Кіріспе

Американдық актриса (туған 1946) Сьюзан Абигейл Сарандон (/s//ə/'/r//æ//n//d//ən/; туған аты Томалин; 4 қазан 1946 жылы туған) – американдық актриса. Ол түрлі марапаттарға ие, соның ішінде «Оскар» сыйлығы, Британдық кино және телеарналар академиясының сыйлығы және «Экрандағы актерлер гильдиясы» сыйлығы, сондай-ақ «Күндізгі Эмми» сыйлығына ұсынылған, алты «Праймтайм Эмми» сыйлығына және тоғыз «Алтын глобус» сыйлығына үміткер болған. 2002 жылы ол «Голливудтың Даңқ аллеясында» жұлдызға ие болды. Сарандон актерлік карьерасын «Джо» (1970) драмалық фильмімен, «Арттағы әлем» (1970–1971) телесериалымен және «F. Scott Fitzgerald and 'The Last of the Belles'» (1974) телефильмімен бастады. Ол «Жанкүйерлер шоуы» (1975) культтік музыкалық комедиялық қорқыныш фильміндегі Джанет Вайс рөлімен танымал болды. Сарандон «Жолшы өлі адам» (1995) фильмі үшін «Оскар» сыйлығының «Ең үздік актриса» номинациясын жеңіп алды. Оның «Оскарға» ұсынылған басқа рөлдері: «Атлантик-Сити» (1980), «Тельма мен Луиза» (1991), «Лоренцоның майы» (1992) және «Клиент» (1994). Оның басқа да танымал фильмдері: «Сүйкімді бала» (1978), «Аштық» (1983), «Иствиктің сиқыршылары» (1987), «Булл Дурхам» (1988), «Кішкентай әйелдер» (1994), «Джеймс пен алып шалқан» (1996), «Келіншек» (1998), «Сиқырлы» (2007), «Жылдамдық жарысы» (2008), «Сүйкімді сүйектер» (2009), «Бұлт атласы» (2012), «Кіршікші» (2015) және «Көк қоңыз» (2023). Сарандон Бродвейдегі дебютін «Рихард Никсонмен кеш» (1972) қойылымында жасады және «А Coupla White Chicks Sitting Around Talking» (1979) және «Extremities» (1982) пьесалары үшін «Драмалық үстел» сыйлығына ұсынылды. Ол 2009 жылы «Exit the King» қойылымымен Бродвейге оралды, ал 2019 жылы «Happy Talk» пьесасымен Бродвейден тыс сахнаға қайта оралды. Телевизияда ол алты рет «Праймтайм Эмми» сыйлығына үміткер болды, соның ішінде «Достар» (2001) және «Малькольм ортада» (2002) сериалдарындағы эпизодтық рөлдері, сондай-ақ HBO фильмдеріндегі Джанет Гуд («You Don't Know Jack», 2010), Дорис Дьюк («Бернард пен Дорис», 2008) және FX мини-сериалындағы Бетт Дэвис (2017) рөлдері үшін. Сарандон әлеуметтік және саяси белсенділігімен де танымал, ол 1999 жылы ЮНИСЕФ-тің ізгі ниет елшісі болып тағайындалды және 2006 жылы «Аштыққа қарсы күрес» гуманитарлық сыйлығын алды.

