Кіріспе
Атипиялық немесе екіұшты жыныс мүшелерін өзгерту үшін жасалатын интерсекс медициналық араласулар (IMI), кейде интерсекс жыныс мүшелерін күйреу (IGM) деп те аталады, – хирургиялық, гормоналдық және басқа медициналық араласулар. Олардың мақсаты атипиялық немесе екіұшты жыныс мүшелерін және басқа жыныстық белгілерді өзгерту, негізінен адамның сыртқы келбетін қалыптырақ ету және болашақ проблемалардың ықтималдығын азайту. Интерсекс хирургиясының тарихы даулы болып келген, себебі хирургиялық араласулар жыныстық функция мен сезімді нашарлатады және өмір бойына денсаулық проблемаларын тудыруы мүмкін деген хабарлар тараған. Медициналық араласулардың себептері әртүрлі болуы мүмкін, себебі жыныстық дамудың бұзылыстары өте көп. Мысалы, тұз жоғалту синдромы сияқты кейбір бұзылулар емделмесе өлімге әкелуі мүмкін. Интерсекс нәрестелер мен балаларға жасалатын араласулар адам құқықтары мәселесі ретінде көбірек танылған. Интерсекс ұйымдары мен адам құқықтары институттары мұндай араласулардың негізділігі мен қажеттілігін күмәндануда.
Intersex medical interventions (IMI), sometimes known as intersex genital mutilations (IGM), are surgical, hormonal and other medical interventions performed to modify atypical or ambiguous genitalia and other sex characteristics, primarily for the purposes of making a person's appearance more typical and to reduce the likelihood of future problems. The history of intersex surgery has been characterized by controversy due to reports that surgery can compromise sexual function and sensation, and create lifelong health issues. The medical interventions can be for a variety of reasons, due to the enormous variety of the disorders of sex development. Some disorders, such as salt wasting disorder, can be life threatening if left untreated. Interventions on intersex infants and children are increasingly recognized as human rights issues. Intersex organizations, and human rights institutions increasingly question the basis and necessity of such interventions. and health
Еркелдететін хирургиялық процедуралар
Орхиопексия және гипоспадияны түзету нәресте ұлдарда жиі жасалатын жыныс мүшелерін түзету хирургиясының ең көп таралған түрлері. Әлемнің кейбір аймақтарында 5-альфа редуктазаның жеткіліксіздігі немесе тестостерон синтезінің бұзылыстары, тіпті интерсекс сирек түрлері де жағдайлардың маңызды бөлігін құрайды, бірақ Солтүстік Америка мен Еуропада бұл сирек кездеседі. XX жыныстық хромосомалары және КАХ бар толық вирилизацияланған адамдарға жасалатын хирургия тіпті сирек. 1779 жылы лондондық хирург Томас Брэнд алғашқы операция жасаған. Төмен түспеген ұрықтарды түзетуге арналған орхиопексия (крипторхизм) - нәресте ұлдардың жыныс мүшелеріне жасалатын екінші ең көп таралған операция (сүндеттен кейін). Хирург бір немесе екі ұрықты, қан тамырларымен бірге, ішкі немесе жамбас қуысынан ұрық қабына жылжытады. Егер жамбас қуысы ашық болса, ісік пайда болуын болдырмау үшін оны жабу қажет. Операция кезіндегі ықтимал проблемалардың бірі - қанмен қамтамасыз етуді сақтау. Егер қан тамырларын ұрық қабына дейін созу мүмкін болмаса немесе олар бөлініп, қайта қосылмайтын болса, ұрық өліп, атрофияға ұшырайды. Гипоспадияны түзету, егер гипоспадия бірінші немесе екінші дәрежелі болса (тікелей немесе ұңғымадағы несеп жолының ашылуы) және пенис басқа жағдайда қалыпты болса, бір кезеңді процедура болуы мүмкін. Үшінші дәрежелі гипоспадияға (перинеумдағы немесе урогенитальды тесіктегі несеп жолының ашылуы) жасалатын операция қиын, кезең-кезеңмен жасалуы мүмкін және асқынулар мен қанағаттанарлықсыз нәтижелердің жоғары деңгейіне ие. Мүмкін болатын хирургиялық проблемалар: ауыр гипоспадия (3-дәрежелі, перинеумда) үшін фаллустың ұзындығы бойынша несеп жолының түтігін жасау әрқашан сәтті бола бермейді, бұл жоспарланған несеп жолының ашылуына жақын жерде