Карина шоқжұлдызындағы жұлдыздар және тұмандықтар

Кіріспе

Оңтүстік аспан жарты шардагы жұлдыздар шоқжұлдызы.

Жұлдыздар

Каринада −0.72 шамасымен түнгі аспандағы екінші ең жарқын жұлдыз – ақ түсті супергигант Канопус бар. Канопус деп аталатын Альфа Карина Жерден 313 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Оның дәстүрлі атауы – Спарта патшасы Менелайдың теңізшісі болған мифтік Каноптың есімімен байланысты. Каринада 3 шамадан асатын бірнеше жұлдыз бар. Бета Карина, дәстүрлі аталымы Миаплацид, Жерден 111 жарық жылы қашықтықта орналасқан көк-ақ түсті, 1.7 шамалы жұлдыз. Эпсилон Карина – 1.9 шамалы, Миаплацидке ұқсас жарқын қызғылт сары түсті алып жұлдыз. Ол Жерден 630 жарық жылы қашықтықта. Тағы бір жарқын жұлдыз – көк-ақ түсті Тета Карина; ол Жерден 440 жарық жылы қашықтықта орналасқан, 2.7 шамалы жұлдыз. Тета Карина IC 2602 шоғырының ең көрнекті мүшесі болып табылады. Иота Карина – Жерден 690 жарық жылы қашықтықта орналасқан, 2.2 шамалы ақ түсті супергигант жұлдыз. Эта Карина – Каринадағы ең көрнекті өзгермелі жұлдыз, оның массасы шамамен 100 күн массасына тең, ал жарықтығы Күннен 4 миллион есе артық. Ол алғаш рет 1677 жылы ерекшелігімен көзге түскен, оның шамасы кенеттен 4-ке дейін өсіп, Эдмонд Галлейдің назарын тартып алған. Эта Карина NGC 3372 галактикасының ішінде орналасқан, оны көбінесе Карина тұмандығы деп атайды. 1827 жылы оның шамасы 1-ге дейін көтеріліп, 1828 жылы 1.5-ке дейін төмендеген. Оның ең көрнекті жарқырауы Эта Каринаны Сириуспен теңестірді; ол 1843 жылы −1.5 шамасына жеткен. 1843 жылдан кейінгі онжылдықтарда ол салыстырмалы түрде тыныш болды, оның шамасы 6.5 пен 7.9 аралығында болды. Алайда 1998 жылы ол қайтадан жарқырады, бірақ шамасы 5.0-ге ғана жетті, бұл бұрынғыдан әлдеқайда аз болды. Эта Карина – екі жұлдыздан тұратын жүйе, оның серігінің айналыс периоды 5.5 жылды құрайды; екі жұлдызды 1843 жылы шығарылған газдан тұратын Гомункул тұмандығы қоршап тұр. Каринада бірнеше айқын емес өзгермелі жұлдыздар бар. l Карина – жарықтығымен ерекшеленетін Цефеид жұлдызы; ол қалың көзбен көруге болатын ең жарқын Цефеид. Бұл сары түсті супергигант жұлдыз, ең төменгі шамасы 4.2, ал ең жоғары шамасы 3.3; оның периоды 35.5 күн. Каринада екі жарқын Мира өзгермелі жұлдызы бар: R Карина және S Карина; екеуі де қызыл алыптар. R Каринаның ең төменгі шамасы 10.0, ал ең жоғары шамасы 4.0. Оның периоды 309 күн, ал Жерден 416 жарық жылы қашықтықта орналасқан. S Карина да ұқсас, ең төменгі шамасы 10.0, ал ең жоғары шамасы 5.0. Алайда, S Каринаның периоды қысқа – 150 күн, бірақ ол Жерден 1300 жарық жылынан әлдеқайда алыс. Каринада бірнеше қос жұлдыздар мен екі жұлдыздан тұратын жүйелер бар. Upsilon Карина – Жерден 1600 жарық жылы қашықтықта орналасқан екі көк-ақ түсті алып жұлдыздан тұратын қос жұлдыз. Біріншісінің шамасы 3.0, ал екіншісінің шамасы 6.0; екі компонентті кішкентай телескоп арқылы да ажыратуға болады. Каринада екі астеризм ерекше көзге түседі. "Алмаз кресі" Бета, Тета, Упсилон және Омега Карина жұлдыздарынан тұрады. Алмаз кресі 20°N ендіктің оңтүстігінде көрінеді және Крукстегі Оңтүстік крестен үлкен, бірақ әлсіз. Алмаз кресіне іргелес орналасқан жалған крест төрт жұлдыздан тұрады – екі жұлдыз Каринада (Иота Карина және Эпсилон Карина), екі жұлдыз Велада (Каппа Велорум және Дельта Велорум). Ол көбінесе Оңтүстік креспен шатастырылып, астронавигацияда қателіктерге әкеп соқтырады.

