Кіріспе
Спорттық стратегия
Есепті көтеру (немесе "үстемелеу") – бұл спорт стратегиясы, ойынның нәтижесі енді күмәнді болмай, жеңіс шартты болған кезде, команда қарсыласын қосымша ұпай жинау үшін ойынды жалғастыра беретін жағдайда қолданылады. Көбірек спорттық әрекеттерге команданың негізгі құрамының көп бөлігін алмастыру немесе уақытты таусыруға бағытталған ойындарды ойнау (мысалы, американдық футболда, тізе бүгіп тұру немесе допты ортаға қарай жүгіру) жатады. Кейбір әуесқой спорт түрлерінде жеңілдік ережелері қолданылады, олар есеп айырмасы белгілі бір деңгейге жеткенде ойынды аяқтайды. Есепті көтеру әдетте даулы болып саналады және осы стратегияны қолдаушылар мен қарсыластары арасында пікірталас тудырады. Стратегияға қарсылар есепті көтерудің жанкүйерлер, ойыншылар және жаттықтырушылар тарапынан нашар спорттық мінез-құлық ретінде қарастырылуы мүмкін екенін айтады, бірақ есепті көтерудің қаншалықты жаман екені туралы әртүрлі пікірлер бар. Бір жақты матчтың соңында команда бірнеше рет ұпай жинағаннан кейін, нашар спорттық мінез-құлық туралы айыптаулар жиі көтеріледі. Есепті көтеру ойынның негізгі ойыншыларына жарақаттар келтіруі мүмкін, командадағы негізгі емес және нашар дайындық көрген ойыншылардың тәжірибесін азайтуы мүмкін (егер ойынның нәтижесі анық болғаннан кейін негізгі ойыншылар алаңда қалса) және болашақтағы қарсыластарды осы командаға қарсы ойнауға ынталандыруы мүмкін. Жеңілген команданың ойыншылары өзін құрметсіз сезінуі мүмкін және ашуын зорлық-зомбылық немесе спорттық емес әрекеттер арқылы білдіруге тырысуы мүмкін, бұл жарақаттар мен төбелес салдарына әкелуі мүмкін, тіпті ойыннан кейін айыппұл салу немесе болашақ ойындардан шеттету сияқты жазаларға соқтыруы мүмкін. Есепті көтеруді жақтаушылар бұл стратегияның пайдалы болуы мүмкін екенін айтады, мысалы, рейтингтерге (егер олар командалардың орнын анықтау үшін қолданылса) оң әсер етуі, ойыншыларға қосымша тәжірибе беруі немесе қарсыластардың қайта оралуына жол бермеуі мүмкін. Көптеген спорт түрлерінде командалар ұпай айырмасын (немесе таза ұпай көрсеткіші сияқты баламаларды) жарыстарда тең түскен жағдайда шешу үшін пайдаланады, сондықтан үлкен есеп айырмасының маңызы азаяды.
БКЖ және басқа да сауалнамалардағы пайда
Кейбір спорт түрлері (әсіресе американдық колледж спорты) командалардың рейтингтерін, матчтар мен чемпионаттарды анықтау үшін сауалнамаларды пайдаланған. Кейбір жаттықтырушылар Amway Coaches Poll немесе AP Poll-те дауыс беретін жаттықтырушылар мен спорт журналистерін әсер ету үшін есепті көтеруге жиі бейім. Кейбір дауыс берушілердің дауыс беру алдында тек нәтижелерге қарап шешім қабылдайды деген пікір бар. Колледж футболында Bowl Championship Series (BCS) болған кезде, дауыстар BCS ойындарына, соның ішінде ұлттық чемпионатқа кімдердің қатысатынына үлкен әсер етті. Тек ойынды немесе ойынның жазбасын қарап (немесе нәтижелерді мұқият зерделеу арқылы) жаттықтырушы 49–21 есебінің тепе-тең еместіктен туындағанын немесе жеңімпаз команданың ойынның нәтижесі анық болғанда есепті әсерлі етуге тырысқанын анықтай алады. BCS компьютерлері бастапқыда жеңіс маржасын құрауыш бөлік ретінде қосты, бірақ есепті көтеруге тырысатын командалардың көбейгенін байқағаннан кейін бұл элементті алып тастады. 2014 жылғы маусымнан бастап BCS колледж футболы плей-оффымен (CFP) алмастырылды. Сауалнамалар CFP қатысушыларын анықтауда рөл атқармайды; оның орнына, бұл командалар NCAA баскетбол турниріндегі іріктеу процесіне ұқсас іріктеу комиссиясымен таңдалады.
Практика
Кейбір командаларының жаттықтырушылары жиірек ұпай жинаса, соның артықшылықтары бар екенін де байқауы мүмкін. Көптеген жаттықтырушылар тек бірінші құрамдағы ойыншыларын қолданса да, үшінші және төртінші құрамдағы ойыншыларын пайдаланатын жаттықтырушы, егер оларға американдық футболда тек допты тізеге қоюдан немесе ортаға қарай жүгіруден артық мүмкіндік берсе, оларға ойын тәжірибесін алуға мүмкіндік береді. Егер оларға бірінші және екінші құрамдағы ойыншыларға берілетіндей, пас беруге және жүгіруге рұқсат етілмесе, олардың дағдылары соншалықты жылдам дамымауы мүмкін. Балама ретінде, студенттер спортында, табысты командалардан шыққан көптеген ойыншылар кәсіби спортшы болуға үміттенеді, ұпайды көтеру ойыншыларға өздерінің статистикасын жақсартуға және дәстүрлі ойын схемасы рұқсат етпес дағдыларын көрсетуге мүмкіндік береді. Бұл нашар спорттық мінез-құлық ретінде қарастырылуы мүмкін, себебі ешбір ойыншының кәсіби лигаға іріктелетініне кепілдік жоқ, бірақ статистиканы жақсарту және скауттарды таңдандырудың кез келген мүмкіндігі ойыншылардың кәсіби болашағын арттыру ретінде қарастырылуы мүмкін.
Ойын процесі
Сондай-ақ, оны үлкен қызығушылықтың қайта оянуының алдын алу үшін профилактикалық шара ретінде қолдануға болады деп айтылады. 2006 жылы Пенсильвания штатының университеті Нотр-Дам университетіне 41–17 есебімен жеңіліске ұшырады. Нотр-Дам университеті есепті көтеруді Пенсильвания штатының университеті кейіннен қайта оянуымен белгілі болғандықтан негіздеді. Профилактикалық түрде есепті көтеруді қолдайтындар көбінесе 2006 жылғы Insight Bowl сияқты ойындарды мысалға келтіреді, онда Миннесота үшінші ширек бойында 38–7 есебімен алға басқандығына қарамастан, Техас Тех университетіне 44–41 есебімен жеңіліске ұшырады.
Тай-брейк ойынына қатысу мүмкіндіктерін арттыру
Сонымен қатар, көптеген лигалар егер екі немесе одан көп командалар турнир кестесінде тең түссе, теңдікті бұзу шараларын қолданады; бірнеше команда қатысқан жағдайда (мысалы, үш команда тең түсіп, ешқайсысы қалған екі команданы жеңбеген жағдайда) "ұпай айырмасы" (команданың ортақ қарсыластарымен өткізген ойындардағы ұпай санының айырмасы ретінде есептеледі) немесе оның түрі, мысалы, крикеттегі таза ұпай көрсеткіші қолданылады; "көп ұпай жинау" олардың жақсырақ орынға ие болу мүмкіндіктерін арттырады және қарсы команданың ұпай жинауын тоқтатуға көмектеседі (бірақ кейбір лигалар бұған қарсы тұрып, ұпай айырмасын есептеудегі ұпайлар санына шектеу қояды, мысалы, 14-тен аспауы керек; сонда, тіпті егер есеп 49–0 болса да, теңдікті бұзу кезінде тек 14 ұпай ғана есептеледі).
