2004 жылғы АҚШ президенттік сайлауындағы пікірсайыстар

Кіріспе

2004 жылғы АҚШ президенттік сайлауының бір бөлігі

2004 жылғы президенттік сайлауда АҚШ президенттік сайлау дебаттары өтті. Республикалық үміткер Джордж Буш пен демократтық кандидат Джон Керри, яғни басты үміткерлер арасында үш дебат, ал олардың вице-президенттікке үміткерлері – қазіргі Дик Чейни мен Джон Эдвардс арасында бір дебат өтті. Барлық төрт дебатты 1987 жылы құрылғаннан бері президенттік дебаттарды ұйымдастырып келе жатқан коммерциялық емес «Президенттік дебаттар комиссиясы» (CPD) демеушілік етті. Вице-президенттік дебат 5 қазан күні Кейс-Уэстерн Резерв университетінде, ал президенттік дебаттар 30 қыркүйекте Майами университетінде, 8 қазанда Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университетінде және 13 қазанда Аризона мемлекеттік университетінде, 2 қарашадағы сайлау күніне дейін өтті. Әр дебатта әртүрлі модераторлар мен форматтар қолданылды. «Азаматтар дебаттар комиссиясы» балама ұсыныс жасады, бірақ ол іске аспады. CPD дебаттарынан тәуелсіз түрде үшінші партия өкілдері арасында да дебаттар өтті. Бұл дебаттар 1960 жылғы президенттік сайлау кезінде алғаш рет өткізіліп, 1976 жылғы сайлаудан бері әр төрт жылда бір рет ұйымдастырылатын президенттік дебаттар сериясының жалғасы болды. Дебаттардан кейін жүргізілген сауалнамалар 2004 жылғы президенттік дебаттардың Джон Керридің үміткерлігіне оң әсер еткенін көрсетті. CNN/USA Today/Gallup жүргізген дереу сауалнамалар бойынша, Керри америкалық теледидар көрермендерінің пікірінше, бірінші және үшінші дебаттарда жеңіске жеткен, ал екінші дебатта Бушпен тең түскен. Алғашқы екі дебаттан кейін бірнеше күн өткен соң жасалған сауалнамаларда Керридің дебаттардағы сәтті өнер көрсетуіне байланысты оның үлкен артықшылығы байқалды, нәтижесінде көпшілік үш дебаттың да жеңімпазы – Буш емес, Керри деп санай бастады.

