Кіріспе
Британдық-американдық рэпер (1971–2020)
Дэниел Дюмилефн|Дюмиледің туу туралы куәлігінде оның аты "Дюмиле Дэниел Томпсон" деп көрсетілген. "Даниел Дюмил Томпсон" және "Дюмил Томпсон Дюмил" сияқты нұсқалар басқа жазбаларда кездеседі. Қоғамдық тұлға ретінде өмірінде оны көбінесе "Дэниел Дюмил" деп атаған. 31 қазан 2020), сонымен қатар сахналық атымен MF Doom немесе жай ғана Doom (екеуі де үлкен әріптермен жазылған) ретінде танымал болған, британдық-американдық рэпер және музыка продюсері. Күрделі сөз ойындарымен, ерекше металл маскасымен және "супер жауыз" сахналық бейнесімен танылған Дюмил 2000-ші жылдары андеграунд және альтернативті хип-хоптың маңызды тұлғасына айналды. Дюмил Лондонда дүниеге келді және жас кезінде Лонг-Айлендке (Нью-Йорк) көшіп келді. Ол 1988 жылы Zev Love X ретінде KMD тобының құрамында мансабын бастады. 1993 жылы Дюмилдің ағасы, DJ Subroc қаза болғаннан кейін топ тарады. Біраз үзілістен кейін, Дюмил 1990-шы жылдардың соңында қайтадан көзге түсті. 1999 жылы шыққан алғашқы жеке альбомы Operation: Doomsday мұқабасында бейнеленген Marvel Comics супер жауыз Доктор Думға ұқсас металл маска киіп, ашық микрофон шараларында өнер көрсетті. Ол MF Doom кейпін қабылдады және содан кейін көпшілік алдында маскасыз сирек пайда болды. Дюмилдің ең өнімді кезеңі, 2000-ші жылдардың басында, ол MF Doom ретінде танымал болған Mm Food (2004) альбомын, сондай-ақ King Geedorah және Viktor Vaughn псевдонимдерімен шығарылған альбомдарды жариялады. Madlib продюсерімен Madvillain атымен жазылған Madvillainy (2004) альбомы көбінесе Дюмилдің шедевр туындысы деп есептеледі және хип-хоптың маңызды альбомы саналады. Madvillainy альбомынан кейін Danger Mouse продюсерімен Danger Doom атымен шығарылған The Mouse and the Mask (2005) атты тағы бір сәтті бірлескен жұмыс жарық көрді. Өмірінің көп бөлігін АҚШ-та өткізгенімен, Дюмил ешқашан америкалық азаматтығын алмады. 2010 жылы ол алтыншы және соңғы жеке альбомы Born Like This (2009) үшін халықаралық турнеден оралғаннан кейін елге қайта кіруге рұқсат алмады. Ол Лондонға көшіп, соңғы жылдары басқа суретшілермен бірлесіп жұмыс істеді, Jneiro Jarel (JJ Doom ретінде), Bishop Nehru (NehruvianDoom) және Czarface (Czarface Meets Metal Face және өлімнен кейінгі Super What?) альбомдарын шығарды. Дюмил 2020 жылы қан қысымын реттеуге арналған дәріге реакциядан кейін пайда болған ангиоэдемадан қайтыс болды.
Ерте өмір
Дюмил 1971 жылы 13 шілдеде Лондонның Хаунслоу қаласында туған. Ол бес баланың ең үлкені еді. Дюмилдің сөзінше, ол Америка Құрама Штаттарында ұйықтап, анасы туған туыстарына қонаққа келгенде Лондонда дүниеге келген. Бала кезінде Дюмил отбасымен Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд аймағына көшіп, Лонг-Айлендтегі Лонг-Бич қаласында өсті. Ол Лондондағы балалық шағын есіне алмағанын және ата-анасының британдық мәдениетке қатысы болмағанын айтты. Дюмил үшінші сыныпты бітіргеннен кейін жазда диджейлікпен айналыса бастады. Бала кезінде ол комикс жинауға құмар болды және достары мен отбасы арасында "Doom" (Дюмил есімінің дыбысталуымен жасалған лақап) деп аталды.