Басқа негіздемелер
Жарқын есепті жоғарылатуды қолдау үшін жиі қолданылатын аргумент – егер нашар команда күшті шабуылды тоқтатуға шамасы келмесе, бұл жаттықтырушының немесе жеңіске жеткен команданың кінәсі емес деген сенім. Флорида штатының жаттықтырушысы Бобби Боуден өзінің әдеттегі ойынына қайшы келетін ойынды ұйымдастыру оның міндеті емес деді. Ол қарсыластың қорғанысының одан әрі ұпай жинаудың алдын алуға жауапты екенін сезінді. Сондай-ақ, кейбір жаттықтырушылар қарсыластардың ойыншыларының, жаттықтырушыларының және т.б. бұқаралық ақпарат құралдарында жасаған пікірлерін мақұлдамау сияқты қосымша мәселені көрсету үшін есепті жоғарылатуды жақтады. Кәсіби лигаларда есепті жоғарылату көбінесе аз дау тудырады және бұл термин одан да сирек қолданылады. Уақытты тоқтатудың көптеген себептері бар, бірақ жағдай мүмкіндік берсе, көп ұпай жинамаудың себебі жоқ. Барлық командалар кәсіби болғандықтан, тіпті нашар деп саналатын командалар да мүмкіндік берілсе, тез ұпай жинауға қабілетті. Доминантты есеппен алға басқан командалар да уақытты тоқтату үшін доминанттылықты сақтауға қызығушылық танытады, бұл оларды одан да көп ұпай жинауға мүмкіндік береді. Ойынның барлық деңгейлерінде, маңызды рекордтарды жақындатып алуға тырысатын ойыншылар немесе командалар есепті ашық түрде құрметсіздік деп есептелмейтінше жоғарылата алады. Шындығында, көптеген шабуылдық рекордтар лигалардың теңгерімсіз болған, маусымдардың ұзындығы әртүрлі болған немесе ережелердің маңызды түрде өзгеше болған кезеңдерде орнатылған рекордтардың нәтижесінде дауласу үшін есепті жоғарылатуды талап етеді. Бір жағдайда, есепке қатысы жоқ, бірақ ұзақ уақыт бойы сақталған рекордты оңай бұзуға болатын жағдайда, жаттықтырушы спорттық рухы үшін мақталыпты. 1999 жылы Кливленд Браунс командасын 44:28 есебімен жеңген кезде Цинциннати Бенгалс командасының жаттықтырушысы Брюс Кослет төртінші ширек аясында Кори Диллонды алаңнан шығарды. Ол сол кезде 246 ярд жинаған еді және ойнауын жалғастырғанда, Уолтер Пейтонның 275 ярдтық бір ойындағы рекордын бұзуға барған. Ойыннан кейін Кослет айтты, Пейтон, бір ай бұрын қайтыс болған, өзінің командасы 10:7 есебімен жеңген ойында рекорд орнатқандықтан, Диллонның ойыншыны алаңнан шығарған кезде бір жақты болып қалған ойында оның рекордын бұзуы дұрыс емес деп ойлады.
Флорида
1995 жылы төртінші ширекке дейін Джорджияға қарсы 38-17 есебімен басымдық танытқанда, Флориданың бас жаттықтырушысы Стив Сперриер қарсыластарын өз алаңында жеңіліске ұшырату үшін есеп тақтасына "жүздің жартысын" ілуді шешті, мұндай нәрсе бұрын ешқашан жасалмаған. Оның командасы 52-17 есебімен жеңіске жетті. Бұл көрсеткіш әлі күнге дейін Санфорд стадионында қарсылас команданың жинаған ең жоғары ұпай саны болып табылады.
Джорджия Техникалық университеті
1916 жылы 7 қазанда «Джорджия Тех» командасы «Камберленд колледж Бульдогс» командасын 222:0 есебімен жеңді. «Камберленд» бұрын футбол командасын таратып жіберген, бірақ ойнаудан бас тартса айыппұл төлеуге мәжбүр боларын білген соң, шағын команданы жылдам құрды. «Джорджия Тех» бірінші ширектерде 63, екінші ширектерде 63 ұпай жинады, содан кейін үшінші ширектерде 54, төртінші ширектерде 42 ұпай жинады. «Камберленд» ойын барысында ең болмағанда бір рет те алға жылмады. «Джорджия Тех» командасы Джон Хейсманның басшылығымен жеңіске жетті, ол осы жылдың басында студенттер кейпіндегі кәсіби ойыншыларды пайдаланған деп күдіктенген «Камберленд» бейсбол командасынан 22:0 есебімен жеңілгенінен кек алуды қалады.
Хьюстон қаласы
1968 жылғы 23 қарашада Хьюстон университеті Тулса университетін 100–6 есебімен жеңді. Олар бірінші жартылайда 24–0 есебімен басымдыққа ие болғанмен, Хьюстон екінші жартылайда 11 тачдаун соқты, оның ішінде төртінші ширектепте 7 тачдаун, нәтижесінде таңғажайып 94 ұпаймен жеңіске жетті. 1989 жылы олар тағы да осыған ұқсас нәтижеге жақын келді, «өлім жазасынан» аман қалған Оңтүстік методист (SMU) командасын 95–21 есебімен ойсырата жеңді. Хьюстонның бас жаттықтырушысы Джон Дженкинс үлкен есеппен жеңіске жеткен ойындарда статистикасын жақсарту үшін негізгі құрамын алаңда ұзақ ұстаумен белгілі болды, бірақ SMU-ға қарсы ол мұндай іс-әрекет жасаған жоқ. 1990 жылы Хьюстон I АА дивизионындағы қарсыласы Шығыс Вашингтон университетін 84–21 есебімен жеңіп, КБ Дэвид Клинглерге бір ойын және бір маусымда ең көп тачдаун пасын беру бойынша NCAA рекордтарын орнатуға мүмкіндік беру үшін ойынның соңына дейін алаңда қалдырды. Клингер сол ойында 11 тачдаун пасын берді, оның 5-і екінші жартылайда, ал 2-і төртінші ширектепте соғылды. Оның соңғы тачдаун пасы Хьюстонға негізгі қақпашысы алаңда болғанда 77–14 есебімен жеңіс сыйлады. Келесі жылы, 1991 жылы, олар маусымның ашылу ойынында Луизиана Тех университетін 73–3 есебімен ойсырата жеңді.
Маями
1985 жылғы 30 қарашада Майами университетінің "Харрикейнз" командасы Нотр-Дамның "Файтинг Ирланд" командасымен, Нотр-Дамның бас жаттықтырушысы Джерри Фаусттың соңғы ойынында кездесті. Джимми Джонсон басқарған "Харрикейнз" командасы, ойынға дейін сауалнамаларда төртінші орында болғандықтан, сауалнама жүргізушілерге жақсы әсер қалдыруға тырысты. Ойынның төртінші тоқсанында 44:7 есебімен алға шығып тұрғанда, "Харрикейнз" командасы төртінші мүмкіндікте 11 метрлік жалған соққы жасады, соққыны тосқауылдап, алты минуттан аз уақыт қалғанда тачдаун соқты және 58:7 есебімен жеңіске жетті. "Маями" АP сауалнамасындағы нәтижесімен Айованы озып, үшінші орынға көтерілді және "Шәкәр тостағанында" Теннессиге қарсы жеңіс алып, ұлттық чемпионатқа жол ашты. Ойыннан кейін сынға ұшыраған Джонсон: "Оклахома осындай әрекет жасағанда ешкім менің кешірімімді сұрамады", - деді. Бұл 1980 жылы Оклахома мемлекеттік университетінің бас жаттықтырушысы болған кезде 63:14 есебімен жеңілген ойынға сілтеме жасады. "Маями" 1986 жылғы "Шәкәр тостағанында" Теннессиге 35:7 есебімен жеңіліп қалды.