Ерте өмір

Сарандон Нью-Йорк қаласындағы Куинс ауданындағы Джексон Хайтста дүниеге келген. Ол Ленора Мари (туған есімі Криссионе, 1923–2020) және Филипп Лесли Томалиннің (1917–1999) тоғыз баласының үлкені, ол жарнама саласындағы маман, теледидар продюсері және бір кезде түнгі клубта ән салған. Оның төрт ағасы бар: Филипп Лесли-младший, Терри (табиғатты жақсы көретін, журналист және қоғамдық қайраткер), Тимоти және О'Брайан (Нортгемптон, Массачусетс штатындағы Building 8 Brewery сыра зауытының иесі); және төрт әпкесі: Мередит (немесе "Мерри"), Бонни Присцилла, Аманда және Мелисса (немесе "Мисси"). Оның әкесінің түбі ағылшын, ирланд және уэльс халқына жетеді. Оның ағылшын ата-бабалары Лондонның Хакни қаласынан, ал уэльс ата-бабалары Бриджендтен шыққан. Анасының жағынан ол итальяндық, оның ата-бабалары Тоскана және Сицилия аймақтарынан шыққан. Әкесі Нью-Йоркте WOR телеарнасында жұмыс істеген. Ол төрт жаста болғанда, отбасы католик дінінде тәрбиеленді, ол және оның әпкелері жақын жердегі Метучендегі Сент-Франциск бастауыш мектебінде, ал ағалары Эдисон қалашығындағы Сент-Мэттьюс бастауыш мектебінде оқыды. Анасы Стивенвилл әйелдер клубының мүшесі және директоры, сондай-ақ Терра Това бақ клубының мүшесі болды. Сарандон 1960 жылы Сент-Франциск бастауыш мектебін бітірді. Сарандон Эдисон орта мектебінде оқыды. Орта мектепте оқып жүргенде, ол "Леди Прешес Стрим" пьесасындағы басты рөлді сомдады. Соңғы курста ол "My Sister Eileen" комедиясындағы атау рөлін ойнады, бұл туралы жергілікті газеттерде жазылды. 1964 жылы Сарандон Ұлттық құрмет қоғамына қабылданды. 1964 жылдың мамырында отбасы Эдисонның Стивенвиллдің шығысында орналасқан, жаңадан салынған Чандлер Хилл қауымына көшіп келді. Ол 1964 жылдан 1968 жылға дейін Вашингтондағы Америка католик университетінде оқыды, драма саласында бакалавр дәрежесін алды және драма жаттықтырушысы Гилберт В. Харткеден сабақ алды. Оқу кезінде және одан кейін ол өзін асырау үшін ауруханада төсек табаларын тазалап, шаш шауып, үйлерді тазалап және телефон операторы болып жұмыс істеді.

