Кіріспе

Classic Mac OS үшін енгізілген технологиялар жиынтығы. Apple Open Collaboration Environment (AOCE) – 1990-жылдардың басында Classic Mac OS үшін ұсынылған хабар алмасуға қатысты технологиялардың жиынтығы. Оған жүйеге негізгі клиенттік интерфейс болып табылатын PowerTalk пошта қозғалтқышы, жұмыс тобында орнату үшін PowerShare пошта сервері, сондай-ақ Open Directory, шифрлау және цифрлық қолтаңба қолдауы сияқты бірнеше қосымша технологиялар кіреді. AOCE және PowerTalk 1993 және 1996 жылдар аралығында белсенді түрде насихатталды, бірақ аппараттық талаптардың жоғары болуына байланысты көптеген пайдаланушылар оны орната алмай немесе пайдалана алмай қалды. Дамырушылар да күрделі жүйеге байланысты қиындықтарға тап болды, ал орнатылған базаның шағын болуы олардың сатылымдарын одан да азайтып жіберді. 1996 жылы Apple Computer компаниясы AOCE-ді насихаттаудан бас тарды, нәтижесінде жоба тез арада тоқтатылды.

Тарих

AOCE-нің жасалуы 1989 жылы басталды, бұл жобаның бастамашысы Apple Fellow Gursharan Sidhu болды, ол бұрын Apple компаниясында LaserWriter, AppleShare және оған байланысты желілік өнімдердің бас инженеры қызметін атқарған.

Мақсаты

Жоба ағымдағы пошта жүйелерін қарастырудан және ортақ ұғымдар мен мәселелерді анықтаудан басталды. Команда қазіргі электрондық пошта жүйелерінде де кемшіліктер тапты. Олар көбінесе қарапайым мәтіндік хаттарды ғана қолдайтын, ал ағылшыннан басқа тілдердегі символдарды сирек қолдайтын. Мобильді пайдаланушыларға қолдау нашар болды, көбінесе сенімділігі күмәнді үшінші тарап шешімдеріне тәуелді болды. Барлық жүйелер арнайы электрондық пошта серверіне негізделген, оны орнату күрделі, ал кеңседе аз ғана адам жұмыс істейтін шағын кеңселер үшін артық көлемді болды. Ешбір қолданыстағы өнім пайдаланушылардың шын ниетін қанағаттандыра алмады: жалғыз, барлыққа ортақ пошта жәшігі мен жалғыз, барлыққа ортақ адрес кітабын ұсыну мүмкін болмады. Интернет пайдалануға дейінгі кезеңде сақ болған пайдаланушылар корпоративтік желідегі пошта жәшіктерінен, CompuServe немесе AppleLink сияқты онлайн қызметтерден және мүмкін, бірнеше хабарлама тақталары жүйесінен (BBS) пайдаланған. Әрбір электрондық пошта жүйесі ақпаратты жинау және сақтау үшін өзіндік стандарттарды қолданды, сондықтан пайдаланушылар әртүрлі қызметтерге қол жеткізу үшін бірнеше бағдарламаны іске қосуға мәжбүр болды. Әкімшілер электрондық пошта шлюздерін пайдаланып бірыңғай пошта жәшігі жүйесін құрастыра алғанымен, оларды күтіп ұстау қымбат әрі техникалық қиындықтарға толы болды.

