Кіріспе
Сән индустриясы шарасы, Death Grips альбомы. Сән апталығы – бұл бір аптаға созылатын сән индустриясының іс-шарасы, онда сән дизайнерлері, брендтер немесе «үйлер» өздерінің соңғы коллекцияларын подиумдағы сән көрсетулер арқылы сатып алушылар мен бұқаралық ақпарат құралдарына ұсынады, бұл ағымдағы және алдағы маусымдардың сән тенденцияларына әсер етеді. Ең беделді сән апталықтары әлемнің сән астаналарында – хронологиялық тәртіппен Нью-Йорк, Лондон, Милан және Париж қалаларында, немесе «Үлкен Төрттік» ретінде өткізіледі. Сән апталығының негізі 19 ғасырдың соңында Парижде қаланып, 20 ғасырда Нью-Йорк, Милан және Лондонға тарады. Бұрын жарыс жолдары сияқты қоғамдық орындарда киім сатудан басталган бұл шара, өзіндік кең танымал оқиғаға айналды. 2000 жылдары сән апталықтарында тұрақтылық тақырыбы көтеріле бастады және келесі он жылдық ішінде кең танылды. Соңғы жылдары сән апталықтары «көр, бірден сатып ал» және «маусым ішіндегі» сән көрсетулері арқылы жылдам «сауда айналымын» көрсетеді. Шара ұйымдастырушылары осы шаралармен байланысты көміртегі шығарындыларын азайту мақсатында коллекцияларды бір маусымға біріктіруді немесе ерлер мен әйелдер киімдерін бір шоуда көрсетуді ұсынды.
the Death Grips album
A fashion week is a week long fashion industry event where fashion designers, brands, or "houses" display their latest collections in runway fashion shows to buyers and the media which influences upcoming fashion trends for the current and approaching seasons. The most prominent fashion weeks are held in the fashion capitals of the world—in chronological order, New York City, London, Milan, and Paris, or the "Big Four." The foundations of fashion week began in Paris in the late 1800s before spreading to New York, Milan, and London in the 20th century. What began as marketing garments in public spaces like racetracks grew into highly publicized events in themselves. In the 2000s, themes of sustainability began emerging at fashion weeks and grew popular across the next decade. Fashion weeks in recent years have reflected a faster "retail cycle" with "see now, buy now" and "in season" fashion shows. Event organizers have proposed combining the collections for one season or men and women's wear shows to reduce the carbon emissions associated with these events.
Тарих
Тарихтың алғашқы сән апталығының немесе маусымдық коллекцияның белгілерінің бірі 1800 жылдардың соңындағы модельер Чарльз Фредерик Уортқа дейін жетеді. Сән апталығының идеясы Париж қаласында пайда болды, онда маркетологтар әйелдерді жарыс жолдарынан бастап, сұлулық салондарына дейін көпшілік орындарда кутюр киімдерін көрсету үшін жалдаған. 1903 жылы Манхэттендегі "Эрих Бразерс" атты дүкен орта таптың әйелдерін дүкенге тарту мақсатында елдегі алғашқы сән көрсетілімін ұйымдастырды деп саналады. 1994 жылға дейін көрсетілімдер әртүрлі орындарда, мысалы, қонақүйлерде немесе лофттарда өткізілді. 1994 жылдан 2009 жылға дейін бұл іс-шара Нью-Йорк қалалық кітапханасының артындағы Брайант Парктегі шатырда өтті. 2010 жылдан 2015 жылға дейін Линкольн орталығы Сән апталығының орны болды, содан кейін Манхэттендегі СоХодағы шаралар өткізілетін Кларксон скверіне көшті.
Тұрақтылық
Негізгі мода шаралары, мысалы, Fashion Week тұрақты сәнді қабылдағанға дейін Patagonia сияқты брендтер қайта өңделген материалдардан киімдер жасау арқылы тұрақтылықты қолданып келді. 2009 жылы Копенгагендегі мода саммиті мода индустриясының алдындағы әлеуметтік және экологиялық мәселелерді талқылау үшін құрылды. Дизайнерлер жылдық коллекциялардың жалпы санын қысқартуға, оның орнына ұзақ қызмет ететін және қалдықтарды азайтатын берік киімдер жасауға шақырылды. 2014 жылы Connect4Climate сенім қоры (Дүниежүзілік банк тобының меншігінде) Милан Fashion Week аясында «Дизайн индустриясындағы тұрақтылық диалогтары» бастамасын қаржыландырып, жаңашыл жас дизайнерлерге мүмкіндіктер жасады. 2017 жылы Лондон Fashion Week-те Вивьен Вествуд пен Лондон мэрі Ұлыбритания брендтерінің жаңаруға көшуіне қолдау көрсету үшін «Fashion Switch» бастамасын құрды. Мамыр айында дизайнер Ричард Марлон тұрақты дамудағы радикалды идеялары үшін 2020 жылғы Халықаралық Woolmark сыйлығын жеңіп алды. Lakme Fashion Week сондай-ақ Үндістандағы алғашқы тұрақты сән сыйлығы – «Circular Design Challenge» шақыруын ұйымдастырды. Копенгаген Fashion Week 2023 ұйымдастырушылары қатысушы брендтер үшін 18 минималды стандартты белгіледі, бұл бұрын-соңды болмаған шешім болды. Мысалы, орындық карточкалары мен декорациялар қайта өңделуге тиіс болды, киімдердегі теріге тыйым салынды және дизайнның кемінде 50% қайта өңделген материалдан жасалуы керек еді. Бұл ережелерді іске асыру дизайнерлердің түсіндіруіне қалдырылды, нәтижесінде формулировкаға байланысты кейбір айырмашылықтар туды. Fashion Week басшылары стандарттарды толыққанды тұрақты коллекцияларға көшудің кезеңдік қадамы ретінде қарастырды.