Мансап

1968 жылы Сарандон және оның сол кездегі күйеуі Крис Сарандон Вирджиния штатының Миддлтаун қаласындағы Уэйсайд театрында сахнаға шықты. Келесі жылы бұл жұп «Джо» (1970) фильміне кастингке барды. Ол рөл алмағанымен, ол көңілі толмаған, жасөспірім қыздың рөлін ойнады, ол қоғамның төменгі жағына жоғалып кетеді. 1970 және 1972 жылдар аралығында ол «Ара-тарада әлем» және «Келешекке ізденіс» телесериалдарында тиісінше Патрис Калман және Сара Фэрбенкс рөлінде ойнады. Ол Джек Николсон, Шер және Мишель Пфайффермен бірге «Иствиктің сиқыршылары» (1987) комедиялық фантастикалық фильмінде ойнады. Дегенмен, Сарандон Кевин Костнер мен Тим Роббинспен бірге «Булл Дурэм» (1988) фильмінде түскенге дейін «әр үйдің ішіндегі» аты болмады, бұл фильм коммерциялық және сын тұрғысынан сәтті болды. Роджер Эберт «Chicago Sun Times» басылымында Сарандонның өнерін мақтап жазды: «Мен олар Энни Савой рөліне тағы кімді шақырғанын білмеймін, Сарандон кейіпкері бір маусымда бір ойыншыға жүрегі мен денесін сыйлайды, бірақ кейіпкердің Сарадонның керемет ойыны болмаса, оның жұмыс істемейтініне күмәнданамын». 1990 жылдары Сарандон төрт рет «Оскар» сыйлығына ұсынылды: Луиза Сойер рөлі үшін «Телма мен Луиза» (1991), Микаэла Одон рөлі үшін «Лоренцоның майы» (1992) және Реджи Лав рөлі үшін «Клиент» (1994) фильмдерінде. Соңында ол 1995 жылы «Жолға аттанатын өлі адам» фильміндегі Хелен Прежан қарындасының рөлі үшін жеңіске жетті, ол өлім жазасын күтіп отырған қылмыскерге үнемі барады. Джанет Маслин «The New York Times» газетінде соңғы фильмдегі рөлі туралы былай деп жазды: «Сарандон ханым «Лоренцоның майы» фильміндегі қасарысқан ана рөлін ойнағандағыдай тәуекелге барады. Ол өте тікелей сөйлейді және өнерін дұрыс емес қайырымдылықпен төмендетуден сақтайды. Оның қарындасы Хелен осы адамнан қорқады, бірақ оған көмектесуге бекінеді. Осылайша фильм осылай аяусыз болады». 1994 жылы Сарандонға «Кристалл сыйлығы» табысталды. Сонымен қатар, ол сегіз «Алтын глобус» номинациясын алды, оның ішінде «Ақ сарай» (1990), «Өгей ана» (1998), «Игби төмен түседі» (2002) және «Бернард пен Дорис» (2007) фильмдері үшін. Оның басқа фильмдеріне «Кішкентай әйелдер» (1994), «Кез келген жерде, бірақ мұнда емес» (1999), «Cradle Will Rock» (1999), «The Banger Sisters» (2002), «Shall We Dance» (2004), «Alfie» (2004), «Romance & Cigarettes» (2005), «Elizabethtown» (2005) және «Enchanted» (2007) кіреді. Сарандон «Симпсондардың» екі эпизодында, бірде өзі («Барттың екі анасы бар») және балет мұғалімі ретінде «Гомер Пэтти мен Сельмаға қарсы» эпизодында пайда болды. Ол «Достар», «Малькольм ортада», «Mad TV», «Saturday Night Live», «Chappelle's Show», «30 Rock», «Мені құтқарыңыз» және «Майк пен Молли» сериалдарында ойнады. Сарандон екі ондаған деректі фильмдерге баяндама жасады, олардың көпшілігі әлеуметтік және саяси мәселелерге қатысты. Сонымен қатар, ол PBS «Independent Lens» деректік сериясының көптеген бөлімдерін жүргізуші болды. 1999 және 2000 жылдары ол американдық мифология профессоры Джозеф Кэмпбеллдің «Мифтер» лекцияларын өткізді. Сарандон сонымен қатар 3 пен 18 жас аралығындағы балаларға арналған фильмдерді көрсетуге арналған жергілікті Нью-Йорк қалалық кинофестивалінің NYICFF қазылар алқасының мүшесі ретінде қатысты. Сарандон «The Lovely Bones» фильмінің экранизациясына қосылды, Рейчел Вайспен бірге және оның қызы Ева Амурримен бірге «Жер ортасында» және «Мына менің балам» (2012) фильмдерінде түсті. 2010 жылдың маусым айында Сарандон Бродвей режиссері/хореографы Патти Атвуд рөлінде HBO пилоттық сериясының актерлік құрамына қосылды. Алайда, бұл серияны қайта қарауға рұқсат берілмеді. 2012 жылы Сарандонның Карсон МакКаллерстің «Той мүшесі» атты аудиокітап оқуы Audible.com сайтында жарық көрді. Сарандон 2012 жылы шыққан «Dishonored» видео ойынында эксцентрикалық және зұлым қарт әйел Бабуля Рагс кейіпкерінің дауысын сомдады. Ол «Арбитраж» (2012), «Тэмми» (2014) және «Кереметші» (2015) фильмдерінде ойнады. 2017 жылы Сарандон FX телеарнасының «Feud» антологиялық сериясының бірінші маусымында Бетт Дэвис рөлін сомдады. Сондай-ақ, ол 2016 жылғы «Жақсы аналар» фильмінің жалғасы «Жақсы аналар Рождествосында» (2017) Карла Дунклердің анасы ретінде пайда болды. 2018 жылы ол Сан-Диего халықаралық кинофестивалінің «Әлеуметтік әсер кеңесі» құрамына кірді. 2019 жылы ол Джастин Виллменмен бірге «Адамдар үшін сиқыр» бағдарламасында Рождестволық эпизодтың арнайы қонағы ретінде қатысты. 2022 жылдың күзінде Сарандон FOX теледрамасы «Монарх» басты рөлдерінде ойнады.