1988-1997: KMD, Суброк өлімі және үзіліс
Zev Love X ретінде Дюмил 1988 жылы інісі DJ Subroc және Роданмен бірге KMD хип-хоп тобын құрды, кейіннен оны Onyx the Birthstone Kid ауыстырды. A&R өкілі Данте Росс KMD туралы хип-хоп тобы 3rd Bass арқылы біліп, оларды Elektra Records-ке қол қойды. Олардың тұсаукесері 3rd Bass-тың "The Gas Face" әнінде болды. The Cactus Album 1993 жылы 23 сәуірде, KMD-нің екінші альбомы "Black Bastards" шығарылғанға дейін, Думайл бірнеше ай бойы альбомды жалғыз аяқтады және ол 1994 жылдың 3 мамырында жарық көрді. KMD-ді Elektra тастады және альбом оның даулы мұқабасы салдарынан шығарылмаған болды. Ағасының өлімінен кейін Дюмил 1994 жылдан 1997 жылға дейін хип-хоп сахнасынан кетіп қалды, "үйсіздердің қасында, Манхэттеннің көшелерінде жүріп, орындықтарда ұйықтап жүрді". 1990 жылдардың соңында Атлантада қоныстанды; 90 жылдардың ортасында Джорджияға көшіп барды. Ол мұны жаңа жеке тұлғаға, MF Doom-қа айналдырды, ол Marvel Comics суперзұлымдары Доктор Думға ұқсас маскамен. Кейін ол 2000 жылы шыққан "Гладиатор" фильміндегі Максим кейіпкеріне негізделген масканы қолданды. Боббито Гарсияның Fondle 'Em Records компаниясы 1999 жылы Operation: Doomsday, Dumile-дің MF Doom ретінде алғашқы толық көлемді LP-ін шығарды. Операция: Сот күні бойынша Думайлдың серіктестеріне Монста аралы Czars ұжымының мүшелері кірді, бұл үшін әр суретші Годзилла фильмдеріндегі жәндіктің кейіпкерін қабылдады. Думилл "Король Гидора" деген лақап атпен жүрді, ол король Гидораның үлгісі бойынша жасалған үш басты алтын айдаһар ғарыш жындысы. Албомның туындылары мультфильмдерден, соның ішінде Fantastic Four-тен үлгі алды, бұл кейінірек оның музыкасының негізгі бөлігі болды. Карамника 2021 жылы The New York Times газетінде Operation: Doomsday-ді қайта қарады, оны "1990-шы жылдардың ең ерекше хип-хоп альбомдарының бірі және сол онжылдықтың тәуелсіз хип-хоп жарылысының анықтауышы құжаттарының бірі" деп атады. Сирил Кордор AllMusic журналына берген шолуында Operation: Doomsday операциясын Дюмильдің "ең шикі" лирикалық еңбегі деп сипаттады. 2001 жылы Думайл Metal Fingers псевдонимімен Special Herbs аспаптар сериясын шығара бастады. 2011 жылы "Special Herbs" сериясының он томдық жинағын қарағанда, Pitchfork аспаптар дауыстық жолсыз өздігінен тұратынын байқады: "бұл жолдардың көпшілігі тіпті рифмасыз формада да "толық" болып естіледі". Pitchfork-та Марк Мартелли Take Me to Your Leader-ді тұжырымдамалық альбомға жақын деп сипаттап, оның Гедора патшаның "мифін" қалай баяндағанын атап өтті. Мартелли альбомды, әсіресе "One Smart Nigger" сияқты жолдарды мақтады, ол басқа суретшілердің саяси хип-хопқа деген әрекеттерінен жоғары болды. 2003 жылы Думайл Виктор Вон (Доктор Думның тағы бір ойыны, ол Виктор фон Дум деп те белгілі) атпен Vaudeville Villain атты LP шығарды. NME Виктор Вонның кейіпкерін "уақытпен саяхаттайтын көше қалжыңшысы" деп сипаттады. Pitchfork Vaudeville Villain аптаның ең жақсы жаңа альбомы деп атады және оның лирикасын атап өтті, Дюмил рэптің ең жақсы жазушыларының бірі болды деп жазды. Думайлдың жетістігі 2004 жылы Madvillainy альбомымен, продюсер Madlib-пен Madvillain тобының атымен құрылды. Олар альбомды 2004 жылы 23 наурызда коммерциялық түрде шығару алдында екі жыл бойы сеанстарда жазды. Madvillainy сыншылардан да, коммерциялық жағынан да табысты болды. 2004 жылы Rhymesayers Entertainment компаниясы MF Doom-тың екінші Mm Food альбомын шығарды. Pitchfork альбомына оң баға берді. Нейтан Рабин оны "ақылсыз пастиш" деп сипаттады, бірақ қайта-қайта тыңдағанда, ол көбірек үйлесімді болды деп дәлелдеді.
