Кіріспе

Лондондағы стадион, Англия, 1908-1985 жылдар

Лондондағы Уайт-Сити стадионы 1908 жылғы жазғы Олимпиада ойындары үшін салынған. Онда алғашқы қазіргі заманғы марафонның финиші, сондай-ақ жүзу, спидвей, бокс, ат үстінде секіру, жеңіл атлетика, автокөлік жарыстары, концерттер және 1966 жылғы әлем чемпионатындағы матч өтті. 1927 жылдан бастап стадион грейхаундтардың жарыс орны болды және 1984 жылы жабылғанға дейін Англия грейхаунд дербиін қабылдады. Стадион 1985 жылы бұзылып, орнына White City Place салынды.

Тарих

Инженер Дж. Дж. Вебстер жобалаған және Джордж Уимпей 10 айда аяқтаған бұл стадионды 68 000 адам сыйымдылығы бар король Эдуард VII 1908 жылғы 27 сәуірде ашып, 1907 жылғы 2 тамызда баронесса Десбороу Этти Гренфелл бірінші тіреуін орнатты. Құрылыс құны 60 000 фунт стерлинг болды. Аяқталуымен стадионда 7 метрлік жүгіру жолы және бір шақырымға үш айналым болды; сыртында 11 метрлік велосипед жолы салынды. Ішкі алаңында жүзу және секіру бассейндері болды. 1908 жылғы Олимпиада ойындарының көптеген жарыстары осы стадионда өтті, ал қазіргі уақытта көптеген ареналар бар. Олимпиадалық регби турнирінің финалы Австралия мен Ұлыбритания арасында 1908 жылғы 26 қазанда стадионда өтті. Мерейлі ойындардағы жүзу жарыстары «Ақ қаладағы» 100 метрлік бассейнде өтті. 1908 жылғы жазғы Олимпиада ойындарындағы марафонның финиш сызығының орны қазіргі алаңдағы ескерткішпен белгіленген. Қазіргі марафон қашықтығы осы ойындарда белгіленіп, Виндзор қамалынан басталып, патшалық ложаның алдында аяқталды. 1908 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының медальдар тізімі де жақын жердегі қабырғаға жазылған. Алғашқы жүгіру жолы 1914 жылға дейін пайдаланылды. 1922 жылы стадионды сатуға әрекет жасалды, бірақ 1924 жылғы жазғы Олимпиадаға қатысатын бірнеше спортшы оны жаттығу үшін пайдаланды. 1926 жылы GRA (Greyhound Racing Association) стадионды иелігіне алды, ал 1927 жылы грейхаунд жарыстары мен спидвей үшін трасса шөппен жабылды. Жаңа жабық трибуналар мен мейрамхана салынды. 1927 жылдан жабылуына дейін әртүрлі грейхаунд жарыстары өткізіліп, Ұлыбританиядағы ең үздік грейхаунд трассасы саналды. 1984 жылға дейін ағылшындық грейхаунд дербиі осы жерде өтті. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын және кейін 1939 жылғы дерби финалына 92 000 көрермен келді. 1931 жылы 1932 жылдан 1970 жылға дейін өткізілген Әуесқойлар жеңіл атлетика қауымдастығы чемпионаты үшін 440 ярдтық жүгіру жолы салынды. ААА чемпионатынан басқа, стадионда халықаралық матчтарды қоса алғанда, ірі жеңіл атлетика жарыстары өтті. 1954 жылы Ресеймен өткен матчта Кристофер Чатауэй Владимир Куцке қарсы 5000 метрлік әлемдік рекордын жаңартты. Бір мильдік әлемдік рекорды 1957 жылы Дерек Ибботсон осы стадионда бұзылды. 1934 жылы екінші Британ империясы ойындары мен төртінші әйелдер әлем ойындары осы жерде өтті. Сондай-ақ 1931 жылы «Квинс Парк Рейнджерс» футбол клубы стадионда ойнай бастады, 1933 жылға дейін осы жерде ойнады (екінші рет 1962 жылдан 1963 жылға дейін). «QPR» ақырында «Уайт-Ситиге» тұрақты көшуден бас тартып, «Лофтус-роудта» қалды. 1932 жылдан 1958 жылға дейін стадионда Ұлыбританияның ірі бокс жарыстары өтті, 1934 жылы Лен Харви мен Джек Петерсеннің екінші кездесуіне 90 000-ға жуық көрермен келді. Стадиондағы алғашқы ірі жекпе-жек – Лен Харвидің француз Марсель Тильге қарсы НБА орта салмақ белдесі үшін жасаған сәтсіз әрекеті болды. Болашақ ауыр салмақ чемпионы Примо Карнера 1932 жылдың мамыр айында канадалық Ларри Гейнске ұтылып, британдық жердегі жалғыз жеңілісін бастан кешірді. «Уайт-Ситиде» шыққан басқа да маңызды боксшылар: Джок МакАвой, Дон Кокель, Нино Вальдес, Генри Купер және Терри Даунс. 1933 жылы «Виган Хайфилд» регби лигасының командасы банкротқа жақындады. Стадионның иесі «Уайт-Сити» компаниясы клубты «Уайт-Ситиге» көшіруді шешті. Бұрын Оңтүстік Англияда тек регби одағы танымал болды, ал кәсіби регби лигасы Солтүстік қалалар мен қалалардың еншісінде болды. «Виган Хайфилд» қарыздары төленгеннен кейін «Лондон Хайфилдке» айналды. Олардың алғашқы әрекетін Джордж «Порки» Дэвис жасады, ол 1938 жылдан 1947 жылға дейін «Ливерпуль Стэнлиде», содан кейін «Сент-Хеленсте» ойнады. «Уайт-Сити» компаниясы бұл жобадан ақша жоғалтып, регби лигасымен айналысуды тоқтатуды шешті. «Лондон Хайфилд» қазіргі Лондондағы жетекші регби лигасы клубы «Лондон Бронкостың» алдағысы болды. 1966 жылы «Уэмблидің» иесі тұрақты грейхаунд жарыстарын тоқтатудан бас тартқандықтан, 1966 жылғы ФИФА әлем чемпионатында Уругвай мен Франция арасындағы матч «Уайт-Ситиде» өтті. Ойынға 45 662 жанкүйер келді. Стадион 1985 жылы бұзылып, қазір бұл жерде «White City Place» (бұрынғы BBC White City) орналасқан.

