Кіріспе

Сунь Цзихай (30 қыркүйек 1977 жылы туған) – қытай футболшысы. Сунь Шығыс Азиядағы ең танымал футболшылардың бірі, ол 2002 жылғы қазан айында «Манчестер Сити» сапында гол соғып, Премьер-лигада гол соққан алғашқы шығыс азиялық футболшы атанды, сондай-ақ УЕФА кубогында гол соққан алғашқы қытай футболшысы болды. Сунь 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионатына қатысқан Қытай ұлттық құрамасының құрамында болды, бұл елдің әлем чемпионатына қатысуының жалғыз жағдайы. 2016 жылғы ақпанда Сунь, «Пекин Ренхе» клубында ойнап жүргенде «Пекин Хайцю Технологиялық компаниясын» (HQ Sports) құрды. Сол жылдың желтоқсан айында Сунь 22 жылдық кәсіби футбол карьерасын аяқтап, ресми түрде зейнетке шығқанын жариялады. Осы шара барысында Сунь компаниясының алғашқы қаржыландыру раундысының сәтті аяқталғанын хабарлады, бұл қаржыландыруды China Media Capital (CMC), Tencent және Yuan Xun Fund жүзеге асырды. Қазіргі таңда HQ Sports 100-ден астам қызметкерді жұмысқа алды және Қытай мен бүкіл әлемде спорттық технологиялар, медиа және деректерді сақтау бизнесіне бағытталған.

Далянь Шиде

Сун Цзихай футбол карьерасын 1995 жылы «Далянь Шиде» командасында бастады және алғаш рет 1995 жылғы 28 мамырда «Сычуань Квансин» командасына қарсы ойынға шықты. Өзінің буынғы көптеген талантты жас қытай футболшылары сияқты, ол «Жянлибао» демеушілігімен Бразилияда ұйымдастырылған жастар лагеріне баруды армандады. Бірақ, оның әлеуеті жеткіліксіз деп танылғандықтан, іріктеуден өтпеді. Бұл үлкен көңіл көшіруге қарамастан, Сун мінсіз ерік-жігер танытып, клубтағы өзінің орнын нығайту үшін тырысты. «Далянь» сапында доп тепкен жылдары ол төрт лига титулы мен бір қытай Футбол Федерациясы кубогын жеңіп алды.

Кристалл сарайы

Үш сәтті жыл Далянь Шидеде ойнағаннан кейін, Сан 1998 жылғы тамыз айында Фан Чжийимен бірге "Кристалл Пэлас" клубына өтті. Олар Англия лигасында ойнаған тұңғыш қытай футболшылары болды. Сун 1998–99 жылғы Футбол лигасы кубогының бірінші ойынында "Бьюри" клубына қарсы 3:0 есебімен жеңілген кезде "Кристалл Пэлас" сапында дебют жасады. 1999 жылғы маусымда лиганың соңғы орындарында қиындыққа тап болған "Далянь" оны қайта шақырды.

Манчестер Сити

2002 жылдың ақпан айында Сун 2 миллион фунт стерлингке «Далянь Шидтен» ағылшынның «Манчестер Сити» клубына өтіп, клубқа қол қойған алғашқы азиялық ойыншы атанды. Ол клуб сапында «Ковентри Сити» клубына қарсы өткен матчта 4:2 есебімен жеңіске жетіп, дебюттік ойынын өткізді. Оның сенімді қорғанысы мен қауіпті шабуылдары «Сити» жанкүйерлерінің көңілін жаулады. 2002 жылдың қыркүйегінде ол клубтың үздік ойыншысы деп танылды. 2002 жылдың қазан айында Сун Премьер-лигада гол соққан алғашқы Шығыс Азия футболшысы болды – ол «Бирмингем Сити» клубына қарсы өткен матчта 2:0 есебімен жеңіске жеткен кезде баспен бірінші голды соқты. Оның орнына оң қорғаушыға Ведран Чорлука қосылды, ал Майкл Болл Сунның орнына қорғанысқа алмастырылды.

