Кіріспе
Кабельдік теледидар компанияларын жергілікті эфирлік телеарналарды көрсетуге міндеттейтін ережелер. Кабельдік теледидар саласында үкіметтер "міндетті көрсету" ережесін қолданады, оған сәйкес жергілікті лицензия алған телеарналар кабельдік оператордың желісінде көрсетілуі тиіс.
In cable television, governments apply a must carry regulation stating that locally licensed television stations must be carried on a cable provider's system.
Канада
Қазіргі CRTC ережелеріне сәйкес, барлық канадалық теледидар провайдерлерінің ең төменгі деңгейдегі қызметінің бағасы айына 25 доллардан аспауы керек және ол барлық жергілікті канадалық телеарналарды, жергілікті заңнамалық және білім беру қызметтерін, сондай-ақ 9(1)(h) статусына ие барлық арнаулы қызметтерді қамтуы тиіс. CRTC лицензиялаған барлық жаңалықтар арналары барлық теледидар провайдерлерінде ұсынылуы керек, бірақ олар міндетті түрде ең төменгі деңгейдегі қызметке кіруі қажет емес. 1970-жылдардың ортасы мен соңында CRTC кабельдік жүйелерге телеарналарды тегін беруді талап ететін ереже енгізді, егер телеарна таратушысы кем дегенде 5 ватт эквивалентті изотроптық сәулелену қуатын (EIRP) шығарса. Бұл CRTC ережесі жылдар бойы өзгерген болуы мүмкін, бірақ негізінен, 1 киловатт EIRP қуатымен хабар тарататын телеарнаны беру міндетті. Жердегі цифрлық арналардың «міндетті түрде беру» талабына қатысты мәселе әлі тексерілген жоқ, себебі АҚШ-тан айырмашылығы, Канададағы кейбір телеарналар 2011 жылдың тамызында цифрлық теледидарға көшуге дейін цифрлық сигналдарды пайдаланбады. Одан бұрын жұмыс істеген цифрлық хабар таратушылар Торонто және Ванкувер сияқты ірі қалалардағы ағымдағы аналогты сигналдарының жоғары сапалы нұсқаларын ғана ұсынды, қосымша цифрлық субканалдар болған жоқ. Бұл себебі телерадиокомпаниялар CRTC ережелеріне сәйкес, субканалдарға жеке лицензия алу қажеттігіне байланысты оларды көрсетуден бас тартты. Көптеген жылдар бойы Канаданың «міндетті түрде беру» ережелері жердегі телерадиокомпаниялар мен кабельдік жүйелер арасында аз шиеленіс тудырды, өйткені провайдерлерге АҚШ-тағы әріптестеріне қарағанда кем реттеумен басқа цифрлық телекоммуникациялық қызметтерді (мысалы, кабельдік интернет және IP телефониясы) белсендірек енгізуге рұқсат берілді. Алайда, 2008 жылы Канаданың ең ірі екі коммерциялық телеарнасы CTV және Global, CRTC-ден кабельдік тасымалдау үшін ақы алуға рұқсат беруді талап етті, тіпті егер бұл рұқсат берілмесе, кейбір кішкентай нарықтағы станциялар жұмысын тоқтатуға мәжбүр болады деп мәлімдеді. CRTC бастапқыда бұл талаптарды қабылдамады, бірақ кейіннен канадалық телерадиокомпаниялармен тасымалдау ақысын алуға рұқсат беру туралы талқылауды қайта бастады. 2012 жылы Канада Жоғарғы Сотының 5–4 дауыспен қабылданған шешімі CRTC-нің кабельдік және спутниктік провайдерлерден тасымалдау ақысын алуға телерадиокомпанияларға рұқсат беруге құқығы жоқ екенін растады.