On April 23, 1993, just before the release of the second KMD album, Black Bastards, Dumile completed the album alone over the course of several months, and it was announced with a release date of May 3, 1994. KMD was dropped by Elektra and the album went unreleased due to its controversial cover art,
After his brother's death, Dumile retreated from the hip hop scene from 1994 to 1997, living "damn near homeless, walking the streets of Manhattan, sleeping on benches". In the late 1990s, he settled in Atlanta; he had moved to Georgia in the mid 90s. He turned this into a new identity, MF Doom, with a mask similar to that of Marvel Comics supervillain Doctor Doom. He later used a mask based on the character Maximus from the 2000 film Gladiator. Bobbito Garcia's Fondle 'Em Records released Operation: Doomsday, Dumile's first full length LP as MF Doom, in 1999. Dumile's collaborators on Operation: Doomsday included fellow members of the Monsta Island Czars collective, for which each artist took on the persona of a monster from the Godzilla films. Dumile went by the alias "King Geedorah", a three headed golden dragon space monster modeled after King Ghidorah. The album's productions sampled cartoons including Fantastic Four, something that became a staple of his music later on. Caramanica revisited Operation: Doomsday in The New York Times in 2021, calling it "one of the most idiosyncratic hip hop albums of the 1990s, and one of the defining documents of the independent hip hop explosion of that decade". Cyril Cordor, in a review for AllMusic, described Operation: Doomsday as Dumile's "rawest" lyrical effort. In 2001, Dumile began releasing his Special Herbs instrumentals series under the pseudonym Metal Fingers. In a review of a 2011 box set containing ten volumes of the Special Herbs series, Pitchfork observed that the instrumentals stand on their own without vocal tracks: "most of these tracks sound plenty 'finished' even in rhyme less form". In Pitchfork, Mark Martelli described Take Me to Your Leader as close to a concept album, noting how it lays out the "mythos" of the eponymous King Geedorah. Martelli praised the album, particularly tracks such as "One Smart Nigger" which, in his view, were superior to other artists' attempts at political hip hop. Later in 2003, Dumile released the LP Vaudeville Villain under the moniker Viktor Vaughn (another play on Doctor Doom, who is also known as Victor von Doom). NME described the Viktor Vaughn persona as "a time travelling street hustler". Pitchfork named Vaudeville Villain the week's best new album and highlighted its lyricism, writing that Dumile was one of the best writers in rap. Dumile's breakthrough came in 2004 with the album Madvillainy, created with producer Madlib under the group name Madvillain. They recorded the album in a series of sessions over two years before a commercial release on March 23, 2004. Madvillainy was a critical and commercial success,
Later in 2004, the second MF Doom album Mm Food was released by Rhymesayers Entertainment. Pitchfork gave the album a positive review. Nathan Rabin described it as a "crazy pastiche" but argued that it grew more coherent on repeated listening.
