Canine racing sport involving the Greyhound dog breed
Грейхаунд жарысы – грейхаундтардың қатысуымен жүзеге асырылатын ұйымдастырылған, бәсекелестікке толы спорт түрі. Грейхаунд жарысының екі түрі бар: трек бойынша жарыс (әдетте сопақша трассада) және курсинг; екіншісі қазір көптеген елдерде тыйым салынған. Трек бойынша жарыста жасанды сүйкімді (әдетте желкен тәрізді) пайдаланады, ол грейхаундтар финиш сызығын кесіп өтегенше рельсте олардан алға жылжып тұрады. Жылқы жарысындай, грейхаунд жарысында да көрермендер нәтижеге ставка жасауға мүмкіндік алады. Көптеген елдерде грейхаунд жарысы тек әуесқойлар үшін және ләззат алу мақсатында ұйымдастырылады. Басқа елдерде, әсіресе Австралияда, Ирландияда, Ұлыбританияда және АҚШ-та грейхаунд жарысы жылқы жарысына ұқсас, себебі ол құмар ойындар индустриясының бір бөлігі болып табылады. Жануарлар құқықтарын қорғайтын және жануарлардың әл-ауқатын жақсартуға ұмтылатын ұйымдар коммерциялық жарыс индустриясында грейхаундтардың әл-ауқаты туралы көп жылдар бойы сынға алды, бұл соңғы жылдары индустрияда реформалар жасауға ықпал етті. Кеннел иелері бастаған грейхаундтарды асырап алу қозғалысы зейнеткерлікке шыққан жарыс иттерін үй жануарлары ретінде үй табуға көмектесу үшін құрылды, АҚШ-та асырап алу көрсеткіші 95% -дан асады деп есептеледі.
Greyhound racing is an organized, competitive sport in which greyhounds are raced around a track. There are two forms of greyhound racing, track racing (normally around an oval track) and coursing; the latter is now banned in most countries. Track racing uses an artificial lure (usually a form of windsock) that travels ahead of the greyhounds on a rail until the greyhounds cross the finish line. As with horse racing, greyhound races often allow the public to bet on the outcome. In many countries, greyhound racing is purely amateur and solely for enjoyment. In other countries, particularly Australia, Ireland, the United Kingdom and the United States, greyhound racing is similar to horse racing in that it is part of the gambling industry. Animal rights and animal welfare groups have been critical of the welfare of greyhounds in the commercial racing industry for many years which has contributed to the reforms of the industries in recent years. A greyhound adoption movement spearheaded by kennel owners has arisen to assist retired racing dogs in finding homes as pets, with an estimated adoption rate of over 95% in the United States.
Тарих
Қазіргі грейхаунд жарыстары корсингтен бастау алады. Грейхундтарды тік жолмен жарыстыруға жасалған алғашқы тіркелген әрекет 1876 жылы Уэльстің Хендон қаласындағы Вельш Харп су қоймасының жанында жасалды, бірақ бұл тәжірибе дамыған жоқ. 1912 жылы американдық Оуэн Патрик Смит механикалық немесе жасанды қоянды ойлап тапқаннан кейін индустрия танымал, қазіргі түрінде пайда болды. О. П. Смит индустрияның альтруистік мақсаты – қоянды өлтіруді тоқтату және «ат жарыстарын қалай көреміз, солай грейхаунд жарыстарын да көру» еді. 1919 жылы Смит Калифорния штатының Эмеривилл қаласында тұңғыш рет күдіксіз трибунасы бар иттер жарысының трассасын ашты. Эмеривилл аренасы 1920 жылдың ақпан айында механикалық жемтікті пайдаланатын қазіргі жарыс трассасын салу үшін бұзылды, ол баспасөз беттерінде «автоматты қоян» деп сипатталды. Жаңа трассадағы алғашқы жарыс 1920 жылдың 29 мамырында, сенбі күні өтті. Сертификаттар жүйесі 1930 жылдары АҚШ-та карьерлік және трассадағы ставкалар түрінде парримутуалды ставкаларға жол ашты. Овалды трасса мен механикалық қоянды 1926 жылы тағы бір америкалық Чарльз Мунн, корсингтің маңызды тұлғасы болған канадалық майор Лайн Диксонмен бірлесіп, Ұлыбританияға әкелді. Дегенмен, басқа қолдаушыларды табу қиын болды. 1926 жылғы жалпы ереуіл жақындағанда, екеуі де өздеріне қосылатын адамдарды іздеу үшін елді шарлады. Соңында олар бригадалық генерал Критчлимен кездесті, ол оларды сэр Уильям Джентльменмен таныстырды. 