Америка Құрама Штаттары
Америка Құрама Штаттарында Федералды байланыс комиссиясы (FCC) осы бизнес және мемлекеттік саясат саласын 47 АҚШ Кодексінің II бөліміне сәйкес реттейді. Бұл ережелер 1994 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының Turner Broadcasting v. FCC (95 992) ісі бойынша 5–4 дауыспен бекітілді. Кабельдік теледидар қызметтерін ұсынушылар әдетте ірі телеарналардың жергілікті филиалдарын көрсетсе де, кейде тәуелсіз станциялар мен шағын желілердің филиалдары көрсетілмейтін, себебі бұл кабельдік операторларға жергілікті емес бағдарламаларды көрсетуге мүмкіндік беретін, олар өз қызметтеріне көбірек клиенттерді тартады деп санайтын. Көптеген кабельдік операторлар осы кабельдік арналардың үлесіне ие болды, әсіресе сол кездегі ең ірі көп жүйелі оператор (MSO) Tele Communications Inc., және жергілікті арналарды өздеріне тиесілі бағдарламалармен алмастыруға көшті (сол кезде TCI Discovery Communications компаниясының үлкен үлесіне ие болды). Бұл қысым әсіресе арналарға шектеулі өткізу қабілеті бар кабельдік жүйелерде күшті болды. Кішкентай жергілікті телерадиокомпаниялар жергілікті теледидар көрермендерінің осы өсіп келе жатқан сегментіне қол жеткізуді қиындату арқылы, тегін көруге болатын теледидардың өміршеңдігіне қауіп төндіретінін айтты, олар мұны құнды қоғамдық игілік деп есептеді. Жергілікті телеарналар сондай-ақ кабельдік жүйелер жарнамалық кірістер үшін бәсекелесуде әділетсіздік тудырып, "қақпашы" рөлінде әрекет етуге тырысатынын мәлімдеді. Кейбір ірі желілердің филиалдары жергілікті емес филиалдар өздерінің жарнама нарығын кеңейту үшін жергілікті кабельдік қызметтерге теледидар бағдарламаларын ұсыну туралы келіссөздер жүргізе алатынынан қорқып, осылайша аудиторияны жергілікті станциялардан алып тастап, тегін теледидарға да зиян келтіруі мүмкін еді. Кабельдік операторлар мұндай реттеу олардың клиенттеріне ең тартымды қызметтерді таңдаудағы икемділігін шектейтінін айтса да, 1992 жылы АҚШ Конгресі (Кабельдік теледидарды қорғау және бәсекелестік туралы заң арқылы) қазіргі "көрсетуге міндетті" ережелерді қабылдады, ал АҚШ Жоғарғы Соты әділ Энтони Кеннедидің көпшілік шешімінде кабельдік индустрия мен бағдарлама берушілердің қарсылықтарын қабылдамады. Бұл шешімде сондай-ақ MSO вертикальді интеграцияланған монополия ретінде жұмыс істейтіні де анықталды. "Көрсетуге міндетті" ережесінің жанама салдары ретінде телерадиостанция кабельдік теледидар операторынан кабельдік желіде қайта таратылатын бағдарламалық мазмұн үшін лицензиялық төлемдерді талап ете алмайды. Алайда, көрсетуге міндеттілік станцияның таңдауы болып табылады және станция көрсетуге міндеттіліктің орнына қайта таратуға келісім шартының бөлігі ретінде лицензиялық төлемдерді келісуге құқылы.
Цифрлық міндетті түрде алып жүру