Қатысушыларды таңдау

Президенттік талқылаулар жөніндегі комиссияның мәлімдемесіне сәйкес, 2004 жылғы президенттік талқылауға қатысуға үміткерлерді іріктеудің алдын ала белгіленген критерийлері АҚШ Конституциясының екінші бабында белгіленгендей, сайлауға қатысуға құқықтылығын, дауыс беруге қол жеткізуді және ұлттық қоғамдық пікір сауалнамалары негізіндегі сайлаушылық қолдауды дәлелдеуге негізделген. Қатысушылар сайлауда жеңіске жетуге қажетті сайлаушылар алқасының көпшілігін қамтамасыз етуге математикалық мүмкіндік беретін жеткілікті штаттық бюллетеньдерде тіркелуі керек. Бірнеше үшінші партия өкілдері сайлану және дауыс беру критерийлерін орындағанмен, ешқайсысы ұлттық сайлаушылардың кемінде 15 пайызын қолдау көрсетпеді. Критерийлерде сондай-ақ, CPD вице-президенттік дебаттарына шақырулар бірінші президенттік дебатқа қатысқан кандидаттардың серіктестеріне жолданатыны нақтыланды. Президент Джордж Буш пен АҚШ сенаторы Джон Керри ғана президенттік дебаттарға қатысу үшін CPD-нің іріктеу критерийлерін орындады. Осының салдарынан, вице-президент Дик Чейни мен сенатор Джон Эдвардс ғана вице-президенттік дебаттың критерийлеріне сай келді. 2004 жылдың 1 қазанында Аризона либертариандық партиясы (AZLP) үшінші президенттік дебатты өткізуге байланысты Аризонаның Марикопа округі бойынша жоғары сотқа Президенттік талқылаулар жөніндегі комиссия мен Аризона мемлекеттік университетіне қарсы сотқа шағым түсірді. Олар мемлекеттік университет аумағында және оның қаржылық қолдауымен өтетін дебаттың либертариандық кандидат Майкл Баднарикты қатыстырмауы себепті заңсыз түрде науқанға заттай көмек көрсету болып табылатынын мәлімдеді. (Аризонада Буш, Керри және Баднарик ғана дауыс беруге құқылы болды.) Аризона либертариандық партиясы шағымында ASU "АҚШ Конституциясы жеке тұлғаларға немесе корпорацияларға сыйлық немесе қайырымдылық жасауға тыйым салғанда, Президенттік талқылаулар жөніндегі комиссия арқылы екі жеке науқанға [Буш пен Керриге] сыйлық беріп отыр" деп көрсетті. Жоғары сот судьясы Ф. Пендлтон Гейнес III ASU президенті мен CPD директорының 12 қазанда, жоспарланған дебаттан бір күн бұрын сотқа қатысуы үшін себеп көрсету туралы бұйрық шығарды. Гейнс эскроптың негіздері бойынша тыйым салу туралы өтінішті қабылдамады және дебаттың қоғамдық мақсаты жеткілікті екенін айтты, бірақ AZLP конституциялық құқықтарын бұзу фактісіне байланысты залапты өтеуді талап етуге құқылы екенін де шешті. Алайда, Аризонадағы дебаттар 13 қазанда өтті. 8 қазанда Сент-Луистегі Вашингтон университетінде өткен екінші дебатта Баднарик пен үшінші партия өкілі, Жасыл партияның өкілі Дэвид Кобб, дебат алаңына жақын полиция шебін кесіп өтіп, дебатқа қатысудан шеттетілуіне наразылық білдіргені үшін азаматтық мойынсұнбаушылық әрекеті үшін тұтқындалды. Баднарик себеп көрсету туралы бұйрықты табыс етуге тырысқанын айтты; екі үміткер де полиция қызметкерінің заңды талабын орындамағаны және қарусыз кіруге тырысқаны үшін айыппұл төлеп босатылды.

According to the Commission on Presidential Debates, the predetermined criteria for selecting candidates to participate in its 2004 presidential debates are based on evidence of eligibility as defined in Article Two of the United States Constitution), evidence of ballot access, and evidence of electoral support based on national public opinion polls. Participants must have appeared on enough state ballots to have at least a mathematical chance of securing the Electoral College majority needed to win the election. While several third party candidates met the eligibility and ballot access criteria, none had the support of at least 15 percent of the national electorate based on the average of five selected national public opinion polling organizations. The criteria also specified that invitations to the CPD's vice presidential debate would be extended to the running mates of the candidates participating in the first presidential debate. Only President George W. Bush and U. S. Senator John Kerry met the CPD selection criteria for any of the presidential debates. As a result, only Vice President Dick Cheney and Senator John Edwards met the criteria for the vice presidential debate. On October 1, 2004, the Arizona Libertarian Party (AZLP) filed suit against the Commission on Presidential Debates and Arizona State University in the Superior Court of Arizona for Maricopa County regarding the staging of the third presidential debate. They contested that the debate, to be held on the grounds of and partially funded by a state university, constituted an illegal in kind campaign donation because it excluded Michael Badnarik, the Libertarian candidate. (Only Bush, Kerry, and Badnarik had ballot access in Arizona.) In the complaint the Arizona Libertarian Party alleged that ASU was "making a donation to two individual campaigns [Bush and Kerry] through the Commission on Presidential Debates as a conduit, in violation of the Arizona Constitution's prohibition on making gifts or donations to individuals or corporations." Superior Court Judge F. Pendleton Gaines III issued an order to show cause for the president of ASU and for the director of the CPD to appear in court for a hearing on October 12, a day before the scheduled debate. Gaines denied a restraining order on the grounds of laches and that there was a sufficient public purpose for the debate, but also ruled that the AZLP could continue to pursue damages for any violations to their constitutional rights. The Arizona debate nonetheless proceeded on October 13. On October 8, at the second debate at Washington University in St. Louis, Badnarik and another third party nominee, Green candidate David Cobb, were arrested in a civil disobedience action after crossing a police line outside the debate venue to protest their exclusion from the debate. Badnarik said he was attempting to serve the order to show cause; both candidates were released after being ticketed for trespassing and refusing a reasonable order from a policeman.