Саяси көзқарастары мен белсенділігі

Сарандон прогрессивті және солшыл саяси мәселелерді белсенді түрде қолдауымен танымал. Ол EMILY's List сияқты ұйымдарға қаржылық көмек көрсетуден бастап, "әлеуметтік, экологиялық және экономикалық әділдікті" қорғайтын MADRE ұйымының демеушілігімен 1983 жылы Никарагуаға аттанған делегацияға қатысты. 1999 жылы ол ЮНИСЕФ-тің ізгі ниет елшісі болып тағайындалды. Осы лауазымда ол ұйымның жаһандық адвокатуралық қызметін, сондай-ақ Канадалық ЮНИСЕФ комитетінің жұмысын белсенді түрде қолдады. 2006 жылы Италияның Турин қаласында өткен қысқы Олимпиада ойындарының ашылу салтанатында Олимпиада туын алып жүруге таңдалған сегіз әйелдің бірі болды. Сол жылы Сарандон Аштыққа қарсы күрес гуманитарлық сыйлығын алды. 2010 жылы Сарандон FAO-ның ізгі ниет елшісі болып тағайындалды. 2018 жылы ол Нью-Йорк қаласының тұрғын үй басқармасының Куинс ауданындағы Ямайка үйлеріне жеміс ағаштарын сыйлады. Сарандон жеміс ағаштарын отырғызуға көмектесу үшін жеке өзі тұрғын үй кешеніне барды.

Соғысқа қарсы белсенділік

Сарадон мен Роббинс екеуі де 2003 жылы Иракқа басып кіруге қарсы ерте тұрды, Сарадон алдын ала соғыс жасауға қатысты түрде қарсы екенін айтты. 2003 жылы «Бейбітшілік және әділдік үшін біріккендер» коалициясы ұйымдастырған наразылыққа дейін, ол көптеген американдықтардың «өз балаларын немесе Ирактың балаларын қауіпке тігуді қаламастығын» айтты. Сарадон «Ben & Jerry’s Ice Cream» компаниясының негізін қалаушы Бен Коэн құрған «TrueMajority» ұйымының демеушілігімен шыққан саяси жарнамалар сериясында алғашқылардың бірі болды. Соғысқа қарсы белсенді Синди Шиханмен бірге Сарадон 2006 жылы «Code Pink» ұйымының демеушілігімен өткен Аналар күніне арналған наразылыққа қатысты. 2007 жылдың қаңтар айында ол Роббинс пен Джейн Фондамен бірге Вашингтондағы соғысқа қарсы митингке қатысып, Конгресске АҚШ әскерлерін Ирактан шығаруға бағытталған шараны қолдады.

Президенттік саясат

2000 жылғы сайлау кезінде Сарандон Ральф Надердің президенттікке үміткерлігін қолдады және «Надер 2000» ұлттық басқару комитетінің тең төрағасы болды. 2004 жылғы сайлау науқанында ол Надердің үміткерлігін қолдамады, Надерді сайлаудан шығуға және оның қолдаушыларын Демократиялық партияның үміткері Джон Керриге дауыс беруге шақырған «Надер рейдерлерінің» бірі болды. 2004 жылғы сайлаудан кейін Сарандон АҚШ сайлауларын халықаралық ұйымдардың бақылауын қажет етті деп мәлімдеді. 2008 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Сарандон мен Тим Роббинс Нью-Гэмпшир штатының Хэмптон, Бедфорд және Довер қалаларында Джон Эдвардс үшін үгіт жүргізді. «Біз дауыс береміз-08» іс-шарасының ашылуында «Алғашқы кезеңде Иса не істер еді?» деген сұраққа Сарандон: «Менің ойымша, Иса Джон Эдвардсты толық қолдайтын болар еді», - деді. Кейін ол Барак Обаманы қолдады. 2012 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Сарандон, кинорежиссер Майкл Мурмен бірге, Обаманың жұмысына риза емес екендерін, бірақ оның қайта сайлануын күтіп отырғанын айтты. Ол өзінің және әкімшіліктің одақтас емес екенін мәлімдеді. «Ақ үй мені қамқорлыққа алып, жақын достарының бірі етті деп айта алмаймын», - деді Сарандон. 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауында ол сенатор Берни Сандерстің жақтаушысы болды. 2016 жылдың 28 наурызында «All In with Chris Hayes» бағдарламасында сұхбат беру кезінде Сарандон және Сандерстің басқа да жақтастары Хиллари Клинтон президенттікке үміткер болған жағдайда оны қолдамауы мүмкін екенін айтты. Ол былай деді: «Кейбір адамдар Дональд Трамп революцияны бірден бастайды деп санайды. Егер ол жеңіске жетсе, жағдай шиеленіседі». Хейз Трамптың президент болуына рұқсат етудің қауіпті емеспе екенін сұрады, ол: «Егер сіз қазіргі жағдайды сақтауды дұрыс деп есептесеңіз, онда сіз осы жағдайдың мәнін түсінбейсіз», - деп жауап берді. 2016 жылдың 30 қазанында ол АҚШ Жасыл партиясының президенттікке үміткері Джилл Стейнге қолдау көрсетті. 2017 жылдың 26 қарашасында «The Guardian» газетінде жарияланған сұхбатында Сарандон Хиллари Клинтон туралы: «Мен оның өте қауіпті екенін ойладым. Егер ол президент болғанда, біз әлі де фрекингпен айналысып, соғыста болар едік», - деді.