Цифрлық тасымалдау (кейде "қос тасымалдау" деп те аталады) – кабельдік компаниялардың аналогты (гибридті аналогтық/цифрлық кабельдік жүйе арқылы) немесе цифрлық (AT&T U-verse немесе Verizon FiOS сияқты тек цифрлық төлемді теледидар жүйесі арқылы) сигналды тасымалдау қажеттілігі. Олар әрбір абонентке/теледидар қабылдағышына арналған заңдарды орындаулары керек, яғни, "614(b)(7) және 615(h) баптарына сәйкес, кабельдік жүйенің операторы жүйенің барлық абоненттеріне міндетті тасымалдау талаптарын орындау үшін тасымалданатын сигналдарды қамтамасыз етуге міндетті" – жергілікті телеарналар үшін. Мұндай талапқа көптеген кабельдік желілер қарсы болды, себебі бұл жағдайда олар цифрлық кабельден алынып тасталуы мүмкін, ал телеарналар мен Ұлттық телеарналар қауымдастығы осыдан пайда көруге тырысады, олардың жоғары сападағы немесе цифрлық көп арналы сигналдарын кабельдік көрермендерге жеткізу арқылы. 2006 жылдың маусым айында FCC жаңа цифрлық тасымалдау ережелерін қабылдауға дайын тұрды, бірақ дауыс беруге дейін бұл мәселе төрағаның ұстанымына жеткілікті қолдау болмағандықтан кері тартылды. 2007 жылдың қыркүйегінде Комиссия егер кабельдік жүйе екі типтегі таратуды қолданса, онда кабельдік жүйелер аналогты сигналдарды тасымалдауы керек деген ережені бекітті. FCC цифрлық сигналды қайта тарату туралы шешімді кабельдік провайдерге қалдырды. Тек цифрлық операторлар клиенттеріне аналогты сигналды ұсынуға міндетті емес (AT&T U-verse, Verizon FiOS). Шағын кабельдік операторлар бұл талаптан бас тартуға өтініш бере алады. Бұл ереже цифрлық теледидарға көшуден үш жыл өткен соң күшін жойды (2009 жылдың 12 маусымында болды) және тек қайта таратуға келісім бермеген телеарналарға ғана қатысты. 12 арнадан артық тарататын кабельдік операторлар (аналогты және цифрлық) осы міндетті орындау үшін арналарының жалпы санының 1/3 бөлігінен аспауы керек. Демек, 1 ГГц операторының 150 арнасы болса, олар тек 50 аналогтық арнаны қолдауы керек (850 МГц үшін 42, 750 МГц үшін 36). Аналогтық таңдауын қысқартуды шешкен кабельдік провайдерлер өзгеріске дейін 30 күн бұрын шоттарында (немесе оған теңестірілген құжатта) жазбаша хабарлама беруі керек. Цифрлық кабельдік топтық қораптарды пайдаланатын абоненттерге бұл әдетте әсер етпейді (керісінше, өзгерістен кейін олар аналогтық арналардың әрқайсысы 2-36 цифрлық арнамен алмастырылғандықтан, көптеген қосымша арналарды алуы мүмкін). Бұл талап тек міндетті тасымалдауға жататын телеарналарға қатысты; метрополитендегі көптеген провайдерлер заң бойынша емес, өздерінің таңдауы бойынша аналогтық телеарналардың көбін таратады.
Басқа желілер
"Міндетті түрде көрсету" ережесі DirecTV және Dish Network сияқты DBS қызметтеріне де қолданылады, бұл талап алғаш рет Сателлиттік үй көрушілер заңымен бекітілген. Бұл провайдерлер қызмет көрсететін әрбір қалалық аймақтағы жергілікті телеарналарды көрсетуге міндетті емес, бірақ қызмет көрсететін аймақтың барлық жергілікті телеарналарын көрсетуге тиіс. Кейде олар "шектелген аймақтық сигналдар" арқылы таратылады: диаметрі бірнеше жүз шақырымнан аспайтын аймаққа бағытталған, тар бағытталған спутниктік сигналдар, бұл транспондер жиіліктерін басқа нарықтарда қайта пайдалануға мүмкіндік береді. Кейбір жағдайларда, маңыздылығы төмен саналатын арналар екінші антеннаны қажет ететін "қосымша спутниктерге" орналастырылады. Бұл практика индустрияда дау тудырды, нәтижесінде спутниктік провайдерлерге қосымша антенна жабдығын тегін орнату және жоқ арналардың орнына осы туралы хабарлама орналастыру талап етіледі.