Шеффилд Юнайтед

2 шілде 2008 жылы Сан ағылшын чемпионатының «Шеффилд Юнайтед» клубымен екі жылдық келісімшартқа қол қойды. Сун «Шеффилд Юнайтед» сапындағы алғашқы ойынында бар болғаны он тоғыз минут ойнады, достық матчта екі сары карточка алып, алаңнан қуылды. Ол 2008–09 маусымының ашылу ойынында «Бирмингем Ситиге» қарсы толыққанды дебют жасады. «Ковентри Сити» клубына қарсы өткен ойында қарсыласы Майкл Мифсудты артынан қауіпті тәсілмен ұстағандықтан алаңнан қуылды. Футбол қауымдастығы оның бұрынғы жақсы тәртібіне қарамастан, қызыл карточка алғаннан кейінгі әрекеті үшін жазалады және оған қосымша бір ойынға қатысуға тыйым салды. Қараша айына дейін тұрақты түрде ойнаған Сун жарақат алып, содан кейін негізгі құрамға қайта орала алмады және маусымның екінші жартысында ФА кубогында тек бірнеше рет ғана ойынға шықты. 2009 жылдың шілдесінде «Шеффилд Юнайтед» Санның «Йоркширде бейімделмегені» себептей келісімшартынан босатылды.

Қытайға оралу

2009 жылдың шілдесінде Сан Қытай Суперлигасындағы «Шеффилд Юнайтедтің» сателлит командасы «Чэнду Блэйдс» клубына жалға берілді, жақсы нәтижелер көрсетуді үміттене отырып. Ол «Чэндуда» өзін бекемдеп алып, клубтың лигадағы ең жақсы көрсеткішіне – жетінші орынға қол жеткізуге көмектесті. Алайда, матчтарды ұйымдастыруға қатысты жанжалдың салдарынан клуб Қытайдың бірінші лигасына түсіп қалды. Сан жалға алу мерзімі аяқталған соң «Шеффилд Юнайтедке» оралды, бірақ оның шарты бітіп, ойнауға клубы болмады. 2010 жылдың 8 қаңтарында Сун жоғары лигадағы «Шаанси Чанба» клубымен екі жылдық келісімшартқа қол қойды. Ол бірден команда капитаны болып тағайындалды және 2011 жылдың желтоқсан айында келісімшартын тағы екі жылға ұзартты. 2012 жылғы маусымның басында Сун клубтың «Гуйчжоу» қаласына көшіп, «Гуйчжоу Ренхе» деп атауын қабылдауымен бірге олардың ізімен жүрді. 2012 жылғы маусымда ол он тоғыз лигалық матчта және бес Қытай ФА кубогы матчинде ойнады. Клуб сол маусымда төртінші орынға ие болды және кубокта екінші орын алды, бұл клуб тарихында алғаш рет АФК Чемпиондар лигасына қатысу мүмкіндігін берді. 2015 жылдың 4 ақпанында Сан бос агент ретінде жоғары лигадағы «Чонцин Лифан» клубына өтті. Ол 2014 жылдың 8 наурызында «Пекин Гуоанға» қарсы өткен матчта (3:0 есебімен жеңіліс) клуб сапында тұңғыш рет алаңға шықты. 2015 жылдың 8 желтоқсанында Сан екінші лигадағы «Пекин Ренхе» клубына бос агент ретінде ауысты. 2016 жылдың 10 желтоқсанында Сан футболдан зейнетке шыққандығын жариялады.

Халықаралық мансап

Сун 1996 жылғы 6 желтоқсанда Өзбекстанға қарсы Қытай ұлттық құрамасы сапында халықаралық дебютін жасады. 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионатында Коста-Рикаға қарсы топтық кезең матчының 17-ші минутында Маурисио Солис оған артынан жасаған қимыл салдарынан Сун бікзаңға жарақат алды. Ойнай алмай, Сун 25 минуттан кейін алмастырылды және топтық кезеңнің қалған бөлігін қатыстырмады, ал Солиске тек сары карточка көрсетілді. 2008 жылғы 7 маусымда Катарға қарсы 2010 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу матчында Сунға наразылық білдіргені үшін тікелей қызыл карточка көрсетілді, ол орынбасар ретінде құрама төңкергішінде отырғанда болды. Қытай 1:0 есебімен жеңіліске ұшырады. Ол ФИФА-дан бес матчқа жарықтан тыйым салынды және осы оқиғадан кейін ұлттық құрамаға шақырылмады.