Шешімдер

Жүйенің бір шетінде AOCE негізгі жеткізу және адрестеу жүйелеріне назар аударады, электрондық пошта тұжырымдамасын жалпылайды, сондықтан жүйені электрондық поштадан мәтін өңдеуші құжаттарына дейін, баспа жұмыстарына дейін жеткізуге болады. Адрестеу нарықтағы тағы бір қиындық болды, сондықтан AOCE бір ғана әмбебап адрестеу механизмі мен адрестік кітапшаны ұсынады, ол тек адамдардың электрондық пошта мекенжайларын ғана емес, сонымен қатар принтерлер мен факстер сияқты құрылғылардың мекенжайларын да қолдауға болады. Бұларды Macintosh-тің Chooser шешімінен әлдеқайда оңай қолдануға болатын интерфейсте іздеуге болады. AOCE әдетте пайдаланушылардың электрондық поштасын серверде емес, әр жеке компьютерде сақтайды. Бұл пайдаланушыға поштаны офлайн оқыуға мүмкіндік берумен қатар, үлкен сақтау кеңістігі бар бір машинаның қажеттілігін жояды. Шағын желілерді стандартты клиент бағдарламалық жасақтамасын орнату арқылы құруға болады; машиналар бір-бірін AppleTalk арқылы тауып, тікелей қарым-қатынас жасайды. AOCE пайдаланушылар әрқашан желіге қосылмайтынын түсінеді, сондықтан жөнелтуші мен алушы онлайн болғанға дейін шығыс пошта жөнелтушінің машинасында сақталады. Тіпті LAN-да бұл өте пайдалы, өйткені көптеген пайдаланушылар түнде компьютерлерін сөндіреді және пошта келесі таңға дейін күтуге тиіс. Пошта жергілікті жерде сақталғандықтан, ноутбук компьютерлері бар пайдаланушылар поштаны ұялы телефонмен оқып, жаза алады. Бәрі кеңсе желісіне қайта қосылған кезде автоматты түрде жаңартылады. AppleTalk Remote Access, AppleTalk-тың стандартты модем арқылы іске асырылуы, қашықтан синхрондауды қамтамасыз етеді. Әдетте ашық телефон желілерінің қауіпсіздігі үшін барлық байланыс RSA шифрлауымен және цифрлық қолтаңбалаумен қорғалады, тіпті жергілікті желіде де. Сонымен қатар, кілт тізбегі әртүрлі кіру деректерін шифрланған файлда сақтайды. Бұл пайдаланушыларға әртүрлі жүйелерде әртүрлі пайдаланушы аты мен парольді пайдалануға мүмкіндік береді, оларды қауіпсіз сақтау үшін кілт тізбегі деректер базасына орналастырады. Бұл үшін кілт тізбегі үшін бір ғана пароль қажет; AOCE сұраныс бойынша белгілі бір қызмет үшін деректемені ала алады. Пайдаланушылар құжатты тікелей бөлісе алады, құжатқа адресті тастау арқылы немесе керісінше, хабарламаны мүлдем айналып өту арқылы – құжат басқа пайдаланушының пошта жәшігіне автоматты түрде келеді. Электрондық поштаны (бұл жағдайда арнайы форматтағы мәтіндік құжаттан басқа ештеңе жоқ) немесе кез келген басқа нәрсені жеткізуді толығымен плагиндер басқарады, бұл пайдаланушыға барлық көздерден поштаны бір кіріс қорына жинауға мүмкіндік береді. Қажеттілік болған жағдайларда өнімділік пен техникалық қызмет көрсету қажеттіліктері үшін қосымша сервер орнатуға болады. Бұл жағдайда кез келген жеткізу әрекеті сервермен дереу ұсталады, осылайша алушы онлайн болмаса, кешіктіруден аулақ болады. Сервер кейін хабарды жіберушінің атынан жеткізеді, алушы онлайн қосылған кезде. AOCE жобасы екінші жүйелік әсер деп аталатын жағдайдан зардап шекті, мұнда инженерлер бәрін істейтін жүйені жобалауға көп уақыт жұмсайды. Мұндай жобалар сәтсіз аяқталады, себебі талаптарға жауап беру өте қиын, сонымен қатар олар пайдаланушылардың нақты қажеттіліктерін қанағаттандырмайды. Көбінесе идеялардың өзі жақсы, бірақ олар пайдасыз іске асырылудың ішінде көмілген.

Шығару

1993 жылдың басында AOCE-нің клиенттік жағы аяқталуға жақын болды, ол кезде ол PowerTalk деп аталды. Apple компаниясы ірі клиенттерге және тіпті үшінші тарапты электрондық пошта провайдерлеріне AOCE жақын арада пайда болып, нарықты түгелдей өзгертетінін мәлімдеп, алдын ала маркетингтік науқанды бастады. Олардың пікірінше, оның қолдануға ыңғайлылығы, қуаты және техникалық қызмет көрсету қажеттілігінің болмауы сияқты артықшылықтарымен ештеңе бәсекелесе алмайды – мұның бәрі Apple-дің ерекше белгілері. Жүйе алғаш рет 1993 жылдың ортасында Бостон қаласында өткен Macworld Expo көрмесінде көпшілікке таныстырылды. Көрмедегі әзірлеушілер PowerTalk пен Apple-дің жаңа дауыс тану жүйесі PlainTalk арасындағы шатасудың салдарынан атауды таңдаудың дұрыс болмағанын түсінді. AOCE 1993 жылдың қыркүйегінде AppleScript құралдарын да қамтитын System 7 Pro жинағының бір бөлігі ретінде ресми түрде жарияланды.

