Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
NOAA басқаратын екі цунами туралы ескерту орталығының бірі, Форд аралында орналасқан, Гавайи.
One of two tsunami warning centers that are operated by NOAA, located on Ford Island, Hawaii
Тынық мұхиты цунами туралы ескерту орталығы (PTWC) Гавайидегі Форд аралында орналасқан және Гавайи, Гуам, Америка Самоасы және Тынық мұхитындағы Солтүстік Мариана аралдарын, сондай-ақ Пуэрто-Рико, АҚШ Виргин аралдары мен Кариб теңізіндегі Британ Виргин аралдарын қамтитын АҚШ-тағы екі цунами туралы ескерту орталығының бірі болып табылады. АҚШ-тың басқа бөліктерін Ұлттық цунами туралы ескерту орталығы қамтиды. PTWC Тынық мұхиты цунами ескерту жүйесінің операциялық орталығы болып табылады және 1965 жылдан 2014 жылға дейін ондаған елге цунами туралы ескертулер берді. 2014 жылдың қазан айында цунами туралы ескертулер беру құқығы жеке мүше мемлекеттерге берілді. Осының нәтижесінде орталық қазір Британдық Виргин аралдарын қоспағанда, АҚШ жағалауы емес, басқа елдердің жағалаулары үшін ресми ескертулердің орнына кеңес береді. PTWC сейсмикалық деректерді бастапқы нүкте ретінде пайдаланады, бірақ потенциалды қауіптерді есептегенде океанографиялық деректерді де ескереді. Цунами пайда болғанын анықтау үшін жер сілкінісі болған аймақтағы су деңгейін өлшеу құралдары тексеріледі. Содан кейін орталық цунамидің болашағын болжайды.
The Pacific Tsunami Warning Center (PTWC), located on Ford Island, Hawaii, is one of two tsunami warning centers in the United States, covering Hawaii, Guam, American Samoa and the Northern Mariana Islands in the Pacific, as well as Puerto Rico, the U. S. Virgin Islands and the British Virgin Islands in the Caribbean Sea. Other parts of the United States are covered by the National Tsunami Warning Center. PTWC is also the operational center of the Pacific Tsunami Warning System and issued tsunami warnings for dozens of countries from 1965 to 2014. In October 2014, the authority to issue tsunami warnings was delegated to individual member states. As a result, the center now issues advice rather than official warnings for non U. S. coastlines, with the exception of the British Virgin Islands. The PTWC uses seismic data as its starting point, but then takes into account oceanographic data when calculating possible threats. Tide gauges in the area of the earthquake are checked to establish if a tsunami has formed. The center then forecasts the future of the tsunami.
Тарих
1940 жылдардың соңына дейін АҚШ-та халықты цунами қатері туралы ескертуге мүмкіндік болмады. 1946 жылы Алеут аралдарындағы жер сілкінісінен кейін цунами туындап, Гавайиде 170-тен астам адам қаза тапты. Осы оқиғадан кейін 1948 жылы Сейсмикалық теңіз толқыны туралы ескерту жүйесі (SSWWS) құрылды, штаб-пәтері Гавайидегі Гонолулу қаласындағы Жағалау және геодезиялық зерттеулердің сейсмикалық обсерваториясында орналасқан. Бастапқыда бұл жүйе тек Гавайи аралдарын қамтыды және 4 сейсмикалық станция мен 9 толқын өлшегіш станциядан алынған деректерді пайдалана отырып, алысқан жер сілкінісінен (телетсунами) туындаған цунамилермен ғана шектелді. Жүйе 1965 жылдың сәуірінде кеңейтілді, бірақ бұрынғыдай, тек телетсунамилермен – өзінен алыс жерлерде зардап келтіре алатын цунамилермен шектелді. Бұл жүйе Тынық мұхитының барлық елдерін қамтыды, әлемнің 20 сейсмикалық станциясы мен 40 толқын өлшегіш станциясынан деректер жинады. 1975 жылы Гавайиде болған жер сілкінісі мен цунами бірнеше адамның өмірін қиды, бұл жақын жерлерде туындаған цунамилердің қаупін көрсетті. Осыдан кейін PTWC Гавайи маңындағы жергілікті оқиғаларға байланысты цунами туралы ескертулер беруді бастады. 2014 жылдың қазан айында Тынық мұхитының жағалауларындағы елдерге цунами туралы ресми ескертулер беру құқығы жеке мүше мемлекеттерге берілді. Бұған себеп PTWC берген ескертулер мен хабарламалар елдердің өздері анықтаған ескерту деңгейімен қайшылық тудырып, жаңсақтыққа әкелді. Осының салдарынан орталық қазір АҚШ жағалауларынан басқа барлық елдерге ресми ескертулер емес, кеңес береді (британдық Виргин аралдарынан басқа). 2015 жылы Тынық мұхитындағы цунами туралы ескерту жүйесінің жылдық операциялық шығындары 50-80 миллион АҚШ долларына бағаланды. