Кіріспе

Шірісур (бұрынғы Тричур) — Үндістандағы Керала штатындағы қала және Шірісур ауданының орталығы. Бұл Кераладағы Кочи және Кожикодтан кейінгі үшінші ірі қалалық агломерация және Үндістанда 21-ші орында. Қала Текинкааду Майданам деп аталатын төбешік төңірегінде салынған, онда үлкен индуисттік Шива храмы орналасқан. Ол штаттың астанасы Тхируванантапурамнан солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Шірісур бір кезде Кочин Корольдығының астанасы болды және ассириялықтар, гректер, парсылар, арабтар, римдіктер, португалдар, голландтар және ағылшындар үшін байланыс нүктесі болды. Тарихи, мәдени, рухани және діни ерекшеліктері үшін Шірісур Кераланың мәдени астанасы деп те аталады. Қала орталығында Керала Сангита Надака академиясы, Керала Лалитакала Академиясы және Керала Сахития Академиясы орналасқан. Қалада Кераладағы ең жарқын және әсем храм фестивалі — Триссур Пурам фестивалі өтеді. Фестиваль сәуір немесе мамыр айларында, малаялам тіліндегі «медам» айында Вадакумнатан храмының Текинкаду Майданында өткізіледі. Үндістандағы ең алғашқы мешіт — Шераман Джума мешіті 629 жылы салынған деп саналады. Шірісур Исламдық Шариат және Жоғары оқу академиясына үйірленеді, бұл санскритті оқытатын ерекше ислам институты. Санскриттің оқу бағдарламасының бір бөлігі ретінде бірнеше маңызды индуист мәтіндерін зерттейді. Қалада төрт ірі банк орналасқан: Оңтүстік Үндістан банкі, Католиктік Сирия банкі, Дханалакшми банкі және ESAF шағын қаржы банкі, сондай-ақ бірнеше шит-фондтар. Қала жібек және алтын әшекейлерін өндірудің ірі орталығы болып табылады. Шірісур Керала штатындағы ең көп ішкі туристерді тартады. Шірісур сонымен қатар маңызды академиялық орталық болып табылады және Керала Каламандалам, Керала Ауыл шаруашылығы университеті, Керала Денсаулық сақтау ғылымдары университеті, Ветеринариялық және жануарлар ғылымдары колледжі, Сри Керала Варма колледжі, Сент-Томас колледжі, Жавахар Бал Бхаван Шірісур, Керала Жергілікті басқару институты, Керала Орман зерттеу институты, Керала Полиция академиясы, Полиция иттерін оқыту орталығы, Керала Өрттен қорғау және құтқару академиясы, Акциз академиясы және зерттеу орталығы, Музыка және сахналық өнер колледжі, Көркем өнер колледжі, Заң колледжі, Инженерлік колледж, Медициналық колледж және Вайдаратнам Аюрведа колледжі сияқты бірнеше білім беру мекемелеріне үйірленеді.

Этимология

Триссур (малаялам: തൃശൂര്) атауы – малаялам/ежелгі тамил тіліндегі Тируссивәпероор (തിരുശ്ശിവപ്പേരൂർ, Шива Иесінің аты бар жер) сөзінің қысқартылған түрі. Бұл атау қаланың ең маңызды ерекшелігі – Шиваның бас құдайы саналатын Вадакумнатан ғибадатханасына қарызды. 1990 жылға дейін Триссур Тричур деген ағылшынша атымен белгілі болған, кейін үкімет оны малаяламша атауымен алмастыруға шешім қабылдады. Ежелгі заманда Триссур "Вришабхадрипурам" (Оңтүстік Кайласы) деп те аталатын.