Азаматтық құқықтар

1995 жылы Сарандон Голливудтың гомосексуализмді қалай бейнелегенін зерттейтін «Целлюлоидты шкаф» деректі фильміне сұхбат берген көптеген голливудтық актерлердің, режиссерлердің және сценаристтердің бірі болды. Сарандон мен Роббинс 2000 жылы Лос-Анджелесте өткен Шэдоу конвенциясында есірткі құпияларына қатысты қылмыскерлердің әділсіз жазалануы туралы айтты. 2004 жылы ол 2004 жылғы «Racism Watch» белсенді тобының кеңесші комитетіне кірді. Сарандон өлім жазасын және жаппай түрмеге қамауды тоқтатуға қолдау көрсетуде. Ол Оклахома штатында өлім жазасына кесілген Ричард Глоссиптің өмірін сақтау үшін күресіп жатқан командаға қосылды. 2015 жылдың мамыр айында Сарандон «Represent» платформасымен бірлесіп, «Deep Run» деректі фильмін қаржыландыруға көмектесетін футболкаларды сату арқылы науқан бастады. Бұл фильм Солтүстік Каролинадағы кедей жасөспірімнің жынысын өзгерту оқиғасын баяндайды.

2011 жылдан бастап

2011 жылдың 12 наурызында Сарандон Висконсин штатының Мэдисон қаласында губернатор Скотт Уокерге және оның Бюджетті түзету туралы заңына қарсы наразылық білдірген көпшілік алдында сөз сөйледі. 2011 жылдың 27 қыркүйегінде Сарандон Нью-Йорктегі Occupy Wall Street наразылығында журналистермен және қызығушылық танытқан адамдармен әңгімелесті. 2011 жылдың 15 қазанында Папа Бенедикт XVI-ны «нацист» деп атауы Рим-католик шіркеуінен және Жамандауға қарсы лигадан наразылық тудырды, олар Сарандонды кешірім сұрауға шақырды. Сарандон белсенді Роза Клементені 75-ші «Алтын глобус» марапаттау салтанатына алып келді және 2018 жылдың маусым айында қару-жарақ зорлық-зомбылығына қарсы митингке қатысты. 2018 жылдың 28 маусымында Сарандон Дональд Трамптың мигранттарды бөлу саясатына қарсы отырыс өтіп жатқан Харт Сенаты кеңсесінің ғимаратында наразылық көрсеткені үшін 575 адаммен бірге ұсталды. 2022 жылдың ақпан айында кейбір құқық қорғау органдары Сарандонды полиция қызметкерлерінің қаза тапқан әрілесіне құрмет көрсеткен суретін «фашизм» деп сипаттаған твитті таратқаны үшін сынады. Ол кейіннен бұл твитті жойып, Twitter-де кешірім сұрады.

