Кіріспе
Американдық актер, жазушы және продюсер
Мэтью Томас Робинсон кіші (1 қаңтар 1937 – 5 тамыз 2002) – американдық актер, жазушы және теледидар продюсері. Робинсон PBS балалар телебағдарламасы «Сезам көшесінде» Гордон Робинсон рөлін сомдаған алғашқы актер болды. «Сезам көшесі» 1969 жылы басталғанда Робинсон Гордон рөлін ғана емес, сонымен қатар Рузвельт Франклин қуыршағына да дауыс берді және бағдарламаның продюсерлерінің бірі болды. Ол 1972 жылы бағдарламаны тастап кетті. Кейінірек, продюсерлер Гордон рөліне, оны Хэл Миллер және кейін Роско Орман сомдағанда, тегіс ат қажет болғанда Мэтттің тегін пайдаланды. Ол 1970-ші жылдардың басында «Балаларды құтқару» және «Тамаша рақым» фильмдерін жазып, өндірді, сондай-ақ «Санфорд пен ұлы» және «Сегіз жеткілікті» телесериалдарының сценарийлерін жазды. 1983 жылы ол NBC телеарнасының «The Cosby Show» бағдарламасына продюсер және сценарист ретінде қосылды. Ол Паркинсон ауруының белгілерін көрсетуді бастаған болатын, бірақ қиындықтарға қарамастан жеті маусым бойы бағдарламада қалды. 2002 жылдың 5 тамызында 65 жасында Лос-Анджелесте осы аурудан көз жұмды.
Отбасы, ерте өмір
Мэтью Томас Робинсон кіші 1937 жылдың 1 қаңтарында Филадельфия, Пенсильвания штатында Мэтью Робинсон аға мен Мари (құрмет аты Хенсон) Робинсон отбасында дүниеге келді. Оның әкесі пошта жұмыскері болған, сонымен қатар "The Philadelphia Independent" газетінің алғашқы афроамерикандық жазушыларының бірі еді, ал анасы бастауыш мектепте мұғалім болып жұмыс істеді. Робинсон Филадельфиядағы Батыс Филадельфия орта мектебін бітіргеннен кейін Пенсильвания штатының Университет Паркіндегі Пенсильвания мемлекеттік университетіне оқуға түсып, 1958 жылы Либералдық өнер және ғылымдар колледжін бітірді. Пенсильвания штатында оқып жүрген кезінде Робинсон Omega Psi Phi студенттік бауырластығының президенті болып сайланды, ол Вашингтондағы Ховард университетінде құрылған алғашқы афроамерикандық бауырластықтардың бірі еді.
Мансап
1962 жылы Робинсон "Түн бойы жаңбыр жауды" атты құл көтерілісі туралы драма жазды. Ол 1963 жылы туған қаласы Филадельфиядағы WCAU TV телеарнасында жазушы болып медиадағы мансабын бастады, одан кейін продюсер және эфирге шығатын талант ретінде жұмыс істеді. Робинсон "Филадельфияда мүмкіндік" (Opportunity in Philadelphia) апталық телешоуын жасап, жүргізді, ол афроамерикандықтарға жұмыс іздеуге бағытталған еді. "Филадельфияда мүмкіндік" телеарнасы жұмыс орындары туралы ақпаратты көрсету арқылы көптеген ұлт өкілдері жұмыс іздегенде сезінетін үрейді басуға тырысты. Робинсон WCAU телеарнасында өзінің шеберлігін дамытты, бұл оның болашақта продюсер және актер ретінде табысқа жетуіне әкелді.