ашылуды ("фистула") қалдырады. Кейде екінші операция сәтті аяқталады, бірақ кейбір ұлдар мен еркектерде фистулалар, жарақаттар және келісімдер, несеп шығару немесе эрекцияны қиындататын және сезімді жоғалтатын созылмалы проблемалар пайда болады. Ұзақ мерзімді нәтижелердің нашар екені көріне бастады. Эписпадияны түзету, әдетте, өмірдің алғашқы жеті жылында, несеп жолының толық хирургиялық түзетуін, соның ішінде несеп жолының реконструкциясын, пенис шахтасын жабуды және денелерді жылжытуды қамтиды. Урогенитальды жабылу - жыныс мүшелерінің орта сызығындағы кез келген ашылудың жабылуы. Ауыр андервирилизация кезінде ұлда "псевдовагинальды қуыс" немесе перинеумның орта сызығындағы бір ғана урогенитальды тесік болуы мүмкін. Мүмкін болатын хирургиялық проблемалар: жабылудың ең күрделі аспектісі - егер ол әлі болмаса, несеп жолын фаллосқа жылжытуды қамтиды (яғни, перинеальді гипоспадияны түзету). Фистулалар, жарақаттар және сезімді жоғалту - негізгі қауіптер. Гонадектомия (немесе "орхиэктомия") - жыныс бездерін алу. Бұл үш жағдайда жасалады. (1) Егер жыныс бездері дисгенетикалық ұрықтар немесе жолақты жыныс бездері болса және ұлдың жасушаларының кем дегенде бір бөлігінде Y хромосомасы болса, жыныс бездерін немесе жолақтарды жою қажет, өйткені олар жұмыс істемейді, бірақ гонадобластома даму қаупі салыстырмалы түрде жоғары. (2) XX баласында толық вирилизацияланатын туа біткен бүйрек үсті қабығының гиперплазиясы (Прайдердің 5-сатысы) болған сирек жағдайларда, жасөспрімдікке дейін сүт бездерінің дамуын және/немесе етеккірді тоқтату үшін жұмыртқалықтарды алып тастауға болады. (3) Гонадектомияны еркек ретінде өсіруге жеткілікті түрде вирилизацияланған шынайы гермафродитизммен балаларда да жасауға болады, онда жұмыртқалықтар немесе овуляциялық жұмыртқалар алынып тасталуы мүмкін. Остеопорозды болдырмау және жыныстық функцияны қалпына келтіру үшін өмір бойы гормондық алмастыру қажет. Хордеиді босату - пенистің бетіндегі тері мен дәнекер тіндерін кесу, бұл пенисті босату және тіктеу үшін жасалады. Жеңіл хорда, жақсы пішінді пенис ретінде көрінеді, ол тері асты байланыстырушы тіндермен төмен қарай "иілген", оқшауланған туа біткен ақау болуы мүмкін. Толық хорда кезінде фаллус терімен төмен қарай перинеумға "тіркеледі". Қатты хорда жиі гипоспадиямен және кейде ауыр андервирилизациямен бірге жүреді: перинеальді "псевдовагинальды қуыс" және екіге бөлінген ("жарылған") ұрық қабы және кішкентай пенис. Бұл комбинация псевдовагинальді перинеоскротальді гипоспадия деп аталады, бұл бірнеше жағдайларға байланысты жыныс мүшелерінің белгісіздігінің спектрінде. Жақшалар мен келісімдер кейде асқынуларға айналады, бірақ көптеген қанағаттанарлықсыз нәтижелер ауыр гипоспадияны түзету қажет болғанда пайда болады. Ұзақ мерзімді асқынуларға ішек немесе жоғарғы тік ішек пен тері немесе басқа қуыстар арасындағы фистулалар, немесе несеп жолы мен перинеум арасындағы фистулалар кіруі мүмкін. Сезімді жоғалту. Cloacal түзету мұнда сипатталған операциялардың ең күрделілерінің бірі болып табылады. Қуық экстрофиясы немесе одан да ауыр клоакальды экстрофия - бұл жеткіліксіз жабылу және кіші кезеңді органдардың толыққанды бірігуіне байланысты туа біткен ауыр ақау, сондай-ақ кіші кезең мен ішкі қабырғаның алдыңғы бөлігі. Пенис және ұрық қабы көбінесе кеңінен екіге бөлінеді (екі жақтан келген бөліктері бірікпеген). Пенисті сақтау мүмкін болмайды, бірақ ұрықтарды сақтауға болады. Түзетуге қуықты жабу, ішкі қабырғаның алдыңғы бөлігін жабу, колостомия (уақытша немесе тұрақты) және тік ішекті қайта құру кіруі мүмкін. Егер фаллустың жартыларын біріктіру мүмкін болмаса, оларды алып тастауға болады. Бұл спектрдегі ең кішкентай ақау - эписпадия. Бұл үшін хирургиялық түзету негізінен фаллопластика болып табылады. Мүмкін болатын хирургиялық проблемалар: клоакальды экстрофияның ауыр дәрежелеріне