Кіріспе

Кувейттің оңтүстік-шығысындағы шөлде орналасқан мұнай кен орны, Бурган деп белгілі. Мұнай Қырық дәуірінің төрт негізгі горизонтында кездеседі: Уара (құмтас), Мауддуд (әктас), Бурган үшінші құмы (3S) және Бурган төртінші құмы (4S). Бурган үшінші құмы өз кезегінде Үшінші құмның жоғарғы (3SU), орта (3SM) және төменгі (3SL) қабаттарына бөлінеді. Тарихи тұрғыдан өндіріс көбінесе 3SM қабатынан жүргізілді. 1992 жылға қарай екінші және үшінші құм қабаттары сумен жуылған.

Стратиграфиялық

Бурган мұнай кені үш негізгі жер асты құрылысынан тұрады: Магва, Ахмади және Бурган формациялары. Төменгі кредалық Ратави және Минагиш әктастары мен юралық Марат формациясы сияқты тереңдегі резервуарларда да маңызды мұнай қоры бар, бірақ олар көлемі жағынан аз. Магва және Ахмади формациялары Бурган формациясынан бүкіл құрылымды көлденең бағытта кесіп өтетін қалыпты жарылым арқылы бөлінеді. Бұл Бурган Грабені деп аталады. (Жоғарыдағы схемалар формацияны тұтастай алғанда жақсырақ түсінуге көмектеседі). Ұлы Бурган алабының палео-ортасы алаптың төменгі және жоғарғы Бурган құмдарында, уақыт өте келе трансгрессивті жағалау қозғалыстарына бейімделген өзендік жүйе негізінде қалыптасқанын көрсетеді. Бурган формациясынан кейін Мауддуд әктас формациясы (мұнайдың бастапқы жынысы) пайда бола бастады. Мауддуд формациясы лагуналық доломитпен қоршалған, қабықтық ваккестоун, дәншелі тас және саздан тұрады. Соңында, Уара формациясы Уара тақтақтары деп аталатын қабықтық доломитқа ұшыраған өзендік жүйе арқылы қалыптасады. Бұл тақтақтар теңіз деңгейінің төмендеуі кезінде пайда болды. Уара формациясын аяқтаған өзен аңғарлары трансгрессия және теңіз деңгейінің жоғары тұруынан пайда болған таяз су айлақтарымен толтырылды. Формация Ахмади қабатымен жабылған. Мұнайдың тереңдегі жаңа орындарын табуға әрекеттер жасалды. 1951 жылы Бурганда берриас дәуіріндегі Минагиш оолитті әктасы және Магвадағы юралық карбонат ашылды, екеуі де мұнайға толы екені анықталды. Алайда, осы жер астындағы жаңалықтар өндіріске әкелмеді. 2010 жылы Кувейт Мұнай Компаниясының бас директоры Бурган Кувейттің мұнайының жартысын өндіретінін мәлімдеді. Ұлы Бурган мұнай кенінен шыққан түтін бұлты кез келген күні 50 километрге дейін созылып, 2,5 километрге дейін қалыңдыққа жетеді. Спутниктен алынған суреттерде бұл бұлт Персия шығанағына параллель созылған шөлдегі қара жыланға ұқсайды. Red Adair Service and Marine компаниясы 117 жанатын құдықты сөндірді, ал канадалық Safety Boss компаниясы 180 құдықты сөндірді. 1991 жылы жарияланған ЦРУ құжаттары, қиратуға қарамастан, мұнай қорының айтарлықтай азаймағанын және Бурган кенінің өндіріс қуатының төмендемегенін көрсетті. Алайда, үш жинақтау станциясы жөндеуге келмейтіндей зақымдалды. 1-ші теңізшілер дивизиясы Бурган мұнай кені маңындағы шайқаста 60 ирак танкін жойды.