Сезам көшесі
Робинсонның теледидардағы табысы 1969 жылы «Балалар теледидар шеберханасына» (CTW) қосылып, Ұлттық білім беру теледидары үшін «Сезам көшесі» атты жаңа балалар бағдарламасын дамытуға көмектескенде келді. Оның бастапқы міндеті – шоудағы түрлі кейіпкерлердің сан алуандығына назар аударатын түсірілген бөлімдерді өндіру және бақылау болды. Робинсон сериалдағы Гордон рөлін ойнауға таңдалды, себебі басқа актер Гаррет Сондерстің сынақ эпизодтарындағы ойнаған ойы продюсерлер күткендей нәтиже бермеді. Гордон рөлі шоуда сөйлейтін алғашқы кейіпкер болды, себебі осы рөлге лайықты адамды табу қиын болды. Бұл Робинсонның шоуға қосылғандағы бастапқы ниетіне қайшы келді, өйткені ол сахнадан тыс рөлді қалаған және бастапқыда бұл рөлді қабылдауға тартынған. Долорес Робинсон түсірілім алаңындағы оның рөлі туралы былай деді: «Ол табиғатынан ұялшақ еді және Гордонды таңдауда олар қиындыққа тап болып жатқанын білді. Түсірілімді бақылап отырған адамдар, мониторларға қарап тұрып: «Мэт не істеу керектігін біледі. Ол Гордон болуы керек», – дей берді». Робинсон 1972 жылға дейін «Сезам көшесі» жобасында жұмыс істеді. Барлығы төрт актер Гордон рөлін ойнады. Робинсоннан басқа, Роско Орман, Гаррет Сондерс және Хэл Миллер де осы рөлді сомдады. Әр актердің қызмет мерзімі нақты белгілі емес, кейбір дереккөздер Роско Орманның 1974 жылы, ал басқалары 1973 жылы бастағанын көрсетеді. Кейін Гордон мен Сюзанға тегі қажет болғанда, құрмет ретінде Робинсонның тегі қолданылды. Робинсон 1972 жылы «Сезам көшесінің Гордон ертегі кітабы» атты «Сезам көшесі» тақырыбындағы алғашқы ертегілердің бірін жазды. Ол оның төрт авторлық балалар әңгімесінен: «Басқа сүт жоқ», «Балықшы», «От өшіруші» және «Көп ыстық су» құралды. Кітаптың мұқабасында Гордон Робинсонның түрлі балаларға оқып беретін карикатуралық бейнесі бейнеленген.
Рузвельт Франклин
CTW компаниясында жұмыс істеген кезде Робинсон Рузвельт Франклин атты қызғылт-магента түсті қуыршақтың да дауысын сомдады. Робинсон Джим Хенсонмен тығыз жұмыс істеді, осы кейіпкерді дәл жобалау үшін, ол – алғашқы афроамерикандық Маппет. Хенсон мен Робинсон жасаған басқа азшылық өкілдеріне негізделген Маппеттер: Бейби Рэй Фрэнсис, Мобли Мозе және латиноамерикандық Маппет, А. Б. Сито. Рузвельт Франклин отбасы, мақтаныш, құрмет және география сияқты құндылықтарды насихаттады, сонымен қатар ұйқастырып айту мен блюз музыкасына құштар екенін көрсетті. Кейіпкерді жасап, үш маусым бойы Франклиннің дауысын орындау арқылы Робинсон өзінің қуыршағын шоудың басты кейіпкерлерінің біріне айналдырды. Франклин 1975 жылға дейін көрсетулерде пайда болды. Афроамерикандықтар арасында кейіпкерге қатысты жағымсыз пікірлердің күшеюіне байланысты қуыршақ шоудан алынып тасталды. Бұл Франклиннің ойдағы бастауыш мектепте жиі тәртіпсіз мінез-құлқының нәтижесінде болды, ол көрермендер үшін жаман үлгі деп есептелді. Кейіпкердің шоудан кетуіне қосымша себептер оның афроамерикандық бейнесінің артық болуы немесе оның жеткіліксіздігі болды. Долорес Робинсон Рузвельт Франклиннің оның күйеуінің нәсілшілдікке деген ашуын және афроамерикандықтарға деген мақтанышын көрсетуге арналған телеарна болғанын айтты. Робинсон «Сезам көшесі» альбомының бірінші альбомын жаздырып, шығарды, ол бір ғана кейіпкерге арналған: «Рузвельт Франклиннің жылы» (Сезам көшесіндегі Гордонның досы). 1971 жылы жарық көрген, кейін 1974 жылы «Менің атым Рузвельт Франклин» деген атпен қайта шығарылған альбом балаларға арналған көптеген пайдалы мінез-құлықтарды қарастырды. Сандар мен әріптер сияқты негізгі тақырыптардан басқа, ол жол қауіпсіздігі, бөлісу және басқалармен жақсы қарым-қатынас жасау туралы да айтты. Барлық әндер Джо Рапозоның көмегімен жазылды. Альбом 2010 жылы «Old School: Volume 2» атты жинақтың бір бөлігі ретінде қайтадан компакт-диск түрінде шығарылды, сонымен қатар «Grover Sings the Blues» және «The Count Counts» кірді.
