Кіріспе

Farfisa (Fabbriche Riunite di Fisarmoniche) – 1946 жылы құрылған, Италияның Осимо қаласында орналасқан электроника өндіруші. Компания 1960 және 1970 жылдары Compact, FAST, Professional және VIP серияларын, сондай-ақ кейінірек басқа да клавиатуралық аспаптарды қоса алғанда, компактты электрондық орган сериясын өндірді. Оларды Сэм Шам, Кантри Джо және Балық, Пинк Флойд, Слай Стоун, Блонди және B 52s сияқты көптеген танымал музыканттар қолданды. Компания үш итальяндық аккордеон өндірушінің бірігуі нәтижесінде құрылды. Олар 1950 жылдардың аяғында электрондық аспаптарды шығара бастады, ал комбо орган Vox Continental сияқты ұқсас аспаптарға жауап ретінде пайда болды. Салыстырмалы түрде арзан итальяндық еңбек күші Farfisa-ға өнімдерін бәсекелестерге қарағанда арзанырақ сатуға мүмкіндік берді, бұл олардың коммерциялық сәттілігіне әкелді. Көрікті модельдерге 1964 жылы ұсынылған Compact сериясы, 1967 жылы Professional, 1968 жылы FAST және 1970 жылы VIP кірді. 1970 жылдары Хэммонд органдарының рок-топтарда кең таралғандығына байланысты Farfisa-ның сәттілігі төмендеді. Оған жауап ретінде компания Хэммондты имитациялай алатын модельдерді шығарды, сондай-ақ электрондық пианинолар мен синтезаторларды ұсынды. Farfisa бренді 1970 жылдардың соңында жаңа толқын қозғалысының бір бөлігі ретінде қысқа ғана уақытқа қайта жаңғырды, ал соңғы модельдер 1980 жылдардың басында өндірілді. Компания сақталып қалды және қазір Farfisa – тұтынушы электроникасын өндіретін компания.

Тарих

Фарфиза тарихының бастауы 20 ғасырдың басында Италияда аккордеонның танымалдылығымен байланысты. Сильвио Скандалли осы аспаптарды қолмен жасап, күн сайын Анконадағы Кастельфидардо қаласына жол жүрді. Ол елдегі алғашқы аккордеон фабрикасын құрған Паоло Сопраниге жұмысқа орналасуды үміттенеді. Ол «Скандалли ағайындылары» компаниясын құрды, олардың аккордеон фабрикаларында 400-ден 700-ге дейін адам жұмыс істеді. Farfisa 1946 жылы Settimo Soprani, Scandalli және Frontalini компанияларының бірігуі нәтижесінде құрылды, олардың бизнесі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қиындықтарға тап болды. Компания ресми түрде Fabbriche Riunite Fisarmoniche Italiane S. p. A (Біріккен итальяндық аккордеон фабрикалары) деп аталды, ал өндіріс Кастельфидардода жалғасты. Ол тез арада әлемдегі ең ірі аккордеон өндірушісіне айналды, күніне 180 аспап шығарып, 1600-нан астам қызметкерді жұмыспен қамтыды. Бүгінде Халықаралық аккордеон мұражайы алғашқы фабриканың орнында орналасқан. 1960 жылдардың соңында көптеген топтар комбо-органды пайдалануын тоқтатып, Yes, Emerson, Lake & Palmer, Deep Purple және Uriah Heep сияқты заманауи топтар қолданған Лесли динамигімен жабдықталған Хэммонд органының дыбысын қалауға көшті. Оған жауап ретінде Farfisa өзінің соңғы үлгілері Хэммонд органының дыбысын имитациялай алатынын және толық жиынтықта тартылатын ручкалары бар екенін жариялады. 1968 жылы американдық Lear Siegler конгломераты компанияның басым үлесіне ие болды. Қазіргі таңда Bontempi тобы Farfisa клавиатураларына құқықтарды иеленеді.

Компакт сериясы (1964-1968 жж.)

