Кіріспе

Америкалық кітапханашы, Кливленд кітапханашысы Линда Энн Истман (7 шілде 1867 – 5 сәуір 1963) – американдық кітапханашы. Ол Америка кітапханалар қауымдастығы (ALA) тарапынан 20 ғасырдың ең маңызды 100 кітапханашысының бірі деп таңдалды. Истман 1918 жылдан 1938 жылға дейін Кливленд қалалық кітапханасының бас кітапханашысы, ал 1928 жылдан 1929 жылға дейін Америка кітапханалар қауымдастығының президенті болды. Кливлендтегі қызметке тағайындалғанда, ол Кливлендтің кітапхана жүйесіне жетекшілік еткен алғашқы әйел болды. Ол сонымен қатар Огайо кітапханалар қауымдастығының негіздеуші мүшесі және кейін президенті, сондай-ақ Кейс-Уэстерн Резерв университетінде кітапхана ғылымының профессоры болды.

Ерте өмір және мансап

Истман Огайо штатының Оберлин қаласында дүниеге келді және 7 жасында Кливлендке көшіп келді. Орта мектепті бітіргеннен кейін Истман мұғалім болды, бірақ көп ұзамай кітапхана саласында жұмыс істеуді шешті. Истман 1892 жылы Кливленд қалалық кітапханасында шәкірт ретінде жұмысқа орналасты, ал 1894 жылы Вест-Сайд филиалының кітапханасын басқарды, онда ол кітапхана оқырмандарына арналған "Ашық сөре" атты бюллетеньді жариялады, онда жаңа түскен кітаптар туралы ақпарат берілді. 1895 жылы Истман Дейтон кітапхана жүйесінде жақсырақ қызметке өту үшін кетіп қалды, бірақ Бретт оған кітапхана директорының орынбасары лауазымын ұсынғанда қайта оралды. Осы лауазымда Истман Бретттің революциялық және өте табысты ашық сөре жүйесін енгізуге көмектесті, осы жүйе арқылы оқырмандар кітапхана қызметкерлерінен кітаптарды беруді сұрамай, кітапхана сөрелерінен өздеріне қажетті кітаптарды таңдай алатын болды. 1918 жылы Бретт автокөлік апатында қаза тапқаннан кейін Кливленд кітапхана кеңесі бірауыздан Истманды бас кітапханашы етіп тағайындады.

Жаңа негізгі кітапхана

Истманның кітапханашы ретіндегі маңызды жетістіктерінің бірі – Кливленд қаласының жаңа бас кітапханасының құрылысын бақылау және ашу болды. Жаңа кітапхана жобасы 1912 жылы қолға алынған, бірақ саяси және қаржылық мәселелер (сондай-ақ Бірінші дүниежүзілік соғыс) құрылыстың басталуын 1923 жылға дейін кешіктірді. Бұл Истманның жетекшілігімен жүзеге асырылған бірнеше табысты облигациялық бағдарламалардан кейін болды. Кітапхана 1925 жылдың мамыр айында бұрынғы Ұлыбритания премьер-министрі Дэвид Ллойд Джорджтың баяндамасымен өткен әсем салтанатты шарамен ашылды. Сол кездегі елдегі үшінші ірі кітапхана болған жаңа ғимаратта алты қабат және 200 орындық негізгі оқу залы бар еді.

Арнайы қызметтер

Истман клиенттердің нақты түрдегі ақпаратқа деген қажеттіліктерін қанағаттандыруға арналған арнайы орталықтарды құруға көмектесті. 1926 жылы ерекше Саяхат бөлімі құрылды, онда тек саяхат буклеттері ғана емес, сонымен қатар "әлемнің ірі елдерінің тарихы, географиясы және қоғамы туралы таңдалып алынған кітаптардың жинағы" болды. 1928 жылы Истман Бизнес ақпарат бюросын құрды. Бұл кеңістік Кливлендтің кәсіпкерлері үшін зерттеу орталығы ғана емес, сонымен қатар кәсіби бағдар беру орталығы болып қызмет етті. Арнайы жинақтар мен қызметтер құрудан бөлек, Истман кітапхананың қызмет аясын кеңейту үшін шаралар жасады, 1926 жылы ауруханада жатқан оқырмандарға кітап жеткізу қызметін ұйымдастырды.