Қайта берілуге келісім беру
Егер телерадиохабар таратушы қайта таратуға келісім берсе, кабельдік/спутниктік жүйеге сигналды көрсету міндеті болмайды. Бұл мүмкіндік телеарналарға, соның ішінде CBS, NBC және ABC немесе Fox сияқты ірі желілерге тиесілі телеарналарға, кабельдік/спутниктік провайдерлерден сигналдары үшін ақшалай немесе басқа да өтемақы талап етуге мүмкіндік береді. Бастапқыда станциялар кабельдік/спутниктік қызметтердің таралуын кеңейтуге және/немесе өздерінің үлесіне ие болған аз қуатты теледидар станцияларын сатып алуға тырысты, тікелей ақшалай өтемақыны қаламады, себебі кабельдік/спутниктік жүйелер оны төлеуден бас тартты. Алайда, 2000-шы жылдардың ортасында станциялар кабельдік/спутниктік жүйелерден сигналды тарату үшін төлем алуға қол жеткізді. Кейбір жағдайларда, жүйелер таратушылардың сигналы үшін тым жоғары баға сұрап отыр деп санайтындықтан, бұл арналар таратудан уақытша алынып тасталды. Мысалдарға 2004 жылы Dish Network-тен CBS-ке тиесілі барлық жергілікті станциялар, сондай-ақ MTV, VH1 және Nickelodeon арналарын екі күнге алып тастау, 2000 жылы Time Warner Cable-ден ABC-ге тиесілі станцияларды бір күнге жуық уақытқа алып тастау және 2012 жылы Time Warner-ден барлық Hearst Television жергілікті станцияларын бір аптадан астам уақытқа алып тастау жатады. 2013 жылдың тамызында Time Warner Cable және CBS Corporation қайта тарату төлемдері бойынша келіссөздерде келіспеушілікке ұшырады, бұл 2004 жылғы Dish Network-тің тоқтатылуына ұқсас CBS иелігіндегі хабар тарату және кабельдік желілердің бір айлық тоқтатылуына әкелді. Бұл осы уақытқа дейін болған ең ұзақ тоқтату болды және Конгресс қайта тарату келісімі мәселесін қайта қарауға шақырды. TWC зардап шеккен клиенттерге туындаған қолайсыздық үшін шоттарына 20 долларлық жеңілдік ұсынды, бірақ тоқтату кабельдік операторға қарсы кем дегенде бір топтық сот процесіне әкелді, ал басқа да процестер қаралып жатыр. АҚШ-та ірі коммерциялық телеарналар көбінесе қайта тарату келісімін "міндетті көрсетуден" (must-carry) гөрі таңдайды. Қазіргі ережелерге сәйкес, жаңа келісім үш жыл сайын жаңасымен алмастырылады, және станциялар өз сигналын көрсету үшін немесе қайта таратуға келісім беру үшін әрбір кабельдік жүйесі үшін таңдау жасауы керек. Коммерциялық емес станциялар (мысалы, жергілікті PBS станциялары) қайта тарату келісімін сұрай алмайды және тек "міндетті көрсету" статусын ғана пайдалана алады.
Реакциялар мен қақтығыстар
Бұл жаңа заң TV Azteca және Televisa телекомпанияларынан наразылық тудырды, олар бұл әрекет авторлық құқықтың бұзылуы болып табылады деп мәлімдеді және арналарды тарату үшін роялти талап етті. Сонымен қатар, Televisa IFT-ның телеарналар бойынша шешім қабылдауға конституциялық құқығы жоқ деп жариялау үшін amparo құқығын сұрады. Бұл дау Мексика президенті Ұлттық Жоғарғы Сотқа Конституциялық дауды жолдау туралы хабарлағанда шешілді, бұл институттың реттеушілік өкілеттіктерін бекітіп, агенттікке осы мәселе бойынша шешімдер қабылдауға заңдық және сот өкілеттігін берді.
Ирландия
Ирландияда кабельдік, көп арналы көп нүктелі тарату қызметтері және спутниктік провайдерлер Комрег ережесімен міндетті түрде көрсетілуге тиіс телеарналарға ие. Кабельдік компаниялар үшін бұл RTÉ One, RTÉ Two, Virgin Media One және TG4 арналарын қамтиды. Осы ережелер цифрлық MMDS жүйелеріне де қолданылады. Аналогты MMDS компаниялары жолақтық енінің шектеулі болуына байланысты тек TV3 арнасын көрсетуге міндетті болды.
Румыния
Еуропаның ең көп тараған міндетті арналар тізімі Румынияда қолданылады, ол тек кабельдік желілер үшін міндетті және 10 мемлекеттік телеарнаны қамтиды, мысалы, TVR1, TVR2, TVR Cultural, TVR News және т.б., TV5 Monde, абоненттік төлем қажет етпейтін 52 жеке румын телеарнасы, сондай-ақ кез келген кабельдік желінің қызмет көрсету аумағындағы кемінде екі жергілікті және/немесе аймақтық арна. Румынияда лицензиясы бар мажар тіліндегі телеарна Erdely TV Трансильвания және Банат (Румынияның Мажарстанмен шекараға жақын батыс бөлігі) аймағындағы желілерде міндетті болып табылады, егер аталған қала немесе ауылда мажар тілінде сөйлейтін халықтың үлесі 20% асса. Жеке арналардың саны кез келген желіде таратылатын барлық арналардың 25% -ынан аспауы керек, сондықтан ережеге сәйкес, тізім жыл сайын өткен жылғы көрермендер санына сүйене отырып жаңартылады. Румынияның аудиовизуалды органы CNA (Consiliul Național al Audiovizualului) әр жылдың ақпан айының басында жаңартылған тізімді жариялайды.