Израиль және Палестина

2021 жылдың 27 мамырында Сарандон палестиналық халықты қолдап, өзінің сөздерімен "Нетаньяхудың апартеидтік үкіметімен күресіп жатқандарын" және Израиль халқының "олар да бейбітшілікке ие болады" деп Twitter-де жазды. Ол палестиналық америкалық модель Белла Хадидке "өз халқымен ынтымақтастық танытуға батыл болғаны үшін" қолдау білдірді. Ол сондай-ақ Израильдің алты палестиналық құқық қорғау тобын террористік ұйымдар деп тағайындағанына сын бағытқан ашық хатқа қол қойды және Десмонд Тутудың "шынайы бейбітшілік тек әділдік негізінде ғана құрылуы мүмкін" деген сөздерін келтірді. Сарандон Бейруттегі Бурж-эль-Бараджне палестиналық босқындар лагерінде азық-түлік тасымалдайтын көлік құралын дамытуды көрсеткен Soufra деректі фильмінің атқарушы продюсері болды. 2023 жылдың қарашасында Сарандон 2023 жылғы Израиль-ХАМАС соғысы кезінде Израиль үкіметінің әрекеттеріне қарсы пікір білдірді. 17 қарашада Юнион-сквердегі палестиналықтарды қолдау митингісінде Сарандон: "Қазіргі уақытта еврей болудан қорқатын көптеген адамдар бар, және олар осы елде мұсылман болудың қандай екенін сезініп жатыр, себебі мұсылмандар көбінесе зорлық-зомбылыққа ұшырайды" деді. Төрт күннен кейін ол United Talent Agency агенттігімен келісім шартын тоқтатты. 1 желтоқсанда Сарандон өз сөзінің мағынасын дұрыс жеткізбегені үшін кешірім сұрады, "Бұл еврейлерге дейін қуғын-сүргін белгісіз болған, бірақ шындығында керісінше" деді. Сарандон Палестина әдебиет фестивалі жариялаған видеоқатарға қатысты, ол Оңтүстік Африканың Халықаралық сотқа Израильді соғыста геноцид жасады деп айыптаған өтінімін қолдады.

Жеке өмір

Колледжде ол Крис Сарандонмен танысып, 1967 жылғы 16 қыркүйекте үйленді. 1975 жылы олар сынақ ажырысу туралы хабарлады, содан кейін ол музыкант Дэвид Боуимен және қысқа мерзімге актер Шон Пеннмен қарым-қатынаста болды. 1980-жылдардың ортасында Сарандон итальяндық режиссер Франко Амурримен кездесті, одан қызы Ева Амурри (1985 жылғы 15 наурызда туған) дүниеге келді. Олар 1981 жылы «Темпест» фильмінің түсірілімінде танысқан, бірақ үш жылдан кейін Италияға оралғанда ғана бірге болды, ол «Муссолини мен мен» фильмін түсірді. 2017 жылы Сарандон британдық актер Филипп Сейермен болған қарым-қатынасын және оның гомосексуал екенін айтты. 1988 жылдан бастап Сарандон актер Тим Роббинспен бірге өмір сүрді, олар «Булл Дурхам» фильмін түсіріп жатқанда танысқан. Олардың екі ұлы бар: Джон «Джек» Генри (1989 жылғы 15 мамырда туған) және Майлз (1992 жылғы 4 мамырда туған). Сарандон, Роббинс сияқты, діннен алысқан католик және олардың либералды саяси көзқарастары ортақ. Олар 2009 жылы ажырасып кетті. Роббинспен қарым-қатынасы аяқталғаннан кейін Сарандон Малколм Бриклиннің ұлы Джонатан Бриклинмен жаңа қарым-қатынас бастады. Олар SPiN деп аталатын үстел теннисі орталықтарын құруға көмектесті. Сарандон Нью-Йорк және Торонтодағы филиалдардың тең иесі. Сарандон мен Бриклин 2015 жылы ажырасты. 2006 жылы Сарандон және оның он туысы, соның ішінде ұлы Майлз, Ұлыбританияға барып, отбасының Уэльстегі тегін анықтауға тырысты. Олардың саяхаты BBC Wales бағдарламасында «Үйге оралу: Сьюзан Сарандон» деп көрсетілді. Сарандон өзін бисексуал деп мойындады, бұл туралы 2022 жылғы қыркүйекте Джимми Фэллонның «Tonight Show» бағдарламасында айтты. Бұрын 2017 жылы Pride Source-қа берген сұхбатында ол өзінің сексуалды бағдары «ашық» және «көзқарасы өзгермелі» екенін айтқан.