Президенттік талқылаулар

2004 жылы Буш пен Керридің сайлау науқандары арасында екі кандидат арасындағы президенттік пікірсайыстардың барлық жақтарын егжей-тегжейлі қамтитын өзара түсіністік туралы меморандум (MOU) жасалды. Ол 32 беттен тұрады және 2004 жылдың 20 қыркүйегінде жасалған. Азаматтар пікірсайыс комиссиясы (CDC) және басқа да ұйымдар пікірсайыстардан бұрын меморандумды жариялауға науқандарды ынталандыруда маңызды рөл атқарды. CDC комиссарларының бірі Джордж Фара, 2004 жылғы «No Debate: How the Republican and Democratic Parties Secretly Control the Presidential Debates» атты кітабында бұрынғы пікірсайыстар туралы жазған.

"Польшаны ұмыттың"

Кери Иракқа 2003 жылы жасалған шабуылға халықаралық қолдау ала алмағаны үшін Бушты айыптады, сонда: "Біз кірген кезде үш ел болды: Ұлыбритания, Австралия және АҚШ. Бұл үлкен коалиция емес. Біз одан да жақсы етей аламыз". Буш, дебат барысында Ирактағы халықаралық қатысу мысалы ретінде Польшаны көрсеткен болатын, жауап ретінде: "Шындығында, ол Польшаны ұмытты. Қазір 30 ел қатысып, американдық әскерлерімен бірге тұр" деді. "Польшаны ұмыттыңдар" деген сөз Бушты сынаушылардың арасында кең таралған ұранға айналды, олар оны Керридің бастапқы аргументіне әжуалық және қарапайым жауап ретінде қарады.

Буш бет-әлпеті

Дебаттар барысында Буш кейіннен жағымсыз деп сипатталған мимика жасады. Демократтар дебаттан кейін осы мимикаға назар салып, Буш дебат кезінде ыңғайсыздық білдіргенін мәлімдеді.

Өткізу орны

Дик Чейни мен Джон Эдвардс арасындағы жалғыз вице-президенттік дебат Огайо штатының Кливленд қаласындағы Case Western Reserve университетіндегі Veale орталығында өтті. Дебатқа көп көрермен қызығушылық танытты, 43,6 миллион адам бақылады, бұл 2000 жылғы президенттік дебаттарды көрген көрермендер санына жақын болды. Public Broadcasting Service телеарнасының жүргізушісі Гвен Ифилл кандидаттарға барлығы 20 сұрақ қойды.

Ерекше өзгерістер

Дебаттың басым бөлігі 2003 жылы Иракқа басып кіру, экономика және бір жынысты неке мәселелеріне қатысты болғанымен, бұқаралық ақпарат құралдары екі үміткер арасындағы бірнеше маңызды сөз алмасуға назар аударды. Чейни Эдвардсқа, оның тәжірибесіздігін еске салып, "Мен сені алғаш рет бүгін кездестірдім" деді. Ал Эдвардс Чейнидің геи қызына тікелей сіңіп, Чейнидің "олардың геи қызы бар екенін талқылауға дайын ба?" деп сұрады.

Талқылаудан кейінгі сауалнама

CBS News 178 адамнан тұратын ұлттық өкілдікпен сұхбат жүргізді. Бұл үлгіге кімге дауыс беретінін әлі шеше алмаған немесе өздерінің әлсіз басымдығын өзгертуге болатын сайлаушылар кірді. Топтың 41 пайызы Эдвардс пікірсайысты жеңіп алды деді, 28 пайызы Чейни жеңіске жетті десе, ал 31 пайызы тең түсті деп ойлады. Ұлттық топқа кірген ер адамдар мен әйелдердің екеуі де Эдвардсты артық көреді. 1000 сайлаушының арасында жүргізілген жеке сауалнамада 43 пайызы Чейни жеңіске жетті деп сенді, ал 37 пайызы Эдвардс жақсы өнер көрсетті деп ойлады. Бұған қоса, пікірсайыстан кейін 47 пайызы Чейни президенттік міндеттерді атқаруға "толыққанды қабілетті" деп санады (7 пайыздық өсім), ал Эдвардс туралы тек 25 пайызы солай деді (өзгеріс болған жоқ).