Тарих

Көптеген тарихи мегалиттер мен дольмендердің болуы Триссурдың кем дегенде б.з.д. 1000 жылдан б.з. 500 жылға дейін қоныстанғандығын көрсетеді. 16 ғасырда португалдықтардың Кераланың көптеген аймақтарында, соның ішінде Триссур қаласында теңіз үстемдігі болды. 17 ғасырдың басында португалдық теңіз күштері әлсіреп, голландтар басты теңіз күшіне айналды. Голландтардың көмегімен Кочин Корольдігінің ханшайық отбасы 1710 жылы Каликут Заморинінен Триссурды қайтарып алды. Махараджа Сактан Тампуран Кочин Корольдігінің тағына отырғаннан (1769–1805) кейін және Триссурды астана еткеннен бастап қаланың маңызы артты. Махараджа көршілес аймақтардан Сирия христиандары мен брахмандарды шақырып, қаланы Оңтүстік Үндістанның маңызды қаржылық және сауда орталығына айналдырды. Осы уақытта Сактан Тампуранның ізбасары Рама Варма X Шығыс Индия компаниясымен келісімге қол қойып, Кочин мемлекетін британдық протекторатына айналдырды. 1919 жылғы Үндістан Ұлттық Конгресінің мәжілісінде комитет құрылғаннан кейін Үндістан тәуелсіздік қозғалысы күш алды. Азаматтық наразылық қозғалысы келесі жылдары Триссурға көптеген адамдарды тартты, ал Махатма Ганди 1927 және 1934 жылдары оны қолдау үшін қалаға келді. 1935-1941 жылдар аралығында Кочин Корольдігінің даулы диуаны болған Р.К. Шанмухам Четти қаланың дамуына үлкен үлес қосты, Триссур қалалық үйін және Раманилайамды салдырды, бұл екеуі де бүгінгі күні Керала саясатында маңызды орынға ие. Осы кезеңде салынған басқа да маңызды азаматтық ғимараттар мен инфрақұрылымдарға Триссур қалалық корпорациясының ғимараты және Сварадж айналымы жатады. 1947 жылы Үндістан отаршылдықтан тәуелсіздік алғанда Триссур Кочин Корольдігінің құрамына кірді. Триссур ауданы 1949 жылдың 1 шілдесінде құрылды, оның орталық кеңсесі Триссур қаласында орналасқан.

География

Триссур – Үндістанның Керала штатының орталығында орналасқан Триссур ауданының орталығы. Қала Кочиден солтүстік-шығысқа қарай 75 шақырым, Коимбаттурдан оңтүстік-батысқа қарай 133 шақырым, Кожикодтан оңтүстік-шығысқа қарай 124 шақырым және Чанганачерриден солтүстікке қарай 151 шақырым қашықтықта жатыр. Қала Теккинкаду Майданы деп аталатын төбешікте орналасқан, бұл Виланг тауларынан кейін қаланың екінші ең биік нүктесі болып табылады. Қаланың теңіз деңгейінен орташа биіктігі 2,83 метрді құрайды. Қала Кераланың орталық аймағында, Палаккад жазығының созылған бөлігінде орналасқан. Геологиялық тұрғыдан алғанда, қала архейлік гнейстер мен кристаллдық шисталардан тұрады. Қаланың көп бөлігі архейлік тау жыныстарымен жабылған. Қала Үндістан тектоникалық плитасының (Үнді плитасы) ортасына жақын орналасқан және салыстырмалы түрде сейсмикалық немесе жанартаулық белсенділікке аз бейім.

