Кіріспе

Израильдің біріккен әскери күштері

Дэвид Бен-Гурионның бұйрығымен 1948 жылдың 26 мамырында IDF құрылды және жатақ әскер ретінде жұмыс істей бастады, алғашқы сарбаздарын Ишувтың бұрыннан бар жарымәскери ұйымдарынан – атап айтқанда, Хагана, Иргун және Лехиден алды. Ол Израильдің тәуелсіздік декларациясы жарияланғаннан кейін құрылды және Израиль қатысқан барлық қарулы қақтығыстарға қатысты. 1979 жылғы Египет-Израиль бейбіт шарты мен 1994 жылғы Израиль-Иордания бейбіт шартынан кейін IDF маңызды стратегиялық қайта құрудан өтті. Бұрын Ливан және Сирия (солтүстікте), Иордания және Ирак (шығыста) және Египет (оңтүстікте) сияқты әртүрлі майданда тараған IDF өзінің күшін Ливанның оңтүстігіне және Палестина аумақтарын (Газа секторы мен Батыс жағалау, соның ішінде Шығыс Иерусалим) басып алуға шоғырлады. 2000 жылы IDF Оңтүстік Ливаннан, ал 2005 жылы Газадан шықты. Содан бері Газада орналасқан исламик топтармен, әсіресе Хамаспен Израильдің қақтығысы жалғасып келеді. Сонымен қатар, 2011 жылдан бері Сириядағы азаматтық соғыстың салдарынан аймақтық тұрақсыздыққа байланысты Израиль мен Сирия шекарасында жиі оқиғалар орын алып келеді. 1967 жылдан бері IDF АҚШ-пен тығыз қауіпсіздік байланысын сақтап келеді, оның ішінде зерттеу және дамыту саласындағы ынтымақтастық, F 15I, тактикалық жоғары энергиялы лазер және Arrow қорғаныс жүйесін бірлесіп жасау сияқты жобалар бар. IDF 1967 жылдан бері ядролық қаруға ие болуға қабілетті, және шамамен 80-ден 400-ге дейін ядролық оқ-дәріге ие болуы мүмкін. Израильдің палестиналық аумақтардағы ондаған жылдар бойы жүргізген әрекеттері кеңінен сынға ұшырады. Атауға қарсы болғандардың арасында министр Хаим Моше Шапира және Хацзохар партиясы болды, екеуі де "Цва Израэль" атауын қолдады. Мұндай ұйымдардың бірнешесі болған, тіпті одан да ертеректері де болды, мысалы, 1891 жылы Майкл Халперин құрған "Махане Иегуда" атты атты әскерлер тобы (Нэсс Зионаны қараңыз), ХаМаген (1915-17), ХаНотер.

