Кіріспе

Шотландиядағы жыл сайынғы шотландтық гэль мәдени фестивалі

Корольдік Ұлттық Мод (Am Mòd Nàiseanta Rìoghail) – Шотландияда жыл сайын өткізілетін, шотландтық гэль әдебиеті, дәстүрлі музыка және мәдениетіне арналған, Eisteddfod үлгісіндегі халықаралық кельт фестивалі. Бұл Шотландиядағы ең ірі Модтардың бірі және көбінесе жай ғана Мод деп аталады. Модты «Гель қауымдастығы» (An Comunn Gàidhealach) ұйымдастырады, оған жарыстар мен марапаттаулар кіреді.

Тарих

Модты An Comunn Gàidhealach құрды. Глазгодағы Сент-Колумба шіркеуі де 1891 жылы оның хоры лорд Арчибальд Кэмпбелл төрағалығымен Обанда гэльдік концерт беруге шақырылған кезде, Модтың басталуына үлкен әсер етті. Концертке шотланд аристократиясының көп бөлігі, соның ішінде Луиза, Корольдік ханшайым және Файф герцогинясы қатысты. Концерт аяқталғаннан кейін хор Александра қонақ үйінде кешкі асқа шақырылды, ал осы кеш туралы сипаттама Уильям Блэктің романдарының бірінде келтірілген. Мод 1892 жылдан бері қазан айында жыл сайын өткізіліп келеді. Ұлттық Модтың өткізілмеген жылдары – 1914-1919 жылдардағы Бірінші дүниежүзілік соғыс, 1939-1946 жылдардағы Екінші дүниежүзілік соғыс және 2020 жылғы Covid-19 пандемиясы. "Royal" сөзі бастапқыда атаудың бір бөлігі болмаған. Әлі де дәстүр бойынша Сент-Колумба шіркеуі Мод Обанда қонақтап келгенде қаржы жинауды бастау үшін концерттік топты жібереді. Алғашқы үш жылда ең бағалы хор конкурсында жеңіске жеткеннен басқа, қауымда көптеген жылдар бойы Модтың алтын медаль иегерлері болды. Модтың өзіне Уэльстің Ұлттық Эстеддфодының үлкен әсері тиді, бірақ ол салтанатты жағынан шамалы қарапайым. Рональд Блэктің айтуынша, "1923 жылы Уэльстің Эстеддфодының үлгісімен, An Comunn Gàidhealach жыл сайынғы поэзия сайыстарын бір ғана жарысқа – Бардтың тәжі (Crùn na Bàrdachd) үшін күреске біріктірді, жеңімпаз келесі жылға An Comunn-ның Барды (Bàird a' Chomuinn Gàidhealaich) деп танылатын болды. Бұл қадамды жасаған адам, таңқаларлық емес, сол кездегі An Comunn президенті болған Ангус Робертсон еді. Дәстүрлі және заманауи өлеңдердің арасында ерекше орта жолды ұсына отырып, бұл жарыс көптеген есімдері шебер туындыларды жасады, оларға көңіл бөлу қажет (Көптеген қосалқы жүлделер сақталды; Сорли Маклин 1928 жылы жасөсперімдер арасындағы жүлдені жеңіп алды, ал 1946 жылы Дерик Томсон әдеби жарыстардағы ең көрнекті қатысушы ретінде алтын медальді жеңіп алды). Бардтың тәжі жыл сайын Модтың жабылу концертінде тағылды. Қызығы, Уэльстегідей, жеңімпаз өлең өзі рәсімнің бір бөлігі болған жоқ. 1978 жылы бірде-бір өтінім қанағаттандырылмады, себебі ешқайсысының сапасы жеткілікті болмады. Бұл бес жыл ішінде екінші рет болды, ал 1979 жылдың наурыз айында An Comunn Бардтың тәжі енді берілмейтінін жариялады". 2011 жылы Сторноуэйде өткен Корольдік Ұлттық Модта Льюис Маккиннонның Новая Шотландиядағы Антигониш округінде сөйленетін канадтық гэль тілінде жазған өлеңі Бардтың тәжін жеңіп алды. Мод тарихында бұл марапаттың шотланд емес адамға берілуі алғашқы рет болды.

Жарыстар

Мод көбінесе ресми жарыстар түрінде өтеді. Хорлық шаралар мен дәстүрлі музыка, оның ішінде гэль тіліндегі әндер, скрипка, сыбызғы, кларшах және фольклорлық топтар басымдық құрайды. Ауызша сөз жарыстарына балалар мен ересектердің өлең оқуы, әңгіме айту және Библиядан оқу, сондай-ақ ежелгі халық ертегілері немесе әзілді монологтар сияқты түрлер кіреді. Балалар өздерінің шығармаларын да ұсына алады, сонымен қатар шотланд гэль әдебиеті бойынша проза мен поэзия сайыстары өткізіледі. Мод жыл сайын шенти спорты бойынша Mòd Кубогын ұйымдастырады, ол Мод өтетін жерге ең жақын екі шенти командасы арасында өтеді. Әр күндік жарыстардың жеңімпаздары кешкі жеңімпаздар кештерінде өнер көрсетеді. Мод – [шотланд] гэль тілі мен мәдениетінің тойы, ол оның мәртебесін көтеріп, оның болашағын қамтамасыз ету мақсатына үлес қосады. Шотландияда шотланд гэль тіліндегі білім берудің жақсаруы және соңғы кезде кеңінен тарауы 2007 жылдан бастап жас жеткіншектер бөлімінің өсуына әкелді, нәтижесінде ұйымдастырушылар Мод жарыстарын бір күннен асырып ұзаққа созуға мәжбүр болды. Мәдени тұрғыдан Мод Уэльстің Эйстеддфод және Ирландияның Ойрехтас на Гаэлгемен салыстыруға болады.

Мод фринжі

Мод көптеген адамдарды тартады, соның салдарынан жергілікті мәдени орталықтар ресми Мод шараларына қосымша түрлі іс-шаралар ұйымдастырады. Мұндай шаралардың барлығы жиынтығында "Мод Фриндж" деп аталады. Қатысушылар үшін Мод – бұл ескі достарымен қайта кездесу және жаңа таныстар табу мүмкіндігі.