жасалатын операция кең және көбінесе кезең-кезеңмен болады. Көптеген ықтимал проблемалар мен асқынулар туындауы мүмкін, соның ішінде ұзақ мерзімді колостомия немесе везикостомия қажеттігі. Көптеген жағдайларда функционалды пенис жасау мүмкін емес. Жақшалар көбінесе кең таралған және төменгі дене ауыр деформацияланған, тіпті жақсы нәтижелерге қол жеткізілген жағдайда да. Фаллопластика - пенистің өзін қайта құрудың жалпы термині, әсіресе ерекше жарақаттар, деформациялар немесе туа біткен ақаулар үшін. Басты қиындық - эректильді тінді жасау оңай емес, бұл хирургтың өлшемді өзгерту мүмкіндігін шектейді. Мукозамен жабылатын тар түтік құру да ұқсас қиындықтар тудырады. Терінің шағын түзетулері көбінесе проблемаларға әкелмейді. Күрделірек реконструкция жақшалар мен келісімдерге әкелуі мүмкін, бұл пенистің пішінін немесе қисықтығын бұрмалауы мүмкін, эрекцияға кедеріл келтіруі немесе оны ауыртпалы етуі мүмкін. Гистеректомия - жатырды алу. Баланың ұл ретінде өсіп отырған жағдайда жатырды немесе Мюллер түтікшесінің туындыларын жою сирек кездеседі: тұрақты Мюллер түтікшесі синдромына қараңыз. Ең көп таралған жағдай - крипторхизм, қосымша, ішек ауруы үшін жамбас қуысындағы операция кезінде тұрақты Мюллер туындыларын немесе кішкентай жатырды кездейсоқ анықтау. Алып тастау жыныс мүшелеріне жасалатын операцияны қамтымайды. Сирек жағдай - толық вирилизацияланған XX баласында (Прайдердің 5-сатысы) еркек ретінде өсіп отырған жағдайда, жасөспрімдікке дейін сүт бездерінің дамуын және етеккірді тоқтату үшін жұмыртқалықтар мен жатырды алып тастау қажет. Қауіптер - ішкі операцияның қауіптері. Тестикуляр протездер - тұзды ерітіндімен толтырылған пластикалық овалды денелер, ұрық қабына имплантацияланады. Олардың ұрықтардың сыртқы түрі мен сезімін беруден басқа қандай да бір функциясы жоқ. Бірнеше өлшемдер қол жетімді, бірақ көптегісі жасөспрім шақта имплантацияланады, жасөспрімдік кезеңде үлкен өлшемдерді имплантациялау үшін қайта операция жасауды болдырмау үшін. Silastic протездері қауіпсіздік және қауіпсіздік туралы алаңдаушылықтарға байланысты енді қол жетімді емес. Мүмкін болатын хирургиялық проблемалар: шетелдік денелерге реакциялар, сирек инфекциямен немесе ұрық қабы терісінің эрозиясымен байланысты, ең маңызды асқынуды құрайды. Пенис үлкейту хирургиясы - кішкентай пенисті үлкейтуге арналған операция. 1950-жылдар мен 1960-жылдардың басында жасалған алғашқы әрекеттер кішкентай пенистің орнына эректильді емес еттен жасалған түтік құруды қамтыды, бірақ пенис жұмыс істемеді. Соңғы жылдары бірнеше урологтар пенистің жасырылған бөліктерін жылжытуды қамтитын үлкейту процедурасын ұсынады...
Хирургиялық процедураларды әйелдікке айналдыру
Соңғы 50 жылда жыныс мүшелерін әйелдерге тән қылу үшін келесі процедуралар жиі қолданылды: туа біткен бүйрек үсті безінің гиперплазиясына байланысты вирилизация; мысалы, клоакальдық экстрофия сияқты жыныс мүшелерінің өзгерістері; қыз ретінде тәрбиеленетін XY немесе аралас хромосомалары бар нәрестелердегі жыныс мүшелерінің өзгерістері, мысалы, гонадальдық дисгенез, ішінара және толық андрогендік сезімталдықсыздық синдромы, микропенис, клоакальдық және көк шөлке экстрофиясы. 21-ші ғасырда XY нәрестелерін екіұшты емес микропениспен ауыстыруды қолдау үшін феминизациялық хирургия көбінесе тоқтатылды, ал экстрофия немесе басқа да маңызды өзгерістер немесе жарақаттары бар XY нәрестелерін хирургиялық жолмен қайта тағайындау азайып барады. Интерсекс хирургиясының тарихына қараңыз. Клиторектомия – клитордың көп бөлігін, оның ішінде балдырша, эректильді тіні және жүйкелерді алып тастау. Бұл процедура 1970 жылға дейін ең көп жасалған клитор хирургиясы болды, бірақ 1980 жылға қарай көбінесе тоқтатылды, себебі ол көбінесе клитор сезімінің жоғалуына әкелді. Мүмкін болатын хирургиялық проблемалар: Бұл операцияның негізгі салдары оргазмды сезіну