Үндістан
Үндістан үкіметі Doordarshan телеарналарының міндетті түрде таратылуын, кабельдік, үйге тікелей және IPTV желілері арқылы қамтамасыз етті. Кабельдік телеоператорлар DD National, DD News, Lok Sabha TV, Rajya Sabha TV және аймақтық арналарды барлық абоненттерге ұсынуға міндетті. Бұған қоса, DD Bharati және DD Urdu арналары да тиісті пакеттерде көрсетілуі керек.
Индонезия
2002 жылғы №32 «Телерадио хабарларын тарату туралы» заңында белгіленгендей, барлық «абоненттік телехабар тарату мекемелері» (төлемді спутниктік, кабельдік және IPTV провайдерлері) өздерінің арна сыйымдылығының кемінде 10%-ын ішкі арналарға – мемлекеттік (яғни TVRI және жергілікті мемлекеттік телерадиохабар таратушылар) және жеке телерадиохабар таратушыларға бөлуге міндетті. Бұдан әрі, заңға сәйкес, олар шетелдік өндірістегі он арнаның арасында кемінде бір ішкі өндірістегі арнаны ұсынуы керек. Бұл ережелер 1997 жылғы бұрынғы «Телерадио хабарларын тарату туралы» заңнан туындаған. Регламенттік шектеулердің аздығына байланысты, төлемді теледидар провайдерлері 10%-дық ең төменгі шекті сақтай отырып, өз пакеттерінде қандай арналарды ұсынатынын өздері анықтай алады. Кейбір провайдерлер ұлттық жеке арналарды таратады (жердегі эфирден айырмашылығы, жергілікті бағдарламаларды қоспайды) және Джакарта қаласынан JakTV, Сурабая қаласынан JTV сияқты бірқатар жергілікті станцияларды, тіпті бұл тарату ұлттық абоненттерге арналған болса да ұсынады. Кейбір провайдерлер жеке арналардың бірнешеуін қамтымайды, себебі олардың тиісті арналармен келісімдері жоқ. Сонымен қатар, TVRI-ның үш ұлттық арнасы мен оның жергілікті станцияларының ішінде көптеген провайдерлер тек TVRI Nasional арнасын ұсынады (Transvision бұл ережені бұзып, TVRI Sport HD арнасын да пакетіне қосады). Жердегі эфирден айырмашылығы, провайдерлер TVRI Nasional арнасынан аналогтық сияқты жергілікті бағдарламаларды қоспайды, сондай-ақ цифрлық сияқты арнайы жергілікті станцияның арнасын да таратпайды.
Филиппин
Ұлттық телекоммуникация комиссиясы (NTC) барлық ақылы теледидар операторлары барлық пакеттерінде лицензияланған ашық эфирлік телеарналарды көрсетуге міндеттейді. Бұл ереже, есіресе, ақылы теледидар операторларына жақсы сигнал ала алмайтын аймақтарда мұндай арналарды алып тастауға тыйым салады.
Тайланд
Таиландта барлық жер үсті телеарналары спутниктік және кабельдік телеарналар платформаларында ақысыз эфирде көрсетілуі тиіс және олардың жер үстіндегі баламаларымен бірдей EPG нөмірінде орналасуы керек. "Міндетті түрде көрсету" ережесі аналогтық жер үсті телеарналарына қатысты қолданылды және 2014 жылы аналогтық телеарналар цифрлық телеарналармен ауыстырылғаннан кейін күшін жойды. Таиландтың Ұлттық телерадио және телекоммуникация комиссиясы (NBTC) "міндетті түрде көрсету" ережесінің тайлықтардың кез келген платформа арқылы, мысалы, жер үсті, кабельдік және спутниктік қабылдағыштар арқылы ақысыз телебағдарламаларды көру құқығын қамтамасыз ету үшін қолданылатынын мәлімдеді.
Вьетнам
Вьетнам үкіметі 7 арнаның барлық теледидар платформаларында – кабельдік, спутниктік және интернетте тегін көрсетілуін міндеттеді. Бұл арналар халыққа жаңалықтар, ақпарат және үгіт-насихат тарату мақсатында құрылған.