Compact сериясында төрт модель бар: Combo Compact, Mini Compact, Compact Deluxe және Compact Duo. Оларда 12 тондық генератор тақтасы бар; әрқайсысы шкаланың әр нотасына арналған, ал қалған ноталарды жасау үшін жиілік бөлігіш қолданылады. Кейінгі үлгілерден айырмашылығы, Compact сериясы толыққанды транзисторлық емес және реверб блогы үшін жоғары кернеулі лампалық схеманы қамтиды. Көптеген бір мануалды модельдерде тонды басқару элементтері мен бас бөлімінің дыбысы аспаптың артқы жағындағы ойыс панельде орналасқан. Пернетақтаның астында тізеге дейін жететін рычаг орналасқан, ол консольдағы рокерлік рычагтар арқылы қосылып, дыбысты күшейтуге мүмкіндік береді. Серияда фоторезистормен басқарылатын өсіп-өну педалі бар, ол кейінірек жиі қолданылатын потенциометрдің орнына қойылған. Екі джек шығысы бар, екіншісі қосымша және бас дыбысын басқа күшейткішке жіберу үшін пайдаланылуы мүмкін. Сондай-ақ, құлаққап шығысы бар, бірақ ол қазірде қолданылмайтын 2000 Омдық кедергісі бар құлаққаптар үшін жасалған. "Транзисторлық" модель деп жарнамаланғанымен, серіппелі реверб резервуары лампалық схемамен жұмыс істейді. Mini Compact-тен басқа барлық модельдерге 13 ноталық бас педаль тақтасын қосуға болады. Алғашқы Compact модельдері, соның ішінде Mini Compact және Mini Deluxe Compact үш тонды ауыстырғыштарға ие – dolce, principale және strings, 16', 8' және 4' октаваларда. Кейінгі үлгілерде 16' бас, 8' флейта, гобой, струналар және 4' флейта мен струналар бар. Алғашқы модельдерде алынып тасталатын аяқтар болған, оларды төменгі қақпақтың ішінде сақтауға болады, ал кейінірек шыққан модельдерде бүгілетін немесе айналатын алынып тасталмайтын аяқтар болған. Compact сериясының басқа органдарынан айырмашылығы, Compact Duo модельдеріне жеке қуат блогы/қатты күйдегі преамп/нағыз серіппелі реверб блогы (Farfisa F/AR деп аталады) қажет, ал орган көп сымды кабель арқылы оған қосылады. Балама ретінде, оны жеке Farfisa TR/60 күшейткішімен қуаттандыруға болады. Farfisa 1960 жылдары Compact диапазонын жаңартты, жаңа мүмкіндіктер қосты, бірақ модельдің жалпы атауын өзгертпеді. Кейінірек шыққан Compact модельдері, мысалы, 1968 жылы ұсынылған Combo Compact I, пернетақтаның сол жағында екі төменгі октаваға (бір қара/ақ, бір сұр/ақ) ие. Октавалардың бірін бас немесе жоғары дыбыс үшін ауыстырып қосуға болады, бас нотасын ұзарту және бас перкуссияны басқару мүмкіндігімен. Бас және жоғары дыбыс арасындағы дыбыс тепе-теңдігін реттеуге болады. Compact Deluxe, Compact I-ге ұқсас басқару элементтеріне ие, сонымен қатар 2 2/3' октавасы бар, ол тәуелсіз "жарық" түймешігімен жабдықталған. Кейінірек шыққан модельдерде, мысалы Combo Deluxe Compact I, сонымен қатар щеткалы тарелка мен барабаннан тұратын ырғақ бөлімі (барабан машинасы) бар. Соңғы Compact модельдері 1969 жылы жасалған. Compact сериясы кейінірек коллекционерлер үшін сенімділік мәселелерін тудырды. Онда германий транзисторлары бар, олардың құндылығы өзгеруге бейім, сонымен қатар пластикалық пернелер уақыт өте келе нашарлап, жарықтар пайда болады. Басқа да проблемаларға коррозияға ұшыраған контактілер, салдарынан коммутациялар жұмыс істемейді және электролиттік конденсаторлардың бұзылуы жатады. Аспаптың конструкциясы компоненттерге қол жеткізуді және оларды жөндеуді қиындатады.

FAST сериясы (1968-1971)

FAST (Farfisa All Silicon Transistor) сериялы модельдер алғаш рет 1967 жылы Combo сериясын толықтыру мақсатымен ұсынылды. Аты айтқандай, олар Compact сериясында қолданылған германий транзисторларына қарағанда тұрақтырақ дыбыстарды шығаратын кремний транзисторларын пайдаланған. Органдар металл корпуста, былғары тәрізді жабынмен және пластик жиектерімен, хромдалған иілмелі аяқтармен, иеленуге арналған жылжымалы тұтқалармен және алынып тасталатын нота тірегімен жабдықталған. Fast 2 төрт октавалық пернетақтамен (C-ден C-ге дейін) және сол жақта бір октавалық қолмен басқарылатын бас бөлімімен жабдықталған. Онда төрт дауыстық тіркеме (флейта, кларнет, қамыс және скрипка) бар, барлығы 8', екі жылдамдықты вибрато және қосымша дыбыс күшейткіш педалы бар. Fast 3 көбірек дыбыстарды ұсынады, соның ішінде 16' бас және кларнет, 8' гобой және труба, сондай-ақ 8' және 4' флейта. Fast 4 үлкен бес октавалық пернетақтаға, қосымша жеңіл/ауыр вибрато опциясына, екі қоспа тіркемеге және бес перкуссиялық басқару элементіне ие. Fast 5 үш тұрақты дыбыс тіркемесін қосады.

