Кіріспе

Ағылшын актрисасы (туған жылы 1961)

Джанет МакТир (5 тамыз 1961 жылы туған) – ағылшын актрисасы. Ол Корольдік драмалық өнер академиясында оқып, сахнада және экранда тарихи және заманауи драмалардағы әртүрлі рөлдерімен танымал болды. Ол көптеген марапаттарға ие, соның ішінде Тони, Оливье, Алтын глобус сыйлықтары және екі рет «Оскар» мен Primetime Emmy сыйлықтарына ұсынылған. 2008 жылы драма өнеріне қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің офицері (OBE) атағымен марапатталды. МакТир кәсіби сахнадағы дебютін 1984 жылы жасады және 1986 жылы «The Grace of Mary Traverse» спектакліндегі рөлі үшін «Жылдың жаңа есімі» номинациясында Оливье сыйлығына ұсынылды. 1997 жылы «Құбыршық үйі» спектакліндегі рөлі үшін ол Лоренс Оливье сыйлығын және «Жылдың ең үздік актрисасы» номинациясында Тони сыйлығын жеңіп алды. Бродвейдегі рөлдері үшін 2009 жылы «Мэри Стюарт» және 2019 жылы «Бернхардт/Гамлет» спектакльдеріндегі рөлдері үшін тағы екі номинация алды. МакТир кинодағы рөлдерімен де танымал, ол «Оскар» сыйлығына екі рет ұсынылды: 1999 жылы «Tumbleweeds» фильміндегі ең үздік әйел рөлі үшін және 2011 жылы «Albert Nobbs» фильміндегі ең үздік қосалқы рөлі үшін. Оның басқа рөлдеріне «Утерлинг Хайтс» (1992), «Каррингтон» (1995), «Керемет алтын шахтасы» (1998), «Песняры» (2000), «Сізге қалай ұнаймын» (2006), «Дивергент» (2015–2016) және «Меню» (2022) кіретін фильмдері жатады. Телевизияда ол Линда Ла Плантедің «Губернатор» сериалының басты рөлінде ойнады (1995–1996) және HBO телефильміндегі Клементина Черчилль рөлі үшін Primetime Emmy сыйлығына ұсынылды («Дауылға», 2009). Сонымен қатар, ол «Damages» (2012), «The White Queen» (2013), «The Honourable Woman» (2014), «Jessica Jones» (2018), «Sorry for Your Loss» (2018–2019) және «Ozark» (2018–2020) сериалдарындағы рөлдерімен де танымал.

Ерте өмір

МакТир Англияның Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы Уоллсенд қаласында дүниеге келді және балалық шағын Йорк қаласында өткізді. Ол қазір жабылып қалған Қыздарға арналған Королева Анна грамматикалық мектебінде оқыды және Йорктегі «Олд Старр» тавернасында, Йорк соборында және қалалық Корольдік театрда жұмыс істеді. Ол «Джозеф Роунтри» театрында «Роунтри ойыншыларымен» жергілікті өнер көрсететін болса, кейін Корольдік драмалық өнер академиясында оқыды. Бітірген соң «Корольдік биржа» театрында сәтті театрлық мансабын бастады. Шоу көрсетіліп жатқан кезде МакТирді Чарли Роуз өзінің PBS ток-шоуында сұхбатқа алды, сол кезде американдық режиссер Гэвин О'Коннор оны көріп қалды. Ол сол уақытта жалғыз анасы мен жасөспірім қызының бүкіл елді шарлап жүргені туралы сценарийді жазып жатқан еді. Ол МакТирді осы фильмде түсуге қатыстырғысы келді. АҚШ-та оның танылмауына байланысты қаржылай қолдау көрсетуге келіспегендерге қарамастан, ол фильмді өзі өндірді. «Тамблвидс» 1999 жылғы Санденс кинофестивалінің үздік фильмдерінің бірі болды, ал МакТирдің ойыны оған «Алтын глобус» сыйлығын «Ең үздік әйел актер» номинациясы бойынша, сондай-ақ «Оскар» және «Экран актерлері гильдиясы» номинацияларын әкелді.

