Кіріспе

QuarkXPress – WYSIWYG (What You See Is What You Get) ортасында күрделі бет макеттерін жасау және өңдеуге арналған үстел басылымдық бағдарламалық қамтамасы. Ол macOS және Windows жүйелерінде жұмыс істейді. Алғаш рет 1987 жылы Quark, Inc. компаниясымен шығарылған және қазірге дейін олардың меншігінде және жариялануда. Ең соңғы нұсқасы, QuarkXPress 2024 (ішкі нұсқа нөмірі 20.0.0), екі жаңа тақташаны ұсынады: Шрифт басқарушы және Кескіндер сілтемелері, сондай-ақ macOS Sonoma-мен үйлесімді және IDML форматына экспорттау мүмкіндігін қамтиды. QuarkXPress дизайнерлер, баспа үйлері және корпорациялар басылымдықтан мультимедиалық жобаларға дейін әртүрлі өнімдерді жасау үшін қолданады. Жақындағы нұсқалары электрондық кітаптар/флипбуктер, веб және мобильді қосымшаларға қолдау қосты.

Тарих

1981 жылы Тим Гилл ата-анасынан 2000 доллар қарыз алып, 1986 жылы Фред Эбрахимиді бас директор ретінде тағайындады. QuarkXPress-тің алғашқы нұсқасы 1987 жылы Macintosh үшін жарық көрді. Microsoft Windows (3.1) нұсқасы 1992 жылға дейін күтілді, арада бес жыл өтті. 1990-жылдары QuarkXPress кәсіби бет дизайнерлері, типография индустриясы және баспагерлер арасында кеңінен таралды. Әсіресе, 1996 жылы шыққан 3.3 нұсқасының Mac версиясы тұрақты және қатесіз жұмыс істейтіні, Adobe PostScript және Apple TrueType қаріптерімен үйлесімді жұмыс істейтіні байқалды. Quark-тың AppleScript қолдауы, Quark пен AppleScript екеуінің табысына да ықпал етті. 1989 жылы QuarkXPress XTensions деп аталатын бағдарламалық интерфейсті енгізді, ол үшінші тарап әзірлеушілеріне десктоптық қолданбаға қосымша мүмкіндіктерді жасауға мүмкіндік берді. Xtensions, Adobe Photoshop плагиндерімен бірге, әзірлеушілердің өз бағдарламаларына қосымша модульдер жасауға рұхсат беретін алғашқы мысалдарының бірі болды. PageMaker сияқты бәсекелестер болғанымен, QuarkXPress 1990-жылдары шамамен 95% нарық үлесіне ие болды. QuarkXPress 3.3 нұсқасынан кейін, оны жақсарту қажеттігі айтылды және пайдаланушылар инновациялық циклдарының тым ұзақ екеніне сын тақты. Гилл 1999 жылы компаниядағы 50% үлесін 500 миллион долларға сатты. QuarkXPress 5 нұсқасының 2002 жылы шығуы Apple қолданушыларын көңілсіздікке ұшыратты, себебі QuarkXPress Mac OS X-ті қолдамады, ал Adobe InDesign 2.0 сол аптада іске қосылды. QuarkXPress InDesign-мен арадағы баға айырмашылығының артуына байланысты нарық үлесінен де айырлды. InDesign CS-нің құны 699 доллар болса, QuarkXPress 6 – 945 доллар тұрды. Кейіннен шыққан Adobe Creative Suite (2003), қолданушылар Photoshop және Illustrator бағдарламаларына қол жеткізу үшін сатып алған, InDesign-ді де қамтыды. QuarkXPress 9 2011 жылы «Жыл өнімі» атағын жеңіп алды (MacWorld Awards 2011: Grand Prix жеңімпазы). 2015 жылдан 2022 жылға дейін QuarkXPress жыл сайын жаңартылып келді. 2023 жылдан бастап QuarkXPress екі жыл сайын жаңарады.

