Кіріспе
Талипарамба (сондай-ақ Перинчеллоур және Лакшмипурам деп те аталады) – Үндістанның Керала штатындағы Каннур ауданының Талипарамба талугіндегі муниципалитет. Муниципалды қала белгілі бір аумақты алып жатыр және 44 247 адам тұрып жатыр.
Этимология
Қаланың атауы "Тали" (тақта) және "Парамбу" (аумақ немесе жер) сөздерінен, сондай-ақ Раджараешвара ғибадатханасының аңызынан шыққан болуы мүмкін. Аңыз бойынша, Икшваку әулетінен шыққан Маандхата патша Шиваға шын ниетпен дұға етіп, одан Шива лингасын алған. Шива оған оны ешқашан мәйіт өртелетін жер болмаған жерге қоюын бұйырған. Ол Перинчелурда табақтай ғана жер тапқан, содан бері бұл аймақ Талипарамба деп аталатын болған. Ал қаланың бұрынғы атауы – Лакшмипурам, ол "гүлдену орны" деген мағынаны білдіреді.
Тарих
Талипарамба – ежелгі Кераланың дәстүрлі мекемелерінің бірі. Ол Мушика/Колатири/Чираккал әулеті билік еткен бұрынғы Колатунаду аймағында орналасқан. Бұл жер бір кезде Маннанар әулетінің құрамында болған. Дәстүр бойынша, Талипарамба Периншалур брахмандарының қонысы ретінде пайда болған. Мұнда қоныстанған 2000 брахман отбасының бүгінде тек 45-і ғана қалды. 1955 жылы Балакришна Менон басшылығымен Талипарамба ауылдық кеңесі құрылды. 1975 жылы Паттувам аймағы кеңестен бөлінді. 1990 жылы Антхур және Талипарамба ауылдық кеңестерін біріктіру арқылы Талипарамба қалалық әкімдігі құрылды, ал кейін 2015 жылы Антхур аймағы Талипарамбадан бөлініп, жеке Антхур қалалық әкімдігі құрылды.
Орналасқан жері
Талипарамба Каннур ауданының орталығынан шамамен солтүстікке қарай, штат астанасы Тхируванантапурамнан, Ернакуламнан солтүстікке қарай, Кожикодтан солтүстікке қарай, Мангалордан оңтүстікке қарай және Бангалор қаласынан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан.
Әкімшілік
Талипарамба – Талипарамба талуының орталығы, бұл аудан құрамына кіретін бес талудың бірі және Керала штатындағы кіріс бөлімінің бірі.
Талипарамбаның кіріс бөлімі
Каннур ауданы екі кіріс бөліміне бөлінеді: солтүстіктегі Талипарамба кіріс бөлімі және оңтүстіктегі Талассери кіріс бөлімі. Талипарамба кіріс бөлімі Пайянур, Талипарамба және Каннур аймақтарын қамтиды. Талипарамба сайлау округі Каннур парламенттік округінің құрамына кіреді.
Талипарамба муниципалитеті
Талипарамба муниципалитеті 34 округке бөлінген, олар белгілі бір аумақты қамтиды және әр бес жылда бір рет сайлаулар өткізіледі. Талипарамба муниципалитеті 8909 үйдің толық басқару құқығына ие, оларға су және кәріз сияқты негізгі жабдықтармен қамтамасыз етеді. Оған сондай-ақ муниципалитет шегінде жолдар салуға және өкіметіне бағынатын мүліктерге салық салуға рұқсат берілген.
География
Талипарамба қаласы теңіз деңгейінен орташа биіктікте орналасқан. Айналасындағы аймақ (Паттувам, Париярам, Куттиери, Каримбам және Кунам ауылдарын қоса алғанда) көркем жасыл егістіктермен және аласа төбелермен сипатталады. Куппам және Валапаттанам өзендері қаланы қоршап өтеді, ал Араб теңізі қаланың батысында шамамен орналасқан.
Білім
14-15 ғасырларда Колатири раджалары билік еткен кезде Талипарамба Кералада білім беру, рухани ояну және мәдениет орталығы ретінде әйгілі болды. Қазіргі таңда ең көрнекті білім беру орындары:
Демография
2011 жылғы санақ бойынша Талипарамба муниципалитетінің халқы 72 465 адамды құрады, оның ішінде 33 779 еркек, ал 38 685 әйел болды. 2015 жылы Антур аймағы Талипарамба муниципалитетінен бөлініп, жеке Антур муниципалитеті құрылды. Бөлінгеннен кейін Талипарамба муниципалитетінің халқы 44 247 адамды құрады, оның ішінде 20 838 еркек және 23 409 әйел. Осы жердегі әйелдердің жыныс қатынасы 1187-ге дейін, ал мемлекеттік орташа көрсеткіш 1084-ке тең. Халықтың орташа тығыздығы – . Талипарамба қаласының сауаттылық деңгейі мемлекеттік орташа көрсеткіштен (94,00%) жоғары, 96% құрайды. Талипарамбада ерлердің сауаттылығы шамамен 97,50%, ал әйелдердің сауаттылық деңгейі 93,06% құрайды.