Туралы
Әлемде көптеген танымал сән апталары болғанымен, олардың төртеуі ғана "Үлкен Төртеу" деп белгілі: хронологиялық ретімен Нью-Йорк, Лондон, Милан және Париж. Милан сән апталығы 1958 жылы Италия сауда палатасымен құрылған, Париж сән апталығы 1973 жылы Франция сән федерациясының ұйымдастыруымен өтті, ал Лондон сән апталығы 1984 жылы Ұлыбритания сән кеңесімен құрылды. Бұл маңызды ұйымдар әлі де негізгі көрсетулерді ұйымдастырса да, барлық қалаларда тәуелсіз шаралар мен өндірушілер де бар.
Уақыт
"Үлкен төртеу" – әлемнің негізгі сән астаналарында жылына екі рет өтетін сән апталарын білдіреді; Нью-Йорк (7–15 ақпан), Лондон (15–19 ақпан), Милан (19–25 ақпан) және Париж (25 ақпан – 5 наурыз). Дәстүр бойынша, сән апталары баспасөз бен сатып алушыларға келесі маусымға арналған сән үлгілерін алдын ала тамашалауға мүмкіндік беру үшін бірнеше ай бұрын ұйымдастырылатын. Ақпан және наурыз айларында дизайнерлер күзгі-қысқы коллекцияларын көрсетсе, қыркүйек пен қазан айларында көктемгі-жазғы коллекцияларын ұсынатын. Бұл уақыт негізінен сол кездегі баяу "сауда циклына" сәйкес жасалған. Яғни, бөлшек саудагерлерге дизайнерлердің туындыларын сатып алуға және оларды сауда маркетингіне енгізуге уақыт берілді. Бірақ тұтынушылардың күту деңгейі артқан сайын, сауда циклы да үдеді. Осының салдарынан 2016 жылы дизайнерлер "маусым ішіндегі көрсетулерге" (in season shows) көшуді бастады. Тағы бір өзгеріс – "қазір көр, қазір сатып ал" (see now, buy now) көрсетулері, көбінесе дереу онлайн режимінде қолжетімді болатын, тіпті көрсету кезінде де сатып алуға болатын кликтейтін бейнелерді қамтиды. Алайда, 2017 жылға дейін Францияның сән федерациясы оны қабылдауға келіспеді. "Қазір көр, қазір сатып ал" саудасының пайда болуы, сондай-ақ, подиумдағы үлгілерді дәстүрлі сән үйлерінен гөрі жылдам көшіріп, дүкендерге жеткізетін "жылдам сән" (fast fashion) саудагерлеріне жауап ретінде туындады.
Қоршаған ортаға жұмсалатын шығындар
"Үлкен төртеу" және ірі сауда көрмелеріне қатысудан жыл сайын шамамен 241 000 тонна көмірқышқыл газы шығарылады. Сатып алушылар мен сатушылар әуе саяхаты, тұру орындары, құрлықтағы көлік және сән көрсетілімдері арқылы шығарындылар мен қалдықтар тудырады. Жалпы көмірқышқыл газы шығарылымының 37%-ы Нью-Йорк сән апталығына тиесілі. Орташа әлемдік азаматтың көміртегі ізі, орташа кәсіби сатып алушының жыл сайын шамамен 19 213 км қашықтыққа саяхаттауынан туындайтын көміртегі ізінен әлдеқайда аз. Бизнес-кластағы ұшуларда, әрбір жолаушыға шаққанда, ұшақтағы бизнес- және эконом-класс орындарының арақатынасын ескергенде, 30%-ға дейін көбірек көмірқышқыл газы шығарылады. Іс-шара ұйымдастырушыларының қонақтардан эконом-класта ұшуын, пойызбен саяхаттауын немесе бірлесіп тұруын талап етуі қиын, бірақ қағаз шақырулар мен іс-шаралардағы пластикалық су бөтелкелері қажетсіз болып кетті. Сән апталығы мен басқа да ірі іс-шараларды ұйымдастырушылар барлық жинақтарды бір маусымға біріктіруді, ерлер мен әйелдер киімдерін бір іс-шарада көрсетуді және Нью-Йорк сияқты сән астаналарында сән "аумақтарын" құруды ұсынды, бұл сән апталығы кезінде трафик қауесетін азайтуға бағытталған. Сән апталығында тұрақтылықты қолдану, сән индустриясындағы тұрақты дамуға ықпал етеді, өйткені ол маңызды трендтерді және нарықтық сұранысты көрсетеді және оларға әсер етеді.