Ноличукки өзені: Аппалач таулары мен Теннесси аймағының су арнасы

Кіріспе

Шығыс АҚШ-тағы өзен. Ноличуки өзені – АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы Батыс Солтүстік Каролина және Шығыс Теннесси арқылы ағатын 115 миль (185 км) ұзындықтағы өзен. Көк Таулардың ішінде Писга ұлттық орманы мен Чероки ұлттық орманынан өтетін бұл өзеннің су жиналатын алабында Аппалачи тауларының ең биік таулары орналасқан, оның ішінде Солтүстік Каролинадағы Митчелл тауы – АҚШ-тың шығысындағы ең жоғары нүкте. Өзен Френч Брод өзенінің саласы болып табылады және Теннесси штатының Гринвилл қаласының жанында Ноличуки бөгетімен тоғады.

Гидрографиялық

Ноличуки өзені Солтүстік Каролина штатының Хантдейл ауылының жанында Солтүстік Тоу өзені мен Кайн өзенінің қосылуынан басталады. Ағын Солтүстік Тоу өзенінен кейін Yancey және Митчелл округтері арасындағы шекара ретінде жалғасады, Солтүстік Каролина штаты. Батысқа қарай ағатын бағытымен Флаттоп тауының солтүстік жағынан өтеді. Оның солтүстік жағы ең тік. Геологиялық тұрғыдан алғанда, аймақтың астында прекамбрий дәуіріне жататын метаморфты тау жыныстары басым. Содан кейін өзен Теннесси штатының Юникой округіне кіреді, ақ сулы сарқырама арқылы өтеді, Балд тауларының (оңтүстікке қарай) және Унака тауларының (солтүстікке қарай) аралығында ағады. Солтүстік-батысқа қарай бұрылатын ағын Апалачиан жолымен және Эрвин қаласының оңтүстік-батысындағы 19W АҚШ тас жолымен көпірленеді, Теннесси штаты. Эрвинге жақын жерде екі саласы – Оңтүстік Үндістан сағасы және Солтүстік Үндістан сағасы Ноличуки өзеніне қосылады. Солтүстікке қарай бұрылатын ағын бірнеше шақырым бойы 81-ші мемлекеттік тас жолымен қатар өтеді (ол бірнеше шақырымға Теннессидің 107-ші мемлекеттік тас жолымен бірге жүреді), және Рич тауының оңтүстігінен және Буффало тауының солтүстігінен өтіп, бірнеше таулар арасынан өтеді. Вашингтон округіне кіргеннен кейін көп ұзамай, өзен Эмбривиллдің жанында аттың жанындағы қисыққа айналады, онда ол SR 81 және SR 107 арқылы алғаш рет көпірленеді. Эмбривилл тауының солтүстік-шығыс шетінде өзен үлкен саңылаудан шығып, батысқа қарай оңтүстік-батысқа қарай бұрылып, SR 81 арқылы қайтадан көпірленеді. Бұл жерде ол Blue Ridge тауларынан шығып, Ridge and Valley провинциясына кіреді, ол негізінен төменгі палеозой дәуірінің шөгінді жыныстарымен жабылған. Содан кейін өзен батысқа қарай оңтүстік-батысқа қарай бірнеше шақырымға созылады, SR 107 тас жолымен қатар ағады. Өзен таудың жанындағы жолдан ағып шығады, Кармельге жақын жерде. Сол жерден солтүстік-батысқа қарай ағып, Вашингтон округіне жақын жердегі Дэвид Крокеттің туған жері мемлекеттік паркіне жетеді. Вашингтон және Грин округтерінде өзенге көптеген салалар қосылады. Округ шекарасындағы үлкен салалардың бірі – Үлкен Әктас сағасы өзенге қосылады. 351-ші мемлекеттік тас жолы Крокеттің туған жерінен батысқа қарай өзеннен өтеді. Содан кейін өзен оңтүстік-батысқа қарай ағып, Ridge and Valley провинциясының геологиялық құрылымын ұстанады. Тоскулумның шығысында SR 107 арқылы көпірленеді, өзен оңтүстік-батысқа қарай жалғасады, кейіннен Nolichucky бөгетінен пайда болған су қоймасының үстінен 350-ші мемлекеттік тас жолымен көпірленеді. Бұл бөгет 1912 жылы бұрынғы Теннесси электр компаниясымен гидроэлектрлік жоба ретінде салынған. Бөгет 1939 жылы Теннесси алқабының басқару органына (TVA) сатылды, осы агенттік Ұлы депрессия кезінде Франклин Д. Рузвельт әкімшілігімен құрылған. TVA 1970-ші жылдарға дейін электр энергиясын өндіру мақсатында бөгетті пайдалануды жалғастырды. Дейви Крокетт көлі деп аталатын су қоймасының шөгіндісі гидроэлектрлік мақсаттар үшін қондырғыны пайдалануды мүмкінсіз етті. Агенттік бөгетті электр энергиясының көзі ретінде тоқтатты, бірақ оны күтіп-ұстауға және су тасқынын бақылау мен демалыс мақсаттарында пайдалануға жалғастырды. Бөгеттің батысында өзен үшінші және соңғы рет 70-ші мемлекеттік тас жолы мен 107-ші тас жолды кесіп өтеді. Батысқа қарай жалғасып, өзенді 321-ші АҚШ тас жолы көпірлейді. Грин округінің Кок округінің шекарасына жетуден бұрын өзен 340-шы мемлекеттік тас жолымен көпірленеді. Осы жерден өткеннен кейін өзен округтер арасындағы шекараға айналады. Осы нүктеден бірнеше шақырым төменгі жерде ол Knob Creek Road көпірімен жалғасады. Interstate 81-ден оңтүстікке қарай Грин, Кокк және Хамблен округтері өзеннің қисығында Лик Крик өзенге қосылатын жерге келеді. Осы жерден бұрқалып ағатын өзен Хамблен округінің Кок округінің шекарасын құрайды. Ноличукидің French Broad өзенімен қосылуы Дуглас көлінің су қоймасының ағымдық бөлігінде, Дуглас бөгетінің, French Broad бойындағы TVA жобасының екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде пайда болды. Ноличуки өзенінің сағасы Хамблен, Кокк және Джефферсон округтерінің кездесетін жеріне жақын орналасқан. Ауызға жақын жерде Теннессидің жабайы табиғат ресурстары агенттігі басқаратын резерват Ранкин жабайы табиғат аймағы орналасқан.

