Кіріспе

Адам аралындағы жолаушылар трамвайы

Адам аралындағы Дуглас Бей атты жолаушылар трамвайы теңіз жағалауындағы жағажай бойымен шамамен 1 миль (2 км) қашықтыққа, Вилла Маринадағы оңтүстік терминалынан Манкс электр теміржолының оңтүстік терминалы – Дерби Касл станциясына дейін жүреді. Станцияда жөндеу шеберханалары мен деполар орналасқан. Бұл ерекше туристік тартымдылық. Дегенмен, 2019 жылдан бастап жолдың барлық бөлігін қайта жаңарту жұмыстары жүргізілуде, қазіргі таңда тек үштен бірі (Дерби Каслдан бастап) қолданысқа жарамды, ал жұмыстардың аяқталу мерзімі белгісіз.

Тарих

Трамвайды алғашқыда Шеффилдтен зейнеткер инженер Томас Лайтфут салған және басқарған. Оның қызметі 1876 жылы қазіргі Саммер Хиллдің етегі мен Бродвейдің етегі арасында, бүгінгі жағажай алаңының ортасында, Вилла Маринаның жанында іске қосылды. Бастапқыда жол кеңейтіліп, айырықтар мен ұзын көпірлер салынды, соның нәтижесінде 1891 жылға қарай жол бүкіл жағажай бойында екі жолмен жүрді, бүгінгідей. Құрылғаннан бастап, Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінен басқа, әр жыл сайын жұмыс істеп келеді. 1882 жылы Лайтфут желіні Isle of Man Tramways Ltd компаниясына, кейін Isle of Man Tramways & Electric Power Co. Ltd компаниясына сатты, бұл компания Manx Electric Railway-ге де иелік еткен. Компания 1900 жылы банк күйреуі салдарынан таратылды. Трамвайды таратушы 1902 жылы Дуглас қалалық әкімшілігіне сатты. 1927 жылдан бері трамвай тек жаз айларында ғана жүреді. Вагон ішіндегі Ticketer қол құралы бүкіл аралдық Go Card жүйесімен байланысады, сондай-ақ жеке билеттерді де сатып алуға болады.

Жабылу

2016 жылдың қаңтар айында Дуглас корпорациясы трамвайдың өткен қыркүйекте соңғы рет жүргенін және ол қаржылық жағынан пайдалы болмағандықтан жабылып қалғанын хабарлады. 2015 жылы трамвай 263 мың фунт стерлинг зиян келтірді.

Ұзақтығы

Интернеттегі петиция 2000-нан астам қол жинағаннан кейін, Кис үйі танымал ат трамвайларын сақтап қалу жолдарын зерттеу үшін комиссия құрды. Трамвайды пайдалану Мэн аралының Инфрақұрылым департаментінің Мұра теміржолдары бөліміне берілді және ол 2016, 2017 және 2018 жылғы жазғы маусымдарда жұмысын жалғастырды. Дегенмен, Дуглас Променадының жаңаруының аясында маршруттың бір бөлігі екі рельстік жолдан бір рельстік жолға айналдыру жоспарлануда.

Сипаттама

Трамвайдың тар жолғы ұзындығы 3 фут, бойымен екі рельстік жолмен жүреді, жолдың ортасымен өтеді. Қызмет 23 трамвай және шамамен 45 атпен қамтамасыз етіледі. Трамвайдың бірнеше түрі болған, және әр түрінен кем дегенде біреуі сақталған. Көбінесе қызмет "жабық тосттрактармен" атқарылады, сондай-ақ қысқы вагондар мен ашық тосттрактар да белгілі бір уақыт аралығымен жұмыс істейді. Жазда трамвайлар түнде терминал тавернасының жанындағы ашық алаңда тоқтатылады, ал қысқы уақытта оларды сақтау үшін арнайы салынған трамвай депосы бар. 2014 жылы Инфрақұрылым министрлігі 2015 жылы ат трамвайларының уақытша тоқтатылатынын, себебі серуендеу жолындағы жаңару жұмыстары келесі кезеңге көшетінін хабарлады, ол Реджент көшесінен Стратхалланға дейін созылады. Бірақ, кейіннен жоспарлар өзгертіліп, 2015, 2016 және 2017 жылдары ат трамвайларының қалыпты режимде жұмыс істеуіне рұқсат берілді.

