Сент-Питердің құмды тасы – Ордовик кезеңінің геологиялық формациясы. Солтүстік Америкада кең таралған, таза, аяз суларда пайда болған. Миннесотадан Арканзасқа дейін жайылып кеткен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Санкт-Петер құмтасы – ордовик геологиялық формациясы. Ол Солтүстік Америка аймақтық стратиграфиясындағы Шамплейн сериясының Шазян қабатына жатады, бұл кезең жаһандық Дарривилий кезеңінің соңымен тең. Бұл құмтас Палеозой теңізінің жағалауындағы мөлдір, беткей сулардағы құм қабаты ретінде пайда болған және майдадан орташа өлшемге дейінгі, жақсы дөңгеленген, беті ақырқақ кварц түйіршіктерінен тұрады. Формацияның таралу аймағы солтүстік-оңтүстік бағытта Миннесотадан Арканзасқа дейін, ал шығыс-батыс бағытта Иллинойс штатынан Небраска және Оңтүстік Дакотаға дейін созылады. Оуэн (1847) бұл формацияны сол кезде Санкт-Петер өзені деп аталған Миннесота өзенінің құрметіне атады. Типтік орны – Миннесота штатындағы Форт Снеллинг маңындағы Миссисипи және Миннесота өзендерінің қосылған жері. Шығыс Миссуридегі тас 99,44% кремнийден тұратын кварц құмынан құралған.
The St. Peter Sandstone is an Ordovician geological formation. It belongs to the Chazyan stage of the Champlainian series in North American regional stratigraphy, equivalent to the late Darriwilian global stage. This sandstone originated as a sheet of sand in clear, shallow water near the shore of a Paleozoic sea and consists of fine to medium size, well rounded quartz grains with frosted surfaces. The extent of the formation spans north south from Minnesota to Arkansas and east west from Illinois into Nebraska and South Dakota. The formation was named by Owen (1847) after the Minnesota River, then known as the St. Peter River. The type locality is at the confluence of the Mississippi and Minnesota Rivers near Fort Snelling, Minnesota. In eastern Missouri, the stone consists of quartz sand that is 99.44% silica.
Өрлеу
Миннесота штатында жұмсақ Санкт-Петер құмтасы Миссисипи өзені аңғарының жартастарында, Гленвуд тақталы тастың өте жұқа қабатының және Платтивилл әктасының әлдеқайда қалың қабатының астында көрініс береді. Мысалдарды Миссисипи өзенінің шатқалында және Миннеаполистегі Миннехаха сарқырамасында, Сент-Пол қаласының ортасынан Мондс паркіне дейінгі жартастарда, сондай-ақ Манкато қаласының жанындағы Миннеопа сарқырамасында көруге болады. Иллинойс штатында Касл-Рок – Санкт-Петер құмтасынан тұрған үлкен жартас, ал Аштық тас мемлекеттік паркі мен Маттиессен мемлекеттік паркінде көптеген шөгінділер мен каньондар бар.
In Minnesota, the soft St. Peter Sandstone can be observed at the bluffs of the Mississippi River valley beneath a very thin layer of Glenwood Shale and a much thicker layer of Platteville limestone. Examples can be seen in the Mississippi River Gorge and at Minnehaha Falls in Minneapolis, the bluffs from downtown to Mounds Park in Saint Paul, and Minneopa Falls near Mankato. In Illinois, Castle Rock is a large bluff of St. Peter Sandstone, and Starved Rock State Park and Matthiessen State Park feature numerous outcroppings and canyons.
Коммерциялық пайдалану
Сент-Петр құмтасы, коммерциялық қолданыста "Оттава құмы" деп те аталады, әрбір дәннің мөлшері мен пішіні салыстырмалы түрде біркелкі. Ол шыны жасауға, сүзгі құмы мен қалып құмына, сондай-ақ абразивтерге қолданылады. Оның тазалығы шыны өндірушілер үшін ерекше маңызды. Мұнай және газ өндірісінде "фракциялық құм" ретінде де маңызды – құм түйіршіктері жоғары қысыммен сұйық қоспасымен ұңғымаға сорылып, тау жынысындағы жарықтарды кеңейтіп, көмірсутектерді өндіруді жақсартады. Біркелкі бөлшек мөлшері осы құмды зертханалық тәжірибелерде де пайдалы етеді.
St. Peter sandstone, also called "Ottawa Sand" in commercial applications, has a relatively uniform size and shape for each grain. It is used for the manufacture of glass, for filter and molding sand, and for abrasives. Its purity is especially important to glassmakers. It is also important, as "frac sand" in oil and gas drilling – loose sand pumped in a liquid mix under high pressure into a well where the sand grains wedge into and hold open any fractures in the rock, enhancing the extraction of hydrocarbons. The uniform particle size also makes the sand useful for laboratory experiments.