Соқыр адамдарға арналған қызметтер

Истманның соқыр оқырмандарға қызмет көрсетуді жақсартуға жасаған әрекеттері 1903 жылы кітапхананың қызметтерінің бір бөлігі ретінде Брайль сабақтарын ұйымдастырумен басталды. Оның кітапхананың Брайль жинағын толықтыруға жасаған тырысы кітаптардың жоғары бағасы және оларды тасымалдау қиындығынан нәтижесіз болды, бірақ 1928 жылға қарай кітапханада алты мың Брайль мәтінінен тұратын жинақ қалыптасты. Истман зейнетке шыққан кезде арнайы қызмет Солтүстік Огайо аймағындағы отыз мың соқыр оқырмандарға кітаптар тарата бастады. Брайль мәтіндерінен өзге, Кливленд кітапханасы фонографқа жазылған кітаптарды қолдануда алғашқы қадам жасады, бұл бастама Брайльді оқи алмайтын соқыр оқырмандар үшін шешім ретінде қарастырылды.

Ұлы депрессия

Кливленд кітапханасы 1930 жылдары, тіпті кітапхана қызметтеріне қоғамдық сұраныс артып келе жатқанда, қаржылық қиындықтарға тап болды. Еңбекақылар күрт төмендетілді және жаңа кітаптарға қаражат тоқтатылды. Қаржылық жағдай осыншалықты нашарлағандықтан, 1932 жылы жаңа кітаптар бөліміне: "Қаржының шектелуіне байланысты, осы аптада жаңа кітаптар көрмеге қойылмайды. Осы ескірек кітаптарды оқып көрдіңіз бе?" деген жазба ілінді. Дегенмен, жұмыссыз және толық емес жұмыспен қамтылған Кливленд тұрғындарының кітапханаға келуі артып, олар түрлі мақсаттармен кітапханадан көмек іздеді. Истман "Чикаго дейли трибьюн" газетіне берген сұхбатында: "Көптеген жұмыссыздар кітапханаға келіп, өздерінің мамандықтарында пайдалы болатын анықтамалық еңбектерді сұрайды. Сондай-ақ, олар жалпы мәдениет туралы кітаптар мен журналдарды да сұрайды, себебі енді олардың уақыты көп және бұрын оқуға уақыты болмаған кітаптарды оқып, ләззат ала алады" деді. Истман кітапхананы ашық ұстау үшін қатаң үнемдеу шараларын қабылдауға мәжбүр болды, бұл кітапханаға жұртшылықтың кең қолдауы мен оның қызметтерін бағалауының арқасында мүмкін болды.

Зейнетақы және мұра

Истман 1938 жылы 71 жасында кітапханадан зейнеткерлікке шықты, себебі ол көбірек уақытын сыртта өткізуді қалады. The Plain Dealer газеті оның зейнетке шыққан кездегі кітапхананың жағдайын былай баяндады: "Ол кітапхананы АҚШ-тағы үшінші ірі кітапханаға айналдырып кетті, оның құрамында 28 филиал, 108 бекет, 30 мектеп кітапханасы және жүйе басқаратын он округтік кітапхана бар. Сондай-ақ, кітап сөрелерінде миллионнан астам кітап, жылына сегіз миллионнан астам кітап таралды, сонымен қатар Кливленд тұрғындарының барлығының жақсы ниетіне ие болды, әрбір ер адам, әйел және бала қоғамдық кітапхананың өзінің жеке кітапханасы екенін және оның қажеттіліктеріне сәйкес қызмет ететінін түсінді". Истман зейнеткерлікке шыққаннан кейін, оның құрметіне бір филиал кітапханасы және Бас кітапханадағы оқу бағы аталды. 1954 жылы ол Америка кітапханалар қауымдастығының құрметті мүшесі болып тағайындалды. Истман 1963 жылы 95 жасында дүние салды. Ол Кливленд, Огайо штатындағы Риверсайд зиратында жерленген.