2005-2009: Danger Doom, Born Like This және Ghostface бірлестігі
Дамуил әлі де тәуелсіз өнерпаз болса да, 2005 жылы The Mouse and the Mask альбомымен, Danger Doom тобының атауымен продюсер DJ Danger Mouse-мен бірлесіп, негізгі ағымға қарай үлкен қадам жасады. 2005 жылдың 11 қазанында Epitaph және Lex шығарған альбом Cartoon Network’s Adult Swim бағдарламасымен бірлесіп әзірленді және оның бағдарламаларынан (негізінен Aqua Teen Hunger Force) актерлер мен кейіпкерлерді дауыстады. The Mouse and the Mask Billboard 200 тізімінде 41-орынға жетті. Критик Крис Вогнар хип-хоптағы комедияның рөлін талқылап, "Doom және Danger қазіргі тәуелсіз хип-хоптың абсурдтық бағытын көрсетеді, иронияның ауыр жамылғысынсыз, еріншекті қабылдауға дайындық танытады" деді. Сол жылы Думайл Gorillaz тобының екінші альбомы Demon Days және More Fish альбомында да пайда болды. 2013 жылдың ақпан айында Ghostface Killah Дюмилмен бірлескен альбом үшін тректерді іріктеу процесінде екендерін айтты. 2015 жылы Ghostface Killah Swift & Changeable альбомының 2016 жылы шығатынын жариялады, кейіннен ынтымақтастыққа арналған жарнамалық суреттерді жариялады. Ол әлі де шығарылмаған күйде. Дюмилдің Born Like This альбомы Lex Records лейблы арқылы 2009 жылдың 24 наурызында жарық көрді. Альбом Думилдің АҚШ-та тізімге енген алғашқы жеке альбомы болды. Pitchfork журналындағы мақаласында Нейт Патрин альбомды Думилдің өнімділігі төмендеген кезеңнен кейінгі формаға оралуы ретінде бағалады. Ол Думилдің өлеңдері мен репінің – "көптен бері өсіп келе жатқан, сәл-пәл бүкілген және күштірек" – бұрынғы жазбаларына қарағанда қараңғырақ екенін байқады. Ятс Думилдің "қаламсап тілімен, шашыраған сөздермен" ең жақсы жағынан көрінетінін айтты. Мадвиллейннен тағы бір ремикс, Kanye West-тің дауыстық хабарламасымен онлайн жарияланды. Бұл EP Думилдің Солтүстік Америкадан тыс алғашқы өнер көрсетулерімен бірге шықты. 2010 жылдың 5 наурызында Lex және Sónar Лондонның Камден қаласындағы Roundhouse-та Doom-ның алғашқы концертін ұсынды. Expektoration, Думилдің екінші концерттік альбомы, 2010 жылдың 14 қыркүйегінде Gold Dust арқылы шығарылды. Expektoration туралы Pitchfork журналындағы шолуда Думилдің вокалдық өнері жазбаларына қарағанда күштірек болғаны атап өтілді, олар салыстырмалы түрде "жайлы" сипатталды. Еуропалық турнесін аяқтағаннан кейін Думилге АҚШ-қа қайта кіруге рұқсат берілмеді. Ол 2010 жылы Ұлыбританияға қоныс аударды. Key to the Kuffs, Думилдің продюсер Jneiro Jarelмен JJ Doom ретінде бірлесіп жасаған альбомы, 2012 жылдың 20 тамызында жарық көрді, оған Damon Albarn, Portishead тобының Beth Gibbons, Goodie Mob және Dungeon Family тобының Khujo Goodie және Boston Fielder қатысты. Key to the Kuffs туралы Pitchfork және Fact журналдарындағы шолуларда Думилдің Ұлыбританиядағы "көшіп кетуіне" сілтеме жасалғанын атап өтті, ал Resident Advisor "Guv'nor" сияқты тректерде британдық сөздерді қолдануын атап өтті. NehruvianDoom, Думилдің рэпер Bishop Nehruмен бірлескен жұмысы, 2014 жылдың 7 қазанында жарық көрді. Думил NehruvianDoom альбомының барлық тректерін өндірді, көбінесе Special Herbs сериясында жасалған биттерді пайдаланды; вокал негізінен Nehru-ға тиесілі, ал Думил де үлесін қосты. Альбом Nehru-дың ірі лейблдегі тұңғыш дебюті болды. Альбомдағы Nehru-дың өнерпаздық жетістіктерінің шектеулілігін сыншылар оның жас болуына (альбом жарық көрген кезде ол әлі жасөспірім болған) және альбомның қысқа болуына, 30 минуттан астам уақытқа созылуына байланысты атап өтті. Думилдің үлесі де шектеулі деп саналды: Pitchfork журналында ол көбінесе "автопилотта" көрінетіні жазылды. Алайда, жеті трек шығарылғаннан кейін қыркүйекте келісім күшін жойды. 