Кіріспе

Шотланд хирургы және радикал саясаткер (1777–1856)

Джозеф Юм (22 қаңтар 1777 – 20 ақпан 1855) – шотланд хирургы және радикалдық парламент депутаты болған.

Ерте өмір

Ол Монтроуз қаласында, Ангус округінде кеме капитаны Джеймс Хьюмның ұлы болып дүниеге келді, бірақ ол көп ұзамай қайтыс болды. Ол Монтроуз академиясында оқыды, онда одан үлкен Джеймс Миллмен танысты; және 1790 жылдан бастап жергілікті хирург-дәріханашы Джон Бейлдің оқушысы болды.

Медициналық мансап

Юм Абердин университетінде, содан кейін Эдинбург университетінде медицинаны оқыды. Оның демеушісі Дэвид Скотт болды. Ол медициналық біліміне ие болғанға дейін "HMS Hawke" кемесінде хирург көмекшісі болып, кейін 18 ай бойы "East Indiaman Hope" кемесінде қызмет етті. 1799 жылы Хьюм Үндістанға сапар жасады, оны Британдық Шығыс Үндістан компаниясының Джейкоб Босанкеті Бенгалия қызметіне ұсынды. Үндістанда ол 7-ші Сепой полкіне хирург болып бекітілді. Хиндустани және парсы тілдерін еркін меңгерген ол сондай-ақ аудармашы және жабдықтау бөлімінде жұмыс істеді.

Уэймут

1812 жылы Хьюм Спенсер Персевалдың көмегімен Англияның Дорсет графтығындағы Веймут округінен парламентке депутат болып сайланды, бұл орын 6-шы баронет сэр Джон Джонстонның қайтысынан бос қалған еді. Оған Мастертон Юр рұқсат берді, ол қарсылығызсыз сайланды және Персеваль үкіметін қолдайтын тори ретінде дауыс берді. Ол кейбір мәселелерде партиялық шешімдерге бағынды, бірақ Бенджамин Уолшті қуу және люддиттерге қатысты заң қабылдау кезінде герцогқа ұнамайтын тәуелсіздік танытты. Джон Кэм Хобхаус герцогтың үйінің қызметкері Джон Конройдың айтқан әңгімесін жеткізді, онда Хьюм герцогке герцогиняны бір атпен ғана жүруге кеңес берген екен. 1833 жылы Хьюм Александр Бернске өзінің қызы, ханшайым Викториямен таныстырды.

Тоқтату және радикализмге апаратын жол

Жозеф Ланкастердің қаржылық қиындықтарына байланысты Хьюм 1813 жылы Джозеф Фокс арқылы Фрэнсис Плейспен танысты. Хьюмды саяси радикалдар тобына енгізген Плейс болды, және ол осы топпен одан әрі байланыста болды. Хьюм Джеймс Миллмен достығын қайта жаңартты: екеуі де және Плейс 1813 жылы құрылған Батыс Лондон Ланкастер қауымдастығының мектеп жобасына қызығушылық танытты. Жоба 1814 жылы Франсис Бердеттің араласуымен нашарлап кетті, ол өзінің әріптесі Томас Эванс пен Артур Тистлвудты таңдап, Плейсті қуып жіберді, содан кейін Плейс төрт жылға саясаттан қол үзді. Келесі он жылда Хьюм Милл мен Джереми Бентамның ізбасарларынан тұратын, «Философиялық радикалдар» деп белгілі болған топпен байланыстырылды, ал «Вестминстерлік шолу» осы топтың органы болды. Осы кезеңде Хьюм Шығыс Үндістан компаниясының директоры болуға ниеттенді, ол 1813 жылғы сөйлеуінде бұл лауазымды «қиын және өте беделді кеңсе» деп сипаттады. Ол компанияның акционерлерімен жұмыс істеді, осылайша 1815 жылы үйленген Мария Бернлимен танысты.

Абердин Бургс

1818 жылы Хьюм парламентке қайта оралғанда, ол Шотландияның Абердин Бургтары және Бордерс округінен депутат ретінде Уильям Моулдің қолдауымен сайланды. Ол өзі жасаған радикалды бағдарламамен сайлауға түсті. Абердиннің жергілікті саясатында Хьюм көбінесе торилерден тұратын қалалық кеңеспен келіспестікке түсті, бірақ Александр Баннерман сияқты қолдаушылары болды. Парламентте жол салу туралы заң жобасын қолдамағандықтан оның мүмкіндіктері төмендеді. 1829 жылы Брейчиндегі базасы бар 5-ші баронет, сэр Джеймс Карнегидің күшті қарсылығына тап болған Хьюм мандатын ауыстыруға шешім қабылдады.

