Кіріспе
Субиако Овалы (/s//uː//b//i/'/æ//k//oʊ/; лақап аты Суби) – Батыс Австралиядағы Перт қаласындағы спорт стадионы, Субиако шағын қалашығында орналасқан. Ол 1908 жылы ашылып, 2017 жылы Бёрсуудтағы жаңа Перт стадионы салынысымен жабылды. Субиако Овалы Батыс Австралиядағы ең көп көрермен сыйымдылығы бар стадион және Австралиядағы маңызды стадиондардың бірі болды, соңғы сыйымдылығы 43 500 адамды құрады. Ол алғашқыда «Субиако Футбол клубының» үй стадионы ретінде пайда болды және 1930 жылдардан бастап Батыс Австралиядағы Австралиялық футболдың үйіне айналды. Бұл жерде Батыс Австралия Футбол Лигасының (WAFL) жыл сайынғы финалдық маттары өтті, 1979 жылғы финалда 52 781 көрермен жиналды. Кейіннен ол Австралия Футбол Лигасының (AFL) екі Перт командасы – «Батыс жағалауының қырандары» мен «Фримантель футбол клубының» үй стадионы болды. Басқа шараларға 2005 жылғы «Соккерус» командасының халықаралық жолдастық матчы, «Перт Глори» футбол командасының ойындары (оның ішінде Ұлттық Футбол Лигасының екі финалдық матчы), «Батыс күші» регби командасының ойындары, халықаралық футбол матчтары, Ұлттық Регби Лигасының арнайы матчтары және рок-концерттер кірді. Стадионның атау құқығына сәйкес, ол соңғы жылдары «Патерсонс стадионы» (2011–2014 жж.) және «Домен стадионы» (2015–2017 жж.) деп аталды. Стадионды бұзу жұмысы 2019 жылдың қараша айында аяқталды, бірақ оваль алаңы Боб Хоук колледжінің мектеп аумағының бір бөлігі ретінде сақталды. Жаңартылған оваль 2020 жылдың маусым айында жалпы жұртшылыққа ашылды.
Subiaco Oval (/s//uː//b//i/'/æ//k//oʊ/; nicknamed Subi) was a sports stadium in Perth, Western Australia, located in the suburb of Subiaco. It was opened in 1908 and closed in 2017 after the completion of the new Perth Stadium in Burswood. Subiaco Oval was the highest capacity stadium in Western Australia and one of the main stadiums in Australia, with a final capacity of 43,500 people. It began as the home ground for the Subiaco Football Club and from the 1930s onward was the home of Australian rules football in Western Australia. It hosted the annual grand final of the West Australian Football League (WAFL), with the ground record attendance of 52,781 set at the 1979 Grand Final. It later served as the home ground of the West Coast Eagles and the Fremantle Football Club, the two Perth teams in the Australian Football League (AFL). Other events included Socceroos International Friendly Game in 2005, Perth Glory soccer games (including two National Soccer League grand finals), Western Force rugby games, International rules football matches, special National Rugby League fixtures and rock concerts. Under naming rights the stadium was known as Patersons Stadium (2011–2014) and Domain Stadium (2015–2017) in its final years. The demolition of the stadium was completed in November 2019, though the oval playing surface was retained as part of the school grounds of Bob Hawke College. The refurbished oval was opened to the general public in June 2020.
Жер құрылымы
Бұл алаң алғаш рет 1908 жылы салынды, сол кезде ол Мюллер паркі деп аталды. 1969 жылы стадионның батыс жағында үш қабатты трибуна салынды, ал 1981 жылы мүшелер қанатында екі қабатты трибуна аяқталды. 1995 жылы мүшелер қанатының қарсы жағында жаңа екі қабатты "Town & Country Stand" (кейіннен ANZ Stand және NAB Stand деп аталды) ашылды. 1997 жылы алаңға жарық мұнаралары орнатылды. Соңғы жаңарту, стадионды шамамен 43 500 орындыққа дейін толық отыру орны бар алаңға айналдырды, 1999 жылы 35 миллион австралиялық долларына аяқталды. Үш қабатты трибуна WAFL (бұрынғы WANFL) тарихындағы үш көрнекті тұлғаның құрметіне Orr Simons Hill трибунасы деп аталды. Бұл 1990 жылдардың басына дейін трибунаның сыртқы батыс жағында мақтан тұтатын және жақсы көрінетіндей етіп орналастырылды, бірақ кейін коммерциялық демеушінің логотипімен ауыстырылды. Трибунаның бастапқы атын еске түсіретін шағын тақташа бір баспалдаққа орнатылды, ал әр қабаттың артқы ішкі қабырғасында белгілер болды; мысалы, бірінші (жер) қабаты Hill Tier, ал екіншісі Orr Tier деп аталды. (Орр 1932 жылы WANFL хатшысы болды, Хилл 1940 және 1941 жылдары Вест-Перт командасының капитаны, ал 1968 жылы WANFL хатшысы болды). Алаңды төрт жарық мұнарасы жарықтандырды.