1920 жылдардың соңында грейхаунд жарыстары пайда болды, бұл жаңа, қызықты спорт түрі және ставка жасау мүмкіндігі болды. Бастапқыда ол қазіргі заманғы, сәнді және американдық болып көрінді, бірақ жұмысшы табының көрермендері басымдық алғанда орта тап қызығушылығын жоғалтты. Жұмысшы табы трассалардың қалаға жақын орналасқан жерлерін және жарыстардың кешкі уақытын бағалады. Ставка жасау әрқашан грейхаунд жарыстарының маңызды бөлігі болды, трассадағы букмекерлер және 1930 жылы алғаш рет енгізілген тотализатор арқылы. Жылқы жарыстары сияқты, грейхаунд жарыстарына парримутуалды ставкалар түрінде ставка жасау да танымал. Грейхаунд жарыстары Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлыбританияда ең көп көрерменге ие болды – мысалы, 1946 жылғы қатысушылар саны жылдық тотализатор айналымы 196 431 430 фунт стерлингке негізделген 75 миллионға жуық деп бағаланды. Индустрия 1960 жылдардың басында, Ұлыбританияның 1960 жылғы ставка және ойын заңы трассадан тыс ақшалай ставкаға рұқсат бергеннен кейін төмендеуді бастан кешірді. Спонсорлық, теледидардағы шектеулі көрсету және кейінірек трассадағы ставка салығының жойылуы бұл төмендеуді ішінара өтеді.
Modern greyhound racing has its origins in coursing. The first recorded attempt at racing greyhounds on a straight track was made beside the Welsh Harp reservoir, Hendon, England, in 1876, but this experiment did not develop. The industry emerged in its recognizable modern form, featuring circular or oval tracks, with the invention of the mechanical, or artificial, hare in 1912 by an American, Owen Patrick Smith. O. P. Smith had altruistic aims for the industry to stop the killing of the jack rabbits and see "greyhound racing as we see horse racing". In 1919, Smith opened the first professional dog racing track with stands in Emeryville, California. The Emeryville arena was torn down in February 1920 to make way for the construction of a modern racetrack using the mechanical lure, described in the press as the "automatic rabbit." The first race at the new park was on Saturday, May 29, 1920. The certificates system led the way to parimutuel betting, as quarry and on course gambling, in the United States during the 1930s. The oval track and mechanical hare were introduced to Britain, in 1926, by another American, Charles Munn, in association with Major Lyne Dixson, a Canadian, who was a key figure in coursing. Finding other supporters proved rather difficult, however, and with the General Strike of 1926 looming, the two men scoured the country in an attempt to find others who would join them. Eventually they met Brigadier General Critchley, who introduced them to Sir William Gentle. and the working class delighted, with the emergence in the late 1920s of Greyhound racing as an entertaining new sport and betting opportunity. At first it seemed modern, glamorous, and American, but the middle class lost interest when working class audiences took over. The working class appreciated the nearby urban locations of the tracks and the evening times of the meetings. Betting has always been a key ingredient of greyhound racing, both through on course bookmakers and the totalisator, first introduced in 1930. Like horse racing, it is popular to bet on the greyhound races as a form of parimutuel betting. Greyhound racing enjoyed its highest United Kingdom attendances just after the Second World War—for example, attendances during 1946 were estimated to be around 75 million based on an annual totalisator turnover of £196,431,430. The industry experienced a decline beginning in the early 1960s, after the 1960 UK Betting and Gaming Act permitted off course cash betting. Sponsorship, limited television coverage, and the later abolition of on course betting tax have partially offset this decline.
Бүгін
Коммерциялық борзы жарысы бірнеше критерийлермен сипатталады (елге байланысты өзгеше) және заңдастырылған құмар ойындар, реттеуші құрылымның болуы, жарыс жолдарының физикалық болуы, жарыс өткізетін штаттың немесе әкімшілік бөлімшесінің құмар ойындарынан түсетін табысқа қатысуы, жарыс өткізетін орындардың талап ететін төлемдері, кәсіби жарыс орталықтарын пайдалану, жарыстарға қатысатын борзылардың саны, ресми жарыс кодексінің болуы және борзы жарысы федерациясына немесе сауда бірлестігіне мүшелік сияқты мәселелерді қамтиды. Борзы жарысы коммерциялық деңгейде өтетін жеті елден басқа, кем дегенде жиырма бір елде де ит жарысы болып тұрады, бірақ ол әлі коммерциялық сатыға жеткен жоқ.
