Кіріспе

Солтүстік Американың солтүстік-батыс жағалауындағы кеме қатынасы жолы – Ішкі жол, Тынық мұхитының Солтүстік Америка Фьордлендісінің солтүстік-батыс жағалауындағы аралдар арқылы өтетін өткелдер желісі бойынша кемелер мен қайықтар үшін жағалау маршруты. Бұл маршрут АҚШ-тың оңтүстік-шығыс Аляскасынан басталып, Канаданың батыс Британ Колумбиясы арқылы АҚШ-тың солтүстік-батысындағы Вашингтон штатына дейін созылады. Бұл маршрутты пайдаланатын кемелер ашық мұхиттың қолайсыз ауа-райынан қорғанып, маршрут бойындағы көптеген шалғайдағы елді мекендерді аралауға мүмкіндік алады. Ішкі жолмен круиздік кемелер, жүк тасымалдау кемелері, буксирлер, балық аулау кемелері, жеке кемелер, сондай-ақ Аляска теңіз магистралі, BC Ferries және Вашингтон штатының паром жүйелеріне қарасты кемелер үнемі қатынайды. Канада мен АҚШ-тың жағалау күзет кемелері бұл өткелде патрульдеу және транзит жүргізеді. "Ішкі жол" термині көбінесе өткелдің өзі мен оны қоршаған мұхит пен аралдарды білдіреді.

Бағыт

Жалпы алғанда, Ішкі жолдың ең оңтүстік нүктесі Олимпия, Вашингтон штаты болып есептеледі, ол сонымен қатар Пьюджет бұғазының ең оңтүстік нүктесі де есептеледі. Солтүсқарай жылдам қозғалыс Салиш теңізінің суларына жетеді. Содан кейін ол Ванкувер аралының солтүстік-шығысы мен Британдық Колумбияның материктік жағалауы арасындағы Джорджия және Джонстон бұғаздары арқылы өтеді. Одан әрі солтүстік-батысқа қарай Алясканың Панахенде аймағына қарай жалғасады. Жолдың ең солтүстік нүктелері – Линн каналының басындағы Хейнс және Скагвей қалалары. Көбінесе белгісіз ауа райы, үлкен толқындар, жылдам немесе болжауға қиын ағыстар және қауіпсіз тұрақтардың аздығы салдарынан Ішкі жолмен жүзу қиын болуы мүмкін. Клондайк алтын асыру кезінде бұл жол Сиэтл мен Калифорниядан американдық алтын іздеушілерді солтүстікке тасымалдаған теңіз жолдарының бірі болды. Бүгінде шамамен 36 000 демалыс круиздік кемелері Ішкі жолдың кейбір бөліктерін пайдаланады. Алясканың коммерциялық емес "Теңіз биржасы" Аляска бөлігіндегі кемелердің қозғалысын жоспарлайды және қадағалайды. Капитан Уоррен Гуд Алясканың бөлігіндегі 3641 кеме апатын тізімдеген. Британдық Колумбияның су асты археологиялық қоғамы кеме апатын жүйелі түрде зерттеулер жүргізеді.

Вашингтон бөлігі

Вашингтонның маршрутының көп бөлігі Пьюджет саунд су жолдарынан тұрады. Бэдд шығанағының ең оңтүстік нүктесінен басталатын су жолы солтүстік-шығысқа қарай бұрылып, Пьюджет саундтың Нискуалли бөлігіне жеткенде кеңейеді. Су жолы содан кейін солтүстік-шығысқа қарай Такома бұғазы арқылы, солтүстікке қарай, Канадамен шекараның оңтүстік-шығысында жатқан Сан-Хуан аралдарына дейін жалғасады.

Британдық Колумбия бөлігі

Британ Колумбиясының маршрутының бөлігі Ванкувер аралы мен Британ Колумбиясының құрлығы арасындағы тар, қорғалған Джорджия бұғазын, Ванкувер аралы мен құрлық арасындағы Джонстон бұғазы мен Дискавери асуын, сондай-ақ Хайда Гвайи (бұрынғы Королева Шарлотта аралдары) жанындағы кеңірек және көбірек ашық Гекэйт бұғазының қысқа бөлігін қамтиды. Фиц-Хью саундынан солтүстікке қарай, маршрут Тынық мұхитының желдерінен және толқындарынан Принцесса Роял аралы және Питт аралы сияқты аймақтағы ірі аралдармен қорғалған. Бұл бөлімге оңтүстіктен солтүстікке қарай келесі арналар мен бұғаздар кіреді: Фишер арнасы, Лама асуы, Сифорт арнасы, Милбанке шығанағы, Финлейсон арнасы, Сара асуы, Толми арнасы, Принцесса Роял арнасы (Грехам Рич және Фрейзер Ричті қамтиды), Маккей Рич, Райт шығанағы, Гренвилл арнасы, Артур асуы және Чатэм шығанағы.