Қатысу

Өнім көп жылғы күткеннен кейін шыққанда, пайдаланушылар оны орнату үшін кемінде 2,5 МБ RAM қажет болатынын және жақсы жұмыс істеуі үшін 4 МБ қажет екенін білгенде көңілі қалды. Бұл сол кездегі көптеген Mac жүйелеріндегі максималды RAM көлемі еді. Қажетсіз компоненттерді жою бұл мәселені шешуге көмектеспеді, ал AOCE және QuickDraw GX сияқты басқа Apple технологиялары жады жетіспеуіне байланысты бірге жұмыс істемейтін. Жаңа машиналар AOCE-ді жақсырақ іске қоса алғанымен, әртүрлі желілерде жұмыс істеуге арналған электрондық пошта жүйесі ретінде оның талаптары нарықта қабылдануына кедеріс келтірді. Пайдаланушының нақты қолданатын әрбір пошта жүйесі үшін жеке клиенттік қосымшаларды жүктеу және орнату дискіде аз орын алып, тұрақты жадты пайдаланбады. PowerTalk жалпы алғанда қызықты жүйе болғанымен, оның дизайны оны пайдалануды қиындатты. Мысалы, адрестеу жүйесі жүйенің өзіне тым терең енгізілгендіктен, жаңа адресті енгізу қиынға соқты. Бірінші пайдаланушы батырманы басып, адрестің түрін таңдап, оны теріп, содан кейін хабарламада көрсету үшін OK батырмасын басу керек еді. Дискіні пайдалану да проблема тудырды, өйткені әр хабарлама жеке файл ретінде сақталып, 40 МБ және 80 МБ дискілердің кең таралған кезінде 1 кБ немесе одан да көп орынды қажет етті. Сондықтан бірнеше жүз хабарлама дисктегі бос орынды толтыруға жететін. Электрондық поштаны сақтау да дизайнның салдарынан қиын болды: хабарламалар желіде шашырап, кейбіреулері алыс және қолжетімсіз болып жатты. Жүйе пайдаланушыны тануға мүмкіндік бермеді, өйткені Mac OS 7 бір пайдаланушы үшін тіркелуді қажет етпейді. Сондықтан құжаттар пайдаланушының компьютеріне жіберілуі керек еді. Бұл пайдаланушыда екі немесе одан да көп компьютер болғанда жақсы жұмыс істемейтін, әмбебап пошта жәшігін іске асыруды қиындатты. Тіпті қашықтан қол жеткізу мүмкіндігі де мүмкіндіктердің өзара әрекеттесуінен зардап шекті. Барлық хабарламалар желіде уақытылы жеткізілуін қамтамасыз ету үшін, машиналар қосылып-өшірілгенде (кездейсоқ пайда болып, жоғалып) AOCE 15 минуттық тайм-аутты пайдаланды, ол күтіп тұрған хабарламаларды қайта-қайта жіберуге тырысты. Егер пайдаланушы модем арқылы қосылса, AOCE байланыс үзілген пайдаланушыдан бас тартатын 15 минутқа желіні ашық ұстады, бұл кішкентай хабарламаны жеткізу үшін алыс қосылыс есебін көтерді. Бұл проблемаларды PowerShare сервері шешуге тиіс еді, ол әрқашан қосылған және жауап беретін супер-пәтер ретінде жұмыс істейді. AOCE негізгі протоколы хабарламаны жеткізуге тырысқанда осы машиналарды анықтап, алдымен оларға жіберетін, кешіктірулерді жойып, сақтау және техникалық қызмет көрсетуді орталықтандыратын. Бірақ сервер шығарылымға уақытында дайын болмады және тағы бір жылдан кейін ғана жеткізілді. Ол да баяу және көп ресурстарды қажет етті, бұл Mac OS-тің әртүрлі ерекшеліктерінің салдарынан болды, ол оны серверлік қосымшалар үшін жарамсыз етеді - ол үшін ол ешқашан жоспарланбаған.