Өткізу орны

Бұл пікірталас Миссури штатының Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университетінде өтті. Чарльз Гибсон сайлаушылардың кандидаттарға алдын ала таңдаған сұрақтарын оқыған қатысушылармен кездесуді жүргізді.

Талдау

Бірінші дебатта Буш өзінің қабақты мінез-құлқына қатысты сынды сейілтуге тырысты, Керридің бір сөзіне қатысты әзілдеп: "Осы жауап мені қабақ шығуға шама келтірді" деді. Жоғарғы сотқа тағайындалуы мүмкін адамдар туралы сұрағанда, Буш Дред Скотт ісін қолдайтын судьяны таңдамайтынын мәлімдеді. Өйткені бұл іс құлдыққа қатысты болған, ал ол АҚШ-та шамамен 150 жыл бұрын жойылған еді. Тимоти Ноа сияқты комментаторлар президенттің бұл сөзі абортқа қарсы дауыс берушілерге арналған деп ойлады, олар "Дред Скотт" терминін Roe v. Wade ісінің коді ретінде қарастырады. Ноа Буш абортты заңды түрде қолдамаушы судьяларды тағайындайды деп сенді.

Өткізу орны

Соңғы пікірталас Аризона мемлекеттік университетінің Грейди Гаммедж еске алу аудиториясында өтті. CBS News телеарнасының модераторы Боб Шиффер кандидаттарға барлығы 20 сұрақ қойды.

Үшінші тараптың кандидаттық пікірталастары

29 қаңтарда бұрынғы Жасыл партияның президенттікке кандидат және тәуелсіз вице-президенттікке кандидат Питер Камехо Сакраментоның орталығындағы Крест театрында Нормон Соломонмен 2004 жылы Жасыл партия қандай бағыт алуы керектігі туралы пікір алмасты. Камехо Ральф Надерді, тіпті тәуелсіз кандидат ретінде де қолдады және Надерді Жасыл партиямен бірге жүгіруге көндіре алады деп үміттенді. Соломонның айтуынша, Надер сайлауға қатыспауы керек, ал жасылдар Джордж Бушты жеңу үшін жұмыс істеуі керек. Дебаттың тыңдаушылар қолдауымен өткені KVMR үшін пайдалы болды. 31 тамыз Майкл Баднарик (Либертариан) пен Дэвид Кобб (Жасыл) Нью-Йоркте пікірсайыс өткізді. Джордж Буш (Республикалық), Джон Керри (Демократ) және Ральф Надер (тәуелсіз) дебаттарға шақырылды, бірақ олардың ешқайсысы қабылданбады. Дебатты «Дауыс беру және демократия орталығының» атқарушы директоры Роб Ричи және «12-арна» арнасының тілшісі Уолтер Кейн жүргізді. C SPAN телеарнасы 6 қыркүйекте өткен талқылауды көрсетті. 30 қыркүйек Майкл Баднарик (Либертариан) және Дэвид Кобб (Жасыл) кешкі сағат 5-те Майамиде, кешкі сағат 9-да басталған Буш-Керри дебатының қарама-қарсы жағында пікірсайыс өткізді. Буш пен Керриден айырмашылығы, Баднарик пен Кобб аудиториядан және тілшілерден сценарийсіз сұрақтар алды. Бұл оқиға Pacifica Radio радиосында тікелей эфирде көрсетіліп, кейін PBS телеарнасында көрсетілді. 6 қазан Майкл Баднарик (Либертариан), Уолт Браун (Социалист), Дэвид Кобб (Жасыл) және Майкл Перутка (Конституция) кешкі сағат 8-де Нью-Йорктің Итака қаласындағы Корнелл университетінде пікірсайыс өткізді. Бұл шараның форматы 30 қыркүйектегі дебаттың форматына ұқсас болды: ашылу мәлімдемелері, тыңдаушылардан сұрақтар және қорытынды мәлімдемелер. Дегенмен, талқылау алдыңғы екі үшінші тарап талқылауларына қарағанда сәл қысқа болды, барлығы шамамен 80 минутқа созылды. Уақыт екі емес, төрт үміткерге бөлінді, ал сұрақтардың көпшілігі Корнеллдің студенттері мен аспиранттарынан түсті. 7 қазан «Демократия қазір!» вице-президенттік дебатын өткізді, онда Пат Ламарш (Жасылдар), Питер Камехо (тәуелсіз, Ральф Надердің кандидаттығы) және Ричард Кампания (Либертариан) қатысты. 7 қазан Майкл Баднарик (Либертариан) және Дэвид Кобб (Жасыл) Техас университетінде (Остин) сағат 11:30-да пікірсайыс өткізді. 15 қазан Уолт Браун (Социалист), Дэвид Кобб (Жасыл), Чарльз Джей (Жеке таңдау партиясы), Гэри Нолан (радио жүргізушісі) Майкл Баднарик (Либертариан) орнына, бұрынғы президенттік кандидат Дирдре Грисвольд Джон Паркердің (Жұмысшы әлем партиясы) орнына, бұрынғы президенттік кандидат Джерри Уайт Билл Ван Аукеннің (Социалистік теңдік партиясы) орнына шығыс Теннесси мемлекеттік университетінде пікірсайыс өткізді. Дебаттар DVD-де жарық көрді.