The Nolichucky River rises as the confluence of the North Toe River and the Cane River near the community of Huntdale, North Carolina. The stream succeeds the North Toe as the boundary between Yancey County and Mitchell County, North Carolina. Trending roughly westward, it flows along the northern base of Flattop Mountain. The gorge is especially steep on its north side. Geologically, the area is predominantly underlain by metamorphic rock of Precambrian age. The river then enters Unicoi County, Tennessee, as it drops through a whitewater gorge, flowing between the ranges of the Bald Mountains (to the south) and the Unaka Mountains (to the north). Turning northwest, the stream is bridged by the Appalachian Trail and by U. S. Highway 19W southwest of Erwin, Tennessee. Near Erwin, two tributary streams, South Indian Creek and North Indian Creek, join the Nolichucky River. Turning more to the north, the stream is paralleled for several miles by State Route 81, (which is also concurrent with Tennessee State Route 107 for several miles) crossing into Washington County. The river cuts between several mountains at this point, including Rich Mountain to the south and Buffalo Mountain to the north. Shortly after entering Washington County, the river makes a horseshoe bend near Embreeville, where it is bridged by SR 81 and SR 107 for the first time. At the northeastern end of Embreeville Mountain, the stream emerges from a large gap and turning west southwest is bridged by SR 81 again. Here it exits the Blue Ridge Mountains and enters the Ridge and Valley province, which is underlain primarily by sedimentary rock of the Lower Paleozoic Era. The river then continues west southwest for several miles, paralleled by SR 107. The river leaves the roadside near Mt. Carmel. From there it flows northwest over a winding course to David Crockett Birthplace State Park near the Washington County–Greene County line. Many tributary creeks join the river in Washington and Greene counties. At the county line, one of the larger tributaries, Big Limestone Creek, joins the river. State Route 351 crosses the river west of Crockett's birthplace. The river then flows southwestward, following the trends of the Ridge and Valley province's underlying geology. Bridged by SR 107 again just east of Tusculum, the stream continues southwestward, later bridged by State Route 350 just above an impoundment caused by Nolichucky Dam. This dam was constructed as a hydroelectric project by the former Tennessee Electric Power Company in 1912. The dam was sold to the Tennessee Valley Authority (TVA) in 1939, when the agency was established by the Franklin D. Roosevelt administration during the Great Depression. The TVA continued to operate the dam for electrical power purposes until the 1970s. The degree of siltation of the reservoir, called Davy Crockett Lake, had made continued efforts to operate the facility for hydroelectric purposes impracticable. The agency retired the dam as a power source but continues to maintain it and to use it for flood control and recreational purposes. Just west of the dam, the river crosses State Route 70 and SR 107 for a third and final time. Continuing almost due west, the river is bridged by U. S. Highway 321. Just before reaching the Greene County–Cocke County line, the river is bridged by State Route 340. Just past this point, the river becomes the border between the counties. A few miles below this point it is bridged by Knob Creek Road. South of Interstate 81, Greene, Cocke, and Hamblen counties come to a point at a bend in river, where Lick Creek joins the river. From this point on, the meandering stream forms the Hamblen County–Cocke County line. The confluence of the Nolichucky with the French Broad River occurs in the upstream portion of the Douglas Lake impoundment, caused by Douglas Dam, a World War II era TVA project located downstream along the French Broad. The mouth of the Nolichucky lies near the point where Hamblen, Cocke, and Jefferson counties meet. Near the mouth is the Rankin Wildlife Management Area, a reserve operated by the Tennessee Wildlife Resources Agency.