Carina contains Canopus, a white hued supergiant that is the second brightest star in the night sky at magnitude −0.72. Alpha Carinae, as Canopus is formally designated, is 313 light years from Earth. Its traditional name comes from the mythological Canopus, who was a navigator for Menelaus, king of Sparta. There are several other stars above magnitude 3 in Carina. Beta Carinae, traditionally called Miaplacidus, is a blue white hued star of magnitude 1.7, 111 light years from Earth. Epsilon Carinae is an orange hued giant star similarly bright to Miaplacidus at magnitude 1.9; it is 630 light years from Earth. Another fairly bright star is the blue white hued Theta Carinae; it is a magnitude 2.7 star 440 light years from Earth. Theta Carinae is also the most prominent member of the cluster IC 2602. Iota Carinae is a white hued supergiant star of magnitude 2.2, 690 light years from Earth. Eta Carinae is the most prominent variable star in Carina, with a mass of approximately 100 solar masses and 4 million times as bright as the Sun. It was first discovered to be unusual in 1677, when its magnitude suddenly rose to 4, attracting the attention of Edmond Halley. Eta Carinae is inside NGC 3372, commonly called the Carina Nebula. It had a long outburst in 1827, when it brightened to magnitude 1, only fading to magnitude 1.5 in 1828. Its most prominent outburst made Eta Carinae the equal of Sirius; it brightened to magnitude −1.5 in 1843. In the decades following 1843 it appeared relatively placid, having a magnitude between 6.5 and 7.9. However, in 1998, it brightened again, though only to magnitude 5.0, a far less drastic outburst. Eta Carinae is a binary star, with a companion that has a period of 5.5 years; the two stars are surrounded by the Homunculus Nebula, which is composed of gas that was ejected in 1843. There are several less prominent variable stars in Carina. l Carinae is a Cepheid variable noted for its brightness; it is the brightest Cepheid that is variable to the unaided eye. It is a yellow hued supergiant star with a minimum magnitude of 4.2 and a maximum magnitude of 3.3; it has a period of 35.5 days. Two bright Mira variable stars are in Carina: R Carinae and S Carinae; both stars are red giants. R Carinae has a minimum magnitude of 10.0 and a maximum magnitude of 4.0. Its period is 309 days and it is 416 light years from Earth. S Carinae is similar, with a minimum magnitude of 10.0 and a maximum magnitude of 5.0. However, S Carinae has a shorter period—150 days, though it is much more distant at 1,300 light years from Earth. Carina is home to several double stars and binary stars. Upsilon Carinae is a binary star with two blue white hued giant components, 1,600 light years from Earth. The primary is of magnitude 3.0 and the secondary is of magnitude 6.0; the two components are distinguishable in a small amateur telescope. Two asterisms are prominent in Carina. The 'Diamond Cross' is composed of the stars Beta, Theta, Upsilon and Omega Carinae. The Diamond Cross is visible south of 20ºN latitude, and is larger but fainter than the Southern Cross in Crux. Flanking the Diamond Cross is the False cross, composed of four stars two stars in Carina, Iota Carinae and Epsilon Carinae, and two stars in Vela, Kappa Velorum and Delta Velorum and is often mistaken for the Southern Cross, causing errors in astronavigation.

Терең аспан нысандары

Карина өзінің атымен аталған тұмандығымен, NGC 3372-мен танымал, оны 1751 жылы француз астрономы Николя Луи де Лакаилл ашқан, және ол бірнеше тұмандықтарды қамтиды. Карина тұмандығы жалпы алғанда, шамамен 8000 жарық жылы қашықтықта орналасқан, 300 жарық жылы ені бар, кеңейтілген эмиссиялық тұмандық болып табылады, ішінде үлкен жұлдыздар пайда болатын аймақтар бар. Оның жалпы шамасы 8,0, ал көрінетін диаметрі 2 градустан асады. Оның орталық аймағы Кілтоқыр немесе Кілтоқыр тұмандығы деп аталады. Бұл құбылысты 1847 жылы Джон Гершель сипаттаған, ал 1873 жылы Эмма Конверс оны кілт тесігімен салыстырған. Кілтоқырдың ені шамамен жеті жарық жылы, және ол негізінен иондалған сутектен тұрады, сондай-ақ екі ірі жұлдыздар пайда болатын аймақтары бар. Гомункулус тұмандығы – бұл планеталық тұмандық, оны қанағаттандыра көруге болады, және ол өзгермелі көк түсті жарқыраған Эта Карина жұлдызынан шығарылуда, бұл көзбен көрінетін ең массивті жұлдыз. Эта Карина соншалықты массивті, ол жұлдыз массасының теориялық жоғарғы шегіне жеткен, сондықтан тұрақсыз. Ол жарылыстарымен танымал; 1840 жылы ол өте үлкен жарылыс салдарынан аспандағы ең жарқын жұлдыздардың біріне айналды, бұл Гомункулус тұмандығын құруға себеп болды. Осы тұрақсыздығы мен жарылыстар тарихынан туындап, Эта Карина алдағы бірнеше жүз мың жылға суперноваға айналуға ең ықтимал кандидат саналады, өйткені ол өмір сүрген миллион жылдың соңына жетті. NGC 2516 – бұл ашық жұлдыздар шоғыры, ол өте үлкен (шамамен жарты градус шаршы) және жарқын, қанағаттандыра көзбен көрінеді.

Атаулар ауыстырылуы

Карина – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Кратер» класындағы жүк кемесі, ол жұлдыз шоқшасының құрметіне аталған. «Toyota Carina» осы кемеден кейін аталды.