Кіріспе
Америкалық бейсболшы (1942–2020)
Ричард Энтони Аллен (8 наурыз 1942 – 7 желтоқсан 2020) – американдық кәсіби бейсболшы. Он бес жылдық Үлкен Лига бейсболы (MLB) карьерасында ол бірінші базамен, үшінші базамен және аутфилдер ретінде ойнады, ең бастысы «Филадельфия Филлис» және «Чикаго Уайт Сокс» командаларында, сонымен қатар 1960-шы және 1970-ші жылдардың басында бейсболдың ең үздік соққы берушілерінің бірі болды. Жеті мәрте All-Star ойыншысы атанған Аллен карьерасын 1964 жылы Ұлттық лиганың (NL) «Жылдың жаңашыл ойыншысы» деп танылу арқылы «Филлис» сапында бастады, ал 1972 жылы «Чикаго Уайт Сокс» командасымен Америка лигасының (AL) ең құнды ойыншысы атанды. Ол екі рет AL-дағы хоум-рандар бойынша көшбасшы болды, NL-дағы соққы пайызы бойынша бір рет және AL-дағы екі рет көшбасшы атанды, ал әрбір үлкен лигада базаға шығу пайызы бойынша бір рет жеңіске жетті. Алленнің .534 соққы пайызы сол дәуірдегі ең жоғары көрсеткіштердің бірі болды, ол салыстырмалы түрде шабуылдық өнімділігі төмен кезең еді. Алленнің ағалары да бейсбол ойнады. Оның үлкен ағасы Хэнк үш AL командасының аутфилдері болды, ал кіші інісі Рон 1972 жылы «Сент-Луис Кардиналс» командасы үшін бірінші базада қысқа ғана уақыт ойнады. Аллен Бейсбол Даңқы залына енгізуге үміткер болды, әсіресе 2014 жылдың желтоқсанында және 2021 жылдың желтоқсанында, бірақ әр жолы сайлаудан бір дауыс қалып қойды, 16 мүшелік комитеттен 11 дауыс алды, ал сайлау шегі 75% (12 дауыс) құрады. Аллен 2004 жылы Бейсбол реликвиариясының Мәңгіліктер киелі орындарына енгізілді. «Филадельфия Филлис» клубы 3 қыркүйек 2020 жылы Алленнің 15-ші нөмірлі формасын зейнеткерлікке шығарды.
Филадельфиялық Филлис
Филис клубының скауты Джон Огден 1960 жылы Алленді 70 000 долларлық бонуспен қолға алуға Филис клубын көндірді. Огден 1919-1925 жылдары Бейб Рутты ашқан Джек Данн басшылығымен Халықаралық лиганың «Балтимор Ориолс» командасында ойнаған; кейін Огден Америка лигасында (АЛ) Рутке қарсы ойнады. 1969 жылғы 1 шілдеде жарық көрген «Филадельфия бюллетені» газетінде Огден Алленнің Рут сияқты күшті соққан жалғыз ойыншы екенін айтты. Аллен «Литл-Рок» қаласындағы «Филлис» клубының екінші лигасында ойнағанда нәсілдік мазақтауларға ұшырады; жергілікті тұрғындар команданың алғашқы қара терілі ойыншысына өлім жазасын тағайындады. Оның 1964 жылғы толық маусымы үздік жаңа ойыншылардың қатарында саналады. Ол лигада өткізілген ұпайлар (125), үш базалық соққылар (13), қосымша базалық соққылар (80) және жалпы базалар (352) бойынша көш бастады; Аллен соққының орташа көрсеткіші (.318), соққының күші (.557), соққылар (201) және екі базалық соққылар (38) бойынша алдыңғы бес ойыншының қатарында болды және «Жылдың жаңа ойыншысы» атағын жеңіп алды. Бірінші рет үшінші базада ойнаған ол лигада 41 қателік жасау бойынша көш бастады. Сыртқы шабуылшы Джонни Каллисон және питчерлер Крис Шорт пен Джим Баннингпен бірге Аллен «Филлис» клубын Ұлттық лигадағы ерекше күшті қарсыластарға қарсы 12 ойынға дейін алты жарым ойынмен жеңіске жеткізді. 