Нотр-Дам
Нотр-Дам университеті 1977 жылы Джорджия Тех институтын 69:14 есебімен жеңді. «Соғыс ирландтары» бірінші жартылайда 21:7 есебімен алға шықты, бірақ үшінші төрттенде 21 ұпай, ал төртінші төрттенде 27 ұпай жинады. Нотр-Дамның сегізінші тачдаунынан кейін соққыдан кейінгі қосымша ұпай жіберілмегені, ирландтардың 1932 жылдан бері алғаш рет және Нотр-Дам стадионының тарихында екінші рет 70 ұпайға жете алмай қалуына себеп болды. Нотр-Дам 62:7 есебімен алға шыққаннан кейін, Джорджия Тех институты Эдди Ли Айверидің тачдаун үшін қайтару арқылы екінші жартылайдағы жалғыз ұпайын енгізді; ирландтар 21 жылдан кейін ғана, 1998 жылы Кевин Фолк пен ЛСУ-ға қарсы тачдаун үшін қайтаруға жол бермеді. Бұл ойын 1976 жылы Джорджия Тех институтының Нотр-Дамды 23:14 есебімен жеңгеніне жауап ретінде болды, содан кейін «Сары Жакеттер» ойыншылары «Соғыс ирландтарын» семіз және жайлап жүретін деп қысым жасады. Нотр-Дам жаттықтырушысы Дэн Девин мен Джорджия Тех жаттықтырушысы Пеппер Роджерс арасындағы жаман қарым-қатынас олардың Миссури және Канзас штаттарының бапкерлік қызметтеріне дейін жетеді; Девиннің «Тайгерлері» 1969 жылғы маусымның соңғы ойынында Лоуренсте Роджерстің «Джейхоктарын» 69:21 есебімен жеңді. 1977 жылы Джорджия Тех институтының жеңіліске ұшырауы Нотр-Дамның рейтингісіне әсер етпеді; олар AP сауалнамасында 5-орында қалды, бірақ «Соғыс ирландтары» қалған ойындарын жеңіп, 11-1 есебімен аяқтады және 1977 жылғы ұлттық чемпионатты жеңді. Нотр-Дам 1992 жылы Бостон колледжін 54:7 есебімен жеңді, онда «Соғыс ирландтарының» жаттықтырушысы Лу Холц үшінші төрттендегі бірінші серияда жалған соққыға шақырды, оның командасы 37:0 есебімен үлкен (бірақ техникалық тұрғыдан еңсерілмейтін) басымдыққа ие болды. Бір жылдан кейін Бостон колледжі Нотр-Дамды 41:39 есебімен жеңіп, «Соғыс ирландтарын» AP сауалнамасында 1-орыннан 4-орынға түсірді және Флорида штатының ұлттық чемпион атанғанына жол ашты. 2003 жылы ұзақ жылдар бойы қарсылас болған Стенфордта ойнаған кезде, Нотр-Дамның бас жаттықтырушысы Тайрон Уиллингхэм өзінің соққылаушысына төртінші төрттенде 57:7 есебімен алға шыққанда соққыны қабылдаған кезде жалған соққыға шақыруға рұқсат берді. Уиллингхэм бұрын Стенфордтың бас жаттықтырушысы болған.
Огайо штаты
1968 жылы ұлттық чемпионатқа қадам басып жатқан Огайо штатының «Бакиз» командасы өзінің аяусыз қарсыласы «Мичиган Вулверинес» командасын 50:14 есебімен жеңді. Ойынның соңына қарай Огайо штаты 44:14 есебімен үлкен басымдыққа ие болды және бір тачдаун соқты. Қосымша ұпай соққысын орындаудың орнына, Огайо штатының бас бапкері Вуди Хейс екі ұпайға айналдыруға бел буды, бірақ ол сәтсіз аяқталды. Кейіннен неге екі ұпайға тырысқаны туралы сұраққа Хейс: «Үш ұпайға тырыса алмадым!» деп жауап берді. Бірақ ойыншылардың айтуынша, қосымша ұпай соққысы кезінде қандай да бір шатасу болған, ал Хейс жай ғана ойыншыларын қорғап жатыр. Келесі маусымда, басымдыққа ие болған «Бакиз» командасы «Вулвериндерге» есе жіберді, ал Бо Шембхлер 50:14 есебімен жеңіліске ұшырауды мотивация ретінде пайдаланды. Бас бапкер Урбан Майердің 2014 жылғы Огайо штатының командасы Біг Тен чемпионат ойынында Висконсин командасын 59:0 есебімен жеңді. Кейіннен Майер өз командасының Колледж футболы плей-оффына іріктелуіне көмектесу үшін Висконсинге қарсы әдейі ұпай жинағанын айтты.
Оклахома штаты
2003 жылдың 8 қарашасында Оклахома Sooners командасы Техас A&M Aggies командасына кешірім көрсетпеді, алғашқы жартылайдың соңында 49–0 есебімен үлкен артықшылыққа ие болды. Оклахоманың бас жаттықтырушысы Боб Стоупс есепті үркітуге тырысқан жоқ, өйткені оның екінші құрамы үшінші тоқсанда алаңға шығып, тағы 28 ұпай жинап, жалпы есепті 77–0, ал жалпы шабуылды 639 ярдқа жеткізді. Бұл Техас A&M футбол тарихындағы ең ауыр жеңіліс болды. Стоупстың қорғанында, жаттықтырушылар екінші жартының көп бөлігінде және төртінші тоқсанда уақытты тоқтатуға келісті. Сонымен қатар, төртінші тоқсанның бір сәтінде Оклахома A&M қақпасына 5 ярдтан жақын келді, 80-нен астам ұпай жинау мүмкіндігі болды, бірақ Стоупс қатарынан төрт рет ортаға шабуылдап, қарсыласқа қосымша ұпай алуға жол бермеді.
Оклахома штаты
2012 жылғы маусымның алғашқы ойынында Оклахома штатының «Каубойлар» командасы «Саванна штатының Жолбарыстарын» 84:0 есебімен жеңді. Бұл теңсіз нәтижеге қатысты, уақытша қорғаныс үйлестірушісі Гленн Спенсер бұл таза жеңістің команданың толық уақытты қорғаныс үйлестірушісі Билл Янгқа арналған құрмет екенін мәлімдеді, ол жақында белгілі бір медициналық процедурадан өтті. Бұл 1916 жылы «Оңтүстік-Батыс Оклахомадан» 117:0 есебімен жеңілгеннен бергі OSU үшін ең үлкен жеңіс болды, ал «Саванна штаты» үшін 1953 жылы «Бетюн Кукманнан» 98:0 есебімен жеңілгеннен бергі ең ауыр жеңіліс болды. Сол маусымда «Жолбарыстар» командасы 444:6 есебімен қарсыластарынан басым түскен.
Пенсильвания штатының
Көптен бері Пенсильвания штатының бас жаттықтырушысы Джо Патерно кейбір адамдар тарапынан есепті көтеруге жол бермеу үшін бар күшін салғаны үшін құрметтелген, мысалы, 2005 жылы Иллинойсқа қарсы 63:10 есебімен жеңіске жеткен кезде, Пенсильвания штаты бірінші жартылайда 56:3 есебімен көш соңында болды. Бірақ Питт жақтасы, журналист Биано Кук 1985 жылы ұнатпайтын қарсыласы Питтке қарсы ерекше жағдай жасады деп мәлімдеді. Ойын 31:0 есебімен толығымен бақылауда болғанда, көмекші жаттықтырушылар бірінші құрамды алаңнан шақырды. Патерно оларға дереу қайта кіруді бұйырды, "Мен Питтті толыққанды жеңгім келеді" деді. Патерноның 1991 жылғы Пенсильвания штатының командасы Цинциннатиге қарсы 81:0 есебімен есепті көтергені үшін айыпталады, бірақ бұл "Беркатс" жаттықтырушысы Тим Мерфи тарапынан жоққа шығарылды, ол: "Мен Джодің әдемі мінезді адам екенін ойлаймын және ол мұны жүз жылдың ішінде жасамаса керек" деді. "Біз тіпті маусымның бірінші ойыны үшін де тым көп қателіктер жасадық, және бұл менің кінәм. Мен Джо Патерно емес, өзім ұяламын".
Стэнфорд
2000-жылдардың басында Стэнфорд Pac 10 лигасының ең нашар командасы саналды, ал штат ішіндегі қарсыласы USC командасы CBSSports.com және Football.com сайтында «Онжылдықтың командасы» деп, ал SI.com сайтында «Онжылдықтың бағдарламасы» деп аталды. Бірақ 2007 жылы бас жаттықтырушы Джим Харбоның «Фермаға» келуінен және Стэнфордтың сол күні USC-ге қарсы рекордтық жеңілістен кейін Стэнфорд пен USC арасындағы бәсекелестік күшейе бастады. 2009 жылы өткен ойында Стэнфорд USC-ді «Колизеумда» ойсырата жеңіп, төртінші ширек бөлігінің ортасында 42–21 есебімен алға шықты. Болашақта Хейсман жүлдесіне ие болатын Тоби Герхарттың тачдаунынан кейін есеп 48–21 болғанда, Харбо «Кардиналдар» шабуыл тобын алаңда қалдырып, екі ұпай алуға тырысты. Не болып жатқанын сұрағанда Харбо: «Мен осы жігіттерге 50 ұпай салмақшымын» деді. Екі ұпай алу әрекеті сәтсіз аяқталды, бірақ Стэнфорд ойынның соңғы минуттарында тағы да ұпай жинап, төртінші ширек бөлігінде 27 ұпай жинағаннан кейін 55–21 есебімен жеңіске жетті. Бұл сол кезде USC тарихындағы ең ауыр жеңіліс болды және Стэнфорд пен USC арасындағы бәсекелестікте USC үшін ең үлкен есебімен жеңіліс болды. Ойыннан кейін USC бас жаттықтырушысы Пит Кэрролл Харбоға жақындап, ашуланып: «Сенің жағдайың қалай? Жақсысың ба?» деп сұрады. Харбо оған: «Мен жақсымын. Сенің нең бар?» деп жауап берді. Осы сәт (сондай-ақ 2007 жылы Стэнфордтың #1 USC-ге қарсы жеңісі) көптеген адамдар үшін Стэнфорд «Кардинал» футбол командасының өркендеуінің бастапқы нүктесі болды, ол келесі сегіз жыл бойы университет футболындағы ең табысты командалардың біріне айналды.