Тарих

Атаудың шығу тегі ұзақ уақыттан бері талқыланып келеді және әлі күнге дейін нақты емес, бірақ ол бір кездері қазіргі Джонсборо, Теннесси қаласының жанында орналасқан Чероки ауылының атауынан – "На’на тлу гун’йи", яки "Шырға талдың орны" деген сөздерден алынған деп саналады. Басқалар жергілікті әңгімелерге сүйене отырып, бұл атау "Құйылысқан су", "Қауіпті су" немесе "Қара айналған су" дегенді білдіреді дейді. 1770 жылдары еуропалық шекарашылар қазіргі Грин округінде, сол кезде Чероки территориясының бір бөлігі болған өзен бойында "Ноличуки қоныстарын" құрды. Бұл қоныстар қазіргі Элизабеттон қаласының жанындағы Уатауга қоныстарымен байланысты болды. 1770 жылдардың ортасында қоныс салушылар мен "Чикамауга" деп аталған Чероки тайпасының бір тобы арасындағы қақтығыстар күшейген кезде, сол кезде жас әскери шенеунік болған Джон Севиер, Ли фортының құрылысын қадағалауға кірісті. 1776 жылдың шілде айында Чикамауга басшысы Драггинг Каноэ шабуыл жасағаннан кейін Севиер аяқталмаған фортты тастап, Уатауга қоныстарына қашты. Кейін Севиер өзен бойындағы және оның маңындағы ерліктері үшін "Ноличуки Джек" немесе "Чакки Джек" деген лақап атқа ие болды. 1786 жылы Теннесси штатының Лаймстоун қаласының жанында, өзен бойында Дэви Крокетт дүниеге келді. Қазір бұл жер Дэвид Крокеттің туған жері мемлекеттік паркі болып табылады. Табиғи ағысы бар Ноличуки өзені – ақсу және тыныш су участалары бар, каноэ мен рафтинг үшін танымал орын. Митчелл тауының маңындағы жауын-шашын өзеннің жоғарғы бөлігіндегі бұрқасын одан да әсерлі етеді, ал мол жаңбыр әдетте тыныш жерлерде де өте күшті ағыс тудырады. Фрэнк Джентри Боб Лоусонмен резеңке салмен ойыс арқылы жасаған саяхатын былай сипаттайды: "Мен жай ғана көліктің ішінде отырып, пейзажға тамашалауға келдім. Бірақ мен тірі болғанда ештеңеге көңіл қоюға уақытым болмады! Сал "Көккесік құйрығы" деген жердегі бұрқасынға түскенде біз айналып, "Соузе Хоул" деген жерге құладық, мына жердегі және сол жердегі тастарға соқтығыстық. Салға қаншалықты күш салып айдасаң, соғұрлым көп тасқа соқтығысасың. Айналып, айналып, әлі көре алмаған үлкен тастарға ұшырадық. Кейде ақ су тік тұрып, салды бетіне қаққылап, тіпті одан да шығарып жіберді. Бұл шынымен де керемет саяхат болды!" Керісінше, жаз бойы жеткілікті жауын-шашын болмаса, бұрқастың бұрыннан бар қиындықтары одан да артады, ол рафтингшілер үшін техникалық тұрғыдан да, физикалық тұрғыдан да қиынға соғады. Құрғақ жағдайлар мен су деңгейінің төмендеуі көптеген жасырын ерекшеліктерді ашады. Бұл қауіптер әдетте жаз айларында, қалыпты маусымдық жауын-шашын кезінде су астында болады. Маусымдық құрғақшылық рафтинг сапарларын қауіпті немесе мүмкін емес етеді, сондықтан Unicoi округіндегі жергілікті рафтинг компаниялары кейде су ағысы бар сапарларды Картер округіне қарасты Теннесси штатының Элизабеттон қаласы арқылы өтетін Уатауга өзеніне ауыстырады. TVA Уатауга өзенінің ағысын реттейді және жазғы маусымда рафтинг компанияларына арналған минималды босату кестесін қамтамасыз етеді, Уатауга және Уилбур бөгеттерінің артындағы терең су қоймаларынан суды тұрақты түрде босату арқылы.