Кәсіби сериясы (1968-1975)

Профессионал сериясы Farfisa компаниясының ең күрделі модельдері болды, алғаш рет 1968 жылдың тамызында жарияланды және Hammond органдарымен бәсекелесу үшін жасалды. Сол кездегі жарнамалар осы сериядағы аспаптардың басқа комбо органдардан ерекшеленетінін және соул, ритм-н-блюз музыкасы үшін тиімді қолданылатынын баса көрсетті. Аспаптарға сустейн, сегіз түрлі регистр, әртүрлі перкуссия және вибрато опциялары кірді. Professional (PP/222 және PP/221 үлгілері) сұр түсті пернелермен жабдықталған бір ғана клавиатурадан тұрады. Вибрато үшін негізгі генераторлардан кейін орналасқан фазалық ауыстырғыш схемасы қолданылды, себебі бұл әрбір дауысты жеке басқаруға мүмкіндік беретін жалғыз жол еді. Professional Duo – бас педальдары, суреттеу педалі және слалом педалі бар екі қолды нұсқа. Оған аспап пен динамик блогы қоса беріледі, ол PAS 55 деп аталады және орган мен педальдардың арасына орналастырылып, спинет органға ұқсас көрінеді. Professional Piano – электрондық пианино. Оның екі түрі болды, олардың басты айырмашылығы бас және дискінің аралық нүктесінің орналасуы еді. 1970 жылы VIP сериялы органдар жарияланды, оларға "Synthe Slalom" аяқ педалы, оның көмегімен дыбыстың биіктігі өзгертілуі мүмкін еді.

Кейінгі үлгілері

Трансикорд – транзисторлық электр аккордеон, негізінен аккордеон пішіндес корпустағы Compact сериялы органның схемасы. Қамысы жоқ, аспап толығымен электронды. Ол Farfisa күшейткіштерімен бірге қолдануға арналған, аккордеонның басқару элементтерін күшейткіштің басқару элементтерімен немесе F/AR Reverb преамперінің қуат блогымен байланыстыратын көп қосқышты кабельге ие. 1972 жылы Farfisa Matador ұсынылды. Алдыңғы аспаптардан айырмашылығы, ол Hammond сияқты дыбыстың өзгеретін деңгейін таңдау үшін тартқыштарды пайдаланады. Ең төменгі 17 перне бас бөлімін қамтиды. Matador M – табулатураларды қолданатын ықшам нұсқасы. 1975 жылы Farfisa Stereo Syntorchestra синтезаторын ұсынды, ол полифониялық струналар ансамблін монофониялық аналогты синтезатормен біріктірді. Ол үш октавалық пернетақтамен және монофониялық және полифониялық бөлімдерге жеке шығыстармен жабдықталған. Soundmaker – Farfisa-ның орган емес келесі аспабы, синтезатор тәсілдерін одан әрі дамытып, жақсартылған струналар дыбысын және өңдеуге болатын монофониялық синтезатор дыбыстарын қамтиды. Ол негізінен континенттік Еуропада сатылды. Одан кейін 1970-ші жылдардың соңында салынған Polychrome пайда болды. Бұл Farfisa-ның ең үлкен және мүмкіндіктері мол орган емес аспабы, вокалдық, латунь, струналар және соққылы бөлімдері бар аналогты синтезатор, сондай-ақ хор, фаза, модуляция және кейіннен әсер ету мүмкіндіктері бар. Farfisa жасаған соңғы комбо-органдардың қатарында 1980 жылы шыққан Bravo және Commander болды. Commander VIP 205 дизайнының бір бөлігін жаңартылған түрінде қайта жаңғыртты, ал жеңіл және қарапайым Bravo дыбысы жаңа портативті пернетақталармен және синтезаторлармен бәсекелесу үшін жасалды. Райт Combo Compact-пен бастап, Compact Duo-ға көшті. 1970 жылға қарай ол сахнада Hammond-ты қолдана бастады және әнге байланысты оны және Farfisa-ны ауыстырып отырды. Farfisa соңғы рет The Dark Side of the Moon (1973) альбомында қолданылды, бірақ Райт оны Дэвид Гилмордың 2006 жылғы гастроліндегі пернетақталар жинағына қосты, ол Pink Floyd әнінде "Echoes" естілді. Van der Graaf Generator тобының Хью Бантон бастапқыда Farfisa Compact Duo-ны қолданды, бірақ топтың жабдықтары ұрланғаннан кейін Professional-ға ауысты. Ол бұрынғы BBC инженері ретінде электроника және байланыс туралы білімін пайдаланып, оны әртүрлі қосымша эффект педальдерімен, соның ішінде дисторшн және фазалаумен жабдықтады. Кейіннен ол қосымша аспап ретінде Hammond органын қолдана бастады. The Professional 1972 жылы топтың тарауынан кейін зейнеткерлікке шықты. Grateful Dead тобының Рон "Pigpen" МакКернанның алғашқы пернетақтасы Farfisa Compact болды, содан кейін Vox-қа, содан кейін Hammond-қа ауысты. Sly and the Family Stone тобының мүшесі Слай Стоун 1969 жылы Вудсток фестивалінде Farfisa Professional-ды орындады. Композитор Филип Гласс 1960-шы жылдардың соңында өзінің ансамблімен Farfisa органдарын қолдана бастады. Ол және Майкл Рисман Гласс-тың алғашқы жазбаларында, соның ішінде Эйнштейн жағажайда Mini Compact-ты ойнады; Гласс әлі де 2018 жылға дейін өзінің түпнұсқа Farfisa-сына ие. Стив Райх өзінің "Төрт орган" шығармасында төрт Farfisa органын пайдаланды.

