Кіріспе
Израиль саясаткері Ами Айалон (27 маусым 1945 жылы туған) – израильдік саясаткер және Еңбек партиясының Кнессеттегі бұрынғы депутаты. Бұрын ол Израильдің құпия қызметі – Шин Беттің басшысы және Әскери-теңіз күштерінің бас қолбасшысы болған. 2007 жылғы маусымда Еңбек партиясының төрағалыққа сайлауында Ехуд Барактан кейін екінші орын алды және 2007 жылғы қыркүйекте портфелі жоқ министр болып тағайындалды. Ол Израильдің ең жоғары наградасы – "Батырлық медалімен" марапатталғандардың бірі.
Ami Ayalon (, born 27 June 1945) is an Israeli politician and a former member of the Knesset for the Labor Party. He was previously head of the Shin Bet, Israel's secret service, and commander in chief of the Navy. He came in second to Ehud Barak in a Labor party leadership election in June 2007, and was appointed a Minister without Portfolio in September 2007. He is one of the recipients of Israel's highest decoration, the Medal of Valor.
Өмірбаян
Амихай (Ами) Айалон Тиберияда дүниеге келді және Мааган кибуцында өсті. Оның ата-анасы 1930 жылдары Палестинаға көшіп келді. Оның анасы Румынияның Трансильваниясындағы Клуж қаласында туған, жас кезінде Иерусалимге оқуға келген; оның әкесі, Ицхак, сондай-ақ Румынияның Трансильваниясынан заңсыз көшіп келген және Мааганның негізін қалаушылардың бірі болған, ол зейнеткерлікке шыққанға дейін ағаш шебер ретінде жұмыс істеген. Аялон 1980 жылы Бар-Илан университетін бакалавр дәрежесімен бітірді. 1992 жылы Гарвард университетінің Джон Ф. Кеннеди атындағы мемлекеттік басқару мектебінен мемлекеттік басқару магистрі дәрежесін алды. 2010 жылы Бар-Илан университетінен заң магистрі дәрежесін алды. Ол теңіз саясаты және стратегиялық зерттеулер орталығының (HMS) атқару комитетінің төрағасы. Ол үйленген, үш баласы бар. Аялон Керем Махаралда тұрады.
Әскери және қауіпсіздік қызметі
Айалон өзінің барлық әскери қызметін Израиль әскери-теңіз күштерінде өткерді. Айалон 1963 жылы әскери қызметке қабылданып, "Шайет 13" әскери-теңіз коммандос бөліміне ерікті түрде қосылды. 1969 жылы ол Мысырдағы нығайтылған Грин аралына шабуыл жасаған "Булмус-6" операциясына қатысты (Саирет Маткалмен бірлесіп). Операция барысында ол радарлық посттың біріне граната лақтырып, бөлімдегі басқа сарбаздардың қауіпсіздігін қамтамасыз етті. Шатырға өрмелеген кезде, оқтан шағылысқан оқ маңдайына тиді, бірақ ол күресін жалғастырды. Ол өзіне оқ атқан позицияға шабуыл жасап, екі египеттік сарбазды өлтіріп, постты бейтараптандырды. Содан кейін ол тағы бір сарбазбен бірге аралдағы кем дегенде екі маңызды позицияны бақылауға алды. Үшінші позицияны басып алуға тырысқанда, гранатадан аяғына жарақат алды, бірақ күресін тоқтатпады, сосын мойны мен қолына тағы бір граната тиді. Дегенмен ол атуын жалғастырып, арал толық бақылауға алынған соң ғана жарақаттарын хабарлады, қайыққа өзімен бірге морфин салды. Осы іс-әрекеттері үшін Айалон Израильдің ең жоғары наградасы – Батылдық медалімен марапатталды. 1979 жылы Айалон "Шайет 13" бөлімінің командирі болып тағайындалды және ешқандай қазасыз көптеген операцияларды сәтті жүргізгені үшін марапатталды. 1986-1988 жылдары Оңтүстік Африкадағы қорғаныс атташесі қызметін атқарды. Айалон генерал-майор шеніне ие болып, 1992 жылдан 1996 жылға дейін Израиль теңіз күштерінің бас қолбасшысы болды. 1995 жылы Ицхак Рабиннің қазасынан кейін Айалон Шин Беттің (Израильдің ішкі қауіпсіздік қызметі) басшысы болып тағайындалды. Бұл тағайындау туралы Рабин өзі өлтірілуінен бір жыл бұрын ұсынған. Айалон 2000 жылы зейнетке шықты.
