Кіріспе

Америкалық музыкант және ақын

Ангус Уильям Маклайз (14 наурыз 1938 – 21 маусым 1979) – американдық перкуссияшы, композитор, ақын, эзотерик және каллиграф, Velvet Underground тобының алғашқы барабаншысы ретінде белгілі. Ол топтың алғашқы ақылы концертіндегі келіспеушіліктерге байланысты кенеттен құрамынан шығып кетті.

Алғашқы жылдар

Ангус Уильям МакЛайз 1938 жылдың 14 наурызында Коннектикут штатының Бриджпорт қаласында кітап сатушының ұлы болып дүниеге келді. Формалды түрде соқпақ аспаптарда оқығанына қарамастан, оның ойнау стилі соншалықты ерекше болды, көптеген адамдар оның өздігінен үйренгенін санады.

"Кемелі жер асты"

МакЛиза Ла Монте Янгтың Мәңгілік музыка театрының мүшесі болды, оған Джон Кейл, Тони Конрад, Мариан Зазила және кейде Терри Райли де қатысты. Ол Джордж Брехт редакциялаған алғашқы Fluxus газеті VTre-де еңбек етті, сондай-ақ Velvet Underground тобының ертедегі мүшесі болды, оны Манхэттендегі 56 Ludlow Street мекенжайында бірге тұрған Джон Кейл топқа әкелді. Лу Рид Сиракуз университетінен танысқан досы Стерлинг Моррисонды шақырды, ал Velvet тобының алғашқы құрамы Рид, Кейл, Моррисон және МакЛиздан тұрды. МакЛиза 1965 жылы Velvet Underground тобының алғашқы құрамында бонго мен қол барабандарын ойнады, сонымен қатар ол табла, цимбалом және домбыра да ойнай білді. Бұл кезеңде топ үнемі андеграунд фильмдеріне саундтректер жасағанмен, МакЛиза олармен ресми түрде жазба жасаған жоқ және көбінесе олардың тарихындағы көлеңкелі, аңызға айналған тұлға ретінде еске алынады. Осы кезеңде жазылған демо жазбалар Peel Slowly and See жинағына енгізілген, бірақ МакЛиза олардың ешқайсысында ойнамайды, себебі (Джон Кейлдің сөзіне сүйенсек) ол уақытында келудің қажеттігін түсінбеді. Кейл МакЛизаны "Ангус күнтізбесімен өмір сүреді" деп сипаттайды, яғни топ концертін аяқтағаннан кейін бірнеше сағаттан немесе тіпті бірнеше күннен кейін ғана концертке келеді. 1965 жылдың қараша айында топтың алғашқы төлемақылы концерті болғанда, МакЛиза топтың сатылып кеткенін айтып, жұмыстан кетті. Оның орнына Мо Такер келді, нәтижесінде Velvet Underground тобының "классикалық" құрамы қалыптасты.

"Кемелі жер асты" тобының қысқаша қайта оралуы

1966 жылы Velvet Underground әншісі және гитаристі Лу Рид гепатитпен ауруханада жатқанда, МакЛайз топқа бес күндік өнер көрсетулерге қайта қосылды. Бұл Чикагодағы Poor Richard's клубында 21-26 маусым аралығында Exploding Plastic Inevitable өнер көрсетулері кезінде болды, ол Ангус табада ойнауды үйреткен Джерард Малангамен бірге міндеттерді бөлісті. Кейл жетекші вокал мен органмен айналысты, барабаншы Морин Такер бас-гитараға ауысты, ал МакЛайз барабан тартып берді. Осы кезде Такердің ерекше тайпалық стильдегі барабан тартуы топтың музыкасының ажырамас бөлігіне айналды. 1966 жылы Exploding Plastic Inevitable өнер көрсетуінің бірінде МакЛайз жарты сағат кешігіп келді және кешігіп келгенін өтеу үшін жиын аяқталғаннан кейін жарты сағат бойы барабан тартып берді. Осы уақытқа қарай Velvet Underground белгілі бір деңгейде танымалдыққа ие болды (дегенмен үлкен қаржылық табысқа жете алмады) және МакЛайз топқа қайта қосылуға құлшынды, бірақ Peel Slowly and See жинағының жазбаларына сәйкес, VU-ның басты ән авторы және де-факто тобының жетекшісі Лу Рид оның тұрақсыз мінез-құлқына байланысты МакЛайзға толыққанды түрде топқа қайта қосылуға тыйым салды.