қабілетінің күрт төмендеуі. Сыртқы түрі қалыпты емес. Кейде еркек жыныстық тінінің қайта өсуі проблема туғызуы мүмкін. Клиторопластика, фаллопластика сияқты, клиторды хирургиялық түрде қайта жасайтын кез келген процедураны, мысалы, корпустарды алып тастауды қамтитын термин. Клитордың рецессиясы және қысқартылуы клиторопластика деп аталуы мүмкін. Мүмкін болатын хирургиялық проблемалар: Басты асқынуларға жарақаттар, қысқарулар, сезімнің жоғалуы, оргазмға жету қабілетінің жоғалуы және қанағаттандырмайтын сыртқы көрініс жатады. Клитордың рецессиясы – клитордың эректильді денесі мен ұрығының симфиздің және/немесе препуций мен монстың терісінің астында артқа жылжуын білдіреді. Бұл көбінесе 1970 жылдардан 1980 жылдарға дейін сезімді жоғалтпай, көрінуді азайту үшін жасалды. Нәтижесі көбінесе қанағаттандырмайтын болды және соңғы 15 жылда бұл процедура жиі қолданылмады. Мүмкін болатын хирургиялық проблемалар: Өкінішке орай, кейінгі сезімдер әрқашан жағымды болмайды, ал эрекция ауыруы мүмкін. Ерте жаста клитордың рецессиясын жасаған ересектер жыныстық қатынастан ләззат алу қабілетінің төмендегенін жиі хабарлайды, бірақ операция жасалмаған ұқсас әйелдер де жыныстық дисфункцияның жоғары деңгейін көрсетеді. Клиторды қысқарту сирек кездеседі, бірақ бұл едәуір вирилизация болған кезде вагинопластикамен бірге жасалады. Мүмкін болатын проблемалар: Жыныстық сезімдерді сақтау мақсатына қаншалықты қол жеткізілгені, мұндай емдеудің қажеттілігі және жақсы нәтижелердің нақты дәлелінің болмауы туралы пікірталас бар. Вагинопластика – бұл қынапты жасау немесе қайта құру, ол бастапқы анатомияға байланысты өте қарапайым немесе өте күрделі болуы мүмкін. Егер қалыпты ішкі жатыр, жатыр мойны және жоғарғы қынап (Мюллер туындылары) болса және сыртқы вирилизация шамалы болса, операция біріккен еріндерді бөліп, қынап кірісін кеңейтуді қамтиды. Вирилизацияның жоғары деңгейі кезінде процедураның басты қиындығы – сыртқы қынап саңылауын жатыр мойнына жалғастыратын, жыныстық қатынасқа мүмкіндік беретіндей кең болатын жолды жасау болып табылады. XY қыздар немесе андрогенге сезімталдықтың жартылай синдромы бар әйелдерде әртүрлі тереңдіктегі соқыр қуыс болады. Кейде оны пайдалануға болатын тереңдікке дейін кеңейтуге болады. Кейде оны тереңдету үшін операция жасалады. Ең күрделі операция – жаңа қынапты жасау («неовагина»). Бұның ең көп кездесетін жағдайы – бала толық вирилизацияға қарамастан, әйел ретінде тағайындалып, тәрбиеленген кезде, мысалы, Prader 5 CAH кезінде, немесе (бұрын) ауыр ақаулы жыныстық мүшелері бар генетикалық ер бала әйел ретінде қайта тағайындалған кезде. Бір әдіс – бұл ұрық қабығының орнына майланған шырышты қабатын қамтамасыз ететін ұрық қабығының бөлігін пайдалану. Тағы бір әдіс – жаңа қынапты тері трансплантатымен қаптау. Мүмкін болатын хирургиялық проблемалар: Жасанды қынаптың тарылуы – бұл ұзақ мерзімді асқынулардың ең көп кездесетін түрі және қыз үлкейген кезде қайта қарауды қажет ететін басты себеп. Неовагина ішек бөлігінен жасалса, одан шырыш ағып кетуі мүмкін; тері трансплантатымен жасалса, майлау қажет. Аз кездесетін асқынуларға фистулалар, ыңғайсыз жарақаттар және несепті ұстап тұру проблемалары жатады. Гонадектомия – жыныс бездерін алып тастау. Егер жыныс бездері дисгенетикалық ұрықтар немесе жолақ тәрізді жыныс бездері болса және олардың кейбір жасушаларында Y хромосомасы болса, жыныс бездерін немесе жолақтарды алып тастау қажет, өйткені олар функционалды емес, бірақ гонадобластома даму қаупі жоғары. Егер жыныс бездері салыстырмалы түрде «қалыпты» ұрықтар болса, бірақ бала әйел ретінде тағайындалып, тәрбиеленсе (мысалы, ауыр гиповирилизациясы бар интерсекс жағдайларында немесе жоқ немесе сақтап қалуға болмайтын жыныстық мүшелердің ауыр ақауларында), оларды жасөспрімдікке дейін алып тастау қажет, тестостеронның өсуінен вирилизацияның алдын алу