Климат

Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Триссур қаласы тропикалық муссондық климатқа ие. Жаз наурыздан мамыр айына дейін созылады, бұл жылдың ең ыстық уақыты. Жазғы айлар жоғары температура мен ылғалдық деңгейіне байланысты ыңғайсыз. Күндізгі температура шамадан тыс ылғалдылықпен бірге көтерілуі мүмкін. Жазды маусымнан қыркүйекке дейінгі оңтүстік-батыс муссоны ауыстырады. Қазан және қараша айлары муссоннан кейінгі немесе шегіну кезеңін құрайды. Желде желтоқсаннан ақпанға дейін Батыс Гаттардан соғатын желдің әсерінен салқын және желді болады. Қыс айлары, әдетте, жылдың басқа айларына қарағанда құрғақ және ылғалдылығы аз. Таңертеңгі температура көбінесе салқын, ал күндізгі температура шамамен … градусқа жетеді. Қала муссондық маусымда нөсер жаңбырлармен суға батып кетеді. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері шамамен … миллиметрді құрайды. Оңтүстік-батыс муссоны әдетте мамыр айының соңғы аптасында басталады. Шілдеден кейін жауын-шашын азаяды. Жылына орташа есеппен 124 жаңбырлы күн болады. Жаз мезгілінде қаланың ең жоғары орташа температурасы … градусқа жетеді, ал ең төменгі температура … градусқа дейін төмендейді. Тарихшылардың айтуынша, Сактан Тампуран патшасы көршілес аймақтардағы сауда орталықтарынан сириялық христиан отбасыларын және брахмандарды Триссур қаласына қоныстануға шақырған. Көп ұзамай Триссур Кераланың ішкі саудасының гүлденген орталығына айналды. Триссур Оңтүстік Үндістанда қара және ролданған алтыннан жасалған зергерлік бұйымдарды өндірудің маңызды орталықтарының бірі болып табылады; Кераланың зергерлік бұйымдарының 70% Триссурда өндіріледі. Қалада 3000-ға жуық алтын әшекейлерді өндіретін кәсіпорын бар, және оларда 40 мыңға жуық қолөнерші мен басқа да жұмысшылар еңбек етеді. Бұл сала Триссур қаласында 200 мың адамды тікелей және жанама түрде жұмыспен қамтиды. Осы кәсіпорындардағы қолөнершілер күніне Кералада қолданылатын бір тонна алтынның 85 пайызын өңдейді. Кералада әшекейлер жасау үшін жыл сайын шамамен 90 тонна алтын қолданылады. Үндістанның Резервтік банкінің мәліметінше, Триссур 1930 жылдан бері банктік қала ретінде танымал, ол кезде қалада 58 банк штаб-пәтері орналасқан. Қазіргі уақытта қала банк және қаржы саласының маңызды орталығы болып табылады, Оңтүстік Үндістан банкі, Католиктік Сирия банкі, Дханалақшми банкі және Манапурам Жалпы қаржы және лизинг, Керала мемлекеттік қаржы кәсіпорны және ESAF Шағын қаржы банкі сияқты ірі қаржы институттарының бас кеңселері осында орналасқан. Триссурде көптеген хет-фондтар, Үндістанның жинақтау және несие жүйесінің бір түрі орналасқан. 2010 жылы Триссурде шамамен 3000 хет-фонд компаниясы жұмыс істеді, олар шамамен 35 000 адамды жұмыспен қамтыды. Қала аюрведалық дәрі-дәрмек өндірісінің орталығы болып табылады. Кераладағы 850 аюрведалық дәрі-дәрмек өндіруші компанияның ішінде 150-ге жуығы, соның ішінде штаттағы ең ірілері, мысалы, Ушади, Вайдияратнам Ушадхасала, КП Намбодирис, қаланың ішінде және оның айналасында орналасқан. Триссурдың тағы бір бастамасы - Триссурдың аюрведалық өндірушілерінің тобы Триссур ауданындағы Кораттидегі КИНФРА саябағында кластер құрды. Триссурдегі бөлшек сауда бизнесін Kalyan Group, Jos Alukka & Sons, Joyalukkas және Josco Group сияқты компаниялар жүзеге асырады. Инфопарк Триссур - Кераладағы төртінші технологиялық парк. Туризм Триссур экономикасына да үлкен үлес қосады. Ішкі туристер әдетте қаланы Керала штатының жоғары деңгейде дамыған туризм индустриясын зерттеу үшін бағыттық орталық ретінде пайдаланады. ғибадатханаларымен, көне шіркеулерімен және мәдениетімен қала Кералаға келетін отандық туристердің саны бойынша бірінші орында тұр. 1932 жылы жаңа корпорация ғимараты салынды, ал 1972 жылы муниципалитетке бірнеше ауылдық кеңестер немесе панчаяттар қосылды. Әкімшілік мақсаттарда қала 52 округке бөлінеді, олардан корпорация кеңесінің мүшелері бес жылға сайланады. Бұл Үндістанның Керала штатындағы екінші ірі қалалық корпорация. Корпорацияның штаб-пәтері Триссур қаласында орналасқан, және қаладағы қуат беру, сумен жабдықтау және қоқыс тастау жүйесін тікелей бақылайды. Триссур қалалық даму басқармасы және қала және ауылдық жоспарлау департаменті (TCPD) - бұл қала үшін даму жоспарын дайындайтын агенттіктер.