Келесі орындықтар

1830 жылы наурыз айында Генри Хант пен Дэниел О'Коннеллмен бірге Хьюм Лондон негізіндегі Метрополитендік саяси одақты құрды, оның бағдарламасында әр ер адамға сайлау құқығы және құпия дауыс беру қарастырылды. Сол жылы ол Англияның Миддлсекс округінен депутат болып сайланды. Ол округтік салықтар туралы заң жобасын дайындады және жергілікті басқаруды қайта ұйымдастыруға тырысты. Алайда, 1837 жылға қарай Мельбурн үкіметіне тым жақын болған, орташа "Виг радикалы" ретінде сынға ілікті. Кейіннен Хьюм Ирландияның Килкенни қаласын (1837) өкілдік етті, ал 1842 жылдан бастап өмірінің соңына дейін Монтроз қалалық округтерін өкілдік етті.

Юм саясаткер ретінде

Юм әр түрлі мәселелерді талқылаған, жеке бастың мүддесін қорғаған белсенді саясаткер болды. Эли Халеви (ағылшынша аударма) оны "қатыгездікке бой алдырған", "ауыр ойлы" деп сипаттады; және ол әрқашан "тілге келмейтін, бірақ табанды оратор" болды. Бастапқыда оның тобын (виконт Кастлерег) "Криви, Хьюм және тағы екі-үш адам" деп атаған, олар мәліметтерді мұқият тексерді; оларға 1790 жылдардағы Францияның Монтаньярларынан есім алып, "Тау" деген ат берілді. Джозеф Найтингейл Юмнің әлсірету тактикасы Лорд Элленборо мен Николас Ванситтарттың отставкаға кетуіне себеп болды деп санайды. 1826 жылдан бастап парламенттегі жақын одақтасы Генри Уорбертон болды. Хьюмнің үнемдеу мәселесі Уильям Коббеттен мақтау алды, ал Ирландиядағы ультра-протестанттық бағытты сынауы да қолдау тапты. Алайда, 1827 жылы Кеннинг үкіметіне қарсы шыққан Генри Брогам сэр Роберт Уилсонға Уигтердің "Хьюм және компаниямен және Бентамдықтармен ешқандай байланысы болмайды" деп хат жазды, бірақ олардың дауыстарын 90% жағдайда күтетінін айтты. Юм көбінесе бір жақтағы әріптестерін қынжырлатты. Ол Фрэнсис Плейстің сенімін алу үшін көп қиналды, оның Джеймс Миллдің оның мінезі туралы көзқарасына келуіне көп жыл кетті. 1831 жыл шамасында "Хьюм, Уорбертон және басқалар" танымал топ құрды, ол әлі де "Тау" деп аталды. 1835 жылғы Личфилд үйі келісімі кезінде Хьюмнің парламенттік радикалдарды Дэниел О'Коннеллдің жақтастарымен біріктіру жоспары келіспеушілік тудырды. 1836–1837 жылдары ол жауынгерлік радикалдарға үндеу жасау мақсатымен "Конституциялық" газетін шығарды. Юм Лондон жұмысшыларының қауымдастығының ертедегі қолдаушысы болды.

Мемлекеттік қаржы

Хьюм мемлекеттік шығыстардың әрбір тармағын сынап, дауысқа салуды қалыпты жағдайға айналдырды. 1820 жылы ол салық кірістерін жинауға кеткен шығындар туралы есеп беру үшін комитет құруға қол жеткізді. Ол батыратын қорды таратуға көмектесті. Радикалдардың «бейбітшілік және реформа» бағдарламасына «қаржыны үнемдеу» сөзін қосуға оның ықпалы тиді. Грот монетасы немесе төрт пенс 1836 жылы Уильям IV патшалығында Хьюмнің ұсынысымен қайта қолданысқа енгізілді. Ол Лондон автобустарында төлем жасауды жеңілдету үшін енгізілді, бағасы төрт пенс немесе бір грот болды. Соңғы грот монеталары 1888 жылы соғылғандықтан, бұл лақап аты кейіннен 1941 жылға дейін (Британияда қолданысқа соңғы рет шығарылған жыл) соғылған күміс үш пенске берілді.

Еңбек ұйымы

1799 жылғы Комбинация туралы заң және оның жалғасы 1800 жылғы Комбинация туралы заң, Хьюм және басқа радикалдар тарапынан ұсынылған, өнеркәсіптік келісім туралы Бентам принциптеріне сәйкес 1824 жылғы Жұмысшылардың Бірлестіктері туралы заңмен жойылды. Хьюм өзінің қолөнерші әріптесі Фрэнсис Плейсті қолдау үшін мәселе бойынша парламенттік комиссия құрды. Сонымен бірге, дау-жанжалдар күрт өсті. Уильям Хаскиссон қолдаған 1825 жылғы Жұмысшылардың Бірлестіктері туралы заң ереуіл құқығын жойды, және бұл жағдай 1870-жылдарға дейін өзгеріссіз сақталды. Хьюм машиналарды экспорттауға тыйым салатын заңдарды, сондай-ақ жұмысшылардың шетелге баруына кедергі келтіретін заңды күштен жойды.

