Кіріспе

Ашық кодты антивирустық бағдарламалық қамтамасыз ету

ClamAV (антивирус) – вирустарды қоса алғанда, көптеген түрлі зиянды бағдарламаларды анықтауға қабілетті, тегін, платформааралық антивирустық құралдар жиынтығы. Ол Unix жүйесі үшін әзірленген, ал AIX, BSD, HP UX, Linux, macOS, OpenVMS, OSF (Tru64), Solaris және Haiku жүйелері үшін үшінші тараптан нұсқалары қолжетімді. 0.97.5 нұсқасынан бастап ClamAV Microsoft Windows жүйесінде құрастырылып, жұмыс істейді. ClamAV және оның жаңартулары тегін түрде ұсынылады. Оның басты қолданылу салаларының бірі – пошта серверлерінде электрондық поштадағы вирустарды серверлік деңгейде тексеру.

Тарих

ClamAV 2002 жылдың 8 мамырында поляк университетінің студенті Томаш Койм жасап, 0.10 нұсқасымен алғаш рет жарияланды. 2007 жылы оны Sourcefire компаниясы сатып алды, ал ол 2013 жылы Cisco компаниясымен сатып алынды және қазір Talos киберқауіпсіздік бөлімшесінің құрамында жұмыс істейді.

Патент бойынша сот

2008 жылы Barracuda Networks компаниясын Trend Micro компаниясы ClamAV-ты қауіпсіздік пакетінің бір бөлігі ретінде таратуы үшін сотқа шақырды. Trend Micro Barracuda компаниясының ClamAV-ты пайдалануы Интернет шлюзінде вирустарды сүзгілеуге арналған бағдарламалық қамтамасыз ету патентін бұзатынын мәлімдеді. Ашық кодты бағдарламалық қамтамасыз ету қауымдастығы жауап ретінде Trend Micro компаниясына бойкот жариялауға шақырды. Free Software Foundation да осы бойкотты қолдады. Barracuda Networks 2008 жылдың шілдесінде IBM алған патенттерге сүйене отырып, қарсы сотқа берді. 2011 жылдың 19 мамырында АҚШ Патент және сауда белгілері басқармасы Trend Micro-ның 5,623,600 нөміріндегі АҚШ патентін қайта қарау нәтижесінде соңғы рет қабылдамады.

Ерекшеліктері

ClamAV командалық жол сканерін, автоматты дерекқор жаңартуын және ортақ кітапханадағы антивирустық қозғалтқышта жұмыс істейтін, кеңейтілген көп жіпті демонды қамтиды. Күнделікті жаңартумен Virus DB нөмірі 23040.

Файлдарды нақты уақыт режимімен сканерлеу

Ескі Linux қолданбаларының нұсқаларында ClamAV, Linux ядросы үшін Fanotify қосымшасы арқылы нақты уақыт қорғанысын қолдаған (3.8 және одан кейінгі нұсқалар). Балама ретінде, FUSE қолдауы бар кез келген Unix сияқты операциялық жүйеде ClamFS-ті пайдалануға болады. Бүгінгі таңда, Linux жүйелеріндегі нақты уақыт қорғанысы ClamAV-тің ClamOnAcc қосымшасы ("Қол жеткізу кезінде сканерлеу" деген атпен) арқылы қамтамасыз етіледі, ол файлдарға қол жеткен кезде оларды сканерлеу арқылы Clamd-ді пайдаланып нақты уақыт қорғанысын жүзеге асырады. Яғни, On Access сканері Clamd-тен алынған шешімге сүйене отырып, қауіпті файлдарға қол жеткізуді анықтап, жоғалтуға болады. Бұл Windows 98 және одан кейінгі нұсқаларымен де үйлесімді болды. Қол жеткізу кезінде сканерлеуден басқа, ол жүйедегі өзгерістер туралы хабарламалар мен алдын ала болжамдық эвристикалық қорғау мүмкіндіктеріне де ие болған.

Тиімділігі

2008 жылғы AV TEST антивирустық құралдарды салыстыруда ClamAV сұраныс бойынша анықтау, жалған оң нәтижелерден аулақтау және руткиттерді анықтау көрсеткіштері бойынша нашар нәтижелер көрсетті. 2011 жылдың маусым мен желтоқсан аралығында Shadowserver жүргізген алты айлық сынақ кезінде ClamAV барлық сынақтан өткен вирустардың 75,45%-ын анықтады, бұл оны AhnLab, Avira, BitDefender және Avast компанияларынан кейін бесінші орынға қойды. Ең жақсы антивирус – AhnLab 80,28% анықтады. 2022 жылы Splunk MalwareBazaar көзінен алынған 416 561 зиянды бағдарлама үлгісін қамтитын тиімділік туралы зерттеу жүргізді, олар келесі топтарға бөлінді: 106 135 банк трояндары (қаржылық ақпаратты ұрлауға бағытталған трояндар); 26 875 ботнеттер (жәбірленушіні ботнетке қосуға арналған зиянды бағдарлама); 190 371 ақпарат ұрлаушылар (клиент ақпаратын ұрлауға арналған бағдарламалар, мысалы, перне тіркегіштер); 52 422 жүктеушілер (бір немесе бірнеше басқа зиянды бағдарламаларды жүктейтін бағдарлама, яғни зиянды нәрселерді тікелей жадқа әкелетін стажер); 1 321 криптомайнерлер (криптовалюта өндірушілер); 30 251 RAT (қашықтан басқару құралдары, мысалы, артқа есіктер); және 8 273 троян (пайдаланушыға әртүрлі жолдармен зиян келтіретін көп мақсатты зиянды бағдарлама, әдетте өзін жасырып, пайдаланушыны алдап жібереді). Splunk зерттеуінің қорытындысы бойынша ClamAV жалпы алғанда, кең таралған зиянды бағдарламаларды анықтауда 59,94% тиімді болды – 416 561 үлгінің 249 696-сын анықтауға қабілетті. Сол зерттеуде ClamAV белгілі бір файл түрлерінде (мысалы, docx, dil, elf, doc және exe файлдары) белгілі бір зиянды бағдарлама түрлерін анықтауда жақсы нәтижелер көрсетті, бірақ jar, js, vbs, z, rar және xlsb файлдарында зиянды бағдарламаларды анықтауда тиімділігі төмен болды. Сонымен қатар, ClamAV трояндар мен ботнеттер сияқты зиянды бағдарламалардың жоғары деңгейдегі санаттарын анықтауда жақсы жұмыс істеді, бірақ криптомайнерлер, RAT және ақпарат ұрлаушылар сияқты басқа зиянды бағдарлама түрлерінде нашар нәтижелер көрсетті.

OpenVMS- тің атауы

OpenVMS үшін ClamAV DEC Alpha және Itanium платформаларында қолжетімді. Құрастыру процесі оңай және кітапхана, clamscan утилитасы, clamd қызметі және жаңарулар үшін freshclam сияқты негізгі функционалдық мүмкіндіктерді ұсынады.

Терезелер

Windows үшін ClamAV-тің IA 32 және x64 нұсқалары қол жетімді; сондай-ақ, Cisco Immunet ClamAV-ді өзінің қозғалтқышы ретінде пайдаланады.

OS/2

ClamAV-тың OS/2 (eComStation және ArcaOS-ты қоса алғанда) нұсқасы, REXX тілінде жазылған жергілікті интерфейсімен қолжетімді.