Полиция қызметі

Қалада Триссур қалалық полициясының және Триссур ауылдық полициясының бас кеңсесі орналасқан. Триссур қалалық полициясына Үндістан полиция қызметінің (IPS) офицері – полиция комиссары басшылық етеді. Қала Триссур, Куннамкулам, Оллур және Гурувайур деген төрт бөлімшеге бөлінген. Сонымен қатар, 24 полиция бөлімшесі бар, оның ішінде әйелдер полиция бөлімшесі және жол полиция бөлімшесі де жұмыс істейді. Триссур қалалық полиция комиссариаты Рамавармапурамдағы бұрынғы аудандық қарулы полиция бас кеңсесінде орналасқан. Триссур ауылдық полициясының бас кеңсесі Айянтолдағы аудандық әкімшілік орталығында орналасқан. Қала сонымен қатар Триссур, Палаккад және Малаппурам аудандарының құқық тәртібін қамтамасыз ететін полиция бас инспекторының кеңсесі болып табылады. Осы үш ауданның барлық полиция басшылары оның қарауында. Қалада Керала полиция академиясы, Орталық түрме (Вийур), полиция иттерін оқыту орталығы және акциз академиясы мен ғылыми-зерттеу орталығы да бар. Керала полициясының жаңа арнайы жасағы – Үндістан резервтік батальоны Рамавармапурамда орналасқан. Шекаралық қауіпсіздік күштерінің (148-ші батальон) алғашқы орталығы тек Триссурда ғана ашылған.

Демография

2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша, Триссур қаласының халқы 315 957 адамды құрады. Триссур ауданында индуистер 58,42%, мұсылмандар 17,07% және христиандар 24,27% құрайды.

Саясат

Триссур Оңтүстік Үндістанның саяси тарихында маңызды рөл атқарды. Триссур қалалық әкімшілігі Триссур муниципалды корпорациясы арқылы жүзеге асырылады. МК. Варгезе (LDF) – Триссур муниципалды корпорациясының мэрі. Триссур қаласы Керала штатының заң шығару ассамблеясында екі сайланған депутатпен өкілдік етіледі, біреуі Триссур сайлау округінен, екіншісі Оллур сайлау округінен. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, П. Балачандран Триссур сайлау округінің, ал К. Ражан Оллур сайлау округінің депутаты болып табылады. Триссур қаласы сонымен қатар Триссур Лок Сабха сайлау округінің құрамына кіреді және әр бес жыл сайын Үндістан Парламентінің төменгі палатасы – Лок Сабхаға бір депутат сайлайды. Қазіргі депутат – Үндістан Ұлттық Конгресінен Т. Н. Пратхапан. Лок Сабхадағы мандатты негізінен Үндістан Ұлттық Конгресі (1951 жылдан бері жеті мерзім) және Үндістан Коммунистік партиясы (1957 жылдан бері он мерзім) иеленген.

Фестивальдар

Триссур Кераланың мәдени астанасы ретінде танымал, қала ғасырлар бойы дамыған мәдени дәстүрге ие. Триссур Пурам – Кераладағы ең ірі Пурам, оны кейде «барлық Пурамдардың Пурамы» деп атайды. Бұл мереке Малайалам күнтізбесі бойынша Медам айында (сәуірдің ортасынан мамырдың ортасына дейін) жыл сайын тойланады. Тридцать алты сағат бойы қала көптеген адамдар мен пілдердің жиналуына куә болады. Пули Кали, сондай-ақ Кавакали деп те аталады, – қалаға мыңдаған адамды тартатын тағы бір фестиваль. Оны тәжірибелі артистер Онам мерекесінде, негізінен Кералада тойланатын жылдық егін жинау мерекесінде халқына сыйлық ретінде орындайды. Buon Natale – Swaraj Round алаңында өткізілетін мәдени фестиваль, Рождество мерекесімен бірге ұйымдастырылады. Buon Natale шеруі 2014 жылы Санта-Клаус киімін киген адамдардың ең көп саны үшін Гиннестің рекордтар кітабына енді. Қалада тойланатын басқа да маңызды мерекелер: Рождество, Онам, Дивали, Пасха, Ид және Вишу. Пілдер қаланың көптеген фестивальдерінде маңызды рөл атқарады. Анаяутту (пілдерді тамақтандыру) – қаладағы Вадакуннатан ғибадатханасында жыл сайын өткізілетін әлемдегі ең ірі пілдерді тамақтандыру рәсімі. Рәсім Малайалам күнтізбесінің Каркидакам айының бірінші күні өткізіледі.