2018 жылдың ақпан айында Дюмил мен Czarface "Nautical Depth" әнін шығарды, бұл олардың Czarface Meets Metal Face альбомынан шыққан алғашқы синглы болды. Альбом 2018 жылдың 30 наурызында жарық көрді. Pitchfork журналындағы шолуда Механ Джаясурия Open Mike Eagle-дің өлеңдерін Думилдің өлеңдерімен салыстырды, бірақ Думилдің "Nautical Depth" әніне қосқан үлесі оның "бір кездегі өткір лирикасын" көрсеткенін атап өтті. The Guardian журналындағы Бен Бомонт Томас одан да оң пікір білдірді, Думилдің "Капитан Кранчта" "тасқа басқан сюрреализмін" атап өтті. Czarface-пен бірлескен альбомынан басқа, Думил өмірінің соңғы үш жылында басқа суретшілердің тректерінде бір рет қонақ ретінде өнер көрсетумен шектелді, сондай-ақ BadBadNotGood жасаған "Шоколадты конкистадорлар" ойынның жаңа мазмұны The Cayo Perico Heist үшін жарық көрді. Думилдің қазасы туралы хабарланғаннан кейін көп ұзамай Flying Lotus олар EP-де жұмыс істеп жатқанын айтты. 2020 жылдың басында аяқталып, COVID-19 пандемиясына байланысты кейінге қалдырылған Думилдің Czarface-пен екінші бірлескен альбомы және алғашқы өлімнен кейінгі релизі Super What? 2021 жылдың мамыр айында жарық көрді.
Стил және өнер
Дюмайлдың өлеңдері сөз ойындарымен әйгілі. Брэдли мен Дюбои Дюмайлды "хип-хоптың ең құпия тұлғаларының бірі" деп сипаттап, Дюмайлдың "қадірлі баритоны комикстер мен метафизикадан алынған аллюзиялардың күрделі торы мен көрінетін мағынасыздық пен байланыссыздықтарды ұштады" деп жазды. The Ringer журналының некрологында оның репі "еркін және әңгімелесуге ұқсас, бірақ техникалық тұрғыдан нақты" делінген, ал оның ұйқас пен ырғағы Big Pun мен Eminem-ді күшпен басып өтті. Дюмайлдың музыкалық өндірісінде көбінесе фильмдерден алынған үлгілер мен цитаталар қолданылды.
MF Doom тұлғасы
Дюмайл MF Doom кейіпкерін өзінің музыкасында сілтеме жасай алатын өзіндік тарихы бар екінші бір жағы ретінде жасады. Бұл кейіпкер Marvel Comics комикстерінен алынған Доктор Дум, Дестро және Операның Фантомы сияқты суперзұлымдардың элементтерін біріктіреді; Доктор Дум мен Фантом сияқты, Дюмайл кейіпкер рөлінде өзін үшінші жақта атады. Оның ерекше маскасы 1999 жылғы Operation: Doomsday альбомының мұқабасында рэп орындайтын Доктор Думның маскасына ұқсас болды. Дюмайл өнер көрсетіп жүргенде масканы киіп жүрді және видеодағы қысқаша көріністерден және KMD тобымен түскен бұрынғы суреттерден басқа, онысыз суретке түспеді. Масканың кейінгі нұсқалары 2000 жылғы «Гладиатор» фильмінен алынған реквизиттерге негізделген. Академик Хершини Бхана Янг Доктор Дум маскасын пайдалану арқылы Дюмайлдың «өзін тек музыка индустриясының ғана емес, сонымен қатар оны қара нәсілді адам ретінде екінші дәрежелі азаматқа тоғыстыратын жетекші ұғымдардың жауы ретінде көрсеткенін» айтты. Дюмайл кейде маска киіп өнер көрсету үшін дублерлер жіберіп, бұл нәрсені концепцияның «логикалық жалғасы» деп санады, бірақ бұл көрермендерді ашуландырды. 2010 жылы Торонтода өткен концертте жалған кейіпкер сахнадан қуылды, содан кейін оның орнына Дюмайл шықты. The New Yorker журналына берген сұхбатында Дюмайл өзін кейіпкердің «жазушысы және режиссері» деп сипаттап, «келесіде ақ жігітті жіберуі мүмкін. Кейіпкерді кім ойнаса, соны ойнайды» деді.
