Кіріспе
Тропикалық циклоннан қауіп төнген аймақтарға берілетін ескерту деңгейлері
Тропикалық циклон туралы ескертулер мен күтіп отырулар – тропикалық дауыл немесе қатты дауыл күшімен жақындап келе жатқан тропикалық циклоннан қауіп көріп отырған жағалау аймақтарына ұлттық метеорологиялық қызметтер беріп отыратын хабарламалар. Бұл хабарламалар жергілікті тұрғындар мен әкімшілік органдарға циклонға дайындық шараларын қабылдауға, қажет болған жағдайда осал аймақтарды эвакуациялауға көмектеседі. Ескерту аймағындағы барлық адамдар мен ұйымдар өмірін сақтау және мүлікті қорғау үшін дайындық жасауы, болжамның нақты жолына қарамастан, ескертуді елемеуі қажет.
Батыс жарты шар
Тропикалық циклонның жаңа орны және болжамы туралы ақпарат Оңтүстік жарты шарда кем дегенде он екі сағат сайын, ал Солтүстік жарты шарда кем дегенде алты сағат сайын Аймақтық мамандандырылған метеорологиялық орталықтар мен Тропикалық циклон туралы ескерту орталықтарынан қолжетімді. Ұлттық дауыл орталығымен бірлесіп, Орталық Американың ұлттық метеорологиялық және гидрологиялық қызметтері, Атлант мұхитының солтүстік бөлігі және 140-шы батыс бойламынан шығысқа қарай Тынық мұхитының солтүстік-шығысы (Африка мен Еуропаны қоспағанда) тропикалық дауыл/дауыл туралы ескертулер мен хабарламалар шығарады. Тропикалық дауыл туралы ескертулер, тропикалық, субтропикалық немесе тропикалық циклоннан кейін 48 сағат ішінде белгілі бір аймақта 34-тен 63 түйірге (39–73 миль/сағ; 63–118 км/сағ) дейінгі дауылдық және қатты желдің болу мүмкіндігі болғанда жарияланады. Егер 36 сағат ішінде ескерту аймағында дауылдық және қатты жел күтілсе, бұл ескертулер тропикалық дауыл туралы хабарламаларға жаңартылады. АҚШ-та Ұлттық ауа-райы қызметі, күшті (3-ші санат немесе одан жоғары) дауыл мен 100 түйірден (115 миль/сағ; 185 км/сағ) жоғары немесе оған тең желдің әсеріне ұшырауы күтілетін кез келген құрлық аймақтары үшін қатты жел туралы ескерту шығарады. Ескерту мүмкіндігінше кішкентай аумаққа таратылуы керек және екі сағаттан кем уақытқа жарамды болуы тиіс. Мұндай жағдайларда қатты жел туралы ескертулерді пайдалану күтілуде. 2017 жылы Ұлттық дауыл орталығы АҚШ-тың Атлант және Мексика шығанағының жағалауларын қамтитын дауыл толқыны туралы ескертулер мен хабарламалардың жаңа жүйесін енгізді. Дауыл толқыны туралы ескерту, келесі 48 сағат ішінде өмірге қауіп төндіретін дауыл толқынының болу мүмкіндігі болғанда (тропикалық, субтропикалық немесе тропикалық циклонға байланысты) жарияланады. Егер 36 сағат ішінде өмірге қауіп төндіретін дауыл толқынының қаупі болса, бұл ескертулер дауыл толқыны туралы хабарламаларға жаңартылады. Дегенмен, егер қоршаған ортаның жағдайлары дайындыққа кедергі келтіруі мүмкін болса, ескертулер мен хабарламалар белгіленген мерзімнен бұрын шығарылуы мүмкін. Мексикада, тропикалық циклон немесе ықтимал тропикалық циклон елге қауіп төндірген кезде халықты хабардар ету үшін түрлі-түсті кодталған ескерту жүйесі қолданылады. Шкаланың ең төменгі жағында көк түс – қауіптіліктің ең төменгі деңгейі, одан кейін жасыл түс – қауіптіліктің төмен деңгейі. Сары түс – орташа қауіптілік, ал қызғылт сары түс – жоғары қауіптілік деңгейін білдіреді. Шкаланың ең жоғарғы бақылауы – қызыл түс, бұл қауіптіліктің ең жоғары деңгейі.