Сезамнан кейінгі көше
CTW-де жұмыс істегеннен кейін Робинсон фильмдер, теледидар және сахна үшін жазу және өндіруді жалғастырды. Ол Стэн Латанның режиссерлігімен «Балаларды құтқарыңыз» (1973) атты музыкалық қойылымды жазып, өндірді. Бұл қойылым «Адамзатты құтқару» (People to Save Humanity) ұйымы өткізген қара нәсілділер көрмесінен туындаған еді. Робинсон 1974 жылы «Amazing Grace» фильмінде продюсер және сценарист ретінде жұмысын жалғастырды, онда көршілер тобы ашкөз, күмәнді саясаткерлерді құлатуға тырысады. «Сезам көшесінен» кеткеннен кейін Робинсон Филадельфияға және WCAU телеарнасына оралды, онда ол жергілікті балалар шоуы «The Candy Apple News Company»-де түсті. Бұл шоуда кішкентай актерлар радио және газет кеңсесінде қуыршақтармен өзара әрекеттесетін. «Сезам көшесінен» кейінгі жұмыстарының ішінде «Санфорд және Ұлы», «Уолтон» және «Жеті жеткілікті» сериалдарына эпизодтар жазу, сондай-ақ CBS телеарнасының балалар сериясы «Капитан Кенгуру» үшін жазу және өндіру кірді.
Косби шоуы (19831990)
1983 жылы Робинсон NBC телеарнасының "The Cosby Show" бағдарламасының продюсері және сценарийшісі болып жұмысқа орналасты. 1984 жылдан 1992 жылға дейін сегіз маусым бойы көрсетілген отбасылық комедиялық сериал, Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданында тұратын, жақсы жағдайдағы афроамерикандық Хакстебл отбасының өмірінен баяндады. Робинсон бағдарламаның 50-ден астам эпизоды үшін сценарист, сюжеттік кеңесші, сюжеттік редактор және саундтрек авторы қызметтерін атқарды, соңында оның қосымша продюсері болды. Ол "Клифтің қорқынышы" атты бір эпизодта француз ғалымы рөлінде ойнады.
Степан Фетчиттің мойындауы (1993)
Робинсон жазған және Билл Латан қойған "Степин Фетчиттің اعترافات" – 1930 жылдардағы фильмдерде танымал болған, бірақ кейін азаматтық құқықтар жақтастарының сынына ұшыраған Линкольн Перридің бір актерлік ойыны. Ойын тарихқа шақыру ретінде, сондай-ақ Перридің Американың алғашқы қара нәсілді киножұлдыздарының бірі ретіндегі өмір жолы туралы ой-пікір алмасу аласы ретінде ұсынылды.
Жеке өмір
Мэтт пен оның әйелі Долорес ажырасқанға дейін екі балаға ие болды: Мэтью Томас Робинсон III және Холли Элизабет Робинсон (18 қыркүйек 1964 жылы туған). 1997 жылы әкесі аурумен күрескен кезде, қызы Холли Робинсон Пит және оның күйеуі, NFL квотербегі Родни Пит HollyRod Foundation қорын құрды. Бұл қор Паркинсон ауруы мен аутизмге ұшырағандардың барлығына медициналық, физикалық және эмоционалдық қолдау көрсету мақсатында құрылды. Оңтүстік Калифорния университетінің Кек медицина мектебіндегі Паркинсон ауруы және қозғалыс бұзылыстарын зерттеу орталығында орналасқан HollyRod Foundation, Лос-Анджелестегі мұқтаж жандарға төмен бағада немесе тегін ем-дом, сондай-ақ түрлі қызметтер ұсына алады. Оның ұлы Мэтт те Паркинсон ауруына шалдықты. 2002 жылдың 9 тамызында, жұма күні таңертең Беверли-Хиллстегі (Калифорния штаты) Америка Жазушылар Гильдиясы театрында естелік шара өтті. Оны қызы, актриса Холли Робинсон Пит, ұлы, продюсерлік көмекшісі Мэтью Робинсон III, бұрынғы әйелі Долорес Робинсон және бес немересі сағынып қалды.