Literacy rate of Taliparamba town is 96% higher than state average of 94.00%. In Taliparamba, male literacy is around 97.50% while female literacy rate is 93.06%.
Кинфра тоқыма паркі
Кинфра тоқыма паркі Талипарамба, 2010 жылы Кинфра компаниясы құрған және 50.18 гектар аумақты қамтитын, Талипарамбаның жанындағы Надуканиде орналасқан. Бұл Каннур ауданындағы тоқыма өндірісінің негізгі орталығы болып табылады. Сонымен қатар, Надукани Кинфра киім паркінде тоқыма бояу және баспа орталығы да құрылуда.
Саясат
Талипарамба сайлау округінің саяси жағдайында ХКП(М) үстемдік етеді. Талипарамбаның қазіргі депутаты – М. В. Говиндан, қазіргі штаттық хатшысы, ол 2021 жылғы Керала заңнамалық жиналысының сайлауында 22 689 дауыс айырмасымен жеңіске жетті. Талипарамба муниципалитетінде ИМЛ, ХКП(М) күшті өкілдікке ие, сондай-ақ ИНК және БЖД де белгілі бір деңгейде қатысады. Қазіргі уақытта Талипарамба муниципалитеті UDF одақтасы ИМЛ басқаруында.
Талипарамба муниципалитетінің сайлауы 2020
С. № Партия аты Партия таңбасы Кеңесшілер саны 01 UDF 19 02 LDF 12 03 BJP 03
Заң және тәртіп
Муниципалитет 1931 жылдың 30 мамырында құрылған Талипарамба полиция бөлімшесінің қарауында. Бұл полиция бөлімшесі 8 ауылды қамтиды, атап айтқанда: Талипарамба, Паттувам, Антхур, Моразха, Коувери, Куттиери, Панниёр және Куруматхур. Талипарамба сонымен қатар Каннур ауылдық полиция ауданындағы Талипарамба бөлімшесінің бас штабы болып табылады, ол 1986 жылдың 1 тамызында құрылған. Ол 66 тас жолынан шығысқа қарай 400 метр қашықтықта орналасқан. Бөлімше бес полиция бөлімшесіне бағынышты: Талипарамба, Алакод, Кудианмала, Шриэкандапурам және Пайявур.
Көлік
Талипарамба қаласынан Ұлттық тас жол (NH 66) өтеді. Солтүстік жағында Гоа мен Мумбайға, ал оңтүстік жағында Кочин мен Тируваннатпурамға баруға болады. 66-шы ұлттық автожолдың бөліктері Керала штатында, Талипарамба – Мужаппилангад және Нилешвар – Талипарамба учаскелерінде 6 қатарлы жол салуға арналған. Ш 36 тас жолы Талипарамба қаласын Шриэкандапурам, Ириккур, Ириттимен байланыстырады, ал Ириттиден шығысқа қарай Майсур және Бангалор қалаларына жетуге болады. Талипарамбада Каннур ауданының ішінде және сыртында жүретін бірнеше жеке және KSRTC автобустары бар. Талипарамба қаласы бірнеше автобус бағдары арқылы маңындағы елді мекендермен жақсы байланысқан. Талипарамба қаласында екі автобус терминалы бар: 66-шы тас жол бойындағы Талипарамба қалалық автобус аялдамасы және Ш.Х.36 тас жолы бойындағы Какатоду автобус аялдамасы. Ең жақын теміржол станциялары – Куннапурам, Пажаянгади және Каннур, олар қаладан тиісінше, Оңтүстік теміржолының Шоранур – Мангалор тармағында орналасқан. Ең жақын әуежай Каннурда, қаладан шақырым қашықтықта орналасқан. Талипарамбадан Каннур әуежайына Майил, Кололам, Чалоде аудандары арқылы өтетін жаңа тас жол салу жоспарлануда. Егер жоба іске асса, Каннур әуежайынан Паянур, Қаңғағаз және Талипарамбадан солтүстікке қарай жатқан басқа да елді мекендерге дейінгі қашықтық қысқарады. Мангалор және Каликут жақын орналасқан басқа да әуежайлар.
Туризм
Висмая – Талипарамбаның жанында орналасқан су ойын-сауық паркі. Қуттиери мен Куверидегі көпірлер, Велликеел экологиялық туризм паркі және Парассиниккадавудағы өзен бойындағы храм көптеген туристерді қызықтырады. Пайтал Мала және Палаккаям Татту таулы аймақтары да жақын жердегі танымал туристік орындардың қатарында.