Мұрасы мен ықпалы
Дюмайл тәуелсіз хип-хоп саласында танымал болды. Оның қазасынан кейін продюсер Flying Lotus «Madvillainy» туралы былай деп жазды: «Хип-хоп үшін осы ғана қажет еді. Шешілді. Аяқталды. Бұл жазбаны тікелей бөтен планеталықтарға беріңіздер». Stereogum «Operation: Doomsday» альбомының 20 жылдығына арналған шолуында Дюмайлдың жас рэперлерге тигізген «қалыптастырушы» әсерін атап өтті, ал Q-Tip оны «сіздің сүйікті рэперіңіздің сүйікті рэпері» деп сипаттады. Автор С. Х. Фернандоның «The Chronicles of DOOM: Unraveling Rap's Masked Iconoclast» атты өмірбаяны 2024 жылдың 29 қазанында жарық көруге жоспарланған.
Жеке өмір
Дюмайл 2020 жылдың қазан айында қайтыс болғанға дейін Жасмин Дюмайлмен белгісіз мерзімге үйленген. Олардың бес баласы болған.
Көзқарастар
Дюмайлдың діни көзқарасы ислам мен афроамерикалық мұсылмандар тарапынан қолдау тапқан афроцентризммен қалыптасты. Оның ата-анасы оны және оның бауырларын Ислам дінінің ықпалындағы қара нәсілшіл қозғалыс – Бес Пайыздық Ұлтта мұсылман ретінде тәрбиеледі. Дюмайлдың әкесі оған панафрикалық тарихты үйретті, соның ішінде Маркус Гарви және Илья Мухаммад сияқты тарихи тұлғалар туралы сабақтар берді, кейін ол бұл білімді өз құрбыларымен бөлісуге тырысты. 1990 жылдардың басында Дюмайл және KMD-нің басқа мүшелері Ансар Алла қауымдастығының мүшелері ретінде танылды, кейіннен ол Нуауаубия Ұлты деп аталды. Музыкаларында KMD мүшелері Нуауаубианизм негізіндегі діни үгілдерді жариялады, ал Дюмайл ерте сұхбатта осы сенімдерді Бес Пайыздық сенімдерден ажыратты. "Peachfuzz" музыкалық бейнебаянында Дюмайл және KMD-нің басқа мүшелері куфи бас киімдерін киген. 2000 жылға қарай, ол бұрынғыдай қатаң түрде сақтамаса да, Дюмайл Грузиядағы Тама Ре кешеніндегі Құтқарушы күні мерекесі сияқты Нуауаубия шараларына қатысып, осы қауымдастыққа оң баға берді.
Азаматтық
Дюмил өмірінің көп бөлігін АҚШ-та өткізгенімен, ешқашан азаматтыққа қабылданбады. Ол 2010 жылғы Еуропалық турнесі алдында британдық паспорт алған; сол жылдың соңында турне аяқталғаннан кейін АҚШ-қа қайта кіруіне рұқсат берілмеді. Бұл Еуропалық турне оның екінші халықаралық сапары болды, және ол бұрын АҚШ-тан шығудан қашып жүрді; ол ұзақ жылдар бойы тұрғандығы мен отбасылық байланыстарының арқасында қайта кіре алатынына сенген. 31 қазанда ол жақында тағайындалған қан қысымын төмендету дәрісіне байланысты сирек кездесетін ангиоэдема реакциясынан көз жұмды. Ол жоғары қан қысымы және бүйрек ауруларынан зардап шеккен. Өлімнің себебі 2023 жылдың шілдесіне дейін жарияланбады. Дюмилдің 2004 жылғы "Coffin Nails" инструменталды трегі АҚШ президенті Джо Байденнің инаугурациялық плейлистіне қосылды. Бұл тректің қосылуын Дюмилдің бірқатар жанкүйерлері сынады, себебі Байден 2010 жылы Дюмилге АҚШ-қа қайта кіруге рұқсат бермеген кезде вице-президент болған.