Ас мәзірі

Триссурдың асханасы оның тарихымен, географиясымен, халқымен және мәдениетімен байланысты. Күріш – негізгі тағам. Ачаппам, Кужалаппам, Ваттеппам, Уннияппам және Пажам Пори – көптеп жейтін тағамдар. Вельяяппам, күріштен жасалған бір түрі, қаланың ерекше тағамы болып табылады, және қалада «Вельяяппам ангади» деп аталатын тағамдар көшесі бар.

Білім

Триссур ежелден бері білім орталығы болып келгендіктен, қазіргі заманғы білім беру орталығы ретінде дамып келеді. Қаладагы мектептер мемлекеттік немесе жекеменшік болып табылады, ал кейбіреулері үкіметтен қаржылық қолдау алады. Білім беру көбінесе ағылшын немесе малаялам тілдерінде жүзеге асырылады, бірақ көпшілігі ағылшын тілінде оқытылады. Көптеген мектептер Керала мемлекеттік білім беру кеңесімен, Үндістанның орта білім беру сертификатымен (ICSE), Орталық орта білім беру кеңесімен (CBSE), Ұлттық ашық мектеп институтымен (NIOS) немесе Монтессори жүйесімен байланысты. Қалада 93 төменгі бастауыш мектеп, 34 жоғарғы бастауыш мектеп, 78 орта мектеп және 157 жоғары орта мектеп бар.

Денсаулық сақтау

Қала Орталық Кералада медициналық көмек орталығы болып табылады, және Триссур, Палаккад, Малаппурам аудандарынан, сондай-ақ Эрнакулам ауданының солтүстік бөлігінен адамдар медициналық қызметтер алу үшін Триссурға келеді. Қалада үш медициналық колледж бар: Триссур мемлекеттік медициналық колледжі, Амала медицина ғылымдары институты және Джубили миссиялық медициналық колледжі мен ғылыми-зерттеу институты. Вайдаяратнам Аюрведа медициналық колледжі де қалада орналасқан.

Спорт

Футбол қаладағы ең танымал спорт түрі. Қалада екі футбол стадионы бар: Триссур қалалық корпорациясы стадионы және Топе стадионы. 1990 жылы Гиннестің рекордтар кітабы бойынша әлемдегі ең үлкен және ең биік уақытша стадион Футбол федерациясы кубогы турнирі үшін Триссур корпорациясының алаңында салынды, оны инженер Т. Дж. Антони жобалады. Халықаралық футболшылар және бұрынғы Үндістан құрамасының капитандығын атқарған С. В. Паппачан, И. М. Виджаян және Джо Пол Анчери, сондай-ақ 17 жасқа дейінгі әлем чемпионатының ойыншысы К. П. Рахул – Триссур қаласының тумалары. Н. И. Дэвидтің естелік кубогы – жыл сайын Триссур қаласында өткізілетін клубтар арасындағы футбол турнирі. Футбол чемпионатын 1996 жылы Триссур қаласының полиция бастығы бастады. Қалада жарықтандырылған Триссур қалалық корпорациясы стадионы бар. Сонымен қатар, В. К. Н. Менон атындағы жабық стадион және халықаралық деңгейдегі жабдықтармен жабдықталған SAI басқаратын Триссур су спорты кешені де бар. Триссур Үндістанға көптеген ұлттық және халықаралық бодибилдинг жұлдыздарын сыйлады. Кейіннен Локаманян (1920), Керала Чинтамани (1905), Керала Кесари (1924), Махатма (1930), Гомати (1930) және Джозеф Мундассеридің Наваживан басылымдары да Триссурдан жарық көрді. 1944 жылы Триссур қаласынан шыға бастаған «Экспресс» газетінің редакторы К. Кришнанан болды және Орталық Кералада ұлттық және социалистік көзқарастарымен танымал. Қалада жыл сайын «ViBGYOR» кинофестивалі өтеді. Бұл халықаралық қысқа метражды және деректі фильмдер фестивалі. Телефония қызметтерін Aircel, Airtel, Idea cellular, Vodafone, Reliance Infocomm, Tata Docomo, MTS, Uninor, Tata Indicom және мемлекеттік BSNL сияқты әртүрлі операторлар ұсынады. BSNL Триссур қаласында 3G қызметтерін де ұсынады. Қалада WiMAX платформасындағы кеңжолақты сымсыз байланыс қызметтері де бар. Триссур қаласындағы жеке FM радиостанциялары: Club FM 104.8 МГц, Radio Mango 91.9 МГц, BEST FM 95 МГц (Asianet Communications Limited), Red FM 91.1 МГц. Бүкіл Үндістан радиосы қала үшін AM (630 кГц) және FM (101.1 МГц) станцияларына ие. Бүкіл Үндістан радиосының (630 кГц) хабар таратушысы 1956 жылдың 4 қарашасында іске қосылды. Станция 1974 жылы тәуелсіз хабар таратуды бастады. Триссур қаласында студиясының жанында орналасқан аз қуаттылықтағы хабар таратушысы бар Doordarshan студиясы бар.

