Кіріспе
Мексикалық мариачи ансамблі Mariachi Vargas De Tecalitlán – 1897 жылы Гаспар Варгас құрған мексикалық халық музыкасының мариачи ансамблі. 1950 жылдан бері Рубен Фуэнтестің көркемдік жетекшілігінде. 1975 жылдан шамамен 2013-2014 жылдарға дейін топтың музыкалық бағыты Дон Хосе "Пепе" Мартинеске сеніп тапсырылған. Қазір ансамбльді Карлос Мартинес (Mariachi Nuevo Tecalitlan-ның бұрынғы директоры) басқарады.
Mariachi Vargas De Tecalitlán is a Mexican folk ensemble of mariachi music founded in 1897 by Gaspar Vargas. Since 1950 it has been under the artistic guidance of Rubén Fuentes. The group's musical direction had been the responsibility of Don Jose "Pepe" Martínez from 1975 to around 2013 14. Now the ensemble is under the direction of Carlos Martínez (ex director of Mariachi Nuevo Tecalitlan).
Тарих
Мариячи Варгас де Текалитлан тарихы бес кезеңге (немесе ұрпаққа) бөлінеді: бірінші ұрпақ – 1897 жылдан 1930 жылға дейін, екінші ұрпақ – 1931 жылдан 1949 жылға дейін, үшінші ұрпақ – 1950 жылдан 1993 жылға дейін, төртінші ұрпақ – 1994 жылдан 2002 жылға дейін, ал бесінші ұрпақ 2003 жылдан қазіргі күнге дейін.
1-ші буын (18971930)
Мариячи Варгас де Текалитлан Жалисконың оңтүстігіндегі Текалитлан деген шағын қалада дүниеге келді. 1897 жылы Дон Гаспар Варгас құрған бұл топтың алғашқы құрамына Дон Гаспардың өзі орындаған гитара де гульп (немесе мариачера), Мануэль Мендозаның ағаш арфасы және Лино Кинтеро мен Рефухио Эрнандестің екі скрипкасы кірді. Осы аспаптардың үйлесімі "Sonido Tecalitlán" дыбысын қалыптастырды, ол "Sonido Cocula" дыбысынан ерекшеленді. (Кокуладан шыққан мариачи екі скрипкадан басқа, арфа мен гитара де гульп орнына гитаррон мен виуэла қолданды). 1913 жылы Дон Гаспар топқа бір трубаны енгізді, бірақ ол жақсы қабылданбады, ал кейінгі өнеркөрсетулерде оның жоғары перделі дыбысы жағымсыз деп есептелді. Труба корнетке алмастырылды, бірақ кейін оның орнына тағы бір скрипка қойылды. Содан кейін топ бес мүшеден тұрды. Дон Гаспар Варгастың ұлы Сильвестр Варгас 1921 жылы скрипкашы ретінде топқа қосылды. 1926 жылдан бастап топтың құрамына Гаспар Варгас (гитара де гульп), Мануэль Мендоса (арфа), Сильвестр Варгас, Тринидад Оливера және Николас Торрес (скрипкалар) кірді.
Екінші буын (1931-1949 жж.)
1931 жылы Гаспар Варгас Мариячи Варгас де Текалитлан басшылығын ұлы Сильвестрге өткізді. Ұйымдастырудың алғашқы қадамы ретінде Сильвестр топты сегіз музыкантқа дейін кеңейтуді шешті. Ол өзінің елдестерін, Куинтеро ағайындыларын – Рафаэль мен Херонимоны шақырды. Бірі скрипкада, екіншісі гитарада ойнады. Кейін Сантьяго Торрес ойнайтын тағы бір скрипканы қосты. Ол Тринидад Оливераны скрипкадан гитарронға көшірді, бірақ ағаш арфаны сақтап қалды. Сильвестрдің арманы – оның тобы бір күні бүкіл Мексикадағы ең ұлы мариачи болуы еді және ол сол арманды орындауға табандылық танытты. 1930-шы жылдардың басында Мариячи Варгас өзгеше болып көрінді: топ мүшелерінің барлығы шарро костюмдерін киіп, өнер көрсетулерге уақтылы келіп, арақ ішпейтін.