үшін. Андрогенге сезімталдық синдромындағы ұрықтар ерекше жағдай: егер тестостеронға қандай да бір деңгейде сезімталдық болса, оларды жасөспрімдікке дейін алып тастау керек. Екінші жағынан, егер андрогенге сезімталдық толық болса, ұрықтарды эстрадиол (тестостерон арқылы) өндіру үшін қалдыруға болады, ал одан кейін ересек өмірде қатерлі ісік қаупі бірте-бірте артады. Y хромосомалық жасушалар жолы болмаған жолақ тәрізді жыныс бездерін алып тастау қажет емес, бірақ олар функционалды болмайды. Соңғысы, нағыз гермафродитизмдегі жыныс бездерін тікелей қарап тексеру қажет; Y хромосомасы бар немесе ұрықтық функциясы бар атипикалық жыныс бездерін алып тастау керек, бірақ сирек жағдайларда хирург овариальды бөлігін сақтап қалуға тырысуы мүмкін. Мүмкін болатын хирургиялық проблемалар: Сүйек сиреуі мен жыныстық функцияны қамтамасыз ету үшін өмір бойы гормон алмастыру терапиясы қажет болады. Клоакальдық экстрофия және көк шөлке экстрофиясын түзету, тағайындалған немесе тәрбиеленген жынысқа қарамастан қажет. Генетикалық әйелдегі қарапайым көк шөлке экстрофиясы әдетте қынапқа әсер етпейді. Генетикалық әйелдегі клоакальдық экстрофия көбінесе бүйрек, клитор, симфиз және қынап кірісі мен уретраны қамтитын бүкіл перинеумды қайта құруды қажет етеді. Алайда, жатыр мен жұмыртқалар қалыпты дамыған. Генетикалық ер адамдардағы ауыр көк шөлке экстрофиясы немесе клоакальдық экстрофия көбінесе жыныстық мүшені кеңінен бөліп, кішкентай және сақтап қалуға болмайтын етеді. Скротум да кеңінен бөлінген, бірақ ұрықтар әдетте қалыпты болады. 1960 жылдардан 1990 жылдарға дейін осы нәрестелердің көпшілігі әйел ретінде тағайындалып, перинеумды қайта құрудың бөлігі ретінде қынап жасалып, гонадектомия жасалды.
Гормондық емдеу
Интерсекс ерекшеліктерді алдын алу мақсатында жүктілік кезеңінде тексерулер жүргізу және гормондық емдеудің көптеген мысалдары бар. 1990 жылы Хайно Мейер Бальбургтің «Жүктілік кезеңінде гормондық емдеу гомосексуализмнің алдын алады ма?» атты мақаласы «Балалар және жасөспірімдер психофармакологиясы» журналында жарияланды. Онда туа біткен бүйрек үсті безі гиперплазиясы (Congenital adrenal hyperplasia - CAH) бар ұрықтарда жүргізілген зерттеулер негізінде «гомосексуализмнің алдын алу үшін жүктілік кезеңінде гормондармен тексеру немесе емдеу» қарастырылды. Дрегер, Федер және Тамар Мэттис кейінгі зерттеулердің «балалар мен ер адамдарға деген қызығушылықтың төмендігіне және тіпті ерлерге тән кәсіптер мен ойындарға деген қызығушылыққа» «аномалия» ретінде қарап, оны жүктілік кезеңінде дексаметазонмен емдеу арқылы алдын алуға болатынын қалай сипаттағанын айтады. Жүктілік кезеңіндегі тексерулер нәтижесінде жүктілікті тоқтатудың көптеген мысалдары бар, сондай-ақ интерсекс ерекшеліктерді алдын алу үшін жүргізілетін гормондық емдеу де осыған себеп болуы мүмкін. 2014 жылдың сәуір айында «Organisation Intersex International Australia» ұйымы Ұлттық денсаулық сақтау және медициналық зерттеулер кеңесіне имплантацияға дейінгі генетикалық диагностика арқылы гендерлік таңдау туралы ұсыныс жасады. Онда интерсекс ерекшеліктеріне байланысты эмбриондар мен ұрықтарды іріктеуге тыйым салу қажеттігі айтылды. Ұсыныста профессор Морган Холмс, Джефф Нискер, доцент Георгианн Дэвис, Джейсон Берман және Вардит Равицкийтің зерттеулеріне сілтеме жасалды. Зерттеулерде 47,XXY жағдайында жүктілікті тоқтату көрсеткіші 88%-ға дейін жететіні көрсетілген, тіпті Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы бұл ерекшелікті «қалыпты өмір сүру ұзақтығымен үйлесімді» және «көбінесе диагноз қойылмайтын» деп сипаттайды. Берманн мен Равицкий жыныс, гендер және сексуалдық бағдар туралы әлеуметтік түсініктердің «көптеген деңгейде өзара байланысты» екенін айтады. Ата-ананың интерсекске қарсы таңдауы, бір жынысты адамдарға тартылу мен гендерлік нормадан тыс болуға қарсы көзқарасты жасыруы мүмкін.