Қытай
Қытайда тропикалық дауылдың күші жоғары қарқындылығындағы тропикалық циклондар үшін екі сатылы ескерту жүйесі ұзақ жылдар бойы қолданылып келді. Қазіргі таңда бұл жүйе тек жағалау суларында ғана қолданылады. Осылайша, циклон тропикалық дауыл күшін сақтап тұрса да, ескерту тоқтатылуы мүмкін. Түсті кодталған ескертулер (төменде) екі сатылы ескертулерге тәуелсіз түрде қолданылуы мүмкін. Кейін Қытай Метеорологиялық басқармасы бұл жүйені ұлттық деңгейде қолдану үшін стандарттады. Бұл жиынтық – ауа райының басқа да қауіпті түрлеріне, мысалы, экстремалды температура, шектен тыс жауын-шашын, құрғақшылық және т.б. арналған үлкен ескерту жүйесінің бір бөлігі. Деңгей атауы белгісі мағынасы IV Көк тайфун ескертуі 台风蓝色预警信号 24 сағат ішінде тропикалық циклонның әсер етуі мүмкін немесе әсер еткен болуы мүмкін. Жағалауда немесе құрлықта желдің орташа жылдамдығы 6 м/с-тен жоғары немесе күйреуі 8 м/с-тен жоғары болуы мүмкін және жалғасуы мүмкін. III Сары тайфун ескертуі 台风黄色预警信号 24 сағат ішінде тропикалық циклонның әсер етуі мүмкін немесе әсер еткен болуы мүмкін. Жағалауда немесе құрлықта желдің орташа жылдамдығы 8 м/с-тен жоғары немесе күйреуі 10 м/с-тен жоғары болуы мүмкін және жалғасуы мүмкін. II Апельсин тайфун ескертуі 台风橙色预警信号 12 сағат ішінде тропикалық циклонның әсер етуі мүмкін немесе әсер еткен болуы мүмкін. Жағалауда немесе құрлықта желдің орташа жылдамдығы 10 м/с-тен жоғары немесе күйреуі 12 м/с-тен жоғары болуы мүмкін және жалғасуы мүмкін. I Қызыл тайфун ескертуі 台风红色预警信号 6 сағат ішінде тропикалық циклонның әсер етуі мүмкін немесе әсер еткен болуы мүмкін. Жағалауда немесе құрлықта желдің орташа жылдамдығы 12 м/с-тен жоғары немесе күйреуі 14 м/с-тен жоғары болуы мүмкін және жалғасуы мүмкін.
Шэньчжэнь және Чжухай
Шэньчжэнь мен Чжухай қалалары 1994 жылдың 4 маусымынан 2000 жылдың 1 қарашасына дейін цифрлық түрде берілген тайфун сигналдарын пайдаланды, бірақ қазір олар тайфун ескерту сигналдарымен алмастырылды.
Порттар
Қытай материгінің әртүрлі қалаларындағы жағажай порттары тайфун келген кезде әлі де қарбыз сигналын іліп қояды. Бұл белгі Шэньчжэнь және Чжухай қалаларында қолданылатын тайфун сигналына шамамен ұқсас.
