Кіріспе

Неміс физигі (1868–1957)

Густав Адольф Федор Вильгельм Людвиг Ми (29 қыркүйек 1868 – 13 ақпан 1957) – неміс физигі. Оның еңбектері Мие шашырауы, Мие потенциалы, Мие–Грюнейзен күй теңдеуі және классикалық біріктірілген өріс теориясын жасауға жасалған алғашқы тырастың бірінен тұрады.

Өмір

Ми 1868 жылы Германияның Мекленбург-Шверин аймағындағы Росток қаласында дүниеге келді. 1886 жылдан бастап Росток университетінде математика және физика пәндерін оқыды. Басты пәндерінен өзге, химия, зоология, геология, минералогия және астрономия, сондай-ақ логика мен метафизика бойынша лекциялар тыңдады. 1889 жылы Гейдельберг университетінде оқуын жалғастырып, 1892 жылы (22 жасында) математика ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Оның диссертациясы «Zum Fundamentalsatz über die Existenz von Integralen partieller Differentialgleichungen» (Бөлікті дифференциалдық теңдеулердің интегралдарының болуы туралы негізгі теорема) деп аталады, ал ғылыми жетекшісі Лео Кенигсбергер болды. 1897 жылы Геттинген университетінде теориялық физикадан абилитациясын алды және 1902 жылы Грайфсвальд университетінде теориялық физикадан төтенше профессор атанды. 1917 жылы Галле-Виттенберг Мартин Лютер университетінде эксперименталды физикадан толық профессор болды. 1924 жылы Фрайбург университетінде профессорлық қызметке орналасып, 1935 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін жұмыс істеді. Фрайбургте, нацистік диктатура кезінде Мие университеттегі оппозицияның мүшесі болды, сонымен қатар «Фрайбург шеңбері» (Freiburger Kreis) деп аталатын топтың және алғашқы «Фрайбург кеңесінің» (Freiburger Konzil) белсенді қатысушысы болды. 1957 жылы Фрайбург-им-Брайсгау қаласында қайтыс болды.

Жұмыс

Грайфсвальд жылдары Мие біртекті диэлектрлік сфера арқылы электромагниттік толқынның шашырауын есептеумен айналысты, ол 1908 жылы «Аннален дер Физик» журналында «Тұманды ортаның, әсіресе коллоидты металл ерітінділерінің оптикасына үлес» деген атпен жарияланды. Мие шашырауы термині әлі күнге дейін оның есімімен байланысты. Максвеллдің электромагниттік теориясын шар тәрізді алтын бөлшектеріне қолдану арқылы Мие алтын коллоидтарының плазмондық резонанстық сіңіруін теориялық тұрғыдан қарастырды. Құрылған сіңіру жолақтары бөлшектердің өлшеміне байланысты және колоидты нанобөлшектердің мөлшері 20 нм-ден 1600 нм-ге дейін ұлғайғанда болатын түс өзгерісін түсіндіреді. Ол электромагнетизмге, сондай-ақ салыстырмалылық теориясына маңызды үлес қосты. Бұған қоса, ол өлшем бірліктерімен жұмыс істеді және 1910 жылы вольт, ампер, кулон және секунд (VACS жүйесі) негізгі бірліктерімен бірліктердің Мие жүйесін жасады. 1912 және 1913 жылдары Мие 20 ғасырдағы материяның біріктірілген теориясына алғашқы талпынысын жариялады. Оның мақсаты «көрінбейтін» электронды түсіндіру және гравитацияны материямен байланыстыру болды; оның теориясында үш негізгі қағида болды: 1) электрондардың ішінде электрлік және магниттік өрістер бар, 2) арнайы салыстырмалылық теориясы және 3) материялық әлемнің барлық құбылыстарын түсіндіру үшін эфирдің жаңа күйлері жеткілікті болады.

Құрметтер

Марстағы кратер оның құрметіне аталған, сондай-ақ Фрайбург университетінің және ол алғаш толық профессор болған Галле-Виттенберг Мартин Лютер университетінің ғимараты да оның атымен аталады.

Таңдалған жарияланымдар

Молекула, атом, эфир. Тюбнер баспасы, 1904 жыл. Молекула, атом, Вельтатер (молекулалар, атомдар, эфирлік әлем). Б. Г. Тёбнер, 1907 жыл. Эйнштейннің гравитация теориясы. С. Хирзель, 1921 жыл. Физиканың рухани құрылымы. Гютерслох, 1934 жыл. Табиғаттағы құдайлық тәртіп. "Фурше" баспасы, 1946 жыл. Электр және магнетизм оқулығы. Ф. Энке, 1910; Энке Verlag, 1943; Энке Verlag, 1948. Механика негіздері. Энке Verlag, 1950 жыл.