Кіріспе

Америкалық аз күштік турбовентилятор

Pratt & Whitney TF30 (компания белгілемесі JTF10A) Pratt & Whitney (P&W) компаниясы авиалайнерге JT8A турбореактивті қозғалтқышын ұсынды, бірақ Douglas турбовентиляторлық қозғалтқышты таңдауға бейімделді, ол турбореактивтіге қарағанда отынның тиімділігін жоғарылатады. Содан кейін P&W JT10A ұсынды, ол жаңадан әзірленген JT8D турбовентиляторының жартылай өлшемді нұсқасы болды. Жаңа конструкцияны әзірлеу 1959 жылдың сәуір айында басталды, Douglas 1960 жылы 2067 модельін тоқтатты, себебі АҚШ-тың мақсатты авиакомпаниялары жаңа ұсынылған Boeing 727 ұшағын басымдыққа қойды. 1960 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері JT10A-ны, TF30 P 1 деп белгіленген, ұсынылып отырған Douglas F6D Missileer ұшағын қуаттандыру үшін таңдады, бірақ жоба 1961 жылдың сәуір айында жойылды. Осы арада TF30 General Dynamics компаниясы тарапынан АҚШ Әуе күштері мен Әскери-теңіз күштері үшін TFX бәйгесіне қатысу үшін таңдалды, ол F 111 ретінде өндіріске алынды. TF30-ның F 111 үшін жасалған нұсқасында форсаждық камера болды.

F-111

F 111A, EF 111A және F 111E TF30 P 3 турбовентиляторын пайдаланды. F 111 ұшақтарында ауа қабылдағыштарының үйлесімсіздігіне байланысты мәселелер болды, көптегендер қанаттан бұзылған ауа ағынының артында орналасқан қабылдағыштардың орнын кінәлады. Жаңа F 111 түрлері жақсартылған қабылдағыш конструкцияларын енгізді, ал көптеген түрлері TF30 қозғалтқышының күштірек нұсқаларын қамтыды. F 111E TF30 P 103 қозғалтқыштарына жаңартылды, F 111D TF30 P 9/109 жиынтығын, FB 111A TF 30 P 7/107-ні пайдаланды, ал F 111F TF30 P 100 қозғалтқышымен жабдықталды. RAAF F 111C ұшақтары P108 ерекше нұсқасымен жаңартылды, онда P109 қозғалтқышы P107 қосалқы жанғышымен үйлестірілді. RAAF базасы Amberley-дегі F 111 қозғалтқыштарымен айналысатын бөлімше (кейін TAE-ге берілді) АҚШ Әскери-әуе күштері паркін зейнеткерлікке шығарғаннан кейін TF 30 бойынша әлемдік сарапшыларға айналды және TF 30-дың сенімділігін едәуір арттырды. TF30 жоғары жылдамдықты, төмен биіктікте ұшатын және салыстырмалы түрде ұзақ қашықтыққа ұша алатын шабуылдық ұшақтың талаптарына өте жақсы сай екенін дәлелдеді, ал F 111 ұшақтарының барлық түрлері TF30 қозғалтқыштарын зейнеткерлікке шыққанға дейін пайдалана берді.