Әскери

Хьюм 1835 жылы парламенттік комитет алдында, Үндістанда әскери дәрігер болып қызмет еткен кезіндегі тәжірибесіне сүйене отырып, әскерде қамшы салуға қарсылық білдірді. Ол әскери лауазымдардың бір бөлігін әскер қатарынан шыққан сарбаздарға беруді ұсынды, бірақ Веллингтон герцогы бұл идеяға әлеуметтік себептермен күшті қарсылық танытты. Одан бөлек, ол теңізшілерді күштеп жұмысқа алуға және борыш үшін түрмеге қамауға қарсы күресті.

Бернли Холл және өлім

1824 жылы Хьюм Ұлы Ярмуттан солтүстікке қарай Норфолк округіндегі Сомертон иелігін сэр Филип Стивенс, 1-ші баронеттің мұрагерлерінен сатып алып, үйлену алдындағы әйелінің құрметіне Бернли Холл деп атады. Бұл оның негізгі резиденциясына айналды. Ол 1855 жылы онда қайтыс болды және Лондонның Кенсал Грин зиратындағы бас шіркеудің солтүстік-шығысында жақын досы Уильям Уильямс қабірінің жанына жерленді.

Отбасы

1815 жылы Хьюм американдық саудагер және Шығыс Үндістан компаниясының директоры Хардин Бернлидің қызы Мария Бернлиге, сондай-ақ Уильям Хардин Бернлидің әпкесіне үйленді. Олардың үш ұлы мен төрт қызы болды: олардың арасында Аллан Октавиан Хьюм мен Мэри Кэтрин Хьюм Ротери есімді балалары болды. Ұлы Жозеф Хантли Хьюм 1871 жылы 52 жасында қайтыс болды. Мария Бернли (1885 жылы қайтыс болды) 1843 жылы Шарль Габбинске (1866 жылы қайтыс болды) тұрмысқа шықты, ол Шығыс Үндістан компаниясының азаматтық қызметінде болған. Ол генерал-майор Джозеф Губбинс пен оның әйелі Шарлотта Батудың ұлы еді. 1860 жылдары Шарль анасының тегін қабылдағандықтан, оны көбінесе Мария Бернли Бату деп атайды. Ол «Жаңа ағылшын сөздігіне» 5000 цитата қосты. Үшінші қызы Элеонора Джон Роднидің ұлы Джон Стратфорд Родниге екінші әйелі ретінде үйленді. Шарлотта Изабелла 1848 жылы өзінің бірінші туысы Джордж Балфурға үйленді, оның анасы Сьюзан Джозеф Хьюмнің қарындасы болды.

Мұра

Юмның естелігі оның ұлы Джозеф Юм жариялаған (Лондон, 1855). Жазылым қоры Лондон университетінің колледжінде құқықтану және саяси экономика саласында Джозеф Хьюм атындағы стипендияны құрды. 2021 жылға дейін ол табыс етіп келеді. Хьюм 1855 жылы шамамен 5000 брошюрадан тұратын өзінің жұмыс кітапханасын Лондон университетінің колледжіне сыйлады. Эдвард Хокинстің "Англияның күміс ақшаларының тарихы" еңбегінде айтылғандай, бір грот "Джой" деп аталған. Ол "қысқа такси ақысын төлеу үшін бұл ақшаны ынталандырған, парламент депутаты Джозеф Хьюмнің құрметіне осылай аталған".

Радикалды еске алу

1837 жылы Хьюм 1790 жылдардағы Питт үкіметі саясатының құрбандары болған шотландтық саяси шейіттерге арналған ескерткіш құру жоспарын бастады. Оны Глазгодағы радикал журналист Питер Маккензи қолдады. Ол бұған дейін 1820 жылғы Радикалдық соғыста атқыланған Джон Бэрд пен Эндрю Хардиге ескерткіш орнатқан болатын. 1844 жылдың 21 тамызында 3000 адам Эдинбургтегі Ескі Калтон зиратында Хьюмнің ескерткіштің негізін қалауын көру үшін жиналды. 1852 жылдың ақпан айында Хьюм бастамасымен шотландтық саяси шейіттерге арналған екінші ескерткіш Лондонның Нунхед зиратында ашылды.