Жол

Қала Солтүстік-Оңтүстік дәлізінің ұлттық тас жолымен (Үндістан) төрт қатарлы ұлттық тас жол 544 арқылы байланысады, бұрын NH 47 деп аталған. Бұл тас жол қаланың әртүрлі нүктелерінен өтіп, қаланың барлық бөлігін кесіп өтеді және Кочи, Палаккад және Коимбатор сияқты жақын қалаларға қолжетімділік қамтамасыз етеді. NH 544 қаланың айналым жолы болып табылатын Манути және Талорде екі негізгі шығу нүктесін ұсынады. Қаланың қоғамдық көлігі көбінесе жеке автобустар, таксилер және авторикшаларға тәуелді. 2013 жылы Пужаккал ауданында көліктік терминал құру туралы жарияланды. 2015 жылы жер 99 жылға жалға берілді және «Триссур көліктік хабы» қоғамына берілді. Мемлекеттік «Керала мемлекеттік көлік корпорациясы» (KSRTC) облысаралық, ауданаралық және қалалық бағыттарда қызмет көрсетеді. Триссур қаласында үш автобус станциясы бар: Шактан Тампуран атындағы жеке автобус станциясы (Сактан Тампуран қаласында), Вадакке аялдамасы (Солтүстік автобус станциясы) және Триссур теміржол станциясының жанындағы KSRTC автобус станциясы. SH 69 Триссур – Куттиппурам тас жолы, SH 22 Кодунгаллур – Шорнур тас жолы және SH 75 Триссур – Канджани – Ваданаппалли тас жолы – бұл қала мен оның айналасындағы елді мекендер мен муниципалитеттерін байланыстыратын үш облыстық тас жол.

Теміржол

Триссур қаласындағы негізгі теміржол көлігі жүйесі Үндістан теміржолының Оңтүстік аймағы арқылы іске асырылады. Триссур қаласында төрт теміржол станциясы бар. Триссур теміржол станциясы – Керала штатындағы төрт А+ санатындағы теміржол станциясының бірі. Ол үш бағытқа поездарды қатынайды және Шоранур – Кочин порты учаскесінде орналасқан. Оның серік станциясы – Пункуннам теміржол станциясы, ал екі шағын станциясы – Оллур теміржол станциясы және Муланкуннатхукаву теміржол станциясы. Триссур теміржол станциясы Гуравайур – Триссур тармағы арқылы Гуравайур қасиетті қаласына да қосылады. Бұған қоса, Оңтүстік теміржолы Триссурды Кочи және Палаккад қалаларымен байланыстыратын қала маңы теміржол жүйесін іске қосып, негізгі электрлік көп бірліктер (MEMU) қызметтерін пайдаланады.