Жерге атау беру құқығы
2003 жылы Crazy John's телекоммуникациялық компаниясы стадионға атау құқығын сатып алуға әрекеттенді, бірақ бұл ұсынысты Субиако жергілікті кеңесі қабылдамады, себебі кеңес стадион сыртындағы жарнама тақталарына рұқсат беруден бас тартты. 2005 жылдың мамырында коммерциялық емес атауды өзгерту мәселесі қарастырылды; Батыс Австралия футбол комиссиясы «ANZAC Field» деп атауды ұсынды, бірақ Ардагерлер істері жөніндегі министр Де Энн Келли бұл ұсынысты қабылдамады, өйткені «Анзак» сөзі федералдық деңгейде қорғалады. 2010 жылдың қазан айында Перт қаласындағы Patersons Securities брокерлік компаниясы стадионға атау құқығын сатып алды, соның нәтижесінде стадионның атауы Patersons Stadium болып өзгертілді. Батыс Австралия футбол комиссиясы бұл шешімді қабылдап, ақшаның футболдың барлық деңгейлеріне жұмсалатынын мәлімдеді. 2015 жылдың ақпан айында жылжымайтын мүлік компаниясы Domain Group Patersons Securities компаниясынан атау құқығын сатып алатыны жарияланды, ал стадион Domain Stadium деп қайта аталды. Бұл келісім үш жылға созылды, осы уақытқа дейін 2018 жылы жаңа Перт стадионы ашылды.
Көлік
Овал Subiaco және West Leederville станцияларымен қызмет көрсетілді, олар көбірек жолаушыларды қабылдау үшін жаңартылды. Футбол матчтары және басқа да арнайы іс-шаралар үшін арнайы автобус рейстері ұйымдастырылды. 2007 жылдан кейін AFL ойындарына билеттерге ойынға дейін және кейін үш сағат бойы автобустар мен пойыздарда тегін жол кірді. Бұл футбол жанкүйерлерінің қоғамдық көлікті пайдалану үлесін 23,4%-дан 32,6%-ға дейін арттырды, мұнда Dockers жанкүйерлері Eagles жанкүйерлеріне қарағанда оны жиі пайдаланды. Мандура теміржолының құрылысы аяқталуы жерге қоғамдық көліктің келуін арттыруы күтілді, өзеннің оңтүстігінен жүретін автобустарды жылдам және сыйымды пойыздармен алмастыру арқылы.