Commercial greyhound racing is characterized by several criteria (varying depending on country) and can include legalized gambling, the existence of a regulatory structure, the physical presence of racetracks, whether the host state or subdivision shares in any gambling proceeds, fees charged by host locations, the use of professional racing kennels, the number of dogs participating in races, the existence of an official racing code, and membership in a greyhound racing federation or trade association. In addition to the seven countries where commercial greyhound racing exists, in at least twenty one countries dog racing occurs, but has not yet reached a commercial stage.
Медициналық көмек
Жарысқа қатысатын итке медициналық көмек көрсету жаттықтырушының басты міндеті болып табылады. Ұлыбританиядағы барлық жарыс жолдарында жарыс кезінде ветеринарлық дәрігер және ветеринарлық кабинет болуы тиіс. Грейхаундтарға микрочип салу, жыл сайын құрт, жұқпалы ит гепатиті, парвовирус, лептоспирозға қарсы вакцина салу және мысық жөтел сияқты аурулардың таралуын азайту үшін вакцина салу қажет. Ұлыбританиядағы барлық грейхаундтар жарысқа қатысуға рұқсат алу үшін жарыстан бұрын ветеринарлық тексеруден өтуі керек. Жарыс индустриясы (бірнеше елде) допингке қарсы күрестің алдын алу үшін белсенді жұмыс істейді. Жарыстағы барлық грейхаундтардан, тек жеңімпаздар ғана емес, зәр сынамаларын алуға тырысады. Бірнеше жарыс қатарынан сынама алу мүмкін болмаған грейхаундтар кейбір елдерде жарыстан шеттетілуі мүмкін. Заң бұзушыларға қылмыстық жазалар, мемлекеттік ойын комиссияларынан жарыс лицензиясын жоғалту және Ұлттық Грейхаунд қауымдастығынан мәңгілік шығарылу жазасы қолданылады. Грейхаундты жаттықтырушы жануардың жағдайы үшін "толық жауапкершілікке" ие. Егер сынамада тыйым салынған зат табылса, бұл зат иттің денесіне қалай түскеніне қарамастан, жаттықтырушы жауапты болады.
The medical care of a racing greyhound is primarily the responsibility of the trainer while in training. All tracks in the United Kingdom have to have a veterinary surgeon and veterinary room facilities on site during racing. The greyhounds require microchipping, annual vaccinations against distemper, infectious canine hepatitis, parvovirus, leptospirosis, and a vaccination to minimize outbreaks of diseases such as kennel cough. All greyhounds in the UK must pass a pre race veterinary inspection before being allowed to take part in that race. The racing industry (in several countries) actively works to prevent the spread of doping cases. Attempts are being made to recover urine samples from all greyhounds in a race, not just the winners. Greyhounds from which samples cannot be obtained for a certain number of consecutive races are subject to being ruled off the track in some countries. Violators are subject to criminal penalties and loss of their racing licenses by state gaming commissions and a permanent ban from the National Greyhound Association. The trainer of the greyhound is at all times the "absolute insurer" of the condition of the animal. The trainer is responsible for any positive test regardless of how the banned substance has entered the greyhound's system.
Зейнеткерлік
Көбінесе грейхаундтың мансабы төрт және алты жас аралығында аяқталады – ит енді жарыса алмайтын немесе бәсекеге қабілетті болмаған жағдайда. Ең жақсы иттер өсіру үшін қалдырылады, сондай-ақ зейнеткерлікке шыққан грейхаундтарды үй жануарлары ретінде алуға көмектесетін, индустриямен байланысты асырап алу және құтқару топтары бар. Ұлыбританиядағы Greyhound Board of Great Britain (GBGB) жарыстан шыққан грейхаундтардың қайда тұратынын анықтау үшін шаралар қабылдады және 2017 жылдан бастап ақпараттар жұртшылыққа қолжетімді болды. British Greyhounds Retired Database, Greyhound Rescue West of England, Birmingham Greyhound Protection, GAGAH, Adopt a Greyhound, Greyhound Pets of America және Greyhound Trust сияқты бірнеше ұйымдар мүмкіндігінше көп иттерді асырап алуға тырысады. Осы топтардың кейбіреулері жарыс жолындағы және/немесе пайда табу мақсатындағы жарыстың аяқталуында иттерге жақсырақ қарауды жақтады. Соңғы жылдары жарыс индустриясы зейнеткерлікке шыққан жарыскерлерді асырап алу бағдарламаларын құруда маңызды прогресс жасады.