Грейхаунд жарыстары

Уайт Сити стадионы өзінің көп бөлігінде грейхаундтардың жарыстары үшін негізгі орын ретінде пайдаланылды. Алғашқы грейхаунд жарысы 1927 жылғы 20 маусымда өтті. Стадион грейхаунд жарыстарының Меккесіне айналды, онда ондаған мыңдаған көрермендер тұрақты түрде жарыстарға қатысты, әсіресе 1940-шы және 1950-ші жылдары. 1939 жылғы Англия Грейхаунд дербисінің финалына 92 мың адам келді.

Жарыстар

Трек ағылшын грейхаунд дербиімен қатар, спорттың ең маңызды жарыстарының бірі ретінде танымал болды. Оларға Grand National, Oaks, Wood Lane Stakes, Longcross кубогы және Кембриджшир жарыстары кірді. Грейхаунд дербиінің соңғы жарысы 1984 жылдың 23 маусымында өткізілді.

Жылдамдық жолы

Ақ қаладағы мотодромның ұзындығы белгілі болды. White City стадионы 1928 жылы, Оңтүстік лигасының басталуына дейін, 1929 жылы алғашқы ашық мотодром жарыстарын қабылдады. Стадионнан шыққан "Ақ қала" (Лондон) командасы 1929 жылғы Оңтүстік лигасына қатысты, онда 11 команданың ішінде 7-орынды иеленді (Бірмингем (Холл Грин) 7 лигалық матч өткізгеннен кейін лигадан шықты). "Ақ қала" командасы 1930 жылғы Оңтүстік лигасына қатысуға тиіс болған, бірақ ол басталатынға дейін лигадан бас тартты. Содан кейін стадион қайтадан ашық лицензиямен жұмыс істеді және (1953–1958, 1961) жылдары аралықта бірнеше рет жарыстар өткізді, 1976 жылы Оксфордтың "Тұтқындар" командасынан жаңа лигалық команда құрылғанға дейін. 1976 жылдан 1978 жылға дейін стадион "White City Rebels" мотодром командасының үйі болды. Команда үш маусымнан кейін нашар көрермен жиналуына байланысты жабылды, тіпті 1977 жылғы маусымды Британ лигасының чемпионы ретінде аяқтады. "Тұтқындардың" ең танымал мотоциклшісі – Англияның халықаралық спортшысы Гордон Кеннетт болды. Басқа да белгілі мотоциклшілер: Стив Уэзерли, Тревор Гир, поляк Марек Чиеслак, бірнеше рет Финляндия чемпионы Кай Ниеми және Колин Уотсон (соғысқа дейінгі кезең). 1979 жылдан 1983 жылға дейін стадион қайтадан ашық лицензиямен жарыстар өткізді, 1970 және 1980 жылдардағы Шетелдік және Континентаралық финалдарды қоса алғанда, көптеген жоғары деңгейдегі Мотодром әлем чемпионатының іріктеу кезеңдерін қабылдады. Сондай-ақ, ол 1976, 1979 және 1982 жылдары Мотодром әлем командалық кубогының финалын өткізді. 1981 жылғы әлем чемпионатының финалынан кейін Уэмбли стадионындағы мотодром жарыстары тоқтағаннан кейін, White City 1984 жылы жабылғанға дейін Ұлыбританиядағы халықаралық мотодромның үйіне айналды. Осыдан кейін халықаралық мотодром Лондоннан шығып, солтүстікке, Брэдфордтағы Одсал стадионына көшті.

БАҚ-тағы көріністер

Ақ қала стадионы 1950 жылы түсірілген "Көк шам" фильмінің шешімінде көрсетіледі. Ол сондай-ақ 1960-шы жылдардағы "Чемодандағы адам" ("Өлілерден келген адам") телесериалының бір эпизодында пайда болады және 1973 жылы "Steptoe and Son Ride Again" фильмінде қолданылды. The Human League тобының "Life On Your Own" әнінің клипінің бір бөлігі 1984 жылы стадионда түсірілді, оның бұзылуына бірнеше ай қалғанда. Стадион 1956 жылғы "Jumping for Joy" комедиясында көрсетілген. 1973 жылдың шілдесінде The Kinks тобының Рэй Дэвисі стадионда концерт кезінде ашуға берілді. Дэвис сахнада дөрекі сөздер айтты, ал концерт аяқталғанда, дыбыс жүйесінен алдын ала жазылған музыка ойнатылған кезде, топтан кетіп қалатынын жариялады. Бірақ ол ақырында жазылып, The Kinks тобымен бірге жұмыс істеуге қайта оралды. 1974 жылдың 26 мамырында Дэвид Кэссидидің концертінде сахнаның алдындағы тығын салдарынан 800 адам жарақаттанды. Отыз адам ауруханаға жатқызылды, ал 14 жастағы Бернадетт Уилан 30 мамырда алған жарақаттарынан көз жұмды. The Pogues тобы стадион мен оның бұзылуы туралы "Ақ қала" деген ән жазды. Оны 1989 жылғы "Peace and Love" альбомында тыңдауға болады.