Жыныстық дисфория
DSM-5 гендерлік идентиті бұзылысын гендерлік дисфорияға өзгертуді қамтыды. Бұл түзетілген код енді туған кезде тағайындалған жынысына сәйкес келмейтін және клиникалық тұрғыдан маңызды қиындықтар мен қанағаттанбаушылықты сезінетін интерсекс адамдарын да қамтиды, сонымен қатар жыныстық даму бұзылыстарының терминологиясын қолданады. Бұл өзгері Австралия мен Жаңа Зеландиядағы интерсекс жақтас топтары тарапынан сынға ұшырады.
Психологиялық көмек
2006 жылы клиникалық "Интерсекс бұзылулары және оларды басқару жөніндегі консенсус мәлімдемесі" балалар мен отбасыларға психоәлеуметтік қолдау көрсетуді басымдыққа қоюға тырысты, бірақ ол сонымен қатар "отбасының алаңдаушылығы мен қиындықтарын азайту" және "стигматизация және гендерлік идентиті шатасу қаупін азайту" сияқты психоәлеуметтік негіздемелермен хирургиялық араласуды қолдайды. 2004 жылы Хайно Мейер Бальбург және басқалар бір емдеу орталығында XY вариациялары бар адамдарға жасалған ерте операциялардың нәтижелерін зерттеді. Бұл зерттеу "әйелдердің көпшілігі ертерек жаста жыныс мүшелеріне операция жасатуды қалаған" деген пікірді қолдау үшін пайдаланылды, бірақ 2015 жылы Баратц пен Федер жариялаған мақаласында зерттеу респонденттерге: (1) операция жасатудың қажетті еместігін; (2) операция кейінірек жасалған жағдайда стенозға байланысты қайта операция жасату көрсеткіштері төмендеуі мүмкін екенін; немесе (3) ерте балалық шақта операция жасағаннан бастап, жасөспрімдікке дейін арада өткен 13 немесе 14 жылда нәтижелерді жақсартуға күтілген маңызды техникалық жетістіктер болғандығын хабарламағаны үшін сынға алынды.
(1) not having surgery at all might be an option; (2) they might have had lower rates of reoperation for stenosis if surgery were performed later, or (3) that significant technical improvements that were expected to improve outcomes had occurred in the 13 or 14 years between when they underwent early childhood surgery and when it might have been deferred until after puberty.
Чикаго консенсусы туралы мәлімдеме
2006 жылы шақырылған дәрігерлер тобы Чикагода бас қосып, клиникалық деректер мен хаттамаларды қарады және интерсекс жағдайлары үшін жаңа термин – Жыныстық дамудың бұзылуы (DSD) терминін қабылдады. Бұл термин «Интерсекс бұзылулары және оларды басқару туралы консенсус мәлімдемесі» атты мақалада жарияланды. Аталған термин даулы болып келгендіктен, клиникалық ортадан тыс жерлерде кеңінен қолданылмады: Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы мен көптеген медициналық журналдар әлі де интерсекс белгілері мен жағдайларын қолданады. Георгианн Дэвис, Морган Холмс сияқты ғалымдар мен Тайгер Девор сияқты клиникалық психологтар DSD терминінің интерсекс денелеріне қатысты медициналық билікті «қайта орнату» мақсатында жасалғанын айтады. Хирургиялық негіздемелер мен нәтижелерге қатысты мақалада мынадай мәлімдеме жасалған: «Көбінесе, баланың өмірінің алғашқы жылында эстетикалық мақсатта жасалатын хирургиялық араласынулар ата-ананың күйзелісін азайтады және бала мен ата-ана арасындағы байланысты жақсартады деп есептеледі. Алайда, мұндай пікірді қолдайтын жүйелі дәлелдер жеткіліксіз. Клитопластика нәтижелерінің мәліметтері жеткіліксіз, олар жыныстық сезімталдықтың төмендеуі, клитора тінінің жоғалуы және косметикалық мәселелерге байланысты проблемаларды анықтауға көмектеседі. Әйелдерге қарағанда еркектерге жасалатын генитопластикаға қарағанда, әйелге жасалатын генитопластикаға аз хирургиялық араласыну қажет, нәтижесі жақсы болады және аз урологиялық қиындықтар туындайды. Жыныстық функция мен өмір сапасы туралы ұзақ мерзімді деректер әйел ретінде тағайындалған және еркек ретінде тағайындалған адамдар арасында үлкен айырмашылықты көрсетеді. Балалық шақта (12 айдан кем) және жасөспірім шақта немесе ересек жаста жасалатын хирургияның тиімділігін, сондай-ақ әртүрлі техникалардың тиімділігін салыстыратын бақыланатын клиникалық зерттеулер жоқ». Ұлыбританиядағы Крейтон және басқалар 2006 жылғы мәлімдеменің іске асырылуын аудиттеудің азаз болғанын, 14 жасқа дейінгі клитор операцияларының 2006 жылдан бері көбейгенін және «медициналық әдебиеттегі соңғы жарияланымдар пациенттердің тәжірибесі туралы ешқандай мәлімет бермей, хирургиялық техникаларға баса назар аударуға бейім» екенін анықтады.