Гонконг пен Макао
Перл өзені дельтасы аймақта тропикалық циклонның қаупі туралы халықты хабардар ету үшін түрлі ескерту жүйелерін пайдаланады. Гонконг обсерваториясы Гонконгта тропикалық циклонның болуын және оның әсерін көрсету үшін тайфун сигналдарын жариялайды. Алғашқы сандық ескерту жүйесі 1917 жылы қолданысқа енгізілді. Макаодағы Макао метеорологиялық және геофизикалық бюросы да ұқсас жүйені қолданады. Гонконгтағы тайфун сигналдары жүйесі тарихи себептерге байланысты тізбектеп саналмайтын 5 деңгейдегі 8 сигналдан тұрады. Әр сигналды тіктеп көрсету үшін күндізгі және түнгі сигналдар бар, олар Макаода әлі де қолданылады, бірақ Гонконгта қолданылмайды. Күндізгі сигналдар екі жерде де сигнал символы ретінде қолданылады. Сигнал символы (Гонконг) Сигнал символы (Макао) Түнгі сигнал (Макао) Ескерту Жел жылдамдығы, соққысы №1 (Дайындық) Тропикалық циклонның орталығы аумақтан 800 км ішінде орналасқан. Қ.Қ. Қ.Қ. №3 Тропикалық циклонның Гонконгқа жақын келіп, Гонконгта күшті жел тудыруы мүмкін екендігіне сенімді ескерту. Әдетте, ол Гонконгта теңіз деңгейінде күшті желдің 12 сағаттан кейін соғатынын көрсетеді, бірақ ашық аудандарда жел ертерек күшейе алады. Азаматтар үшін мағынасы: балабақшаға, кейбір орындарға және шараларға бару қажеттілігі жоқ. 41–62 км/сағ ≥ 110 км/сағ №8. Солтүстік-батыс (NW) Дауылды немесе қатты жел. Әртүрлі бағыттар үшін 4 түрлі символ. Азаматтар үшін мағынасы: ресми жұмыс уақытынан бұрын белгілі бір уақыттан бұрын жарияланса, көптеген адамдар үшін мектепке барудың немесе жұмысқа шығудың қажеті жоқ; ресми хабарламалар мен еңбек шартына байланысты. 63–117 км/сағ соққысымен тұрақты жылдамдық, солтүстік-батыс, оңтүстік-батыс, солтүстік-шығыс, оңтүстік-шығыс бағыттарынан ≥ 180 км/сағ. №8. Оңтүстік-батыс (SW) №8. Солтүстік-шығыс (NE) №8. Оңтүстік-шығыс (SE) №9 (Гонконг) Дауылды немесе қатты жел күшейеді немесе күшеюі күтілуде. / (Макао) Тропикалық циклонның орталығы жақындап келеді және Макаода ауыр әсерлер күтілуде. Бұл жел жылдамдығының 88-117 км/сағ диапазонына жетеді дегенді білдіреді. №10 Дауылды жел. Азаматтар үшін мағынасы: жұмысқа немесе мектепке бару қажеттілігі жоқ. Көптеген қоғамдық көліктер тоқтайды. Жел жылдамдығы 118 км/сағ және одан жоғары ≥ 220 км/сағ.
Жапония
Жапонияның метеорологиялық агенттігі (JMA) – Жапониядағы халыққа метеорология, гидрология, сейсмология және вулканология салаларындағы табиғи құбылыстарды күнделікті ғылыми бақылау мен зерттеулердің нәтижелерінде алынған деректер негізінде жинау және ұсынуға жауапты мемлекеттік орган. Оның бас кеңсесі Токиода орналасқан. JMA сондай-ақ Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның аймақтық мамандандырылған метеорологиялық орталықтарының бірі ретінде тағайындалған. Оның міндеттеріне ауа райын болжау, тропикалық дауылдарға атау беру және Солтүстік-Батыс Тынық мұхиты айманындағы тропикалық дауылдар туралы ескертулерді тарату кіреді.
Филиппин
Филиппин атмосфералық, геофизикалық және астрономиялық қызметтер басқармасы (PAGASA) тропикалық циклон туралы ескертулерді тропикалық циклондық жел сигналдары (TCWS немесе "жел сигналдары") түрінде жариялайды. Осы ескерту жүйесінде жел сигналы бар аймақ мынадай жағдайда болуы мүмкін:
TCWS #1 Тропикалық циклон желдері 39–61 км/сағ жылдамдықпен соғып тұр немесе келесі 36 сағат ішінде күтілуде. TCWS #2 Тропикалық циклон желдері 62–88 км/сағ жылдамдықпен соғып тұр немесе келесі 24 сағат ішінде күтілуде. TCWS #3 Тропикалық циклон желдері 89–117 км/сағ жылдамдықпен соғып тұр немесе келесі 18 сағат ішінде күтілуде. TCWS #4 Тропикалық циклон желдері 118–184 км/сағ жылдамдықпен соғып тұр немесе келесі 12 сағат ішінде күтілуде. TCWS #5 Тропикалық циклон желдері 185 км/сағ немесе одан жоғары жылдамдықпен соғып тұр немесе келесі 12 сағат ішінде күтілуде. Бұл жел сигналдары аймаққа (тек Филиппинде) тропикалық циклон желдері тікелей әсер етуі алдында көтеріледі. Тропикалық циклон күшейгенде және/немесе әсер етуі мүмкін аймақтарға жақындағанда, белгілі бір аймақтардағы жел сигналдары жоғары деңгейге көтерілуі мүмкін (соның салдарынан алдын ала берілетін уақыт қысқарады). Тропикалық циклон әлсірегенде және/немесе зардап шеккен аймақтардан алыстағанда, жел сигналдарын төмендету және/немесе жою жүзеге асырылады. Алғашқы хабарламаға берілген уақыт мөлшері ғана жарамды.