Мексика қаласы
1933 жылы Гвадалахарада өткен мариачи конкурсында бірінші орынды жеңіп алды. 1934 жылы Мексика қаласында олар тағы да бірінші орынды иеленді. Президент Лазаро Карденас, «Варгас» тобының музыкасын ұнатып, кейіннен оларды Мексика қаласы полиция департаментінің ресми мариачи тобы ретінде жұмысқа алды. Топ Мексика қаласына көшіп, онда 20 жыл бойы тұрды. Олар астананың саябақтары мен бақтарында музыка мен ойын-сауықпен қамтамасыз етті. 1937 жылдан бастап «Мариачи Варгас» тобы «Asi es mi Tierra» фильмінде түсті, бұл олардың 200-ден астам фильмдерінің алғашқысы болды. Олар Педро Инфантенің көптеген фильмдерінде де ойнады. Сол жылы олар алғашқы пластинкасын жазды және RCA компаниясымен эксклюзивті келісімшартқа қол қойды.
Труба мен скрипканың қосылуы
1941 жылы топ өз музыкалық орындауларына кернейді бекінді. Мигель Мартинес Домингуес – Мариячи Варгас де Текалитлан тобының алғашқы кернейшісі; ол мариачи стиліндегі кернейді қалыптастырған және оның ең шебер орындаушысы, ұстазы және үлгісі саналады. 1944 жылы Сильвестр мариачи музыкасымен таныс емес классикалық скрипкашы Рубен Фуэнтесті топқа шақырды. Фуэнтес скрипкашы ретінде қосылып, музыкалық аранжировканы өз міндетіне алды. Сильвестр Варгас пен Рубен Фуэнтес Мариячи Варгас де Текалитланды қайта ұйымдастырып, топтың дыбысын өзгертті. Сол кездегі халық арасында "мариачи" деген сөздің жағымсыз мағынасы болғандықтан, екі жетекші топтың имиджін жаңарып, кәсіби деңгейде өнер көрсетуді талап етті.
Дыбысты біріктіру
Фуэнтес топтың музыкалық бағытына толық жауапкершілік алды және көп жылдар бойы мариачидің бастапқы және табиғи қасиеттерін сақтап келген эволюцияны дамытты. Мариячи Варгас де Текалитланның өзгеретін дыбысы оның тамырлары мен дәстүрлерін сақтай отырып, жаңа бағытқа бұрылды. Хуапанго мен сонес (мариачи музыкасының екі ерекше стилі) сан алуан және әртүрлі тәсілдермен орындалды. Мариячи Варгас басқа топтарға үлгі ретінде қолдану үшін сонес әндерін аранжировкалар мен бейімделулермен жазды. Бұл стратегия барлық мариачи топтарын осы нұсқаларға біріктіру мүмкіндігін көрсетті. 1950 жылдары дәстүрлі әндер мен мариачидің бастапқы дыбысы қалыптаса бастады. "Хуапангоның алтын ғасыры" жазбалары кезінде Рубен Фуэнтестің шығармалары, аранжировкалары мен музыкалық жетекшілігі, сондай-ақ Мигель Асевес Мехианың теңдесі жоқ дауысы мариачидің дыбысын және аспаптар құрамын өзгертетін музыкалық өзгеріске бастама берді. Олар мариачиді бастапқыдан өзгерткендіктен, оны дәстүрлі сақтап қалуды жөн көрді.
Революциялық жаңа үйлесімділік
1955 жылы Рубен Фуэнтес топта өнер көрсетуді тоқтатты. Бірақ, қазірге дейін ол продюсер, музыкалық аранжировщик және музыкалық директор қызметін атқарып келеді, осы алғашқы кезеңде оған Хесус Родригес де Хихар көмектесті, ал екеуінің де жұмысын Сильвестр Варгастың әкімшілік және басшылық қабілеттерімен үйлестірді. 1966 жылы Рубен Фуэнтес "La Bikina" әнін жазды, ол осы төңкерілген жаңа гармонияның және мариачи дыбысының символы ретінде танылды. Ол Мариячи Варгас үшін музыка жазып, шығаруды жалғастырады, ол адамды бақыттың шарықталу нүктесінен жүрек ауруына немесе сүйген адамынан айырылуға дейін әсерлі сезімдерге толы сапарға алып шығады. Мексикада да, шетелдерде де сондар мен уапанголар жаңа бағыттарға бұрылады.
