Кіріспе

Tshwane Metropolitan Municipality қалалық муниципалитеті, сондай-ақ Tshwane City деп те белгілі (/t//s//w//ɑː//n//ɪ/), Оңтүстік Африканың Солтүстік Гаутенг аймағының жергілікті басқаруын құрайтын метрополитендік муниципалитет. Метрополиялық аймақ Претория қаласының төңірегіндегі қалалар мен елді мекендерді қамтитын жергілікті басқару аумағында орналасқан.

Тарих

Tshwane Metropolitan Municipality 2000 жылдың 5 желтоқсанында құрылды, оған 13 бұрынғы қалалық және қалалық кеңестер кірді және атқарушы мэриялық жүйе бойынша басқарылады. Metsweding аудандық муниципалитеті 2011 жылдың 18 мамырынан бастап (2011 жылғы муниципалдық сайлау күні) осы муниципалитетке қосылды.

География

Тсване қалалық муниципалитетінің жер ауданы 2010 жылы Метсведингтің қосылуынан кейін ұлғайып, Оңтүстік Африкадағы ең ірі қалалық муниципалитет болды. Цваинг кратері Сошангувенің солтүстік-батысында орналасқан.

Атқарушы

Муниципалитеттің саяси басшысы - атқарушы мэр. 2023 жылдың наурыз айынан бастап Демократиялық Альянстан Сильерс Бринк мэр қызметін атқарып тұр. Мэр муниципалитеттің жұмысын ұйымдастыруға көмек көрсету үшін әкімшілік комиссия тағайындайды.

Су және санитарлық тазалық

2016 жылдан бастап, Тшване қаласы көлемді судың 72% -ын Rand Water компаниясынан алады, ол Біріктірілген Вааль өзені жүйесін пайдаланады. Тшване қаласының қалған 28% суы өз су тазарту қондырғылары мен ұңғымаларынан алынады. Құрғақшылық, ыстық толқындар немесе басқа маусымдық өзгерістер кезінде су пайдалану шектеулері енгізіледі.

Теміржол

Негізгі теміржол стансасы Преторияда орналасқан. Gautrain муниципалитеттің бір бөлігі арқылы өтеді, Centurion және Преторияда станциялары бар, ал соңы Хэтфилд қалашығындағы станцияда.

Әуежайлар

ОР Тамбо халықаралық әуежайы көршілес Экурулени муниципалитетіндегі Шванэге қызмет көрсетеді. Шваненің солтүстігіндегі Вундербум әуежайы жеңіл ұшақтарға қызмет етеді.

Жоғары білім беру

Tshwane муниципалитеті Tshwane технологиялық университетінің, сондай-ақ ең ірі қашықтықтан білім беру университетінің (Оңтүстік Африка университеті, көбінесе UNISA деп аталады), Претория университетінің – Оңтүстік Африканың жетекші зерттеу және оқыту университеттерінің бірінің, Сефако Макгато денсаулық ғылымдары университетінің (SMU, бұрын Лимпопо университетінің (Медунса кампусы) және Оңтүстік Африка медицина университеті МЕДУНСА) – медициналық мектебінің және Оңтүстік Африка ғылыми және өнеркәсіптік зерттеулер кеңесінің (CSIR) орналасқан жері болып табылады.

Әуе күштері

Оңтүстік Африка әуе күштерінің әскери базалары AFB Waterkloof және AFB Swartkop Центурион қаласында орналасқан.

Таба-Тшване әскери базасы

Таба Тшване әскери базасы (бұрын Воортреккерсхогте, ал одан бұрын Робертс Хайтс деп аталған) муниципалитет аумағында орналасқан.

Ескерткіштер

Оңтүстік Африка Ұлттық Қорғаныс Күштерінің (SANDF) ескерткіші Форт Клапперкопта, ал Оңтүстік Африка Әуе күштерінің ескерткіші AFB Свартопта орналасқан.