Бейбітшілік белсенділігі
2003 жылғы 25 маусымда Айалон палестиналық профессор Сари Нусейбемен бірге "Халық дауысы" атты бейбітшілік бастамасын іске қосты. Бастаманың мақсаты – палестиналық босқындар үшін оралу құқығынсыз екі мемлекеттік шешімді қолдайтын бейбіт жоспардың қағидаларына израильдіктер мен палестиналықтардың мүмкіндігінше көп қол қоюын жинау. 2003 жылғы 14 қарашада Ами Айалон Израиль қауіпсіздік агенттігінің (ISA) үш бұрынғы басшысы – Авраам Шалом, Яков Пери және Карми Гиллонмен бірге Ами Айалон мен Сари Нусейбенің дайындаған құжаты негізінде "Едиот Ахронотқа" (Израильдегі жетекші таблоид газеттерінің бірі) сұхбат берді. Сұхбатты Алекс Фишман мен Сима Кадмон жүргізді. Бұл сұхбатта бұрынғы қауіпсіздік басшылары Израиль үшін "апаттың" жақындап келе жатқанын ескертіп, халықты Израиль мен Палестинаның екі мемлекеттік шешімінің принциптерін бейіндейтін құжатты қолдауға шақырды. ISA Израильдің барлау қызметінің саяси емес орталығы болғандықтан және барлау мәліметтерін жинаумен және террористік шабуылдардың алдын алумен, соның ішінде нысаналы өлтірулер және басқа да алдын алу шаралары сияқты даулы тәсілдермен айналысқандықтан, айқын тіл мен үлкен алаңдаушылықты білдіру ерекше көзге түседі. Сұхбаттан көптеген цитаталар келтірілсе де, оның толыққанды аудармалары жеке тізімдерде және веб-сайттарда ғана пайда болды, ал қатысушылар "тарихи" деп атаған кездесудің толық күші көбінесе әлсіреп кетті. Айалон дәстүрлі солшыл идеяларды қолдайды, бірақ ол Израильдің солшыл күштерінің құрамына кірмеймін деп мәлімдеп, Израиль халқына, әсіресе қоныс аударушыларға деген жауынгерлігі үшін Израильдің бейбітшілік лагерін сынады. Айалон көптеген солшыл белсенділерді Ариэль Шарон мен Ликуд партиясы ғана бейбітшілікке жеткізе алады деген сөзімен ашуландырды. Ол Газадан әскерді шығаруды қолдаған "Матех Харов" демонстрациясына қатысып, Израильдің бейбітшілік лагеріне қарсы өткір сөз сөйледі. Ол былай деді:
"Біз, мұнда наразылық білдіргендер, халықтың көпшілігіне жете алмадық. Көпшілік үндемейді, сондықтан олардың ықпалы жоқ. Мен сізге көпшіліктің неге осында жоқ екенін айтайын. Олар осында жоқ, өйткені біз олардың жүрегіне орнығуға үлгермедік [ивритше: להתנחל בלבבות, бұл сөзді бастапқыда қоныс аударушылар ойлап тапқан] – бұл шын мәніндегі көпшіліктің, шешімді қабылдайтын көпшіліктің жүрегіне. Біз сөйлесуге үлгермедік, тіпті сөйлескіміз де келмеген шығар. Біз Ешаның тұрғындарын жау қылып көрсетіп, оларды шетке ығыстырдық. Біз тек эвакуацияланғандардың қайғысы эвакуациялаушылардың қуанышпен айқайлауынан асып түскенде ғана табысқа жетеміз. Біз бейбітшілікке деген құштарлықты тек өзімізге ғана тиесілі деп есептедік. Көпшілік үйде тыныш отырып, біз сияқты Газадан кетуді қалайды. Көпшілікке кім [Израиль мен Палестина] арасындағы қақтығысты аяқтау туралы келісімге қол қоятыны маңызды емес, тіпті де маңызды болмауы керек. Газадан шығу үшін халықтың көпшілігі үндемеуі керек."