1964 жылы «Филлис» қатарынан он ойынды ұтып, екінші орынды бөлісті. «Филлис» командасы алғашқы ойында «Цинциннати Редс» командасына есе жіберді, онда Чико Руиз Фрэнк Робинсонның соққысымен ойынның жалғыз ұпайын әкелді. Алленнің автобиографиясында (Тим Уитакермен бірге жазылған) «Crash: The Life and Times of Dick Allen» Аллен бұл оқиғаның «біздің жанымызды түршіктіргенін» айтты. «Филлис» клубының сәтсіздігіне қарамастан, Аллен соңғы 12 ойында 5 екі базалық соққы, 2 үш базалық соққы, 3 хоум-ран және 11 RBI-мен .438 көрсеткіш жасады. 1965 жылғы 29 мамырда Аллен «Кубс» командасының Ларри Джексонынан екі ұпайлық хоум-ран соқты, ол «Конни Мак» стадионының солтүстік-батыс бұрышындағы «Кока-Кола» таңбасынан асып өтті. Шамамен 529 футқа дейін соққан бұл хоум-ран Уилли Старгеллге «Енді олардың (Филлис жанкүйерлерінің) Ричиді неге осылай мазақтайтынын білемін. Ол хоум-ран соққанда, ешқандай естелік қалмайды» деуге шабыс тартты. «Филадельфияда» ойнаған кезде Аллен бірнеше «All Star» командаларының құрамына кірді, соның ішінде 1965-67 жылдардағы командалар (осы үш ойынның соңғысында ол Дин Ченске қарсы хоум-ран соқты). Ол 1966 жылы лигада соққының күші (.632), OPS (1.027) және қосымша базалық соққылар (75) бойынша көш бастады. 2009 жылғы 15 желтоқсанда «MLB Network's Studio 42» телеарнасында Боб Костаспен өткен бір сағаттық сұхбатта Аллен Томаспен жақсы дос болғанын мәлімдеді. Алленнің есімі дау тудырды: ол бала кезінен бастап отбасы мен достарына «Дик» деп таныс болса, БАҚ оны «Филадельфияға» келгеннен кейін «Ричи» деп атады. «Филлис» клубынан кеткеннен кейін ол «Ричи» балалар есімі екенін айтып, «Дик» деп атауын сұрады. R&B әншісі ретінде екі мансабында «Groovy Grooves» фирмасымен жазған жазбаларында оны «Rich» Allen деп атады. «Филлис» клубының кейбір жанкүйерлері, тіпті жақсы уақытта да туған қалаларының ойыншыларына қатал болғаны үшін Алленнің қиындықтарын күшейтті. Бастапқыда мазақтаулар сөзбен, әдепсіз сөздермен және нәсілдік айыптаулармен болды. Соңында Аллен алаңға шыққанда жеміс-жидектермен, мұзбен, қоқыстармен және тіпті фонарь батареяларымен қарсы алынды. Ол өзінің позициясында ойнаған кезде де соққы беру қалқанын киіп жүретін болды, бұл «Crash Helmet» деп қысқартылған «Crash» деген лақап атын тудырды. Аллен 1969 жылы «Нью-Йорк Метс» командасымен «Филлис» клубының екі ойынға қатыспағаны үшін 2 500 доллар айыппұл төледі және мерзімі белгісіз тоқтатылды. Аллен таңертең «Нью-Джерси» штатына ат жарысын көруге кеткен, ал қайтып оралғанда жол апатқа ұшырады.