Аляска бөлігі

Алясканың ішкі өту жолының бөлігі солтүстіктен оңтүстікке қарай 500 миль (805 км), ал шығыстан батысқа қарай 100 миль (161 км) созылады. Бұл аймақ 1000 арал, сондай-ақ мыңдаған шағын шығанақтар мен ойыстарды қамтиды. Аляскадағы Александр архипелагы Тынық мұхитының ауа райынан біршама қорғаныш ұсынады, бірақ аймақтың көп бөлігі күндіз-түні күшті жарық толы толқындарға тап болады. Линн каналы – ішкі өту жолының ең солтүстік бөлігі.

Туризм

Ішкі жол – танымал туристік бағыт. Жағалаудағы тау жоталары мен аралдар жануарлар дүниесін тамашалауға, сондай-ақ қайықпен саяхаттауға, балық аулауға, байдаркамен жүруге, кемпинг жасауға және жаяу серуендеуге мүмкіндік береді. Аймақтағы жануарлар дүниесін қарау құстарды бақылаудан бастап киттерді және аюларды көруге дейін жетеді. Аюларды арнайы бақылауға Врангель қаласының жанындағы Анан сағасы мен Джуно қаласының жанындағы Адмиралтей аралындағы Пакк Крик аюлар қорығында болады. Жаз айларында Ішкі жолды зерттеудің ең танымал тәсілі – круиздік кемемен саяхаттау. Жыл сайын осы аймақта 2 миллионнан астам адам круизге шығады, бұл жергілікті экономикаға маңызды әсер етеді. Кемелердің мөлшеріне қатысты шектеулердің аздығына байланысты, барлық ірі круиздік кемелер Ішкі жол бағдарламаларын ұсынады. Басты компаниялардың қатарында Norwegian, Disney, Princess, Celebrity Cunard және т.б. бар. Осы круиздердің көпшілігі Ванкувер немесе Сиэтл қалаларынан дөңгелек сапар ұсынады. 2020 жылы коронавирус пандемиясы салдарынан круиздік кемелердің саяхаттары тоқтатылды және 2022 жылдың ақпан айына дейін Канада круиздік кемелерге тыйым сақтағандықтан жағдай белгісіз болды. Бұл салыстырмалы түрде шағын сала болғанымен, Ішкі жолды зерттейтін экспедициялық круиздер де бар. Бұл кемелер әдетте негізгі круиздік кемелерге қарағанда кішірек болады және жануарлар дүниесін бақылауға көбірек назар аударады. National Geographic осында бірнеше экспедициялық кемелерді пайдаланады.

1994 жылғы транзиттік алымдар дағдарысы

1994 жылдың басында лосось туралы келісімшарт бойынша келіссөздер жүрген кезде Канада АҚШ-тың Канаданың алаңдаушылықтарына жауап бермейтініне көз жеткізді. Осыған байланысты, 1994 жылдың 15 маусымында Канада Канаданың Ішкі Су жолынан өтетін барлық АҚШ коммерциялық балық аулау кемелеріне транзит алымын таңды. Бұл алым екіжақты келіссөздер арқылы алынып тасталды. Дағдарыс бейбіт аяқталды және АҚШ балық аулау кемелері мен Канаданың құқық қорғау органдары арасында зорлық-зомбылық оқиғалары болған жоқ. Канаданың бұл әрекетіне жауап ретінде 1995 жылдың 24 қазанында АҚШ Конгресі Балықшыларды қорғау туралы заңға түзету енгізіп, АҚШ үкіметіне шетелдік үкіметтер тәркілегенде АҚШ балықшыларына айыппұлдар мен басқа да шығындарды тікелей өтеуге рұқсат берді.