Кейінгі жылдар

Velvet Underground-тен түпкілікті түрде кеткен соң МакЛайз Берклиге (Калифорния) көшіп кетті. Ол Хети МакГиге Сан-Францискодағы Голден Гейт паркінде өткен үйлену рәсімінде үйленді, оған танымал LSD гуруы Тимоти Лири төрағалық етті. Олардың Оссиан Кеннард МакЛиз есімді ұлы болды, ол Ранджунг Ригпе Дордже, 16-шы Кармапа, тибеттік қасиетті адамның қайта тууы (тулку) деп танылды және төрт жасында буддалық монах атанды. МакЛиздер Канадаға, Францияға, Грекияға және Үндістанға саяхат жасап, соңында Непалда қоныстанды. Ол Алестер Кроулидің шәкірті болды (өлмей тұрып, Кроулидің "Есірткіге тәуелді адамның күнделігі" кітабының киноға түсірілімге арналған сценарийін жазумен айналысты) және әр түрлі дрон техникаларын қолданып дыбыс шығару үшін тибет мистикасын музыкасына енгізе бастады.

Өлім

Есірткіге ауыр құмар болған және денсаулығына аса көңіл бөлмеген МакЛайс 1979 жылғы 21 маусымда 41 жасында Катмандудағы Шанта Бхаван ауруханасында гипогликемия және өкпе туберкулезінен көз жұмды.

Кітап атаулары

Ангус Маклайздың толық жинағы. (Пьеро Хелицердің жеке басылымы, 1957)
Тіке қарай, ең алысқан қанға. (The Dead Language, Париж, 1959)
Жыл, Сәрсенбі күнгі газетке қосымша. (The Dead Language Press, Нью-Йорк, 1962)
Жаңа әмбебап күн күнтізбесі. (Джордж Мачунас, Нью-Йорк, 1969)
Dream Weapon/Aspen #9. Ангус және Хетти Маклайз редакциялаған (Roaring Fork Press, Нью-Йорк, 1970)
Бұлт доктринасы. Ангус Маклайздың қолжаз үлгілерімен және Дон Снайдердің қолмен боялған мұқабасы бар шектеулі басылым (Снайдер 1972 жылы жеке жариялап, 1983 жылы Нью-Йоркте қайта басылды)
The Cloud Doctrine. (Dreamweapon Press; Катманду, Непал; 1974)
Түсіндірмелі есеп. (Starstreams Poetry Series; Катманду, Непал; 1975)
Кешкі карта. (SZ/Press, Нью-Йорк, 1984)
Қатынас:3 1-том. Айра Коэн, Ангус Маклайз, Жерард Маланга Медиа шамандары (Temple Press Ltd., 1991)
Ангус Маклайз тізімі. Жерард Маланга редакциялаған (Шектелген басылым, жеке басылым, 2000)

Ықпал

Пьеро Хелицермен бірге Dead Language Press баспасын құрған MacLise, ықпалды жазушылардың, соның ішінде Бит ақыны Грегори Корсоның алғашқы туындыларын жариялады. Ал "Astral Disaster" альбомының атауы MacLise-тің "Astral Collapse" архивтік шығарылымына жасалған мақсатты құрмет.

Түс қаруы

2011 жылдың мамыр айында Нью-Йорк қаласындағы Челсидегі Бу Хурай галереясында "Арман қаруы: Ангус МакЛайздың өнері мен өмірі" (1938–1979) атты ірі ретроспективті көрме ұйымдастырылды. Көрмеде жақында табылған чемоданның ішіндегі фотосуреттер, жазбалар, өлеңдер және 100 таспадан тұратын музыкалық жинақтар ұсынылды. Галереядағы көрмеден басқа, Бу Хурайдың Чайнатаундағы екінші орнында дыбыс инсталляциялары, ал Антология мұрағатында фильмдер көрсетілді. 1965 жылы МакЛайздың "Арман қаруының рәсімдері" атты туындысы Юнас Мекастың ұйымдастырған және Роберт Раушенберг пен Клас Олденбург сияқты суретшілердің туындыларымен таныстырылған "Жаңа кино фестивалінде" (кейде "Кеңейтілген кино фестивалі" деп те аталады) көрсетілді. Бұл фестиваль Нью-Йоркте өткен көптеген мультимедиалық өндірістердің бірі болды. Мекас МакЛайздың жұмысына әсерленді және "Village Voice" газетінде: "Жаңа кино фестивалінің алғашқы үш бағдарламасы – Ангус МакЛайз, Нам Джун Пайк және Джерри Джоффеннің жұмыстары – кино деп аталатын өнердің шекараларын құпияға толы белгісіздікке айналдырды" деп жазды. МакЛайздің жұмысы драматург Ричард Форманға да ұзаққа соққысын тигізді, ол жылдар өткен соң берген сұхбатында оны жоғары бағалады. Стерлинг Моррисонның сөзіне қарағанда, Энди Уорхолдың мультимедиалық шоулары ("Энди Уорхолдың ширығуы және жарылатын пластикалық сөзсіздік") МакЛайз бен Хелиццердің ұқсас жұмыстарына негізделген, олар оларды "ритуалдық оқиғалар" деп атады.