Сент-Луис Кардиналдар мен Лос-Анджелес Доджерс
Ален ақырында шыдамы таусылып, «Филлис» командасының оны басқа клубқа сатуын талап етті. Олар оны 1970 жылғы маусымға дейін «Кардиналс» командасына саудаластырды. Бұл мәміле де дау тудырды, бірақ Алленнің кінәсі болмады, себебі «Кардиналс» командасының ойыншысы Курт Флод сауданың бір бөлігі ретінде «Филлис» командасына келмейтінін мәлімдеді. (Содан кейін Флод резервтік ережеге қарсы сотқа жүгінді, еркін агент деп жариялануға сәтсіз тырысты.) Кездейсоқ жайтқа, «Филлис» командасы Флодтың келмегені үшін алған өтемақы ретінде келген Уилли Монтанез 1971 жылы жаңа ойыншы ретінде 30 хоум-ран соғып, 1964 жылы Алленнің «Филлис» командасы үшін соққан 29 хоум-рандық рекордын жаңартты. Аллен Сент-Луисте тағы бір «Жұлдыз» статусын иеленді.
Чикагоның "Ақ сокс" клубы
Алленді 1971 жылғы 2 желтоқсанда Қысқы жиында Томми Джон мен Стив Хантцтан айырбастап, «Уайт Сокс» командасы «Доджерс» клубынан сатып алды. Әртүрлі себептермен оның бұрынғы бас жаттықтырушылары оны қорғаныста әртүрлі позицияларда ойнатып, бірінші база, үшінші база және сыртқы алаңда кездейсоқ түрде алмастырды – бұл практика оның қорғаныс ойынын нашарлатты және оның жиі жарақаттануына себеп болуы мүмкін, тіпті оның жаман мінез-құлқына да. «Сокс» командасының бас жаттықтырушысы Чак Таннердің ойыншылармен жұмыстегі қарапайым стилі Алленнің Оңтүстік жақта біраз уақыт бойы өркендеуіне мүмкіндік берді. Таннер Алленді тек бірінші базада ойнатуға шешім қабылдады, бұл оған соққы беруге назар аударуға мүмкіндік берді. Сол алғашқы жылы, Американдық лигасында (АЛ) ойнаған тұңғыш реті, Аллен команданың барлығын батыс дивизионында екінші орынға көтерді, өйткені ол лигадағы үйге соққан доптардың саны (37) (командалық рекордты жаңартқан), RBI (113), табандары (99), базаға шығу көрсеткіші (.420), соққының күші (.603) және OPS (1.023) бойынша көшбасшы болды, сонымен қатар лайықты MVP жүлдесін жеңіп алды. Алайда, «Сокс» командасы соңында сәтсіздікке ұшырап, Әлемдік серияге жолдама алған «Окленд Атлетикас» клубынан 5 1/2 ойын қалып қойды. Алленнің «Ақ Сокс» командасындағы жылдары – әсіресе 1972 жылғы MVP маусымында – Оңтүстік жақтағы жанкүйерлер оны Чикаго франшизасын құтқарып қалғаны үшін құрметпен еске алады (сол кезде команда Санкт-Петербургке немесе Сиэтлге көшуі мүмкін еді). Оның күшті соққысы Comiskey Park стадионының ең алыс бөліктеріне, тіпті төбесіне және алыстағы (136 метр) орталық алаңдағы трибуналарға доптарды жіберді, бұл бейсболдың ең құмыраны жақсы көретін стадиондарының бірінде сирек кездесетін жағдай еді. 1972 жылғы 31 шілдеде Аллен бір ойын кезінде екі допты стадион шегінен тысқары соққан бейсболдың «заманауи дәуіріндегі» алғашқы ойыншы болды. Екі голдың да авторы «Минесота Твинс» командасына қарсы өткен матчта 8:1 есебімен жеңіске жеткен «Ақ Сокс» командасының ойыншысы Берт Блайлевен болды. 