Generally, a greyhound's career will end between the ages of four and six – after the dog can no longer race, or possibly when it is no longer competitive. The best dogs are kept for breeding and there are industry associated adoption groups and rescue groups that work to obtain retired racing greyhounds and place them as pets. In the United Kingdom, the Greyhound Board of Great Britain (GBGB) has introduced measures to locate where racing greyhounds reside after they have retired from racing and as from 2017 records have been available to the public. Several organizations, such as British Greyhounds Retired Database, Greyhound Rescue West of England, Birmingham Greyhound Protection, GAGAH, Adopt a Greyhound and Greyhound Pets of America, and the Greyhound Trust try to ensure that as many of the dogs as possible are adopted. Some of these groups also advocate better treatment of the dogs while at the track and/or the end of racing for profit. In recent years the racing industry has made significant progress in establishing programs for the adoption of retired racers.
Ирландия
Грейхаунд жарыстары Ирландияда кең таралған сала болып табылады, және көптеген жарыс жолдары Rásaíocht Con Éireann (GRI) бақылауында болады, ол коммерциялық жартылай мемлекеттік ұйым және Ауыл шаруашылығы, тағам және теңіз министрлігіне есеп береді. Ұлыбританияда жарысқа қатысатын грейхаундтардың көп бөлігі ирланд шаруаларынан әкелінеді (шамамен 90%). Грейхаунд индустриясында Солтүстік Ирландиядағы жарыс жолдары ирланд грейхаунд жарыстарының бір бөлігі саналады және нәтижелері IGB арқылы жарияланады. Олар Ұлыбритания Грейхаунд кеңесінің бақылауына кірмейді.
Greyhound racing is a popular industry in Ireland with the majority of tracks falling under the control of Rásaíocht Con Éireann (GRI) which is a commercial semi state body and reports to the Department of Agriculture, Food and the Marine. The vast majority of greyhounds racing in the UK are imported from Irish breeders (estimated 90%). In the greyhound industry Northern Irish tracks are considered to be in the category of Irish greyhound racing and the results are published by the IGB. They do not come under the control of the Greyhound Board of Great Britain.
Мексика
Мексикада бір ғана тасқынды жүгіру жолы бар, ол 1999 жылы ашылған Тихуанадағы Калиенте ипподромы.
There is one greyhound racing track in Mexico, the Caliente Hipodrome in Tijuana, which opened in 1999.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландиядағы жарыстар 2003 жылғы Жарыстар заңына сәйкес Жаңа Зеландия жарыстар кеңесі (NZRB) тарапынан реттеледі.
Racing in New Zealand is governed by the New Zealand Racing Board (NZRB) in accordance with the Racing Act 2003.
Ұлыбритания
Ұлыбританиядағы грейхаунд жарыстарын Ұлыбритания Грейхаунд Кеңесі реттемелейді және Ұлыбритания аккредиттеу қызметі аккредиттейді.
Greyhound racing in Great Britain is regulated by the Greyhound Board of Great Britain and accredited by United Kingdom Accreditation Service.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та грейхаунд жарыстарын штаттық немесе жергілікті заңдармен реттеліп келеді, бірақ 2023 жылдың өзінде Батыс Вирджиния штатында тек екі жарыс жолы ғана жұмыс істейді. Грейхаундтарға күтім жасауды Америка Грейхаунд Кеңесі мен Ұлттық Грейхаунд Ассоциациясы қадағалайды.
In the United States, greyhound racing is governed by state or local law, however, as of 2023 only two racetracks in West Virginia continue to operate. Greyhound care is regulated by the American Greyhound Council and the National Greyhound Association.
Басқа елдер - бұрынғы жолдар
Бұрын 2000 жылдан 2023 жылдың наурызына дейін Вьетнамның Вунг-Тау қаласындағы Лам Сон стадионында грейхаундтардың жарысы өтті, бірақ ол жабылды. 2023 жылдан бастап Лам Сон трассасының иесі болған компания Лам Дон провинциясында жылқы мен грейхаундтардың жарысы үшін жаңа трасса салып жатыр. Сондай-ақ, Макаода (Қытай) орналасқан Канидромда шамамен 90 жыл бойы грейхаундтардың жарысы жүргізілді, бірақ 2018 жылы тоқтатылды.
There was formerly at greyhound racing track in Vietnam at the Lam Son Stadium in Vung Tau, Vietnam from 2000 to March 2023, but it has since closed. As of 2023, the company that owned the Lam Son track is building a new horse and greyhound race track in Lam Dong province. There was also a greyhound track in Macau, China at the Canidrome which conducted greyhound racing for about 90 years, but discontinued racing in 2018.