Құру алдындағы ұсыныстар
2005 жылы Батыс Австралия футбол федерациясы стадионды 60 000 орындыққа дейін ұлғайту жоспарын жасады (көлік инфрақұрылымы мен жерді сатып алу ескерілмеді), құны 235 миллион доллар. Бірақ бұл ұсыныс Батыс Австралияда қызу пікіртал тудырды. Үлкен стадионға қажеттілік күмәнсіз болғанмен (2005 жылы «Батыс жағалауының бүркіттері» клубының 43 500 орындық стадионда 42 000 маусымдық билет иесі болды), Субиако стадионын дамыту және кеңейту арқылы бұл сұранысты қанағаттандыру мүмкіндігі күмәндалған еді. Сонымен қатар, 70 000 орындық жаңа стадион салу жоспары ұсынылды, онда тікбұрышты алаңдарға арналған орындықтарды жинап алуға болады, және бұл жоспар басымдыққа ие болды. Басқалар Субиако стадионын 60 000 орындыққа дейін қайта жаңартудың және Перттегі кішкентай тікбұрышты стадион – Перт Овалды 35 000 орындыққа дейін кеңейтудің тиімдірек болатынын айтты, бұл тікбұрышты алаңдардағы спорт түрлеріне жарамды болар еді. Батыс Австралия үкіметі 2003 жылдың соңында ірі стадиондарды қарау бойынша жобаны бастады, бұл Батыс Австралиядағы ірі спорттық нысандардың болашағына қызығушылықты арттырды. 2005 жылдың басында ірі стадиондар жөніндегі топ құрылды және 2006 жылдың маусымында Перттегі ірі стадиондар бойынша алдын ала есеп жарияланды. Топ 2007 жылдың мамырында соңғы есебін ұсынды, онда Китченер паркінде (Субиако стадионының жанында) немесе Шығыс Пертте 60 000 орындық жаңа стадион салу ұсынылды, ол Австралиялық футбол, крикет және регби сияқты тікбұрышты алаңдардағы спорт түрлеріне жарамды болар еді. Субиако стадионын одан әрі дамытудан бас тарту ұсынылды, оны бұзу қажет болатын. 2007 жылдың шілдесінде Батыс Австралия үкіметі Субиако стадионын қайта жаңартудың орнына жаңа 60 000 орындық стадион салуды жөн көретінін мәлімдеді. Келесі жылы үкімет Субиако стадионын бұзып, оның орнына Китченер паркіне жаңа Перт супер стадионы салынатынын растады. Жаңа 60 000 орындық стадион 2011-2016 жылдар аралығында салынуы тиіс еді, ал көп бөлігі 2014 жылы аяқталар еді. Субиако стадионының бұзылуы 2014-2016 жылдар аралығында жаңа стадионның құрылысын аяқтау үшін жоспарланған. Жаңа либералдық партия үкіметі сайланғаннан кейін, премьер-министр Колин Барнетт 2009 жылдың ақпанында мемлекеттің қаржылық жағдайы нашарлағандықтан, жаңа ашық стадион салу жоспарларына бас тартылғанын мәлімдеді. Ол жаңа стадион, соның ішінде Субиако стадионын қайта жаңартудың балама ұсынысы кем дегенде екі жыл қарастырылмайтынын айтты. Бірақ 2009 жылдың желтоқсанында ол Субиако стадионын бұзып, жаңа стадион салуды қалайтынын мәлімдеді, сонда Перт 2018 немесе 2022 жылы футболдан әлем чемпионатын қабылдай алады. Ол бұл ескі стадионды толық бұзуды және сол жерде жаңа стадион салуды қамтитынын айтты, бұл шамамен 450 миллион доллардан асып кетеді деп болжады.
Құру
Субиако Овалын қайта дамыту жоспарлары 2011 жылдың маусым айында тоқтатылды, ол кезде Премьер-министр үкіметтің 60 000 орындық жаңа, ірі стадионды Перт қаласының Берсвуд түбегінде салуды жалғастыру туралы шешімін жариялады, ол стадион «Перт стадионы» деп аталды. 2017 жылдың маусым айында МакГоуэн үкіметі Субиако Овалының қасындағы Киченер паркіне жаңа жоғары мектеп салу жоспарларын жариялады, ал стадионның ойын алаңы демалыс орталығы ретінде пайдаланылуы тиіс болды. 2020 жылдың ақпан айында ашылған жаңа мектеп Боб Хоук колледжі деп аталды. Үкімет бұзу кезінде стадионның ойын алаңын, қазіргі өлшемдерінде, мектеп және қоғамдық пайдалану үшін сақтап қалатынын мәлімдеді. Трибуналарды бұзу 2019 жылдың шілдесінде басталды және 1997 жылдан бері жұмыс істеп келген стадионның жарық мұнараларын алып тастауды қамтыды. Стадионның 19-шы қақпасының ескерткіш кіреберісі естелік мақсаттар үшін сақталды. Стадионды бұзу жұмыстары 2019 жылдың қараша айында аяқталды. Ойын алаңын және тарихи кіреберіс қақпаларын сақтаумен қатар, стадионның бастапқы ойыншылардың отыру орындары мен бастапқы ағаш трибуналардың 250 орындығы қайта орнатылды, сондай-ақ австралиялық регби өлшемдеріндегі қақпалар қойылды. Бұған қоса, түнгі іс-шаралар үшін жаңа жарық шамдары орнатылды.