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Тынық мұхиты цунами туралы ескерту жүйесі әлемнің 600-ға жуық жоғары сапалы сейсмикалық станциясына және 500-ге жуық жағалау мен терең теңіз деңгейін өлшеу станциясына қол жеткізеді. Оның құрамында 46 мүше мемлекет бар: Бруней, Камбоджа, Канада, Чили (Пасха аралы мен Хуан-Фернандес аралдары қоса алғанда), Қытай (Гонконг пен Макао да оның құрамында саналады), Колумбия, Коста-Рика, Шығыс Тимор, Солтүстік Корея, Эквадор (Галапагос аралдары қоса алғанда), Сальвадор, Гватемала, Гондурас, Индонезия, Жапония, Малайзия, Мексика, Никарагуа, Панама, Перу, Филиппин, Оңтүстік Корея, Ресей, Сингапур, Таиланд, АҚШ (Гуам, Солтүстік Мариан аралдары және алыс шеттегі аралдар қоса алғанда), Вьетнам, Австралия (Норфолк аралы қоса алғанда), Кук аралдары, Фиджи, Франция (Француз Полинезиясы, Жаңа Каледония және Уоллис және Футуна аралдары қоса алғанда), Кирибати (Гилберт аралдары, Феникс аралдары және Кирибати аралы қоса алғанда), Маршалл аралдары (Кваджалейн және Мажуро аралдары қоса алғанда), Микронезия Федеративтік Штаттары, Науру, Жаңа Зеландия (Кермадек аралдары қоса алғанда), Ниуэ, Палау, Папуа-Жаңа Гвинея, Самоа, Соломон аралдары, Токелау, Тонга, Тувалу, Ұлыбритания (Питкерн аралдары қоса алғанда) және Вануату.
Up until the late 1940s, the United States had no way to warn the public about tsunami threats. After the 1946 Aleutian Islands earthquake, which generated a tsunami and killed more than 170 people in Hawaii, a plan was devised to warn the public of possible tsunami inundation. The facility became operational in 1948 and was called the Seismic Sea Wave Warning System (SSWWS), headquartered at the Coast and Geodetic Survey's seismological observatory in Honolulu, Hawaii. Initially, the Seismic Sea Wave Warning System covered only the Hawaiian Islands and was limited to teletsunamis (distant events), using data from 4 seismic stations and 9 tide gages. The expanded system became operational in April 1965 but, like its local predecessor, was limited to teletsunamis tsunamis which are capable of causing damage far away from their source. The system covered all countries of the Pacific Ocean with data from 20 seismic stations around the world and 40 tide stations. The 1975 Hawaii earthquake and tsunami, which killed several people, highlighted the threat of tsunamis caused by nearby events. As a result, PTWC began issuing tsunami warnings for local events near Hawaii. In October 2014, the authority to issue official tsunami warnings for coastlines in the Pacific was delegated to individual member states. This happened because warnings and watches issued by PTWC caused confusion when they conflicted with a country's independently derived level of alert. As a result, the center now issues advice rather than official warnings for all non U. S. coastlines, with the exception of the British Virgin Islands. In 2015, the annual operating cost of the Pacific Tsunami Warning System was estimated to be between 50 and 80 million U. S. dollars. As of 2023, the Pacific Tsunami Warning System has access to about 600 high quality seismic stations around the world and about 500 coastal and deep ocean sea level stations. It has 46 member states: Brunei, Cambodia, Canada, Chile (including Easter Island and the Juan Fernández Islands), China (which is considered to include Hong Kong and Macau), Colombia, Costa Rica, East Timor, North Korea, Ecuador (including the Galapagos Islands), El Salvador, Guatemala, Honduras, Indonesia, Japan, Malaysia, Mexico, Nicaragua, Panama, Peru, Philippines, South Korea, Russia, Singapore, Thailand, United States (including Guam, Northern Mariana Islands, and the Minor Outlying Islands), Vietnam, Australia (including Norfolk Island), Cook Islands, Fiji, France (including French Polynesia, New Caledonia and Wallis and Futuna), Kiribati (including the Gilbert Islands, the Phoenix Islands and Kiritimati), the Marshall Islands (including Kwajalein Atoll and Majuro), the Federated States of Micronesia, Nauru, New Zealand (including the Kermadec Islands), Niue, Palau, Papua New Guinea, Samoa, the Solomon Islands, Tokelau, Tonga, Tuvalu, the United Kingdom (including the Pitcairn Islands), and Vanuatu.