1974 жылғы 6 шілдеде Детройт қаласындағы «Тайгер» стадионында ол сол жақ орталық алаңқа қақпаның төбесіне қақпаны қашықтығы шамамен 415 фут (126 м) және биіктігі 85 фут (26 м) қашықтықта соқты. Анекдоттық және математикалық дәлелдер Алленнің соққысының ұшып бара жатқанда 152 метрден асып кететінін көрсетті. 1973 жылғы 27 ақпанда Аллен 3 жылдық 750 000 долларлық келісімшартқа қол қойып, бейсболдағы ең жоғары жалақы алатын ойыншы атанды. Оның 250 000 долларлық AAV көрсеткіші келісімшартқа қол қойылған кезде рекордтық көрсеткіш болды. Көптеген адамдар «Сокс» командасының 1973 жылы плей-оффқа шығатынына үміттенді, бірақ бұл үміттер Алленнің маусым айында фибула сүйегінің сынуына байланысты күйреп кетті. (Ол Калифорниялық «Энджелс» командасының ойыншысы Майк Эпштейнмен соқтығысқаннан кейін бес аптадан кейін оралуға тырысты, бірақ ауырсыну Алленнің маусымын тек бір ойыннан кейін аяқтады, онда ол 5 соққыдан 3 соққы жасады). 1974 жылы, «Сокс» командасымен үш жыл бойы AL All Star командасына кіргеніне қарамастан, Алленнің Чикагодағы карьерасы даумен аяқталды, ол маусымның соңына екі апта қалғанда 14 қыркүйекте командадан кетіп қалды. Өзінің өмірбаянында Аллен сол кездегі екінші базамен/тағайындалған соққышы Рон Сантомен болған қақтығысын айыптады, ол «Chicago Cubs» командасынан кеткеннен кейін «Уайт Сокс» командасымен соңғы, ерекшеленбеген маусымда ойнады. Алленнің бейсбол ойнауды жалғастыру ниеті белгісіз болғандықтан, «Уайт Сокс» командасы оның келісімшартын «Атланта Брейвс» клубына тек 5000 долларға сатты, оның лигадағы үйге соққан доптардың саны, соққының күші (.563) және OPS (.938) бойынша көшбасшы болғанына қарамастан. Аллен «Брейвс» командасына хабарлаудан бас тартып, зейнеткерлікке шығуын жариялады.
Оукленд Атлетикасы
Аллен 1977 жылы «Окленд Атлетикас» сапында өткізген соңғы маусымында 54 ойынға қатысып, 31 ұпай (RBI) танытып, 5 хоум-ран соқты және .240 орташа ұпай көрсеткішіне ие болды. Сол маусымның маусым айында ол команданы күрт тастап кетті.
Өмірбаян
Сейберметрик Билл Джеймс Дик Алленді бейсбол тарихындағы Роджерс Хорнсбиден кейінгі екінші ең даулы ойыншы деп бағалады. Джеймс Алленнің автобиографиясын "Қарсылық" деп атады, ол "соңғы жылдардағы ең жақсы бейсбол кітаптарының бірі". Аллен Ұлттық бейсбол даңқы залына кіруге лайық болған, бірақ 2006 жылы Альберт Белл лайықталғанға дейін, даңқ залына кірмейтін ойыншылар арасында ең жоғары соққы көрсеткішіне ие болды. Барра: "Бейсбол тарихшыларының саны артып келеді, олар Дик Алленнің даңқ залына кіруге лайықты ең жақсы ойыншы деп есептейді" деп жазды. Аргументтер көбінесе оның өте жоғары мансаптық көрсеткіштеріне – соққы беруге (.292), күшті соққыға (.534) және базаға шығуға (.378) – негізделген. Сондай-ақ, оның мансабы 1960 жылдардың ортасында басталғанын атап өтеді, ол питчерлердің үстемдік құрған кезең болды, сондықтан оны кейде "екінші өлі доп дәуірі" деп атайды. Дик Алленнің мансабының басында