1970 жылдар

Элтон Джон Farfisa-ны бірнеше ерте жазбаларында, соның ішінде 1972 жылғы "Crocodile Rock" хитінде пайдаланды. Ол Farfisa-ны "мүмкін болатын ең нашар орган дыбысы" деп атап, оны Johnny and the Hurricanes сияқты дыбыстау үшін қолданды. Led Zeppelin тобының Джон Пол Джонс "Houses of the Holy" әнінде Farfisa-ны қолданған. Майк Олдфилдтің 1973 жылғы "Tubular Bells" альбомында Фарфиса органы аспаптардың бірі ретінде естіледі. Can тобының Ирмин Шмидт-і Professional және Professional Piano-ны жиі қолданды. Syntorchestra-ны Клаус Шульце бірнеше альбомында, оның ішінде Moondawn-да пайдаланған. Мануэль Готчинг New Age of Earth альбомында осы аспапта орындады. Синтезаторлардың енгізілуінен кейін Farfisa комбо-органдарының танымалдылығы азайды, бірақ 1970-ші жылдардың соңында бірнеше панк-рок және жаңа толқын тобы (әсіресе 1960-шы жылдардағы гараж-рок және психоделиядан әсерленгендер) оларды қайта жаңғыртты. Blondie тобының Джимми Дестри Фарфизаны негізгі аспабы ретінде пайдаланып, оны балғамен ойнау сияқты сахналық трюктарды да қосты. Осы кезеңде Farfisa-ны пайдаланған басқа топтарға The B 52's және Talking Heads кірді. Industrial жанрындағы Cabaret Voltaire тобының көптеген әндерінде Farfisa барабан машиналары мен органдары қолданылды.

Кейінгі жазбалар

Inspiral Carpets тобының Клинт Бунның басты аспабы Farfisa Compact Duo болды. Post-рок тобы Stereolab мансабы бойында әртүрлі Farfisa органдарын кеңінен пайдаланды, бастапқыда қолданылған заттар дүкенінде арзанға алған Bravo үлгісімен. Green Day Warning альбомындағы "Misery" әнінде өздерінің бассисті Майк Дирнт орындаған Farfisa органын қолданды.

Эмуляциялар

Фарфизаның дыбысын нақты түрде синтездеу қиын болды. 2016 жылы Arturia компаниясы MIDI пернетақтасы немесе контроллері арқылы ойнатуға болатын Farfisa V аудио плагинін шығарды. Ол Combo Compact және Compact Duo модельдерін, сондай-ақ бірнеше эффект педальдарын және күшейткіштерді модельдеуді қамтиды. Nord Stage құрылғысында Фарфиза дыбысын модельдеуге арналған функция бар.