіруші» романының үш форматын жариялады; барлығы бір команданың жұмысы болды. Олар – журнал форматындағы нөмір, екі бөліктен тұратын стандартты комикс форматы және кішірек беттерге байланысты екі комикс кітабынан құралған жұмсақ мұқабалы (Marvel Illustrated) 160 беттік нұсқа. Авторлар қатарында Деннис О’Нил, суретшілер Мари Северин және Джон Тартаглионе бар, бұл жұмыс Marvel Super Special #20 санында жарық көрді. Simulations Publications, Inc. компаниясы Брэд Гессел мен Редмонд А. Симонсен жасаған «Дракон өлтіруші» тақта ойынын шығарды. Австралиялық Southern Cross лейблі 1983 жылы LP форматында (45 айналымды аудиофильдік басылым) және 1990 жылы CD форматында рұқсатсыз саундтрек альбомын шығарды. Алғашқы ресми және жақсартылған CD нұсқасы 2010 жылы АҚШ-тың La La Land Records лейблі арқылы жарық көрді. Жаңа альбомда LCR (Left Center Right) араластыруынан жаңадан мастерленген дыбыс, бұрын жарияланбаған түпнұсқа музыка және басқаша нұсқалар бар.