Мариячи конференциялары
1970 жылдары мариачи музыкасына деген қызығушылық төмендеп кетті. Бірақ 1979 жылдың қыркүйегінде Техас штатының Сан-Антонио қаласында алғашқы халықаралық мариачи конференциясы өткеннен кейін бәрі өзгерді. 1975 жылы Хосе "Пепе" Мартинес аға Мариячи Варгас тобының музыкалық жетекшісі болды. Ол көптеген әндерді аранжировкалады, соның ішінде "Скрипка Хуапанго" әнінде әртүрлі аспаптар мен топ мүшелерінің өнерлерін жеке-жеке көрсетті. 1983 жылы Мариячи Варгас алғаш рет Тусон қаласындағы Халықаралық мариачи конференциясына қатысты. Жаңа қозғалыс күшейе бастады және көптеген басқа да конференциялар ұйымдастырылды. Мариячи Варгас көбінесе бас орындаушы ретінде таңдалып алынды.
Линда Ронштадт
1986 жылы Линда Ронштадт Мариячи Варгас тобымен Тусон қаласындағы Халықаралық Мариячи конференциясында алғаш рет испан тілінде ән айтты. 1987 жылы ол Мариячи Варгас тобының қатысуымен "Canciones de mi Padre" альбомын шығарды, бұл альбом оған Грэмми сыйлығын жеңіп алды. Ол бұл топпен бірге республикалық гастрольдік сапарға шықты, соның арқасында мариачи музыкасы бұрынғыдан да жаңа деңгейде халықаралық танымалдыққа ие болды және испан тілін білмейтін тыңдаушылардың мариачи музыкасына деген қызығушылығын арттырды.
Классикалық мариачи
1989 жылы Мариячи Варгас "En Concierto" CD-ін шығарды, онда мариачи тобы орындаған классикалық музыканың ең ұлы туындылары бар. Олар 1990 жылдары Лусероның қазіргі заманғы музыкалық жұлдыздық деңгейде өрлеуіне сүйемелдеді. Мариячи Варгас де Текалитлан жеке таңдаулы жазбалар сериясын бастады: Sones, Valses, Pasos Dobles, Bailes Regionales, Polkas, Clasico e International сияқты түрлерді қамтыды. Олар "Әлемдегі ең үздік мариачи" атанған топтың орындауындағы 50-ден астам мариачи музыкасын жазды.
4-ші буын (1994-2002)
Барлық мариачиді жақсы көретіндерге бұл ұрпақтың негізі қаланғаннан бері 100 жыл ішінде сахнада өнер көрсеткен ең талантты музыканттар тобы екені белгілі. "La fiesta del Mariachi" альбомында төртінші буынның Mariachi Vargas de Tecalitlán тобы Хосе "Пепе" Мартинеске құрмет көрсету мақсатымен бірікті, ол ғажайып музыкалық аранжировкаларымен және топты басқаруымен қатар, көптеген композиторларға шабыт сыйлады. Осы буынмен "Polygram" лейблында жазылған олардың альбомдары: "El Mariachi Vargas", "En Concierto", "Los sones Reyes", "La fiesta del Mariachi" және "50 anniversary of Rubén Fuentes". Рубен Фуэнтестің Mariachi Vargas de Tecalitlán тобымен бірлескен аранжировкалары мен музыкасы 1997 жылы "Vargas" тобының құрылғандығының 100 жылдығына арналған алғашқы бес жазбасы болды.
Бесінші буын (2003 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
2003 жылы Мариячи Варгас де Текалитлан өзінің бесінші буынын бастады. Олардың соңғы жазбалары "5ta Generacion", "Sinfonico I", "Sinfonico II" және "Penas, Desengaños Y Amores" болып табылады. Бүгінде топтың құрамында бір арфа, бір виуэла, бір гитара, бір гитаррон, үш труба және алты скрипка бар. Қосылған аспаптардың арқасында барлық халықаралық шекараларды басып өтетін жаңа үн пайда болды. Қазір олар дәстүрлі соналардан бастап классикалық шығармаларға дейін, сондай-ақ әр жердегі тыңдаушыларды қуантатын попуррилерді орындайды. Құрылған 100 жылдың ішінде топта маңызды өзгерістер болды. Осы уақыт ішінде дәстүрден кейбір елеулі ауытқулар болғанымен, топ дәстүрлі мексикалық соналарды орындау арқылы өзінің тамырларын сақтап келді. 1997 жылы "Мариячи Варгас де Текалитлан" құрылғанының алғашқы жүз жылдығын тойлады. Ең белгілі жазушылардың бірі – Марио Варгас болды.