Жойылған флот

Трамвай паркінде барлығы 50 вагон болды, соңғы үшеуі 1935 жылы келді. Жылдар өте келе, олардың бірнешеуі қажеттіліктен артық болып, жарамсыз деп танылды; көпшілігі 1990 жылы тұрғын үй кешені салынғандықтан бұрынғы канат жолы депосында, Йорк-роуд, Дуглас қаласында сақталды, ал қалғандары жылдар бойы қажетсіз болып, демонтаждалды. №48 және №50 вагондары Мэнс электр теміржолында аялдама ретінде пайдалану үшін сатып алынып, Дерби қаласындағы сақтау орындарында уақытша сақталды; алайда, жоспар іске аспады және екі вагон да 1982 жылы жарамсыз деп танылды, нәтижесінде №49 осы типтегі трамвайдың жалғыз қалған үлгісі болды. №46 вагоны 1988 жылы Дугластағы Ноблс паркіне көшіріліп, баспана ретінде пайдаланылды (кейінірек ол қара және неоновые түстермен боялды, Лидо сарайын жарнамалап); ол аралдан шығарылып, мұражайда көрсету үшін толыққанды қалпына келтірілді, бірақ кейіннен ауқымды жөндеуден өткеніне қарамастан, жарамсыз деп танылды. №, №. BuiltBuilderLayoutSeatsScrapNotes№1 (i)1876Starbuck Car & Wagon CoЕкі қабатты вагон3619011884 жылы бір қабаттыдан ауыстырылды.№21876Starbuck Car & Wagon CoЕкі қабатты вагон361948Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қолданылмады.№31876Starbuck Car & Wagon CoЕкі қабатты вагон361948Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қолданылмады.№41882Metropolitan Carriage CoЕкі қабатты вагон341949Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қолданылмады.№51883Starbuck Car & Wagon CoЕкі қабатты вагон341949Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қолданылмады.№61883Starbuck Car & Wagon CoЕкі қабатты вагон341949Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қолданылмады.№71884Starbuck Car & Wagon CoЕкі қабатты вагон421924№81884Starbuck Car & Wagon CoЕкі қабатты вагон421949Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қолданылмады.№91884Starbuck Car & Wagon CoАшық вагон321952№101884Starbuck Car & Wagon CoАшық вагон401979Қосалқы бөлшектер сақталды.№141887Metropolitan Carriage CoЕкі қабатты вагон42~1908 жылы деподағы тасқыннан зардап шегіп қирады.№151887Metropolitan Carriage CoЕкі қабатты вагон421939Саут-Шилдс трамвайларынан сатып алынды.№161887Metropolitan Carriage CoЕкі қабатты вагон421915Саут-Шилдс трамвайларынан сатып алынды.№171886Metropolitan Carriage CoЕкі қабатты вагон481914Саут-Шилдс трамвайларынан алынған. 1903 жылы бір қабаттыға айналдырылды, 1914 жылы қолданыстан шығарылды.№191889George F. Milnes & Co., Ltd. Ашық вагон3219491940 жылы қолданыстан шығарылып сақталды.№201889George F. Milnes & Co., Ltd. Ашық вагон3219491940 жылы қолданыстан шығарылып сақталды.№231891George F. Milnes & Co., Ltd. Жабдықпен жабдықталған вагон3319521908 жылы жұмылдырылатын шатыры болды, кейіннен бекітілген шатыр.№241891George F. Milnes & Co., Ltd. Жабдықпен жабдықталған вагон3219521910 жылы жұмылдырылатын шатыры болды, кейіннен бекітілген шатыр.№251891George F. Milnes & Co., Ltd. Ашық вагон321952№261891George F. Milnes & Co., Ltd. Ашық вагон321974№301894George F. Milnes & Co., Ltd. Ашық вагон321950№311894George F. Milnes & Co., Ltd. Ашық вагон321987Жарнамалық вагон1968 1975№351896G. F. Milnes Voss & CoКүннен қорғайтын шатыр, шыныдан жасалған қабырғалар196632BulrhennyЕскі аттарға арналған демалыс үйі, 2022 жылы Дуглас қалалық кеңесі тарапынан жарамсыз деп танылды.№411905George F. Milnes & Co., Ltd. Ашық вагон401988Қосалқы бөлшектер сақталды.№461909George F. Milnes & Co., Ltd. Шатыры бар вагон4019861990 жылы Биркенхед трамвай мұражайына сатылды.№481935Vulcan Motor & Engineering Co. Айналдырылатын вагон27/3419781980 жылы Мэнс электр теміржолына сатылды.№501935Vulcan Motor & Engineering Co. Айналдырылатын вагон27/3419781980 жылы Мэнс электр теміржолына сатылды.

Болашақ

Бұл әлемдегі 19 ғасырда салынған, атпен жүретін соңғы жолаушылар трамвайы және аралдағы екінші ең көне теміржол жүйесі болғанына қарамастан, соңғы жылдары трамвайдың болашағы күмәнді болып тұр. Аралдың Инфрақұрылым департаменті Дуглас серуендемелерін қайта жаңарту бойынша бірнеше жоспар ұсынды. Бір нұсқасында трамвай қазіргі жол ортасындағы орнынан серуендеме жаяу жолының жанындағы жаңа, бір рельстік жүйеге көшірілуі керек еді. Алайда, жаңа жоспарлар көптеген жергілікті тұрғындардың наразылығын тудырды, олар трамвайдың жаяу жолына тым жақын орналасуына қарсы. Дегенмен, 2019 жылы рельстер бұрынғы орнында, жолдың ортасында қайта жаңартылды. Трамвайлар 2022 жылдың 29 шілдесінде Стратхаллан трамвай паркі мен Бродвей арасында қайта іске қосылды. Қызмет 30 қазанға дейін жалғастыру жоспарланған.