Техас А&М
2003 жылы Оклахома Техас A&M командасын 77:0 есебімен жеңгенде (жоғарыда қараңыз), A&M өз кезегінде Бейлор университетіне қарсы үйде 73:10 есебімен ойынды жеңіп алды. A&M бір жылдан кейін реванш ойынына үлкен фаворит ретінде шықты, ал бұл ойын Оклахомаға қарсы басты реванш ойынына бір апта бұрын өтуі керек еді. Мүмкін, алдағы аптада Sooners командасынан кек алуға дайындықтарынан асығысқандықтан, Техас A&M өткен жылы жеңілген Бейлор командасына есе жіберді. 2004 жылғы маусымда Бейлор командасы барлығы үш ойында жеңіске жеткендіктен, олардың 35:34 есебімен қосымша уақытта жеңіске жетуі, осы жылғы ең сенімсіз нәтиже болды. (Техас A&M келесі аптада Оклахомадан қайта жеңілді, бірақ бұл жолы есеп 42:35 болды.)
Вашингтон және Орегон
I А дивизионындағы ең үлкен есеп айырмасымен жеңіске жеткен командалар қатарында Вашингтон және Орегон университеттері екі жыл қатарынан көзге түсті, бұл есепті көтерудің екі керемет мысалы болды. 1973 жылы Орегон өз алаңында Вашингтонды 58-0 есебімен ойсырата жеңді. Бір жыл өткен соң Вашингтон Сиэтлде Орегонды 66-0 есебімен жауап берді. Сол ойында Вашингтонның бас квотербегі Крис Роуленд қажетті уақыттан артық ойнап, маусымын аяқтауға мәжбүр еткен тізе жарақатын алды. Роуленд Вашингтонның бас жаттықтырушысы Джим Оуэнстің "сені алаңда ойнағысы келеді, және мен олар бізді қанша жеңген болса, одан да көп есеппен жеңеміз" дегенін еске алды. Ол [Оуэнс] маған кешірім сұрады, себебі бұл оның жеке мәселесі еді.
BYU және Юта
Юта штатының BYU университетінің футболдық бәсекесінің тарихы екі тараптан да тең емес ойындарға толы. BYU футбол бағдарламасының алғашқы жылдарында «Кугарлар» физикалық тұрғыдан басым Юта командаларынан жиі жеңіліп жататын. Бір кезде, 1931-1937 жылдар аралығында, Юта штаты BYU-дан жалпы есеп бойынша 200-6 есебімен озып кеткен. БЮУ ЛаВелл Эдвардсты жұмысқа алғаннан кейін жағдай өзгерді, ол бағдарламаға сенімділік әкелді (және 1984 жылы ұлттық чемпионатты жеңіп алды). Эдвардстың жылдарында «Кугарлар» жиі «Ютестерге» қарсы есепті аяусыз арттырды деп айыпталды. Бұл әсіресе 1977 (38-8), 1980 (56-6), 1981 (56-28), 1983 (55-7) және 1989 (70-31) жылдары орын алды. Әдетте, бұл тәжірибені Эдвардстың көмекшілері ұйымдастырды, мысалы, шабуыл координаторы Даг Сковил. Сковилдің әрдайым ұпай жинауға бейімділігінің ең танымал мысалы – екі команда арасындағы 1977 жылғы матч. BYU-дың ойыншысы Марк Уилсон екінші курста өте жарқын маусым өткізіп жатқанда, Юта қорғаныс бойынша қиындыққа тап болды. Төртінші ширек бойында, 555 ярдқа және төрт голға пас бергеннен кейін, Уилсонның командасы 31-8 есебімен алға шықты. Бірақ стадиондағы баспасөз өкілдерінің бірі Уилсонның NCAA-ның бір ойындағы ең көп пас беру рекордына дейін тек алты ярд қалып қойғанын байқады. Сковилге хабарласып, Уилсонды қайтадан ойынға жіберді; ойыншы сегіз ярдтық пас беріп, рекордты жаңартты. Сковил оған ойынды жалғастыруды бұйырды, содан кейін ол тағы бір гол соқты, нәтижесінде BYU 38-8 есебімен жеңіске жетті. Юта штатының бас жаттықтырушысы Уэйн Ховард ашуға булықты, және бұл оқиға бәсекелестіктің қатысуын одан әрі қыздырды. Эдвардс кеткеннен бері BYU Ютаны сирек жеңді, бірақ екі команданың соңғы (2021) матчында BYU 26-17 есебімен жеңіп, Ютаның ұлттық рейтингісінен айырды.
Кәсіби футбол
Ұлттық футбол лигасы (NFL) және басқа да кәсіби американдық футбол лигаларында командалардың есепті көтеруі сирек кездеседі. Басты себебі – ойыншылар мен жаттықтырушыларға жыл сайын жүздеген мыңнан миллиондаған доллар төленеді, бұл ойыншылар мен команданың маусымдағы өнімділігіне әсер етеді. Есепті көтеруге жасалған кез келген әрекет негізгі ойыншының жарақат алу тәуекелін арттырады, бұл команданың маусым қалған бөлігіндегі мүмкіндіктеріне әсер етуі мүмкін. Сондықтан, егер команда жарыс барысында өз жұлдыздарын алаңда қалдыруды шешсе, қарсылас команда мұны әдетте қорлау деп қабылдайды. Тағы бір фактор – 1990-шы жылдары жалақы төлеу шегі NFL-де бәсекелестікті біршама теңестірді, бұрынғыға қарағанда ең күшті және ең нашар командалар арасындағы дағдылардың айырмашылығы азайды. Қазіргі замандағы кәсіби деңгейде ұятты (50-ден астам ұпай) есепке жету әлдеқайда қиын. Кәсіби деңгейдегі ең үлкен есеп айырмашылығы 1940 жылы NFL чемпионатында Чикаго Берс командасы Вашингтон Редскинс командасын 73:0 есебімен жеңген кезде тіркелді. 1976 жылы Лос-Анджелес Рамс Атланта Фалконс командасын 59:0 есебімен жеңді, ал 2009 жылы Жаңа Англия Патриотс командасы Теннесси Титанс командасын Жаңа Англияның қарлы жағдайында осылай жеңді. Соңғы кезде Нью-Орлеанс Сэйнтс командасы 2011 жылдың 23 қазанында Индианаполис Колтс командасын 62:7 есебімен жеңді; Сиэтл Сихокс командасы 2012 жылдың 9 желтоқсанында Аризона Кардиналс командасын 58:0 есебімен жеңді; ал Майами Долфинс командасы 2023 жылдың 24 қыркүйегінде Денвер Бронкос командасын 70:20 есебімен жеңді. Бұл жалпы ережеден бір ғана ерекшелік – егер командалар турнир кестесінде тең болса, плей-оффқа қатысушыларды анықтау үшін қолданылатын NFL-дің теңдік ережелері. Теңдікті бұзу критерийлерінің бірі – тұрақты маусымда әр команданың жинаған ұпайларының жалпы санын салыстыру. Мұндай жағдайда, маусым соңында есепті көтеру нашар спорттық мінез-құлық деп есептелмейді, өйткені есеп жоғары болғанның пайдасы бар. Мұндай жағдай 1999 жылғы маусымда Грин-Бэй Пэккерс командасы Даллас Каубойс командасы жеңіліп, олар дивизиядағы қарсыластары Кардиналс командасына қарсы соңғы тұрақты маусымдық ойында Каролина Пантерс командасынан асып түсу үшін жеткілікті ұпай жинаған жағдайда плей-оффқа шығу мүмкіндігіне