TCWS #1 Tropical cyclone winds of 39–61 km/h are prevailing or expected within the next 36 hours. TCWS #2 Tropical cyclone winds of 62–88 km/h are prevailing or expected within the next 24 hours. TCWS #3 Tropical cyclone winds of 89–117 km/h are prevailing or expected within the next 18 hours. TCWS #4 Tropical cyclone winds of 118–184 km/h are prevailing or expected within 12 hours. TCWS #5 Tropical cyclone winds of 185 km/h or greater are prevailing or expected within 12 hours. These wind signals are hoisted when an area (in the Philippines only) is about to be directly affected by tropical cyclone winds. Wind signals for specific areas can be escalated to higher signal levels (and the lead times shortened consequently) as a tropical cyclone gains strength and/or gets closer to the areas about to be affected. De escalation and/or lifting of wind signals are implemented once a tropical cyclone weakens and/or gets farther away from the affected areas. The lead time is also only valid for the first issuance.
Оңтүстік Тынық мұхит алабы
Австралияның метеорология бюросы Австралияның белгілі бір айманы үшін циклон қадағалауы жариялайды, егер тропикалық циклон 24-48 сағат ішінде дауылдық желден күшті жел тудырады деп күтілсе және содан кейін құрлыққа шығады. Циклон туралы ескерту Австралияның белгілі бір айманы үшін жарияланады, егер тропикалық циклон 24 сағат ішінде дауылдық желден күшті жел тудырады немесе тудырып жатса деп күтілсе, содан кейін құрлыққа шығуы күтіледі.
Реюнион
Météo France француздың Реюньон аймағы мен шет елдердегі департаменттері үшін бес деңгейдегі ескертулер береді. Алдын ала ескерту/Сары ескерту – 24 және 72 сағат аралығында тропикалық жүйе Реюньонға әсер етуі мүмкін кезде шығарылады. Құрама түсті ескерту – келесі 24 сағат ішінде тропикалық дауыл немесе циклон Реюньонға әсер етуі мүмкін болған кезде беріледі. Қызыл ескерту – тропикалық дауыл немесе циклон Реюньонның бір бөлігін немесе бүкіл жерін алып жатқан кезде шығарылады. Көк түсті ескерту – өте күшті желге ие маңызды тропикалық циклон Реюньонның бір бөлігін немесе бүкіл жерін алып жатқан кезде шығарылады. Сақтандыру кезеңі – тропикалық дауыл немесе циклон Реюньоннан алыстап бара жатқанда шығарылады, бірақ жүйеден болған зиянға байланысты қауіптер, мысалы, құлаған ағаштар, су басу жолдар, балшық құлаулар және құлаған электр желілері әлі де сақталады.
HURCON/TCCOR
Америка Құрама Штаттарының Қорғаныс министрлігі Солтүстік Атлантика және Солтүстік-Шығыс Тынық мұхитында "Дауыл жағдайы" (HURCON) деп аталатын, ал Батыс Тынық мұхитында "Тропикалық циклонға дайындық" (TCCOR) деп аталатын көп сатылы жүйені қолданады. Бұл жүйе базаларды дайындау және тропикалық дауылдармен байланысты қолайсыз ауа райына байланысты активтер мен қызметкерлерді алдын ала эвакуациялау үшін пайдаланылады. Ескертулер базадағы немесе Ұлттық дауылдар орталығы немесе Бірлескен тайфун ескерту орталығы сияқты орталық метеорологиялық қызметтермен ұсынылады және әдетте дауылдың күшіне және оның болу уақытына байланысты болады. Жүйе базаға әсерін тоқтатып, өткеннен кейін, билік жағдайды бақылап, ең төменгі деңгейге оралуға немесе тағы бір тропикалық дауыл жақындаса, жоғары сақтап тұруға шешім қабылдай алады.