blockquote|It is generally felt that surgery that is carried out for cosmetic reasons in the first year of life relieves parental distress and improves attachment between the child and the parents. The systematic evidence for this belief is lacking. information across a range of assessments is insufficient outcomes from clitoroplasty identify problems related to decreased sexual sensitivity, loss of clitoral tissue, and cosmetic issues Feminising as opposed to masculinising genitoplasty requires less surgery to achieve an acceptable outcome and results in fewer urological difficulties Long term data on sexual function and quality of life among those assigned female as well as male show great variability. There are no controlled clinical trials of the efficacy of early (less than 12 months of age) versus late surgery (in adolescence and adulthood), or of the efficacy of different techniques" Creighton and others in the UK have found that there have been few audits of the implementation of the 2006 statement, clitoral surgeries on under 14s have increased since 2006, and "recent publications in the medical literature tend to focus on surgical techniques with no reports on patient experiences".
Дау-дамайлар мен шешілмеген сұрақтар
Интерсексуалдық жағдайларды басқару тәсілдері соңғы 60 жыл ішінде өзгеріп келді. Соңғы онжылдықтарда хирургиялық араласулар қоғамдық және кәсіби пікірталас тудырды, сонымен қатар жеткілікті дәлелдер әлі де табылмады.
Ата-ананың келісімі
Ата-аналар жиі өз балаларына феминизациялық немесе маскулинизациялық араласуларға келісім бере алатындай мүмкіндікке ие деп есептеледі, және мұндай шара физикалық ауруларды емдеуде қалыпты жағдай деп қарастырылуы мүмкін. Дегенмен, бұл мәселе даулы, әсіресе егер араласулар психоәлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталған болса. 2015 жылғы BMJ журналының редакциялық мақаласында ата-аналар медициналық ақпараттың ықпалына түсіп, олар тәжірибелік емдеуге келісіп жатқандарын сезбеуі мүмкін екені, сондай-ақ кейін өкіну мүмкіндігінің жоғары екені айтылған. Балалар құқығы саласындағы сарапшы Кирстен Сандберг ата-аналардың мұндай емдеуге келісім беруге құқығы жоқ екенін мәлімдейді.
Сезімталдық және жыныстық қызмет
1990 жылдардың басында жарияланған есептерде хирургиялық араласымдардың 20-50% жағдайында жыныстық сезімнің жоғалуына әкеп соғатыны айтылады. 2007 жылы Ян, Фелсен және Поппас жазған мақала авторлардың пікірінше, клиторды кішірету операциясынан кейін клитор сезімталдығын зерттеудің алғашқы жұмысы болды, бірақ зерттеудің өзі этикалық тұрғыдан пікірталас тудырды. Операциядан кейін бес жастан асқан науқастар клитор сезімталдығын тексеруге "үміткер" деп есептелді, 51 науқастың 10-ы тексерілді, ал 9-ы кеңейтілген дірілдеу сезімталдығын тексеруден өтті. Алғашқы сынақтар жамбас ішкі жамбасына, үлкен және кіші еріншелерге, кіндік қуысына және клиторға "мақта тампонымен" және сезімталдық шегін өлшейтін медициналық құрал – биотезиометрмен жүргізілді. Нәтижелер тіркелді. Авторлар "жыныстық қалыпты әйелдерде клитордың тірі қалуын және қызметін бағалауға" қатысты бақылау деректерінің жоқтығын атап өтті. Бұл сынақтардың этикасы биоэтиктер тарапынан сынға алынды, ал кейін Адамды зерттеуді қорғау кеңсесі тарапынан қорғалды. Жыныстық функция мен сезімнің жоғалуы 2013 жылы Австралия Сенатына Австралазиялық педиатриялық эндокринологиялық тобының ұсынысында алаңдаушылық тудырды. 