While the origins of the name place have long been debated and remain unclear, it is believed to be derived from the name of the Cherokee village Na’na tlu gun’yi, or "Spruce Tree Place," that once stood near modern Jonesborough, Tennessee. Others argue that, according to local lore, it actually means "Rushing Water(s)", "Dangerous Water(s)", or "Black Swirling Water". During the 1770s, European frontiersmen established the "Nolichucky settlements" along the river in modern Greene County, in what was then part of Cherokee territory. These settlements were aligned with the Watauga settlements in what is now Elizabethton. As hostilities intensified in the mid 1770s between the settlers and a faction of the Cherokee, known as the "Chickamaugas," who were opposed to the settlements, John Sevier, at the time a young militia officer, began overseeing the construction of Fort Lee. After an invasion was launched by Chickamauga leader Dragging Canoe in July 1776, Sevier abandoned the unfinished fort and fled to the Watauga settlements. Sevier would later acquire the nickname "Nolichucky Jack" or "Chucky Jack" for his exploits along the river and in its vicinity. Famed frontiersman Davy Crockett was born along the river near Limestone, Tennessee, in 1786. The site is now the focus of David Crockett Birthplace State Park. The naturally flowing Nolichucky River is a popular whitewater rafting and canoeing destination having stretches of both whitewater areas and calm water. Rainfall upstream around Mount Mitchell makes the upper section rapids ever more impressive with significant rain causing extremely big water and un runnable routes in otherwise ordinary areas. "Frank Gentry describes such a trip through the gorge with Bob Lawson on a rubber raft. Frank says, 'I just went along for the ride and a look at the scenery. Man a live, I didn't have time to look at anything! When that raft hit those rapids at "Rooster Tail" we were going round and round, dived into "Souse Hole", slammed into rocks here and more rocks there. Seemed like the harder you paddled the more rocks you'd hit. You'd just whirl and twirl and wham into more big boulders you hadn't even seen. Sometimes that white faced water would stand straight up and slam you smack kadab all over the raft, or out of it. Man, that was a wild trip!" Inversely, a lack of adequate rainfall throughout the summer considerably increases the difficulty of navigating the pre existing aspects of the rapids, which already tend towards being both technically difficult and challenging for rafters. These dry conditions and concomitant low water levels reveal a vast diversity of features. These hazards are ordinarily submerged during summers with normal seasonal rainfall patterns. Seasonal droughts can make rafting trips inadvisable or impassable, prompting local rafting companies in Unicoi County to sometimes divert whitewater river trips to the Watauga River running through Elizabethton, Tennessee in Carter County. The TVA regulates flow of the Watauga River and guarantees a minimum release schedule accommodating whitewater rafting companies during the summer season with the regular release of deep, impounded reservoir waters from behind both the Watauga Dam and the Wilbur Dam.