немесе соңында 500 немесе одан да көп хоум-ран соққан барлық лига ойыншыларының арасында, тек Микки Мантлдың өмір бойы OPS+ көрсеткіші 172 Дик Алленнің өмір бойы 156 OPS+ көрсеткішінен жоғары болды. Аллен өзінің мансабының бір бөлігін Буш мемориалдық стадионы, Доджер стадионы және Комиски паркі сияқты питчерлерге қолайлы стадиондарда өткізді. Жоғары шабуылдық көрсеткіштерді көрсетумен қатар, Аллен керемет күш-қуатқа ие болды. Аллен ғылыми салмақ көтеру, тағамдық қоспалар және анаболикалық стероидтар пайда болмас бұрын, Микки Мантл мен Джимми Фокс сияқты мықты дене бітімімен мақтанды. Бейсбол тарихшысы Билл Дженкинсон Алленді Фокс пен Мантлмен бірге, ал Бейб Руттан бір саты төмен, бейсбол таяғын қолданған ең үздік қашықтықтан соққы соққан төрт ойыншының қатарына қосты. MLB Network Prime 9 сегменті Дженкинсонның тұжырымын қолдады. Сол хабарламада Уилли Мейс Алленнің өмірінде көрген ең күшті соққы соққан ойыншы екенін айтты. Дик Аллен, Бейб Рут сияқты, өте ауыр таяқпен ойнады. Алленнің 40 унциялық таяғы Тед Уильямстың ықпалымен пайда болған, жеңіл таяқтың жылдамдығын арттыруға бағытталған үрдіске қарсы келді. Аллен үлкен күш пен дене айналымын біріктіріп, таяқтың жылдамдығын арттырып, допты қуатпен соқты. Оның екі соққысы Конни Мак стадионының 65 фут биіктігіндегі сол жақ трибунасын асып түсті. Даңқ залы ойыншысы Вилли Старгелл Дик Алленнің дәуіріне қатысты тарихи перспективаны ұсынды: "Дик Аллен бейсбол тарихындағы ең консервативті дәуірде ойнады. Бұл елдегі өзгерістер мен наразылықтың кезеңі болды, ал бейсбол оған қарсы шықты. Олар оны ойынға қауіп ретінде қарады. Спорт журналистері де реакциялық болды. Олар осындай ерекше қабілетке ие адамның өз жолын таңдағанын көргенде алаңдады. Дик Аллен өз заманынан озып кеткен. Оның көзқарастары мен іс-әрекеттері бүгінгі күні көзден жасырылар еді. Егер мен Филис командасының менеджері болсам, Дик Алленді ыңғайлы жағдайға түсіруге тырысқан болар едім. Мен оған журналистерге мән бермеуге кеңес бердім. Менің байқауымша, Дик Алленнің көңіл-күйі жақсы болғанда, доп алаңнан шығып кететін". Алленмен ең ұзақ жұмыс істеген екі менеджер – Филис клубының Гин Мауч және Уайт Сокс клубының Чак Таннер – Уилли Старгеллпен келісіп, Аллен команданың атмосферасына зиян келтірген "клубхана адвокаты" емес екенін айтты. Алленнің мінез-құлқы командаға кері әсер еткен-емекенін сұрағанда, Мауч: "Ешқашан. Дик командаластары оны әрқашан жақсы көретін. Мен оны бір минут ішінде алған болар едім". Даңқ залы ойыншысы Орландо Сепеда автор Тим Уитакерге: "Дик Алленнің көзінде от болды" деп келісті. Даңқ залы командасының мүшесі Гуз Госсаж та Таннердің пікірін растады. USA TODAY Sports-ке берген сұхбатында Госсаж былай деді: "Мен бұл ойынмен ұзақ жылдар бойы айналыстым, және ол менің өмірімде көрген ең ұлы ойыншы. Оның 1972 жылғы маусымы ең керемет болды. Ол - менің өмірімде кездескен ең ақылды бейсболшы. Ол маған