We, who protest here, did not succeed in sinking through to the majority of the people. The majority is silent and therefore has no influence. I will tell you why the majority is not here. They are not here because we didn't manage to settle in the hearts [Hebrew: להתנחל בלבבות, originally a phrase invented by the settlers] of this true majority, the majority that makes the difference. We didn't manage to talk and perhaps we didn't even want to. We turned the settlers of Yesha into enemies and in an overbearing manner we banished them to the outskirts. We will only succeed when the grief of the evacuees will overcome the joyous cry of the evacuators. We claimed the desire for peace solely as our own. The majority sits at home and is quiet, although it wants out of Gaza the same as we do. The majority doesn't care, and shouldn't care, which person signs the accords to end the [Israeli–Palestinian] conflict. In order to get out of Gaza, the majority of the people must not be silent.
Саяси мансап
2006 жылы Айалон Израильдің Еңбек партиясының тізімі бойынша Кнессетке сайланды, бірақ Еңбек партиясы Кадимамен коалиция құрғанда үкіметте лауазым алған жоқ. 2007 жылдың мамыр айының соңында Айалон партия ішіндегі алдағы праймериз барысында Еңбек партиясының төрағалығына үміткерлердің бірі болды. 2007 жылдың қаңтар айындағы қоғамдық сауалнамалар Айалонды жарысқа көш бастап тұрғанын көрсетті, одан кейін бұрынғы премьер-министр Эхуд Барак және Офир Пайнс Паз келді. Ол бұл басымдығын сақтап, 25 мамырда, сайлауға төрт күн қалғанда, ең жақын бәсекелесі Эхуд Барактан 4 пайызға жоғары көрсеткішті (35% - Барактың 31%) көрсетті. Бірақ 2007 жылдың 28 мамырындағы дауыс беруде Айалон 30,6% дауыспен екінші орынды иеленді, ал Барак 35,6% дауыс жинады, Әмір Перец үшінші орынға табан тіреп тұрды. Айалон мен Барактың екеуі де дауыстардың 40 пайызын алмағандықтан, 2007 жылдың 12 маусымында екінші турда кездесті, осы сайлауда Барак жеңіске жетіп, дауыстардың 51,3 пайызын алды. 2007 жылдың қыркүйегінде Айалон Израиль үкіметіне Портфелі жоқ министр болып тағайындалды, кейіннен қауіпсіздік кабинетіне мүше болды. Ол сондай-ақ 2006 жылғы Ливан соғысы кезіндегі Тұрмыстық майдан командасының жұмысы туралы мемлекеттік бақылаушының есебіндегі ұсыныстарды іске асыруға жауапты Кнессеттің Мемлекеттік бақылау комитетінің төрағасы болып тағайындалды. 2008 жылдың 16 қарашасында Айалон Еңбек партиясынан солшыл діни Meimad партиясына өтетінін мәлімдеді. Бірақ ол Meimad-қа қосылмады және 2009 жылғы сайлауда мандатын жоғалтты. Чарли Роузбен сұхбатта Айалон "шартты оккупация" және "екі мемлекеттік шешімнің" болмауы "бір түрлі апартеидке" алып келуі мүмкін дегенмен келісті, сондай-ақ: "Толығымен дұрыс. Біз тура осы бағытта бара жатырмыз деп ойлаймын". 2012 жылы Айалон Дрор Море режиссерлік еткен "Қақпашылар" атты деректі фильмде түсті және Шин Беттегі қызмет кезеңіндегі маңызды оқиғаларды талқылады. Айалон Израиль демократия институтының аға ғылыми қызметкері болып табылады.