Кіріспе

Reaction Motors LR99 қозғалтқышы – алғашқы ірі, қуатын реттеуге болатын, қайта іске қосылатын сұйық отынды ракеталық қозғалтқыш. 1950 жылдары Thiokol Chemical Company компаниясының Reaction Motors бөлімшесі оны Солтүстік Американың X-15 гипердыбыстық зерттеу ұшағын қуаттандыру мақсатымен әзірлеуді бастады. Ол теңіз деңгейінде секунд сайын немесе секунд сайын нақты импульспен дейін итеру күшін жеткізе алатын. Итеру күші 50-ден 100 пайызға дейін өзгертіліп отыратын, ал қайта іске қосу мүмкіндігі қажет болған жағдайда ұшу барысында оны тоқтатып, қайта іске қосуға мүмкіндік берді.

Жобалау және әзірлеу

Қозғалтқыш сұйық оттегі және сусыз аммиакпен қозғалтылады, олар турбонасостар арқылы қозғалтқышқа минутына белгілі бір массалық ағынмен сорғыланады. Бір сағат жұмыс істегеннен кейін XLR99 күрделі жөндеуді қажет етті. Сынақтарда одан шамамен екі есе ұзақ операциялық уақыт тіркелді, бірақ ол көбінесе қауіпсіз емес деп жарияланды. Базалық X 15 ұшағы толық қуатпен ұшу үшін шамамен 83 секундқа жететін отынды тасымалдады, ал X 15A 2 – 150 секундтан астам отынды тасымалдады. Сондықтан, әр XLR99 теориялық тұрғыдан алғанда, күрделі жөндеуге дейін 20-40 ұшуға қабілетті болды. Көптеген басқа сұйық отынды ракеталық қозғалтқыштар сияқты, XLR99 да регенеративті салқындатуды қолданды, яғни итергіш камера мен соплоның айналасында құбырлар орналастырылған, олар арқылы отын мен тотықтырғыш жағу алдында өтеді. Бұл қозғалтқышты салқын ұстады және отынды алдын ала қыздырды. Базалық қозғалтқыштың массасы құрайды.

Пайдалану тарихы

LR 99 бастапқы сынақтарда Reaction Motors XLR11 қозғалтқыштарының жұбы қолданылғаннан кейін, X 15 зерттеу ұшағын қуаттандыру үшін ғана пайдаланылды.

Нұсқалар

XLR99 RM 1 прототиптік қозғалтқыштары алғашқы сынақтар мен ұшу сынақтары үшін. YLR99 RM 1 қызметтік сынақ қозғалтқыштары X-15 ұшақтарына кейінгі ұшулар үшін орнатылды.