ие болды. Олар Кардиналс командасын 49:24 есебімен жеңді, бірақ Даллас сол күні Гиантс командасын жеңіп, плей-оффтың соңғы орнын иеленді және Пэккерс командасын плей-оффтан шығарып тастады. НФЛ-де есепті көтеру туралы айыптаулар сирек кездеседі (плей-офф жарыстарынан басқа), бірақ мүлдем естілмеген емес. Ең танымал оқиғалардың бірі 1985 жылдың 17 қарашасында Нью-Йорк Джетс командасы Тэмпа Бэй Буканерс командасын 62:28 есебімен жеңген кезде болды. Екі команда соңғы рет өткен маусымның соңғы ойында кездесті, онда Тэмпа Бэй қорғанысын тоқтатып, Джетс командасына 41:21 есебімен жеңіске жетуіне мүмкіндік берді, бұл Джеймс Уайлдер ағаның маусымдағы ең көп жарым-жарым метрлік NFL рекордын бұзуға тырысуына бағытталған әрекет болды. Көптеген комментаторлар "Джетс" командасының үлкен жеңісі "Букс" командасына осындай нашар спорттық мінез-құлық үшін кек алудың жолы ма деп ойлады, бірақ "Джетс" командасы мен олардың жаттықтырушылары есепті көтеруге саналы түрде күш салғанын жоққа шығарды. "Джетс" командасының бас тартуы Bucs командасының жаттықтырушысы Джон Маккейден жарамды болуы мүмкін, ол 1984 жылғы ойынның соңында "Джетс" командасына ұпай жинауға мүмкіндік берді, 1984 жылғы маусымнан кейін зейнеткерлікке шықты және оны Лиман Беннетт алмастырды, сонымен қатар "Джетс" командасы 1985 жылы 11:5 көрсеткішпен плей-оффқа шықты, ал "Тэмпа Бэй" командасы 1985 және 1986 жылдары 2:14 көрсеткішпен маусымның ортасында болды. 1996 жылы "Пэккерс" және "Каубойс" командалары арасындағы ойын "Каубойс" командасының 21:6 жеңісімен аяқталды, және Грин-Бэй ойыншылары үй командасының соңғы алаңға соққан голы оларға қорлық болды деп шағымданып, "Даллас" командасы ойынды жеңіп алған кезде Грин-Бэй аумағында доппен болды, бірақ одан да көп ұпай жинауды шешті. Алайда, соңғы алаңға соққан гол ұятқа қалдыру әрекеті емес, рекордтық әрекет болды – "Каубойс" командасының жаттықтырушысы Барри Свицер кикер Крис Бониолға бір ойындағы ең көп алаңға соққан голдар бойынша сол кездегі NFL рекордын теңестіруге мүмкіндік беруді қалады (жеті). Сол сияқты, 2011 жылы "Сэйнтс" командасы 62:7 есебімен жеңген кезде, жеңіс айырмасы өте үлкен болған және ойын жартылай уақытқа дейін күмәннен тыс болған кезде, Дрю Брис өзінің орташа көрсеткішінен төмен нәтиже көрсетті. Оны және бірінші қастандықты ойнауды сақтау оның бір маусымдағы барлық уақыттық нәтиже көрсеткішін бұзуына ықпал етті және сол маусымда ескі рекордты бұзған Том Брейдиден озып кетті. Жаулары үшін жаттықтырушылардың рекордтарды қууға тырысуы оларға қорлық болғанымен, бұл ойыншылар мен жаттықтырушылар үшін тарихқа енетін көрсеткіш және сыншылар арасында рекордтарды қуу нашар спорттық мінез-құлық емес деп қабылданады. Кейбір командалар үнемі көп ұпай жинағаны үшін есепті көтеруге кінәлайды, бірақ қосымша ұпай жинаудың қашан есепті көтеруге айналатыны туралы пікірталас бар. Жақындағы "Жаңа Медоулендс ғажайыбы" және Супербоул LI сияқты қайта оралулар, сондай-ақ ұпайдың қаншалықты жылдам жиналатынын (қарсыластың қателіктерінен, ойынды қайта бастаудан және қайтарудан) ескергенде, жаттықтырушылардың өз шабуылдарына тым сенімді болудан сақтануы түсінікті және олар әдетте ойынның соңында есептің күтпеген қайта оралу тәуекелінен гөрі уақытты тоқтатуды жөн көреді, әсіресе күшті шабуылға, бірақ нашар қорғанысқа ие командалар үшін. 2011 жылғы маусымда ең жақсы шабуылға ие үш команда (Жаңа Англия, Грин-Бэй және Жаңа Орлеанс) сонымен қатар ең нашар қорғанысқа ие болды, бұл олардың уақытты тоқтатуға құштар болмауының себебін түсіндіреді, олар әрқашан ұпай жинауға тырысты. Қазіргі жалақы төлеу шегінің ережелері команданың кез келген уақыт аралығында тамаша шабуыл мен қорғанысқа ие болуын мүмкін етпейді, әсіресе бір жыл өте жақсы ойнаған, бірақ келесі жылы қымбатқа түсетін ойыншыларды ескеретін болсақ. Мұндай тактикалар әдетте "Газ педалін басу" деп аталады және НФЛ-де көріне бермейді. Кәсіби футболда есепті көтерудің ең ауыр жағдайы 1904 жылы Массилон Тайгерс командасының алға жылдамдаудың алдындағы кезеңде 26 сенсорлық гол мен 18 қосымша ұпай жинап, 148:0 есебімен Марион, Огайо қаласынан келген команданы жеңген кезде болды. 1903 жылы Уотертаун Ред энд Блэк командасы Кортланд, Нью-Йорк қаласынан келген қарсыласын 142:0 есебімен жеңді. Сол кездегі ережелерге сәйкес, ұпай жинаған команда допты қайтарудың орнына допты қабылдады; алайда, сол кезеңде ойынды қайта бастау әлдеқайда оңай және жиі кездесетін болды, және сонымен қатар Марион немесе Кортланд ешқайсысы да ойынды қайта басталдырмады. Осылайша, екі команда да бастапқы допты алғаннан кейін ешқашан допқа ие болмады. Кәсіби футбол тарихындағы үшінші ең үлкен көрсеткіш жақында ғана жабық футбол ойынында тіркелді, онда ұпайлар дәстүрлі ашық ойынға қарағанда көбірек жиналады. 2011 жылы Эри Эксплоужн жабық футбол командасы Фейетвилл Форс командасын 138:0 есебімен жеңді. Бірінші ширек аяғында 42:0 есебімен жеңіске жеткеннен кейін (үш Форс ойыншысының қателіктерінің арқасында), Эксплоужн командасы 100 ұпайға жеткен жағдайда билеттерді тегін ұсынуды жалғастырды; ойыншылар мен бас жаттықтырушы Шон Лиоттаға команданың жабық аренадағы рекорды 133 ұпай екенін айтқаннан кейін (жалпы кәсіби рекорд туралы хабарланбаған), олар оны бұзуға тырысуға шешім қабылдады, және олар мұны іске асырды. НФЛ тарихында есепті көтерудің анық бір жағдайы бар. 1987 жылы НФЛ ереуілі кезінде Даллас Каубойс командасының көптеген негізгі ойыншылары, соның ішінде құрметті зал мүшелері Рэнди Уайт және Тони Дорсетт, сондай-ақ бастапқы қақпашы Дэнни Уайт пикет желісін кесіп өтті. Ко...