2000 жылдар

МакТирдің экрандық жұмыстарына «Songcatcher» (Айдан Куиннмен), «Waking the Dead» (Билли Крудуппен және Дженнифер Коннеллимен), «The King Is Alive» (Дженнифер Джейсон Лимен), «The Intended» (Бренда Фрикермен және Олимпия Дукакиспен) және Терри Гиллиам жазған және түсірген «Tideland» кіреді. Ол Мэри Уэббтің «Precious Bane» романының сахналық қойылымында да ойнады. Ол «The Amazing Mrs Pritchard» және «Hunter» сияқты британдық телесериалдарда пайда болды. МакТир «Mary Stuart» пьесасындағы рөлі үшін «Tony» сыйлығына үміткер болды және «Drama Desk» сыйлығын «үздік әйел рөлі» номинациясы бойынша жеңіп алды. 2008 жылы ол «Gielgud» театрында «God of Carnage» спектаклінде Тамсин Грейг, Кен Стотт және Ральф Файнспен бірге Вест-Эндте ойнады. 2010 жылдың наурыз айынан маусым айына дейін ол Бродвейде Джефф Дэниелспен бірге осы рөлін қайта ойнады. 2009 жылы ол «HBO» телеарнасының «Into the Storm» фильмінде Клементина Черчилль рөлін сомдады, бұл фильм екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияның басшысы болған Уинстон Черчилльдің өміріне арналған.

2010 жылдар

2011 жылы МакТир Гленн Клоузбен бірге «Альберт Ноббс» фильмінде, ал Дэниел Рэдклифф пен Сиаран Хиндспен бірге «Қара киімдегі әйел» фильмінде (1983 жылғы осы аттас роман негізінде) ойнады. «Альберт Ноббс» фильміндегі Хьюберт Пейдж рөлі МакТирге сыншылардың жоғары бағасын әкеп, көптеген сыйлықтарға үміткерлік алып келді, соның ішінде «Ең үздік екінші пландағы әйел рөлі» номинациясына ие болды. 2011 жылдың қараша айында МакТирдің «Damages» сериалының бесінші және соңғы маусымына қосылғаны жарияланды. Бұл оның алғашқы американдық телесериалы болды. Ол Маргарет фон Троттаның «Ханна Арендт» фильмінде американдық романист Мэри Маккарти рөлін ойнады. 2013 жылы МакТир Филиппа Грегоридің ең көп сатылған тарихи романдарынан тұратын «The Cousins' War» сериясы негізінде түсірілген «Ақ патшайым» британдық теледрамасындағы басты кейіпкердің анасы, Жакетта Люксембург рөліне ие болды. Оның ойыны жоғары бағаланды, ал «The Guardian» газетінің журналисі Сэм Волластон оның шоуды жарықтандырғанын айтты. 2013 жылдың желтоқсанында МакТир Жакетта рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығына «Ең үздік екінші пландағы әйел рөлі» номинациясы бойынша ұсынылды. 2013 жылдың 29 шілдесінде МакТирдің Мэгги Джилленхолдың басты рөлде ойнаған BBC шпиондық триллері «Құрметті әйел» мини-сериалының актерлік құрамына қосылғаны хабарланды. 2015 жылы МакТир CBS комедиялық драмасы «Battle Creek»-те командир Ким Гузевич рөлін ойнады және «The Kaiser's Last Kiss» романы негізінде түсірілген «Exception» фильмінде түсті (онда ол Герц Греиздің принцессасы Гермина Рейсс рөлін ойнауы тиіс болған). 2016 жылы МакТир Филида Ллойдтың режиссерлігімен Нью-Йорктің қоғамдық театрындағы «Парктегі Шекспирде» тек әйелдерден тұратын «Ширеге үйрету» қойылымында Петрухионы ойнады. Ол Бродвейде Лив Шрайбермен бірге «Қаулысқандар қарым-қатынасы» пьесасында ойнады, онда МакТир Маркиза де Мертейл рөлінде болды. Пьеса 2016 жылдың қазанынан 2017 жылдың қаңтарына дейін көрсетілді. 2018 жылы ол Marvel Television және Netflix өндірісіндегі «Джессика Джонс» сериалында Алиса Джонс рөлін ойнады. 2018 жылдың қыркүйегінде ол Тереза Ребектің Бродвейдегі «Бернхардт/Гамлет» пьесасында Сара Бернхардт рөліне кірді. Ол 2019 жылғы «Тони» сыйлығына «Пьесадағы бас рөлдегі ең үздік актриса» номинациясына ұсынылды.