Пайдалануы мен ерекшеліктері

Бұл пакет қаріптердің, сәйкестендірудің, аралықтардың және түстің негізгі функционалдығын қамтамасыз етеді, сонымен қатар пайдаланушыларға кёрнинг, мәтінді сызық бойымен иілу және лигатуралар сияқты кәсіби беттеу опцияларын ұсынады. QuarkXPress құжаты мәтін және графикалық блоктардан тұрады. Блоктарды қайта пішімдеуге, қабаттастыруға болады және оларға әртүрлі деңгейдегі мөлдірлік пен мәтін орналасуын (runaround) беруге болады. Блоктың орналасуы және графикалық немесе мәтіндік элементтердің орналасуы блок ішінде бір дюймнің мыңнан бір бөлігінің дәлдігімен мүмкін. Түс басқару стандартты Pantone немесе Hexachrome сияларын, сондай-ақ басқа да түрлі түсті кеңістіктерді толыққанды пайдалануға мүмкіндік береді. Жобалық шығыс әдеттегі үстел принтерлерінде басылуы мүмкін. Баспа машиналары үшін процестік түсті (CMYK) бөлуге арналған пленкаларды жасауға болады. QuarkXPress сонымен қатар PostScript және PDF форматында шығару арқылы құрама жұмыс ағымдарын қолдайды. QuarkXPress макетті синхрондауды, бірнеше қадамды кері қайтару/қайтару мүмкіндігін, XML және веб-беттің (HTML) мүмкіндіктерін, сондай-ақ PDF форматында тікелей импорттау және экспорттауды қамтамасыз етеді. Құжаттарды басып шығару алдында тексеруге болады (preflight). Бұл жоғары деңгейдегі басып шығару алдын ала қарауы автоматты түрде қақтығыстарды және басқа да басып шығару мәселелерін анықтайды. Adobe InDesign-та да осыған ұқсас мүмкіндік бар. Композиция аймақтары функциясы бірнеше пайдаланушыға бір беттегі әртүрлі аймақтарды өңдеуге мүмкіндік беру арқылы оны бірнеше пайдаланушымен жұмыс істей алатын жалғыз үстелдік қолданбаға айналдырады. Композиция аймақтары тек бір мезгілде мәтін/суретпен жұмыс істеуден (Quark CopyDesk-пен 1991 жылдан бері мүмкін) бір қадам асып түседі, өйткені ол макеттен тыс графикалық элементтерді өңдеуге мүмкіндік береді. Пайдаланушы анықтаған ережелер, шығыс талаптары және макет талаптары интеллектуалды үлгілерді жасау үшін пайдаланылуы мүмкін және ресурстарды бөлісуге мүмкіндік береді (мысалы, серверде сақталатын стильдер жинағы). 2004 жылдың соңында шыққан 6.5 нұсқасы Photoshop форматын (PSD) жақсырақ қолдауға ие болды. PSD интеграциясы және суреттерді өңдеу мүмкіндіктері QuarkXPress-ке бірнеше марапаттар алуға мүмкіндік берді, мысалы, 2004 жылғы Macworld Editor's Choice сыйлығы. 7-ші нұсқада OpenType, Unicode, JDF және PDF/X форматына экспорттау қолдауы қосылды. QuarkXPress 7 сонымен қатар түс деңгейінде мөлдірлікті қолдау сияқты ерекше мүмкіндіктерді қосты. QuarkXPress 8 мүлдем жаңа пайдаланушы интерфейсін, сүйреп тастау мүмкіндігін, PDF 1.7 форматында импорттауды, AI форматында импорттауды және жаһандық файл форматын енгізді. Дизайн торларын беттерге және блоктарға тағайындауға болады, бұл шексіз негіздік торларды құруға мүмкіндік береді. Символдарды символдар мен сан бойынша орнатып, блоктан тысқары шығаруға болады. Бұл Adobe Flash мазмұнын жасау құралын қамтитын алғашқы нұсқа. Дизайнерлер бағдарламалаусыз дыбыс, бейне, анимация және интерактивтілік сияқты Flash мазмұнын жасай алады. 2008 жылдың қазан айында QuarkXPress 8 баспа басылымы үшін ең жақсы бағдарламалық қамтамасыз ету үшін MacUser сыйлығын жеңіп алды. QuarkXPress 9 кроссмедиалық басылымға қатысты тәсілін кеңейтті және енді электрондық кітаптарды (ePub3 және Blio) және iPad-қа арналған жергілікті қосымшаларды экспорттау үшін қолданыла алады. QuarkXPress-пен бірге келетін App Studio арқылы дизайнерлер өз қосымшаларын құрастыра алады. Сонымен қатар QuarkXPress 9 каскадтық стильдерді (мәтін мазмұнына негізделген стильдер парақтары), callout-тарды (позициялық ережелерге сәйкес мәтінмен ағып жатқан зәкірленген объектілерді), шеберді (ShapeMaker) қолдана отырып, күрделі және өңделетін Безиер жолдарын, тізімдерді және нөмірлерді (Microsoft Word-тен импорттау және экспорттау мүмкіндігімен) және тағы да басқа мүмкіндіктерді ұсынады. QuarkXPress 9 Mac нұсқасы тек Intel процессорлары үшін, ал QuarkXPress 8.5.1 PPC негізіндегі Mac үшін соңғы нұсқа болып табылады. QuarkXPress 10 бағдарламалық жасақтаманы Mac платформасында, әсіресе ескі Carbon API-ден Cocoa-ға көшіру үшін үлкен қайта жазу деп сипатталды. Сондай-ақ, жаңа, заманауи графикалық қозғалтқыш, Xenon енгізілді. 10-шы нұсқаның өмірлік циклы кезінде жаңа мүмкіндіктерге Retina дисплейін қолдау, PDF-тің мөлдірлігін, жазбаларды, қызыл сызықтарды, ұлғайтуды (8000%) және App Studio планшеті мен смартфон қосымшаларына қосу үшін HTML5 анимацияларын жасау мүмкіндігі кірді. QuarkXPress 2015 - басқа атау схемасын қолданған алғашқы нұсқа. Ол толығымен 64 биттік болды және ePub және Kindle экспорттаудың тұрақты орналасуын, сондай-ақ PDF/X 4 форматында экспорттауды қосты. Quark барлық пайдаланушылар сұраған мүмкіндіктердің алғашқы 10-ын қосты деп мәлімдеді. QuarkXPress 2016 басқа қолданбалар мен файл форматтарынан QuarkXPress объектілеріне импорттау және көшіру мүмкіндігін қамтиды. Жаңа шығарылымда HTML5 жарияланымдарын жасау мүмкіндігін қоса, жаңартылған цифрлық мүмкіндіктер де бар. Пайдаланушылардың ең көп сұраған мүмкіндіктеріне көп түсті градиенттер және түс таңдау құралы кіреді. QuarkXPress 2017 жаңа атау схемасын жалғастырды және жылдық шығарылым циклын белгіледі. Басты мүмкіндіктерге бұрынғы өзгеріссіз суреттерді өңдеу, мәтінге штрих қою және мәтінге көлеңке беру сияқты түрлі типографиялық жақсартулар, жауапты HTML5 және Apple Developer төлемдерінен басқа қосымша төлемсіз шексіз iOS қосымшалары кіреді. Басқа пайдаланушылар сұраған мүмкіндіктерге басылымға арналған адаптивті макет түрлендіруі, «ақылды» тырнақшалар және пропорционалды аралық кіреді. 2018 жылдың 1 наурызында Quark QuarkXPress 2018-ді жариялады, ол 2018 жылдың 16 мамырында қолжетімді болатынын мәлімдеді. 2018 нұсқасының басты мүмкіндіктеріне жаңа OpenType басқару элементтері, дефис қою қатаңдығы, түсті қаріптерді қолдау, IDML импорты (Adobe InDesign құжаттарын QuarkXPress-ке түрлендіру үшін) және Google Play төлемдерінен басқа қосымша төлемсіз шексіз Android қосымшаларын жасау мүмкіндігі кіреді. 2023 жылдың 14 қарашасында компания QuarkXPress 2024-ті шығарды, оған 1500 Google қаріптерін интеграциялау, жаңа Visual Fonts және Picture Links палитрасы, macOS Sonoma үйлесімділігі, WebP, HEIF және HEIC сурет форматтарына қолдау, жергілікті сурет кітапханаларын қолдау, IDML экспорт форматы, GREP қолдауы және оңнан солға жазылатын тілдерді жақсарту кірді.