Баскетбол
Баскетболда, кейбір командалардың жаттықтырушылары бір жақты ойынның соңғы кезеңдерінде өздерінің негізгі құрамын алаңда ұстап тұрады (мысалы, колледж ойынының екінші жартысына он минуттан аз уақыт қалғанда; немесе жоғары мектептің төртінші тоқсанында немесе НБА ойындарында). Ойыншыларға толық алаң бойынша қысымды (допты ұрлау үшін) жалғастыруды, соққыларды бұғаттауды, қарсы шабуылға шығып, данк жасауды немесе үш ұпайлық лақтырулар мен жанкүйерлерге ұнайтын басқа да әрекеттерді жасауды айтуы мүмкін. Кез келген анықталмаған есеп айырмасымен қалып қойған команда, кері қайтару мүмкіндігін арттыру үшін қарсыласты әрбір иеленуде фол жасап, ойынды ұзарта алады, бірақ осы стратегияны қолданатын командалар ойын әлі де бәсекеге қабілетті болған кезде ғана осылай жасайды. Дегенмен, бұл стратегия әрқашан жұмыс істемейді, әсіресе егер фол жасалған ойыншылар немесе команда еркін лақтыруларды орындаса. Ойынның басында есеп бір жақты болған жағдайда, ең көп таралған нұсқа – бұл жаттығу сияқты "ойнап шығу", мүмкіндігінше ең жақсы лақтыруға тырысу және қорғаныстың бір түрін жасау (жанкүйерлерге ұнайтын лақтырулар мен ойындарға ешқандай шектеулер болмай). Бұл әдетте "қоқыс уақыты" деп аталады және әдетте қызығушылықтың болмауы үшін сынға ұшыраса да, әлсіз жақтың мақтанышын аз жоғалтып, бәсекелестікке жатпайтын ойынды аяқтаудың ең жақсы тәсілі деп саналады. 2006 жылғы 16 желтоқсанда «Никс» пен «Нэггетс» арасындағы төбелес кезінде ұпай жинау маңызды элемент болды, себебі Нью-Йорк жаттықтырушысы Исая Томас Денвердің жаттықтырушысы Джордж Карлды ойынның соңында осыны істеуге айыптады. Карл өзінің командасы үлкен есеп айырмасымен жеңіске жеткен көптеген ойындарын атап өтіп, өзін қорғады. Бұрынғы Оклахома Sooners баскетбол жаттықтырушысы Билли Таббс әлсіз қарсыластарға қарсы ұпай жинауда жиі айыпталып келді. 1989 жылғы 29 қарашада Таббстың командасы U.S. International командасына қарсы ойынның бірінші жартысында 97 ұпай жинады. Оклахома 173:101 есебімен жеңіске жетті. Қарсыластарға қарсы ұпай жинау туралы бірнеше рет сұраққа жауап берген Таббс бірде: «Егер оларға ұнамаса, жақсаруы керек» деді. Кейде командалар көрермендердің ынталандыруымен ұпайларын көтереді. Көрермендердің ынталандыруы физикалық ынталандырумен байланысты болсын немесе болмасын болуы мүмкін. Көбінесе ойын соңында көрермендер «X-тен артық ұпай» деп айқайлай бастайды, мұнда X – 100 ұпайға жету үшін қажетті ұпайлар саны. Бұл әдетте команда 100 ұпайға жетуіне 5 ұпай жетпейтін кезде болады. Сондай-ақ, көрермендердің ынталандыруы билет иелеріне арналған акцияның нәтижесі болуы мүмкін. Брэдлидің Уичита штатына қарсы үй ойынында жаттықтырушы Джим Лес ойынның соңғы 1-2 минутында бірнеше резервтік ойыншыларды шығарғаннан кейін есеп 62:50-ге жетті. Соңғы шабуыл кезінде көрермендер «Лақтыр! Лақтыр! Лақтыр!» деп айқайлай бастады, себебі егер есеп 63-ке жетсе, маусымдық билет иелері жергілікті мейрамханада сатып алған әр билетке бір тегін рибай стейк алатын еді. Брэдлидің бір ойыншысы көрермендердің ынталандыруымен ойын соңында үш ұпайлық лақтыру жасады, ол кірді, соңғы есеп 65:50 болды. Сол сияқты, 2014 жылы Оңтүстік Вирджинияға қарсы өткен ойында BYU баскетбол командасы сағат аяқталуға жақын 98:48 есебімен көш бастады. Студенттер секциясынан «Жүз! Жүз!» деген ұрандарға жауап ретінде, резервтік қорғаушы Джейк Тулсон уақыт біткенде үш ұпайлық лақтыру жасады. Лақтыру кірді, соңғы есеп 101:48 болды. БЮУ жанкүйерлері мен төрешілер қуанышпен қарсы алса да, Кугардың бас бапкері Дейв Роуз оқиғаға ренжіді. Тулсонның өзі жеке сөгіс алды.
Бейсбол
Бейсболдың жазылмаған ережелері команданы ойынның соңында үлкен есеп айырмасымен алдағанда құрбандыққа шалудан, базаларды ұрлаудан немесе басқа да «кішкентай доп» тактикасынан ауыздан айтпай тыйым салады, тіпті жеңілген команда теориялық тұрғыдан кез келген кемшілікті жеңіп алуға мүмкін болса да. Соққышылар әдейі аут жасауға тырыспайды (мысалы, соққы беру ниеті жоқ доптарды ұру арқылы), себебі бұл қарсы команданы қорлайды, ойынның әділдігін бұзады және өздерінің соққының орташа көрсеткішін нашарлатады. Егер тоғызыншы иннингтің жоғарғы жартысында үй командасы көш бастаса, тоғызыншы иннингтің төменгі жартысы ойналмайды, бұл команданың жеңісіне толық сенім болғанда мағынасыз ұпай жинаудың алдын алады. 2021 жылы өткен ойында, қонақ Чикаго Уайт Сокс командасы Миннесота Твинс командасынан ойын соңында 15:4 есебімен басым түсті, сол кезде Твинс командасы Виллианс Астудильоны, әдетте питчерлік қызмет атқара бермейтін, позициялық ойыншыны соңғы иннингте тартады. Бұл әрекет бейсболдың жазылмаған ережелері бойынша жеңіліспен келісім білдіріп, қарсы команданың соққышылары осыған орай, ойынды тезірек аяқтау үшін және жеңілген команданы одан әрі ұятқа қалдырмау үшін, күшті соққы жасаудан тартынады. Астудильо Уайт Сокс командасының алғашқы екі соққышын аутқа шығарғаннан кейін, жаңадан келген қақпашы Ермин Мерседес ойынның соңғы ауты деп күтілген кезде тақтаға шықты. 3:0 есебінде Астудильо баяу допты тақтаға лақтырды. Мерседес өз соққысын жасады, бұл жағдайдағы жазылмаған ережелерді бұзу болып табылды, және 429 фут (131 метр) қашықтыққа допты ұшырып жіберді. «Егіздер» командасы бұл оқиғаға қатты ашуланды, ал «Сокс» командасының бас жаттықтырушысы Тони ЛаРусса Мерседеске болашақта мұндай әрекеттерден аулақ болуға кеңес беретінін уәделеді. Әуесқойлар, орта мектептер мен халықаралық бейсбол ойындарында көбінесе «мейірімділік ережесі» қолданылады, осылайша егер есеп айырмасы жеңілуге мүмкіндік болмайтын деңгейге жеткенде (мысалы, 5 иннингтен кейін 10 ұпайға) ойын ертерек аяқталады. Алайда, үй командасы артта қалған жағдайда әрқашан соңғы мүмкіндікке ие болғандықтан, қонақ команда теориялық тұрғыдан иннингтің жоғарғы жартысында шексіз ұпай жинауы мүмкін.
Крикет
Крикет табиғаты бойынша командалар бір немесе екі иннингті кезекпен ойнайды, ал ойындар уақыт немесе оверлер санымен шектеледі. Сондықтан, ойын ішінде ең көп ұпай жинаудың мағынасы жоқ. Командалар белгіленген уақыт ішінде немесе қарсыластарының викеттерін алу алдында мүмкіндігінше көп ұпай жинауға тырысады, бірақ бұл үшін жұмсалған уақыт ойынды жеңуге қатысты тактикалық есептерге әсер етпеуі керек. Бір күндік халықаралық және Twenty20 сияқты шектеулі оверлердегі крикет ережелері бойынша әр командаға тек бір рет соққы беруге мүмкіндік беріледі және соққы беру үшін белгілі бір оверлер саны қарастырылады. Бұл бірінші соққы соққан команданың барынша көп ұпай жинауын талап етеді. Командалар жағдайларға байланысты немесе турнирде тай-брейк қажет болған жағдайда, жеңіске жету үшін таза ұпайларын арттыру мақсатында көбірек агрессивті ойнауды таңдауы мүмкін, бірақ мұндай әрекеттердің салдарынан команда тым агрессивті соққылар жасап, викеттерін жоғалтуы мүмкін. Тест матчтары мен бірінші сыныптық крикетте командалар бір матчқа бірнеше күннен ойнай алады. Бір команданың тым көп ұпай жинауы, егер иннингтердің толық саны ойналмаса, тең нәтижеге жету ықтималдығын арттырады. Тактикалық тұрғыдан алғанда, командалар барлық ойыншылары шығарылмастан, иннингті аяқтағандарын жариялайды. Әсіресе бірінші иннингтер көп ұпай жинаумен ерекшеленеді, ал "follow-on" ережесі командаларды алаңда ұзақ уақыт қалуға ынталандырады. Егер бірінші соққы соққан команда екінші иннингте қарсыластары шығарылған кезде жеткілікті үлкен есепке ие болса, олар қарсыластарын қайтадан соққы соғуға мәжбүр ете отырып, "follow-on" енгізуді таңдай алады. Егер қайтадан соққы соққан команда қажетті ұпай санына жетпесе, олар "иннингпен" жеңіледі, ал қалған ұпайлар есепке алынбайды және follow-on енгізген команданың қайтадан соққы соғуы қажет болмайды. Жеке ойыншылар өз иннингтерінде жеткілікті ұпай жинағанын сезініп, зейнеткерлікке шығуға шешім қабылдауы мүмкін. Мұндай әрекет ауру немесе жарақат сияқты мән-жайлар болмаған жағдайда, спортқа қарсы болып саналады. Сондықтан мұндай жағдайлар өте сирек кездеседі. Бұл тек екі рет Тест матчтарында болған, соның ішінде Марван Атапатту (201 ұпай) мен Махела Джаявардене (150 ұпай) бір ойында, нашар Бангладеш командасына қарсы зейнеткерлікке шыққан.