соққыны қалай соғу керектігін және ойынды қалай ойнау керектігін үйретті. Егер ол тек статистиканы ойласа, қаншалықты көп көрсеткіштерді жасауға болатынын ешкім айта алмайды. Ол даңқ залына лайық". Алленнің бұрынғы командаластары, питчер Стен Бахсен: "Мен Дік статистикадан да жақсы деп ойладым. Бізге бір рет соққы керек болғанда, ол соққыны соқты. Ол команда мүшелерімен жақсы араласып, ойынды жақсы білетін. Ол команданың ең үздік мүшесі еді". Тағы бір даңқ залынан шыққан команда мүшесі Майк Шмидт өзінің "Базаны тазалау" кітабында Дик Алленді өзінің ұстазы ретінде атады. Шмидттің тарихшы Уильям К. Кашатус жазған өмірбаянында Шмидт 1976 жылы Чикагодағы ойын алдында Алленнің оған кеңес бергенін еске алады: "Майк, сен релакс жасауың керек. Көңіл көтеруің керек. Сен бала кезіңде тамақтан бас тартып, доп ойнаған кездерді есіңе ал. Сен көңіл көтеріп ойнадың. Сенде барлық талант бар, бейсбол қызықты болуы керек. Оның қызығын көр. Тағы бала бол". Шмидт ойын кезінде төрт хоум-ран соқты. Осы кітапта Шмидт былай деді: "Бейсбол журналистері Дик клубхананы нәсілдік негізде бөлетінін айтқан. Бұл жалған. Шындығында, Дик ешқашан клубхананы бөлген емес".
BBWAA-ның есебі
Аллен 1983 жылы Бейсбол жазушылар қауымдастығының (BBWAA) қарауына Бейсбол даңқы залына сайлау үшін ұсынылды. Ол 374 бюллетеньнің ішінде 14 дауыс алды (3,7%). 1984 жылы оның аты бюллетеньде болған жоқ, бірақ 1985 жылы қайтадан енді және 1997 жылға дейін бюллетеньде қалды. Ол ешқашан дауыстардың 18,9% -дан асып кеткен жоқ (сайлау үшін 75% қажет).
Комитеттің қарауы
2010 жылы Бейсбол даңқы залы 1947 және 1972 жылдар аралығында ойнаған, бұрын назардан тыс қалған кандидаттарды даңқ залына енгізу үшін Алтын дәуір комитетін (бұрынғы Ардагерлер комитетінің орнын басатын бірнеше жаңа комитеттердің бірі) құрды. 2011 жылдың желтоқсанынан бастап, бұл 16 мүшелі комитет BBWAA-ның Тарихи шолу комитеті таңдаған дәуірден 10 кандидатқа үш жылда бір рет дауыс берді. Аллен алғаш рет 2014 жылдың желтоқсанында қарастырылды (соответствующего класса үшін). Аллен мен бұрынғы ойыншы Тони Олива екеуі де комитет ешкімді сайлаған жоқ болғандықтан, қажетті 12 дауыстан бір дауыс кем алды. 2016 жылы Алтын дәуір комитеті 1950–1969 жылдар аралығындағы Алтын күндер комитетімен ауыстырылды, ол 2020 жылдың желтоқсанында (2021 жылғы топ үшін) 10 кандидатқа дауыс беруді бастады. 2020 жылдың тамызында Даңқ залы COVID-19 пандемиясына байланысты комитеттің алғашқы қысқы отырысын 2021 жылдың желтоқсанына (соответствующего класса үшін) қайта жоспарлады. 2021 жылдың 5 желтоқсанында Алтын күндер комитетінің дауыс беру нәтижелері жарияланды; Аллен тағы да сайлаудан бір дауыс кем қалды, 16 мүшелі комитеттен 11 дауыс жинады, сондықтан оның сайлануын қолдайтындар 2026 жылдың желтоқсанына дейін күтуі керек.
Өлім
Аллен 2020 жылдың 7 желтоқсанында Пенсильвания штатының Уампум қаласындағы үйінде 78 жасында дүние салды.