2020 жылдар

2023 жылдың басында МакТир Лондонның Ұлттық театрында "Федра" атты жаңа пьесада ойнады. Драматург және режиссер Саймон Стоун күйеу баласына ғашық болған әйел туралы грек мифін Лондон элитасы және Brexit-тен кейінгі Британия туралы сатираға айналдырды. Француз актері Ассаад Буаб, канадалық кино жұлдызы Маккензи Дэвис және МакТирдің тамаша рөліне арналған мықты актерлік құрамға қарамастан, пьеса әртүрлі бағалаулар алды. "The Evening Standard" газеті оны "Көруге міндетті қойылым. Жоғары деңгейдегі, бай текстуралы камералық қойылым" деп атады, ал "The Guardian" газеті "МакТирдің күшті ойынының өзі де тональды тұрғыдан сенімсіз пьесаны құтқара алмайды" деді. МакТир 2023 жылғы Оливье сыйлығының "Үздік әйел рөлі" номинациясын алды, бірақ "Prima Facie" үшін Джоди Комерге есе жіберді.

Құрметтер

МакТир 2008 жылы Королеваның туған күніне орай Британ империясы орденінің офицері (OBE) атағымен марапатталды.

Жеке өмір

МакТир 2010 жылдан бері ақын және сән кеңесшісі Джозеф Коулменге үйленген. Олар Мэн штатында тұрады.

Теледидар

ЖылАтауРөл Ескертулер 1985 Джульет Браво Эстер Пирсон Эпизод: "Ет және қан" 1986 Жемс Стефани Уайлд 2 эпизод 1987 Театр түні Мисс Джули Эпизод: "Мисс Джули" 1988 Лес Гейз Сьюзан 7 эпизод 1989 Precious Bane Prue Sarn Телефильм 1990 Доктор Джульет Хоровиц Эпизод: "Yellowbacks" 1990 Неке портреті Вита Саквилл-Уэст 4 эпизод 1990 Экран екі Celeste Эпизод: "102 Бульвар Хаусман" 1990–1991 Экран бір Ересек Клауди/Кэролайн 2 эпизод 1991 Рия Милликан Телефильм 1992 Өлі романтик Мадлен Северн Телефильм 1992 Лоретта Лоусон Телефильм 1993 Мені осылай тастап кетпе Лоретта Лоусон Телефильм 1994 Джекэнори Оқырман Эпизод: "Темір әйел" 1995–1996 Губернатор Хелен Хьюит 12 эпизод 2004 Агата Кристинің Марпл Энн Протеро Эпизод: "Агата Кристинің Марпл: Викарийдегі кісі өлтіру" 2006 Тамаша миссис Притчард Кэтрин Уолкер 6 эпизод 2007 Бес күн DS Эми Фостер 4 эпизод 2007 Дафна Гертруда Лоуренс Телефильм 2008 Сезім мен сана Mrs. Dashwood 3 эпизод 2008 Masterpiece Theatre Mrs. Dashwood Эпизод: "Сезім мен сана" 2009 Hunter DS Эми Фостер 2 эпизод 2009 Дауылға қарай Клементина Черчилль Телефильм 2009 Psychoville Cheryl 2 эпизод 2011 Бельвюдегі демалыс Диана Уоллес Телефильм 2012 Парад соңы Mrs. Satterthwaite 4 эпизод 2012 Damages Кейт Франклин 9 эпизод 2013 Ақ патшайым Жакетта Люксембургская 6 эпизод 2014 Құрметті әйел Лейди Джулия Уолш 8 эпизод 2015 Battle Creek Командир Ким Гузьевич Басты рөл, 13 эпизод 2016 Marks and Spencer Миссис Клаус Реклама 2018 Джессика Джонс Алиса Джонс 11 эпизод 2018–2020 Ozark Хелен Пирс Қайта келетін рөл (2 және 3 маусымдар) 2018–2019 Өкініштісіңе кешірімдімін Эми Шоу Басты рөл; 11 эпизод

Театр

Жыл АтауыРол Ескермелер1996 «Куыршақ үйі» Нора Хелмер Playhouse Theatre, Лондон 1997 Belasco Theatre, Бродвей2009 «Қазалы құдай» Вероника (қосымша актер) Bernard B. Jacobs Theatre, Бродвей2009 «Мэри Стюарт» Мэри Стюарт Broadhurst Theatre, Бродвей2016 «Қауіпті байланыстар» Маркиза де Мертейл Booth Theatre, Бродвей2018 «Бернхардт / Гамлет» Сара Бернхардт American Airlines Theatre, Бродвей2023 «Федра» Гелена National Theatre, Лондон