Керлинг
Керлингтің ерекше ережелерінің бірі жеңілген командаға кез келген уақытта матчты мойындауға мүмкіндік береді, осылайша үлкен есеп айырмасының туындауына жол бермейді. Шындығында, қатты жеңіліске ұшыраған команданың мойындамауы спортқа қарсы көрінеді. Кейбір маңызды жарыстарда матчті толық деп санау үшін белгілі бір соңғы сызықтар ойналуы керек. Мұндай жағдайларда наразылық ретінде, матчтың басында мойындауға дайын болған командалар, сол кезде ойынды жеңіл қабылдауы мүмкін. Командаларға матчты әдеттегі аяқталу мерзімінен бұрын мойындауға рұқсат берілмегенше, үлкен есеп айырмасы жиі кездесетін.
Мұз үстіндегі хоккей
Мұз хоккейінде шағымдар сирек кездеседі, себебі егер командалардың шеберлігінде үлкен айырмашылық болмаса, қарсыластарына қатысты көптеген голдарды қалауынша соға алмайды. Жоғары сыныпқа дейінгі жастағы жарыстарда мұндай айырмашылықтар жиі кездесетін болғандықтан, "мейірімділік ережесі" де қолданылуы мүмкін. Тағы бір тактика – жетекші команданың жаттықтырушысы өз командасына бір гол соғар алдында әр ойыншы шайбаға тиіс екенін ескертуі.
Лакросс
Жоғары көрсеткіштер және үлкен есеп айырмасы лакросста жиі кездеседі. Ойынның белгілі бір уақытта аяқталуын қамтамасыз ететін мейірімділік ережесі болмаса да, американдық мектеп лакроссында ойын уақыт бойынша жалғасады, сағаттар тек тайм-ауттар мен жарақаттар кезінде тоқтатылады. Егер бір команда екінші жартыда 12 немесе одан көп гол соқса, ойын уақыты тоқтатылады. Командалар әлсіз қарсыластарының есебінен жоғары ұпай жинағаны үшін сынға ұшырады. 2019 жылғы университет ойынында NCAA II дивизионының Колорадо Меса (CMU) командасы III дивизионының Джонсон және Уэльс Денвер (J&W) командасын 52:0 есебімен жеңіп, барлық университеттер арасындағы ерлер лакроссындағы ең көп гол және ең үлкен есеп айырмасы бойынша NCAA рекордын орнатты. Ойынның көптеген теңдессіз статистикалық көрсеткіштерінің ішінде Джонсон және Уэльс командасы бірде-бір соққы жасауға қол жеткізбесе, жеңімпаздар 81 соққы жасады (68-і қақпаға тиді), 56 доғалдан 3-ін ғана ұтырды және 81 доғалдың 9-ын ғана жинады. Меса командасының 21 ойыншысы кем дегенде бір гол соқты, бұл J&W командасының барлық ойыншыларынан көп. Ойын төртінші кезеңнің басында Меса командасының ойыншысы ауыр жарақат алып, ауруханаға жатқаннан кейін аяқталды. Sports Illustrated бұл ойынды "NCAA спорты тарихындағы ең теңдессіз ойын" деп атады, бұл Камберленд-Джорджия Тех ойынымен салыстыруға болады. Командаға қарсыласының есебінен ұпайды көтергені туралы айыптар тағылды, әсіресе ойыншылардың ойынның 87-ші минутында Алекс Морганның соққан бесінші голын бұрынғыдай қуана тойлағаны байқалды. Сыншылар ойын аяқталғанда тай командасының көптеген ойыншыларының жылағанын атап өтті. АҚШ құрамасының бас жаттықтырушысы Джилл Эллис ойыншыларын қорғап, турнирдің іріктеу кезеңдеріндегі орналасуды анықтауда голдардың айырмашылығының маңыздылығын және команданың сенімділігін арттыру қажеттігін атап өтті, себебі ол бірнеше ойыншыларды алмастыруға мүмкіндік алды. "Мен өз ойыншыларымды шектеуге тырыспаймын, өйткені олар осы сәт үшін армандады, бұл әлем чемпионаттары", - деді ол The New York Times газетіне. "Мұндай көп гол соққанда, бұл маңызды". Тайланд құрамасының бас жаттықтырушысы Нунгруэтай Сатонгвиен де американдық ойыншыларды қорғады, олар өз командасын рухтан талмайын деуге шақырды. Алайда, АҚШ құрамасының бұрынғы қорғаушысы және қазіргі телеарнадағы футбол сарапшысы Алекси Лалас: "Иә, біз де солай жасар едік" деді. Ол мерекелер мен голдар АҚШ құрамасының жанкүйерлерін жоғалтып, оларды турнирдің "жаулары" ретінде бекітеді деп қорқытты. Алты күннен кейін АҚШ құрамасы Чилиді 3:0 есебімен жеңген кезде, гол соққан ойыншылар мен олардың әріптестері голдарынан кейін құшақтасып, содан кейін гольф қолдарымен қуанды. Англия 2023 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде Латвияны 20:0 есебімен жеңіп, есептің артуына байланысты сынға ұшырады. Англия құрамасы толық уақытты кәсіпқой ойыншылардан тұрса, латыштар көбінесе әуесқойлар болды. Латвиялық ойыншылардың бірінің анасы "қажетсіз қорлау" туралы өкініш білдірді. Бельгия құрамасы сол іріктеу сериясында Арменияны 19:0 есебімен жеңген болатын, бірақ олар ұқсас сынға ұшырамады. Дегенмен, УЕФА екі оқиға да іріктеу форматын өзгертуге себеп болды, осылайша командалар өте әртүрлі деңгейдегі командалармен кездеспейді. Ұпайды көтерудің барлық деңгейдегі ойындарда кездесетінін, бірақ ол әсіресе мегаполистер мен аймақтық лигаларда кең таралғанын атап өткен жөн, онда әлсіз командалар көбінесе 200 немесе одан да көп ұпаймен жеңіледі.