2013 жылдың қазан айында жарияланған Австралия Парламентінің маңызды есебінде Сенаттың қоғамдық істер жөніндегі комитеті қатерлі ісік қаупін емдеудегі қазіргі тәжірибенің ықтимал салдарынан "алаңдады". Комитет былай деді: "Қатерлі ісік қаупіне негізделген клиникалық емдеу жолдары басқа факторларға, мысалы, қалыпқа келтіру операциясын жасауға деген ниетке негізделген шешімдерді қамтуы мүмкін. Осылайша, қатерлі ісік қаупіне негізделген шешім, басқа факторларға негізделген шешімге қарағанда сот бақылауын қажет етпеуі мүмкін. Комитет бұл жағдайдың ықтимал салдарынан алаңдады." Медициналық қызметкерлер дәстүрлі түрде нәресте кезінде жыныс мүшелерін қайта жаратудан кейін ең нашар нәтижелерді адамның нәресте кезінде тағайындалған жынысына қайшы келетін гендерлік идентитікті дамыту кезінде туындайды деп есептейді. Бала немесе ересек адам ерікті түрде жынысын өзгерткен және тағайындалған жынысын қабылдамаған жағдайлардың көпшілігі әйел ретінде тағайындалған және тәрбиеленген жартылай немесе толық вирилизацияланған генетикалық еркектерде болды. Бұл соңғы онжылдықтарда, еркектердің өзіне-өзі жынысын өзгертуінің аз санының нәтижесінде ең көп күмәнданған басқару тәсілі. Гендерлік "айырмашылық" ықтималдығын азайту – пациент гендерлік идентитігін сенімді түрде бағалай алатын жасқа жеткенге дейін реконструктивтік хирургияны кейінге қалдырудың да пайдасы деп есептеледі. Адам құқықтары институтары мұндай тәсілдерді "гендер мен биологияға қатысты артық әлеуметтік конструкциялармен негізделген" деп санайды.
Стигма және қалыпты жағдай
Ата-аналарға операция жасалмаса, балаларының әлеуметтік беделіне нұқсан тиеді деп ескертілуі мүмкін, бірақ олар медициналық емес ақпарат негізінде басқаша шешім қабылдауға құқылы. Дегенмен, операциялар балалардың психологиялық денсаулығына көмектеседі дегенге ешқандай дәлел жоқ. Сәбилерге жасалатын басқа да эстетикалық хирургиялық шаралардан, мысалы, қосыр еріннің түзету операциясынан (қосыр таңдайдан өзгеше), жыныс мүшелеріне жасалатын операциялар кейінірек өмірде жыныстық функцияға кері әсер ете алуы мүмкін (мысалы, жыныс мүшелерінде сезімнің жоғалуы, клитор тым үлкен деп табылған жағдайда немесе жыныстық мүшелер қысқартылған/алынып тасталған кезде), сондай-ақ операция жасалмағанда болмаған ерекшелік және қабылдамау сезімдеріне әкелуі мүмкін. Зерттеулер хирургиялық араласудың психологиялық әсерін, оның әл-ауқат пен өмір сапасына тигізетін әсерін көрсетті. Жыныс мүшелеріне жасалатын операциялар пациент үшін сәтті психологиялық нәтижеге кепілдік бермейді және пациент жыныстық идентификациясын анықтауға тырысқанда психологиялық қолдау қажет болуы мүмкін. Швейцарияның биомедициналық этика жөніндегі ұлттық кеңес комитеті, егер "араласулардың мақсаты тек қана баланың отбасы мен қоғамға бейімделуі болса, онда бұл баланың мүддесіне қайшы келеді. Бұған қоса, жоспарланған мақсатқа (бейімделуге) қол жеткізілетініне кепілдік жоқ" делінген, сонымен қатар оның этикалық, бақылау және қолдану мәселелері де қарастырылған.
Құпиялық және ақпарат беру
Сонымен қатар, баланың жынысын таңдау кезінде шешім қабылдау процесіне ата-аналар көбінесе тартылмайды, және оларға балаларынан ақпаратты жасыру ұсынылуы мүмкін. Солтүстік Американың Интерсекс қоғамы: «Он жылдар бойы дәрігерлер интерсекс жағдайларын жасыруға баса назар беріп келді, оны мүмкіндігінше азайтуға, тіпті пациенттерге олардың жағдайы туралы жалған мәлімдеме жасауға дейін барады» деп мәлімдеді.
Балама жолдар
2015 жылы BMJ журналының редакциондық мақаласында қазіргі хирургиялық араласулар эксперименталдық екені айтылды, сондай-ақ "қалыпты" жыныс мүшелерінің анатомиясын жасауға қатысты клиникалық сенімділік дәлелденбегені және хирургиядан өзге медициналық тұрғыдан сенімді жолдар әлі дамымағаны туралы мәлімделді.