Фестивальдар

2018 жылдың 4-14 шілдесі аралығында Интеркультур қоры ұйымдастырған 10-шы Дүниежүзілік хор ойындары Шван қаласында өтті. Концерттер мен салтанаттарды өткізу үшін қаланың әртүрлі нысандары пайдаланылды, оның ішінде Претория университетінің Мусаион және Аула театрлары, Оңтүстік Африка университетінің ЗК Мэтьюс атындағы үлкен залы және Претория мемлекеттік театры. Бұл Африка құрлығындағы осындай шараның алғашқысы болды. Премьер лигасында екі команда өнер көрсетеді: «Мамелоди Сандаунз» және «Суперспорт Юнайтед». «Тукс» деген атпен танымал Претория университеті екінші лигада ойнайды. Тсване қаласы «Көк бұқалар» регби командасының да мекені.

Қаланың атауын өзгерту туралы ұсыныс

Шван – қала арқылы ағатын Апис өзенінің сецвана тіліндегі атауы. Өзен атауының шығу тегі белгісіз. Ол құрғақшылықты аяқтау үшін қара сиырға өзен суын шашыған рәсімдерден туындаған "қара сиырдың орны" дегенді білдіруі мүмкін. Басқа екі кең таралған түсінік нақты емес. Бірі – Tshwane қалалық әкімдігінің ұраны үшін сецвана тілінде "Біз бірдейміз" деген мағынаны береді. Алайда, бұл көбінесе эмоционалдық құндылығы үшін қолданылатын сияқты; егер олай болса, сецвана тілінде "Біз бірдей емеспіз" (ga re tshwane) дегенді білдіреді. 2005 жылдың 21 мамырында, атын өзгертуге қарсы болған бизнес, еңбек, мәдени, азаматтық және саяси лидерлерден құралған Претория азаматтық әрекет комитеті Претория қаласының орталығында наразылық акциясын ұйымдастырды. Олар өнер және мәдениет министрі Палло Джорданның кеңсесіне шеру тартты және Претория университетінің 3000 студенті қол қойған петицияны, сондай-ақ басқа да петициялық құжаттарды тапсырды. Нобель сыйлығының лауреаты және апартеид режимі кезіндегі соңғы президент болған бұрынғы президент Ф.В. Де Клерк те бұл өзгерістерге алаңдаушылық білдірді. 2005 жылдың қарашасында Жарнама стандарты жөніндегі орган Оңтүстік Африканың астанасы Претория емес, Tshwane деп мәлімдеген жарнаманың бұрмалаушылық екенін анықтады.

Басқарушылық және сыбайлас жемқорлық

Еліміздің басқа аймақтарындағыдай, Тшване қалалық муниципалитеті де жоғары деңгейдегі жемқорлыққа тап болды. 2010 жылдан бері осы аймаққа Арнайы тергеу бөлімінің (СИБ) маңызды ресурстары жұмсалды. Басқарушы лауазымдарға үміткерлерді іріктеу процесі де сынға ұшырады. 2020 жылдың қараша айына қарай бизнес пен тұрғындар муниципалитетке 12 миллиард ранд қарыз болғанда, муниципалитет несиелік басқаруын 34 қарыз жинау агенттігіне аутсорсингке тапсырды, себебі бұрынғы әдістер тиімсіз болды. Бұл муниципалитеттің кіріс деңгейін, ақша ағынын және қызмет көрсету мүмкіндіктерін арттыруы күтілді. 2021 жылы Eskom компаниясына қарызы 200 миллион рандтан асып, компания оны төлем тәртібі нашар муниципалитет деп атады. 2022 жылдың тамызында қарызы 1,152 миллиард рандқа жеткенде, Eskom қаланың электр қуаты үзілуі мүмкін екенін ескертті. 2022 жылдың ақпан айында қарыз сомасы 17 миллиард рандқа жетті және Тшване Yatima жобасын іске қосып, 420 кәсіпорынды электр қуатымен және/немесе сумен жабдықтауды тоқтатты. Бұған қоса, төлем жасалмағандықтан, мемлекеттік департаменттердің (Қоғамдық жұмыстар және инфрақұрылым 355 миллион ранд қарыз), елшіліктер, SARS, Әскери-теңіз күштерінің және SAPS штаб-пәтерінің, сондай-ақ Хатфилд Gautrain станциясының жабдықтауы да тоқтатылды. Претория университеті Хиллкрест кампусының есебін наразылық білдіріп, соңғы сәтте төледі.