Кіріспе

Теннесси штатындағы соққы кратері

Флинн-Крик кратері – Теннесси штатының Джексон округінде, Гейнсбородан оңтүстікке қарай шамамен 8 км жерде орналасқан соққы кратері.

Сипаттама

Соққы кратері шамамен 360 миллион жыл бұрын диаметрі және тереңдігі шамамен болатын, табақ тәрізді, жасыл кратер ретінде қалыптасқан. Құрылыс кезінде үлкен орталық төбе, күшті деформацияланған жиек қабаттары және қалыңдығы бойынша брекция линзасы пайда болды. Орта және жоғарғы палеозойдың жатық жатқан әк тасы мен доломиті брекцияланған және араластырылған, тереңдігі - дейін, ал брекцияның кем дегенде жартысы кратерден сыртқа шығарылған. Қалған брекцияда ұзындығы шағын түйіршіктерден мегабрекция блоктарына дейін жететін фрагменттер бар. Бұрынғы кратер едегінің астында бұзылмаған қабаттар жатыр. Кратердің ортасында Ордовик дәуірінің ортасында пайда болған, тік бұрылысты, бүлінген, жарылған және брекцияланған әк тасы мен доломиті үлкен орталық төбеге дейін көтерілген. Орталық көтерілістегі Нокс тобының тау жыныстары қалыпты жағдайынан жоғары көтерілген және жергілікті жерлерде сынық конустар кездеседі. Кратерді қоршаған жиекте ордовик әктасы көтерілген және орташадан тығызға дейін екі рет иілген антиклиналдар мен синклиналдарға бүлінген, олардың осьтері кратер қабырғаларына концентрлі. Жиектердің кейбір бөліктерінде радиалды қысқару 35%-ға дейін жетеді. Жиек қабаттарында жарылымдар жиі кездеседі және әдетте кратер қабырғаларына концентрлі болады. Оңтүстік-шығыс жиегінде үлкен итеру блогы кратер қабырғасын құрайды және кратерден сыртқа жылжып, шамамен көтерілген. Итеру блогы жартылай көлбеу жиек грабенін басып тастайды, ол шамамен төмен түсіп, кратерге қарай жылжыған. Бұл грабенді жауып тұрған брекция қабаты, бұл бір кездері кратерді қоршаған эжекталық жамылғының қалдықтары болып табылады. Кратерден кейінгі эрозия эжектаны алып тастады, үстіндегі грабенді қоспағанда, және аймақтық жер бетін денгейінен төмендетті. Кратерлік оқиғадан кейін бірнеше миллион жыл ішінде бүкіл құрылым кеш девонның Чаттануга теңізінен келген тақтатас шөгінділерімен жабылған, бұл қазіргі кездегі ең жақсы сақталған ежелгі соққы құрылымдарының бірі. Флинн ағысының эрозиясы құрылымның көп бөлігін ашты. Аймақтың жанындағы карсттық даму соққы ерекшеліктерімен байланысты көптеген үңгірлерді құрады, оның ішінде соққы құрылымының орталық көтерілісінде орналасқан жалғыз үңгір – Хокинс соққы үңгірі.