January 29 — Former Green Party presidential nomination candidate and independent vice presidential candidate Peter Camejo debated Normon Solomon at the Crest Theatre in downtown Sacramento, regarding what direction the Green Party should take in 2004. Camejo supported Ralph Nader, even as an independent candidate, and hoped that Nader could be persuaded to run with the Green Party. Solomon said that Nader should not run, and that the Greens should work to defeat George W. Bush. The debate was a benefit for listener sponsored KVMR. August 31 — Michael Badnarik (Libertarian) and David Cobb (Green) debated in New York City. George W. Bush (Republican), John Kerry (Democrat), and Ralph Nader (independent) were invited to debate, but none of them accepted. The debate was moderated by Rob Richie, executive director of the Center for Voting and Democracy, and Walter Kane, a reporter for Channel 12 News. C SPAN televised the debate on September 6. September 30 — Michael Badnarik (Libertarian) and David Cobb (Green) debated at 5 p. m. in Miami, across the street from the Bush Kerry debate, which began at 9 p. m. Unlike Bush and Kerry, Badnarik and Cobb took unscripted questions from the audience and from correspondents. The event was carried live by Pacifica Radio, and broadcast later by PBS Television. October 6 — Michael Badnarik (Libertarian), Walt Brown (Socialist), David Cobb (Green), and Michael Peroutka (Constitution) debated at 8 p. m. at Cornell University in Ithaca, New York. The format of this event was similar to that of the September 30 debate: opening statements, questions from the audience, and closing statements. However, the debate was slightly shorter than the prior two third party debates, at about 80 minutes total. Time was split between four candidates rather than two, and most of the questions came from Cornell undergraduate and graduate students. October 7 — Vice Presidential debate conducted by Democracy Now! featuring Pat LaMarche (Green), Peter Camejo (Independent Ralph Nader's running mate), and Richard Campagna (Libertarian). October 7 — Michael Badnarik (Libertarian) and David Cobb (Green) at the University of Texas at Austin at 11:30 a. m.
October 15 — Walt Brown (Socialist), David Cobb (Green), Charles Jay (Personal Choice Party), Gary Nolan (radio host) standing in for Michael Badnarik (Libertarian), former presidential candidate Deirdre Griswold standing in for John Parker (Workers World Party), former presidential candidate Jerry White standing in for Bill Van Auken (Socialist Equality Party) at East Tennessee State University. The debate was released on DVD.