Діндер
Талипарамбада көптеген храмдар, шіркеулер және мешіттер бар. Храмдардың ішінде Раджараждешвара храмы, Тричамбарам храмы және Парассиниккадаву храмы бар. Талипарамба Джума мешіті және Сент-Мария шіркеуі қаладағы танымал діни орталықтардың бірі болып табылады.
Раджараешвара ғибадатханасы
Раджаражешвара ғибадатханасы – Кераладағы 108 ежелгі Шива ғибадатханасының бірі. Ғибадатхана Талипарамба қаласынан шамамен 2 километр қашықтықта орналасқан. Раджаражешвара ғибадатханасында күндіз әйелдерге қасиетті орынды қоршаған аумақтың ішінде құлшылық етуге рұқсат етілмейді. Бұл ғибадатханаға Карнатака және Тамилнад штаттарынан да келушілер келіп тұрады. Карнатаканың бұрынғы премьер-министрі Йеддюраппа бұл жерге бірнеше рет келген. Тамилнадтың бұрынғы премьер-министрі Джаялалитаның бұл ғибадатханамен ерекше байланысы болды.
Тричамбарам ғибадатханасы
Тричамбарам ғибадатханасы Талипарамбадан оңтүстікке қарай шамамен 3 шақырым қашықтықта орналасқан. Бұл ғибадатханада әр жыл сайын атақты екі апталық Тричамбарам фестивалі тойланады. Фестивальдің соңғы күні Балараманың інісі Кришнамен қоштасу сахнасы көрсетіледі.
Канжирангад Вайдянатха ғибадатханасы
Канджирангад Вайдянадта ғибадатханасы – Талипарамбадағы Шиваға құлшылық етуге арналған үшінші маңызды храм. Бұл үш храмның барлығын Малабар Девасом кеңесі басқарады.
Талипарамба Джума мешіті
Талипарамба Валия Джума мешіті қаланың базарының ішінде орналасқан. Қаланың басты қорымдығы мешітке жақын жерде. Мешіттің архитектурасы дәстүрлі Васту элементтерін қамтиды, ал ішкі кеңістігі мәнерлі де, дәстүрлі де безендірілген. Көбінесе жұма намазына арналған бас зал ағаштан салынған және үлкен жүк көтергіш тіректері бар.
Қажылар шіркеуі
1960 жылдардың басында Солтүстік Траванкордан келген сириялық католиктер білім алу, жұмыс іздеу және сауда-көлікпен айналысу сияқты мақсаттармен Талипарамбаға қоныстана бастады. Бұрын Тричамбарамдағы Әулие Павел шіркеуі және Пушпагиридегі CMI шіркеуі олардың діни қажеттіктерін қанағаттандырып келді. 1990 жылдың 25 желтоқсанында Телличери архиепископиясының құрамында Санкт-Мария приходы құрылды және 2008 жылдың 15 тамызында негізі салынды. 2012 жылдың 14 сәуірінде бұрынғы епископ Мар Жорж Валиаматтамның төрағалығымен шіркеу ашылып, жұртшылыққа ұсынылды. 2013 жылдың 17 наурызында шіркеу деканат шіркеуі және қасиетті орын ретінде жарияланды.
Пушпагири шіркеуі
Пушпагири төбелеріндегі шіркеу католик.
Мешіттер
Қаланың мешіттеріне Талипарамба Жұма мешіті, Сайед Нагар мешіті, Шадулипалли базар көшесіндегі мешіт, Йатим Хана мешіті және Рифаи Жұма мешіті жатады.
Қарымбам шаруа қожалығы
Қарымбамдағы аудандық ауыл шаруашылығы фермасы Талипарамбадағы маңызды ғылыми-зерттеу ұйымы болып табылады. Ферма 1905 жылы Үндістан үкіметінің 1880 жылғы ашаршылық комиссиясының ұсынысы негізінде, Мадрас үкіметінің тапсырмасы бойынша сэр Чарльз Альфред Барбер құрған. Бастапқы мақсаты бұрыш туралы зерттеулер жүргізу болғанмен, ферманың қызметі агроклиматтық тәжірибелерге, гибридтеуге, сондай-ақ тұқымдар мен көшеттерді өндіруге және таратуға дейін кеңейтілді. 56 гектар аумақты қамтитын фермада мангостин, рамбутан, дуриан сияқты әртүрлі жергілікті және экзотикалық жеміс ағаштары өседі. Керала үкіметі Қарымбам фермасын штаттың туристік орталығы ретінде дамытуды ұсынды.