Американың жоғары мектептері спорттық
Қарсыластар арасындағы дағдының үлкен айырмашылығы жоғары мектеп спортында колледж немесе кәсіби спорттан көбірек кездеседі. Бұл әсіресе аудандық жарыстарда (бірдей сандағы мектептер географиялық принцип бойынша топтастырылған) және барлық мектептер қатысатын (результаттарына қарамастан) аймақтық бірінші жеңіліс турнирлерінде кең таралған. Бұл Кентуккидегі жоғары мектептердегі баскетболда да жиі кездеседі, онда әр жынысқа бір мемлекеттік чемпионат өткізіледі; осының салдарынан аудандық және аймақтық жарыстар, тіпті мемлекеттік турнирлерде де оқушылар саны жағынан күрт өзгешеліктері бар мектептердің ойындары болады. Көбінесе, мемлекеттік спорттық қауымдастық бірінші турда өте күшті команданы (жеңіліске ұшырамаған немесе өте аз жеңіліске ұшыраған) өте әлсіз командаға қарсы қояды (жоғары сатыдағы командалардың ерте турлардағы кездесулерін болдырмау үшін, оларды кейінгі турларға қалдыру үмітімен), және екі команда арасындағы дағдының айырмашылығы тез арада көзге түседі. (Кентуккиде мемлекеттік турнирлерді ешқашан тікелей тартпай, құрамаларды толтыру үшін соқыр жеребе тартқан). АҚШ бойынша жыл сайын болатын осындай оқиғалардың бір көрнекті мысалы – 2002 жылы Мичиган орта мектебінің қыздар баскетбол турниріндегі D класындағы аудандық ойында Уокервилл орта мектебінің (оқушы саны 98) Лейкшор академиясын (оқушы саны 49) 115–2 есебімен жеңуі. Осындай жағдайларға байланысты, жаттықтырушылар көбінесе қарсыласты ұяттату және қорлау мүмкіндігін пайдаланып, есепті көтеруге айыпталады. Кейде жеңіске жеткен мектептің резервтік ойыншылары (екінші қатарлы және жасөсперімдер командасының ойыншылары) жарыстың жақсы бөлігін ойнаған және әлсіз қарсыластарға қарсы қалаған кезде ұпай жинауға мүмкіндік алған ойындарда үлкен жеңістер тіркеледі. Алайда, жұлдызды ойыншылар рекордтық ұпай жинау үшін алаңда қалған кезде, 2006 жылы Эпифанни Принстің баскетбол ойынында 113 ұпай жинағаны сияқты, сын жиі соңынан келеді. 2006 жылдан бері Коннектикут мектеп аралық спорттық конференциясы футбол маттарындағы 50 немесе одан да көп ұпайдан тұратын кез келген жеңісті спорттық емес деп санайды. Егер мұндай жағдай туындаса, жеңімпаз команданың жаттықтырушысы команданың келесі ойынына дейін шеттетіледі. Бұл 2005 жылы командалары төрт рет жеңіске жеткен Нью-Лондонның жаттықтырушысы Джек Кокранға жауап болды. 2005 жылғы маусымда Джек Кокранның Нью-Лондон орта мектебінің футбол командасы, КТ-да ең көп ұпай жинаған команда, Виндхэм орта мектебінің Уиппеттерінен 16–0 есебімен жеңіліске ұшырады. Карьерасында алғаш рет алаңнан тыс қалғаннан кейін келесі аптада Кокран командасына әлдеқайда әлсіз қарсыласына қарсы 90–0 есебімен жеңіске жеткізді. Жеңіс төбелес тудырды және жеңіліс тапқан жаттықтырушыға тәртіпсіздік жасады деген айып тағылды. Коуч Кокран өзін қорғап, бір 90–0 есебінде екі команданы да, уақытты тіркеушіні де үздіксіз уақытқа көшіруге тырысқанын айтты, бұл Айова штатында бір команда 35 ұпайға басым болған кезде жасалады. CIAC осыған ұқсас ұсынысты қарастырды, бірақ бірнеше мүшелері бұл резервтік ойыншылардың ойнау уақытын қысқартады деп санағандықтан қабылдамады. 2007 жылы Канзас штатының жоғары мектептері белсенділігі қауымдастығының плей-офф ойынында Смит орта мектебі бірінші тоқсанда Плейнвиллге қарсы 72 ұпай жинап, Ұлттық жоғары мектептер қауымдастықтары федерациясының рекордтарын орнатты. Екі команда плей-офф жарысына дейін 25 күн бұрын ғана бір-бірімен ойнады, Смит орта мектебі 72–0 есебімен жеңіске жетті. Регулярлы маусым ойынында ұпай айырмасы 40 баллға жеткенде үздіксіз сағат іске қосылды, бірақ плей-оффта оны пайдалану үшін сол кезде ережеде мұндай ереже болған жоқ. Смит орта мектебінің әкімшілері KSHSAA кеңсесіне хабарласып, Плейнвиллмен екінші ойынның екінші тоқсанынан бастап жұмыс істейтін сағатты пайдалануға рұқсат алды. (Бұл жағдайдың қайталануын болдырмау үшін 2011 жылы KSHSAA плей-офф үшін өзгертілген мейірімділік ережесін қабылдады, бұл чемпионат ойындарына дейін кез-келген 11 адамнан тұратын постсезондағы кез-келген жарыс екінші жартысында 45 баллға жеткен кезде жұмыс істейтін сағат қолданады.) 2008 жылдың қазанында Неаполь орта мектебі Флорида штатындағы Эстеро орта мектебін 91–0 есебімен жеңді. Неаполь Флориданың жоғары мектептердегі спорттық қауымдастығының 3А класындағы чемпионы болды. Неапольдің ұпай жинап алғаны туралы айыптауларға қарамастан, жаттықтырушы Билл Крамер өзінің жұлдызды ойыншыларының көпшілігін ойыннан тыс ұстады, егер барлық ойын болмаса. Кейбір Неаполь ата-аналары жаттықтырушыға шағымданып, ұлдары ойнамағанын айтты. Бес жыл өткен соң, 2013 жылы аудандық қарсыластар Аледо (ақтық сында жеңіске жетіп, штаты бойынша рекордтық сегізінші титулын жеңіп алды) және Вестерн Хиллс (маусымды жеңіліспен аяқтады) арасындағы 91–0 есебі Вестерн Хиллс командасының ата-анасының бірі Аледо мектеп округіне Аледоның бас жаттықтырушысына қатысты қорқыту шараларын қолдануға шағымдануына себеп болды. 2009 жылдың 13 қаңтарындағы қыздар баскетбол ойынында Даллас Ковенант мектебі Даллас академиясын 100–0 есебімен жеңді. 1926 жылы Канзас штатының Хавен орта мектебі Сильвия орта мектебін 256–0 есебімен жеңді, бұл американ футбол тарихындағы ең жоғары көрсеткіш. 2015 жылдың 5 қаңтарында Сан-Бернардино Арройо Валли (Калифорния) орта мектебінің қыздар баскетбол командасы Блумингтон орта мектебін 161–2 есебімен жеңді. Он күннен кейін Сан-Бернардино жаттықтырушы Майкл Андерсонды екі ойынға шеттетуге шешім қабылдады. 2021 жылдың 17 қыркүйегінде Коронадо (Калифорния) орта мектебінің футбол командасы Кирни орта мектебін 78–0 есебімен жеңді. Коронадо ойынның басында 41 ұпай жинады, бұл ойынның басында жоғары есептік көрсеткішті орнатты. Кирни келесі ойынында Сан-Диего орта мектебіне қарсы 76–0 есебімен жеңіліске ұшырады, үлкен есептік айырмамен жеңіліс тізбегін жалғастырды. 2021 жылдың 29 қазанындағы футбол ойынында Инглвуд орта мектебі Морнингсайд орта мектебін 106–0 есебімен жеңді, онда 13 гол пас берілді. Калифорния мектеп аралық федерациясының оңтүстік бөлімі бұл жарысты айыптады және Инглвуд орта мектебінің директоры кешірім сұрады. Айырықша жағдай, 1990 жылы Морнингсайд қыздар баскетбол ойынының бірінші жартысында Саут Торрансқа қарсы 102 ұпай жинады. Саут Торранс ойынды аяқтау үшін үзілістен кейін қайтадан алаңға шығудан бас тартты. Ақтық есеп 102–24 болды.
Спорттық емес мысалдар
Джеймс Холжауэр «Jeopardy!» ойынында есепті көтеруімен танымал болды, тіпті ойынның «басып кету жеңісі» екені анық болғаннан кейін де агрессивті ставкалар жасауды жалғастырды, бұл «Jeopardy!» жанкүйерлері қолданатын термин, оған сәйкес, егер қалған екі ойыншы «Соңғы қауіп» кезеңінде барлық ұтыстарын салып қойса да, Холжауэрдің «Қосымша қауіп» кезеңінде алған есебінен олар жеңіске жете алмайды. Шындығында, Холжауэрдің жалпы жеңіске жетуі үшін өзінің есебі мен екінші орынның екі еселенген ұтысы арасындағы айырманы, минус 1 доллар салу жеткілікті болды. Бірақ бұл жағдайда есепті көтерудің ниеті нашар емес: жеңімпаздар шоу кезінде тапқан нақты доллар сомасын алатындықтан, Холжауэрдің өзінің жеңісін барынша арттыруға заңды қаржылық мүддесі болды. Есепті көтеру көбінесе сыйлықтар шексіз болған немесе ойын ережелерін пайдаланып, қосымша ақша немесе сыйлықтар жеңіп алуға болатын ойындарда ғана мүмкін болады (мысалы, Майкл Ларсон 1984 жылы «Press Your Luck» бағдарламасында істегендей; ол тақта айналымдарынан қосымша ақша жеңіп алу үшін тақтаны жаттап алған). Ұпайлық жүйеде жұмыс істейтін ойындарда есепті көтеруге болар болса да, оны жасауға ынта аз, себебі сыйлық мөлшері белгілі; жүлделер үшін сатылы немесе джекпот жүйесімен жұмыс істейтін ойындардың көпшілігінде есепті көтеру мүмкін емес.