Қақпақ аймағы
Статус Аймақтар Цунами туралы ескерту органы Гавай, Америка Самоасы, Гуам, Солтүстік Мариана аралдары, Пуэрто-Рико, АҚШ Виргин аралдары, Ұлыбритания Виргин аралдары Тек нұсқаулық Тынық мұхитының және Кариб теңізінің қалған бөліктері Үнді мұхиты (2005–2013), Оңтүстік Қытай теңізі
Status Regions Tsunami warning authority Hawaii, American Samoa, Guam, Northern Mariana Islands, Puerto Rico, U. S. Virgin Islands, British Virgin Islands Guidance only All other parts of the Pacific Ocean and the Caribbean Sea Discontinued Indian Ocean (2005–2013), South China Sea
Тарату
Америка Құрама Штаттарының жергілікті халқы апаттық ескерту жүйесіне қосылған радио және теледидар арқылы цунами туралы ақпарат алады, ал кейбір аймақтарда (мысалы, Гавайиде) азаматтық қорғаныс сиреналары мен полиция көліктерінен таратылатын дауыс күшейткіштер арқылы хабардар етіледі. Халық PTWC веб-сайты мен ЮНЕСКО сайтынан RSS ағынына немесе электрондық пошта арқылы ескертулерге тіркеле алады. USGS жер сілкінісі туралы хабарлау қызметінен электрондық пошта мен SMS хабарламалар да қолжетімді, олар цунами туралы ескертулерді де қамтиды.
Local populations in the United States of America receive tsunami information through radio and television receivers connected to the Emergency Alert System, and in some places (such as Hawaii) civil defense sirens and roving loudspeaker broadcasts from police vehicles. The public can subscribe to the RSS feed or email alerts from the PTWC web site, and the UNESCO site. Email and text messages are also available from the USGS Earthquake Notification Service which includes tsunami alerts.
Терең мұхиттағы цунамилерді анықтау
1995 жылы NOAA терең теңіздегі цунамилерді бағалау және хабарлау (DART) жүйесін әзірлеуді бастады. 2001 жылға қарай Тынық мұхитында алты станциядан тұратын желі орналастырылды. 2005 жылдан бастап, 2004 жылғы Үнді мұхитындағы жер сілкінісінен туындаған цунами салдарынан, 2007 жылдың ортасына дейін қосымша 32 DART буйы іске қосылатыны туралы жоспар жарияланды. Бұл станциялар цунами туралы толыққанды ақпаратты жағалаудан алыс тұрғанда береді. Әр станция теңіз түбіндегі қысымды тіркегіштен (1000–6000 м тереңдікте) тұрады, ол цунамидың өтуін анықтап, деректерді акустикалық модем арқылы беткі буйға жібереді. Беткі буй ақпаратты GOES спутниктік жүйесі арқылы PTWC-ге радиоарнасымен жібереді. Түбіндегі қысымды тіркегіш екі жылға дейін жұмыс істейді, ал беткі буй әр жыл сайын ауыстырылады. Бұл жүйе Тынық мұхитында цунамилерді болжау және ескертуді едәуір жақсартты.
In 1995, NOAA began developing the Deep ocean Assessment and Reporting of Tsunamis (DART) system. By 2001, an array of six stations had been deployed in the Pacific Ocean. Beginning in 2005, as a result of the tsunami caused by the 2004 Indian Ocean earthquake, plans were announced to add 32 more DART buoys to be operational by mid 2007. These stations give detailed information about tsunamis while they are still far off shore. Each station consists of a sea bed bottom pressure recorder (at a depth of 1000–6000 m) which detects the passage of a tsunami and transmits the data to a surface buoy via acoustic modem. The surface buoy then radios the information to the PTWC via the GOES satellite system. The bottom pressure recorder lasts for two years while the surface buoy is replaced every year. The system has considerably improved the forecasting and warning of tsunamis in the Pacific Ocean.