Кіріспе

Ара шоқжұлдызындағы жұлдыз. Жұлдыздық қойма деректері: эпоха = J2000.0, шоқжұлдыз = Ара. Жанасы = ra. Металлдық айырық = 200, металл Fe = 0.30. Бұл жұлдыз Ара шоқжұлдызында Күннен шамамен 50 жарық жылы қашықтықта орналасқан G типіндегі негізгі тізбек жұлдызы. Жұлдыздың төрт экзопланетасы бар планеталық жүйесі бар (Mu Arae b, c, d және e деп белгіленген; кейінірек Quijote, Dulcinea, Rocinante және Sancho деп аталды), олардың үшеуінің массасы Юпитер массасына шамалас. Mu Arae c, ең ішкі планета, алғашқы ыстық Нептун немесе супер Жер ретінде табылды.

Номенклатура

μ Arae (Му Арае латыншасы) - жұлдыздың Байер белгісі. HD 160691 - Генри Дрейпер каталогындағы жазба. Күннен тыс планеталар үшін қалыптасқан конвенция бойынша, планеталар жұлдыздың атын және одан кейін "b" әріпінен басталатын кіші әріптерді алады, олар ашылу ретімен тізіледі. Бұл жүйені Кшиштоф Гоздевский басқарған команда қолданды. Қай конвенцияның "дұрыс" екендігі мәселесі әлі де ашық, бірақ бұл жүйе туралы кейінгі ғылыми жарияланымдардың көпшілігі Pepe et al. жүйесін қабылдаған, сондай-ақ Күннен тыс планеталар энциклопедиясы да осы жүйені қолданды. 2014 жылдың шілдесінде Халықаралық астрономиялық одақ (IAU) NameExoWorlds жобасын іске қосты, бұл жоба белгілі бір экзопланеталар мен олардың жұлдыздарына ресми атау беруге бағытталған. Жобаға жаңа атауларды ұсыну және дауыс беру кірді. 2015 жылдың желтоқсанында IAU жеңімпаз атаулардың осы жұлдыз үшін Сервантес, ал оның планеталары үшін Кихоте, Дульсинеа, Росинанте және Санчо екенін жариялады (сәйкесінше b, c, d және e; IAU Pepe et al. жүйесін қолданды). Жеңімпаз атауларды Испанияның Памплона қаласындағы Планетарио ұсынды. Мигель де Сервантес Сааведра (1547–1616) – испан жазушысы және «El Ingenioso Hidalgo Don Quixote de la Mancha» романының авторы. Планеталар осы романның кейіпкерлерінің құрметіне аталған: Кихоте – басты кейіпкер, Дульсинеа – оның сүйіктісі, Росинанте – оның аты, ал Санчо – оның серігі. 2016 жылы IAU жұлдыз атауларын каталогтау және стандарттау үшін Жұлдыз атаулары жөніндегі жұмыс тобын (WGSN) құрды. 2016 жылдың шілдесінде WGSN өзінің алғашқы бюллетенінде 2015 жылғы NameExoWorlds кампаниясы кезінде бекітілген экзопланеталар мен олардың жұлдыздарының атауларын, соның ішінде Атқару комитетінің Планеталар мен планеталық серіктердің қоғамдық атауын бекіту тобы бекіткен атауларды ресми мойындады. Бұл жұлдыз енді IAU жұлдыз атаулары каталогына енгізілген. Жерден қарағанда оның шағылысқан шамасы +5.15-ке тең, сондықтан ол қалыс көзбен көрінеді. Жұлдыздың астеросейсмикалық талдауы оның Күннен шамамен 10% үлкен және шамамен 6,34 миллиард жылға жуық ескі екенін көрсетті. Жұлдыздың радиусы Күннің радиусынан 36% артық, ал жарықтығы 90% жоғары. Жұлдыздың құрамындағы темірдің мөлшері Күндегіден екі есе көп, сондықтан ол металға бай деп сипатталады. Му Арае гелий элементі бойынша да Күнге қарағанда бай. Бұл ашылу жұлдыздың радиалдық жылдамдығының өзгеруін (жұлдыздың спектрлік сызықтарының Доплер эффектісі арқылы өлшенген) планетаның тартылысының әсерінен талдау арқылы жасалды. Келесі бақылаулар жүйеде екінші объектінің бар екенін көрсетті (қазір Му Арае e деп аталады), ол 2004 жылы жарияланды. Сол кезде бұл планетаның параметрлері нақты емес еді және оның эксцентриситеті жоғары 8,2 жылдық орбитада деп есептелді. 2006 жылы Кшиштоф Гоздевский және Франческо Пепе басқарған екі команда тәуелсіз түрде жұлдыздың радиалдық жылдамдығын өлшеу үшін төрт планета моделін жариялады, онда жаңа планета (Му Арае d) шамамен 311 күнге созылатын дерлік дөңгелек орбитада болды. Жаңа модель бұрын белгілі планеталар үшін түзетілген параметрлерді ұсынады, бұрынғы модельге қарағанда эксцентриситеті төмен және Му Арае e орбитасының сенімді сипаттамасын қамтиды. Төртінші планетаның ашылуы Му Араеді 55 Канкриден кейін екстрасолярлық жүйедегі төрт планетасы бар екінші жүйе етіп белгіледі.

Жүйелік архитектура және қоныстану

Му Арае жүйесі 9 күндік тығыз орбитадағы ішкі Уран массалық планетасынан және кең, дерлік дөңгелек орбиталардағы үш ірі планетадан тұрады, бұл ұзақ мерзімді экзопланеталар үшін қалыптан тыс жоғары эксцентриситеттік орбиталармен қайшы келеді. Уран массалық планетасы хтондық планета болуы мүмкін, яғни газ алып планетасының өзегі, оның сыртқы қабаттары жұлдыздық сәулеленудің әсерінен жойылған. Басқаша айтқанда, ол Му Арае жүйесінің ішкі аймақтарында тасты "супер Жер" ретінде қалыптасқан болуы мүмкін. "b" газ алып планетасы Му Араеның сұйық суға жарамды аймағында орналасқан. Бұл Жер сияқты планетаның өмір сүруге қолайлы аймақта пайда болуына кедерес келтіреді, алайда газ алып планетаның ірі серіктері сұйық суды сақтауға қабілетті болуы мүмкін. Дегенмен, атмосфераны және сұйық суды ұстап тұра алатын жеткілікті массаға ие серіктер газ алып планетаның айналасында қалыптаса ала ма, әлі белгісіз, себебі планетаның массасы мен оның серіктік жүйесі арасындағы теориялық масштабтау заңы бар. Сонымен қатар, жұлдыздың ультракүлгін сәуле ағынының өлшемі, кез келген потенциалды өмірге жарамды планеталар немесе серіктер биомолекулалардың пайда болуын күйзететін жеткілікті ультракүлгін сәуле алуы мүмкін емес екенін көрсетеді. "d" планетасы Жерге шамалас ультракүлгін сәулелену алады, сондықтан ол ультракүлгін сәулеленуге жарамды аймақта орналасқан. Алайда, ол серіктердегі беттік судың сұйық күйде болуы үшін тым ыстық болар еді.