Күшін жою

AOCE 1995 жылы Apple-дің Бүкіләлемдік әзірлеушілер конференциясында бір жыл сатылымда болды, бірақ осы кезде нарық әмбебап формат ретінде SMTP негізіндегі Интернет поштасына қарай жылжыды. 1996 жылы Apple AOCE-ден бас тартып, OpenDoc платформасына негізделген CyberDog жобасы туралы сөйлеуге көшті. AOCE Mac OS 7.6 жүйесінде қолдау көрсетілмейді.

Шолу

AOCE-нің Open Directory және оған байланысты бағдарламалық жасақтамасы каталог жазбаларын (мысалы, визиткаларды) – бірінші деңгейдегі жүйе нысандары ретінде таныстырды. Бұл пошта, факс және басқа да каталог негізгі қызметтер үшін сүйреп тастау әдісін пайдалануға мүмкіндік берді. Әрбір түйін, мысалы, пошта сервері, AOCE ұсынған ортақ кезек және кезек шолушы арқылы басқарылатын қосымша кеңейтіммен жұмыс істейді. PowerTalk кезектегі элементтермен өзара әрекеттесуге арналған стандартты формалар жиынтығын, пошта үшін ортақ интерфейсті және әмбебап пошта жәшігін ұсынады. Барлық құпия сөздер мен цифрлық қолтаңбаларды сақтайтын және бірге шифрлейтін жалғыз кілт тізбегі шифрлеуді қолдайды, сондықтан тек бір құпия сөзді есте сақтау жеткілікті. Жүйе көптеген электрондық пошта форматтары мен қызметтерінің болған кезінде жасалған, оның ішінде CompuServe және AppleLink сияқты онлайн қызметтер, X.400 және SMTP (Интернет поштасы) сияқты желілік стандарттар, сондай-ақ Microsoft Mail және QuickMail сияқты LAN негізгі серверлер болды. Осы алуан түрлі ортаны қолдау үшін AOCE-ге теориялық тұрғыдан кез келген сақтау және жіберу ортасымен қолданылатын берік, қабатталған протокол жиынтығы кіреді. Бұл AOCE ішінде поштаға қызмет көрсету үшін ғана емес, факстерді, басып шығаруды және тіпті бір машинадан екіншісіне файлдарды пошта хабарламасына немесе файл серверін қажет етпей тікелей жіберу үшін де қолданылады. Үшінші тарапты дамытушылар арасында AOCE-ні қабылдау күрделі API салдарынан баяу болды. Жүйені сипаттайтын кітап System 7 Macintosh-қа дейінгі барлық кітаптардан гөрі үлкен. Қолданбаға "осы құжатты поштаға жіберу" сияқты қарапайым мүмкіндікті қосу үшін жүздеген беттік құжаттаманы қарап шығу қажет, ал негізгі AOCE компонентін жазу одан да қиын. AOCE қозғалтқышының бірнеше бөліктері өздігінен пайдалы, мысалы, кілт тізбегі. Дегенмен, кілт тізбегін алу үшін пайдаланушы AOCE-нің барлық бөлігін орнатуы керек, бұл шығынға баруға дайын емес еді. Көп жылдар өткен соң кілт тізбегі Mac OS 9-да жеке компонент ретінде шығарылды. Шифрлеу және қол қою мүмкіндігі де пайдалы (дегенмен кеңінен қолданылмаса да) және ол 2002 жылдың тамызында Mac OS X 10.2 Jaguar нұсқасынан бастап Apple-дің Mail қолданбасында қайта пайда болды.

Қабылдау

1994 жылдың тамызында MacWorld журналынан Мел Бекман AOCE-ге бес жұлдыздың біреуін ғана берді, себебі өте нашар қолданылуы, құжаттамасы, аппараттық ресурстарға қойылатын талаптары және телефон арқылы берілетін техникалық қолдауы нашар болды. Бес жыл тәжірибесі бар желілік әкімші Бекман үш күн бойы электрондық поштаны тіпті дұрыс жібере алмады, "PowerShare серверін орнату және күту – батыл адамдарға ғана арналған шаруа" деді, ал күнделікті міндеттерді "тілсіз" деп сипаттады.