Сервер нұсқасы

2003 жылдың басында Quark компаниясы QuarkXPress бағдарламасының серверлік нұсқасын шығарды, ол бастапқыда QuarkDDS деп аталды. 2006 жылы "QuarkXPress Server" деп қайта аталған бұл өнім қазір негізінен Quark Publishing Platform – компанияның мазмұнды автоматтандыру шешімдерінің орталық бөлігі ретінде сатылады. QuarkXPress Server – Java бағдарламасы болып табылады, ол мазмұн компоненттерін (мәтін, кескіндер, бейне, деректер, диаграммалар және т.б.) қабылдап, оларды PDF-тен бастап, жауапты HTML және веб-қосымшаларға дейін әртүрлі форматтарға автоматты түрде жинақтайды. Мазмұн ұсақ-түйірлі компоненттер арқылы үлгілерге жиналатындықтан, нәтиже мазмұны мен бренді тұрғысынан әртүрлі аудиторияға қарай жоғары дәрежеде бейімделуге мүмкіндік береді. Жүйе XML-ге негізделген.

Quark интерактивті дизайнері

Quark Interactive Designer — QuarkXPress құжаттарынан Adobe Flash ортасын жасауға арналған кеңейтім және құрал. Ол QuarkXPress жобаларын SWF (Flash) файл форматында экспорттауға мүмкіндік береді. Бұл баспаға немесе веб-өндіріске арналған құжаттарды Flash жарнамасы ретінде де шығаруға болады. Бұл үшін уақыт штрихтары мен ActionScript туралы білім қажет емес. QuarkXPress HTML жобаларын жасауға қабілетті болғандықтан, бұл веб-дизайнерлерге HTML және Flash элементтерін жобалауға және құруға, сондай-ақ оларды бір бағдарламада біріктіруге мүмкіндік береді. Нәтижесінде алынған файлдарды SWF Flash файлдары немесе macOS немесе Windows үшін жеке проектор қолданбалары ретінде экспорттауға болады. Quark Interactive Designer мәтін мен графиканы анимациялау үшін PowerPoint-тегідей палитраға негізделген әрекеттерді пайдаланады. Ол сонымен қатар түймелер арқылы іске қосылатын әрекеттерді қолдануға және QuickTime, Flash Video және аудио файлдарын ендіруге мүмкіндік береді.

Оқулық

QuarkEd сайтында quark.com мекенжайында тегін электрондық оқу материалдары бар.