1920 жылғы сәуірде еврейлерге қарсы Палестинадағы тәртіпсіздіктерден кейін Ишув басшылығы бүкіл ел бойынша жер асты қорғаныс ұйымының қажеттілігін түсінді және 1920 жылғы маусымда Хагана құрылды. Басқа екі еврей жасырын ұйымы, Иргун және Лехи, егер олар тәуелсіз бөлімшелер құра алса, IDF-ке қосылуға келісті және өз бетінше қару сатып алмауға міндеттенді. Бұл "Альталена" оқиғасының себебі болды, ол Иргун сатып алған қару-жарақтармен байланысты жанжал, нәтижесінде Иргун мүшелері мен жаңадан құрылған IDF арасында қақтығыс туды. Оқиға "Альталена" кемесіне, қару-жарақ тасымалдаған кемеге IDF-тің оқ жаудыруымен аяқталды. Осыдан кейін барлық дербес Иргун және Лехи бөлімшелері таратылды немесе IDF-ке біріктірілді. Пальмах, Хагананың маңызды бөлігі, де IDF-ке қосылды, ал Бен-Гурион 1949 жылы оның штабын таратып, жауап берді, содан кейін көптеген аға пальмах офицерлері, әсіресе оның бірінші қолбасшысы Ицхак Саде зейнеткерлікке шықты. Жаңа армия 1947-1948 жылдардағы мандатты Палестинадағы Азамат соғысы 1948 жылғы араб-израиль соғысына ұласқан кезде ұйымдастырылды, оның барысында көрші араб мемлекеттері шабуыл жасады. Он екі жаяу және бронетанкті бригада құрылды: Голани, Кармели, Александрони, Кириати, Гивати, Этзиони, 7-ші және 8-ші бронетанкті бригадалар, Одед, Харел, Ифтах және Негев. Соғыстан кейін кейбір бригадалар резервтік бөлімшелерге айналдырылды, ал қалғандары таратылды. Хаганадағы корпустар мен қызметтерден дирекциялар мен корпустар құрылды, және IDF-те бұл негізгі құрылым бүгінгі күнге дейін сақталған. 1948 жылғы соғыстан кейін Израиль-Палестина қақтығысы IDF мен палестиналық федайиндер арасындағы төмен қарқынды қақтығысқа айналды. 1956 жылғы Суэц дағдарысында, 1949 жылдан кейін IDF-тің күшін сынаған алғашқы сынақ, жаңа армия Мысырдан Синай түбегін басып алды, кейін ол қайтарылды. 1967 жылғы алты күндік соғыста Израиль айналасындағы араб мемлекеттерінен Синай түбегін, Газа секторын, Батыс жағалауды (Шығыс Иерусалимді қоса алғанда) және Голан биіктіктерін басып алды, бұл аймақтағы күштер тепе-теңдігін және IDF-тің рөлін өзгертті. Киппар соғысына дейінгі жылдарда IDF Синайда Мысырға қарсы соғыс және Иорданияда Палестинаны азат ету ұйымына (ПҰҰ) қарсы шекара соғысында соғысты, оның шешімі Карамхедегі шайқаста болды. Йом Киппур соғысының күтпеген оқиғасы және оның салдары IDF-тің әрекеттерін және соғысқа деген көзқарасын толығымен өзгертті. Ұйымдық өзгерістер жасалды және әдеттегі соғысқа дайындыққа көбірек уақыт жұмсалды. Алайда, кейінгі жылдары армияның рөлі қайтадан төмен қарқынды қақтығысқа, қалалық соғысқа және терроризмге қарсы күреске қарай өтті. Мұның мысалы – 1976 жылғы Энтеббе операциясы, Угандада ұшақ қызылқұрттарын ұстап тұрған жолаушыларды босатуға арналған әскери операция. Осы кезеңде IDF Ирактағы ядролық реакторын жоюға арналған сәтті бомбалау операциясын жүргізді. Ол Ливан азаматтық соғысына қатысты, Литани операциясын бастады, содан кейін 1982 жылғы Ливан соғысын, онда IDF Ливаннан палестиналық партизандық ұйымдарын ығыстырды. Жиырма бес жыл бойы IDF Ливанның оңтүстігінде Оңтүстік Ливан армиясымен одақтас күштермен қауіпсіздік аймағын сақтап тұрды. Палестиналық жауынгерлік әрекет IDF-тің басты назарында болды, әсіресе Бірінші және Екінші Интифада, "Қорғаныс қалқаны" операциясы, Газа соғысы, "Бағана қорғаны" операциясы, "Қорғаушы жиек" операциясы және "Қабырға күзетшісі" операциясы кезінде, бұл IDF-тің көптеген құндылықтарын өзгертуге және IDF-тің этика кодексін жариялауға әкелді. Ливандық шииттік ұйым "Хезболла" да күшейіп келе жатқан қауіп болып табылады, оған қарсы IDF 1982 жылдан 2000 жылға дейін асимметриялық соғыс жүргізді, сондай-ақ 2006 жылы толыққанды соғыс жүргізді. Израиль қорғаныс күштері Израиль құрылған 1948 жылдан бері түрлі соғыс қылмыстар жасады деп айыпталды. 2017 жылғы Human Rights Watch есебі IDF-тің заңсыз өлтірулер жасауы, тәртіп сақтау кезінде күш қолдану, мәжбүрлі түрде орын ауыстыру, ұстауды шектен тыс пайдалану және қозғалысты шектеу, сондай-ақ оккупацияланған Палестина аумағындағы Израильдік қоныстарды қолдау және қорғау сынға алды.

Ұйым

IDF-тің барлық тармақтары бір Бас штабқа бағынады. Бас штабтың бастығы – генерал-лейтенант (Рав Алуф) шені бар жалғыз әрекеттегі офицер. Ол тікелей Қорғаныс министріне, ал жанама түрде Израильдің Премьер-министрі мен Министрлер кабинетіне есеп береді. Штаб басшылары ресми түрде Қорғаныс министрінің ұсынысы бойынша үш жылға Кабинет тағайындайды. Үкімет олардың қызмет мерзімін төрт жылға дейін, ал сирек жағдайларда тіпті бес жылға дейін ұзартуға дауыс бере алады. Қазіргі штаб бастығы – Герци Халеви.

Құрылымы

IDF құрамына келесі органдар кіреді. Басшылары Бас штаб мүшелері болып табылатындары қалың әріппен белгіленген:

Тұрақты қызмет

Тұрақты қызмет – міндетті мерзімді қызметтен кейін қысқа немесе ұзақ мерзімге әскерде қызмет етуді таңдаған, көбінесе әскери қызметті өмірлік мансап еткен сарбаздарға арналған. Тұрақты қызмет көбінесе міндетті мерзімді қызметтен кейін бірден басталады, бірақ кейбір сарбаздар міндетті мерзімді қызмет аяқталған соң әскерден босатылып, кейін тұрақты қызметке қайта қабылданады. Тұрақты қызмет – IDF мен тұрақты лауазымдағы сарбаз арасындағы шарт негізінде құрылады. Шартта сарбаздың қызмет мерзімі белгіленеді және шарт аяқталар алдында оның мерзімін ұзарту мәселесі талқылануы мүмкін. Көп жағдайда, міндетті мерзімді қызметтен кейін сарбаздар ұзақ оқуды талап ететін әскери лауазымдарға орналасу үшін тұрақты қызметке өтуге міндетті болады. Тұрақты қызметтің орнына сарбаздар толық жалақы алады. Ұзақ жылдар бойы тұрақты қызметте болған сарбаздар әскерден зейнетақы алуға құқылы. Бұл құқық тұрақты қызметтегі сарбаздарға басқа израильдік зейнеткерлерге қарағанда өмірінің ертерек кезеңінде беріледі.

IDF-тен тыс қызмет

Азаматтық, яғни әскери емес "Ұлттық қызмет" (Шерут Леуми) қызметінен басқа, IDF-ке шақырылғандар IDF-тен өзге де органдарда бірнеше тәсілмен қызмет ете алады. Жауынгерлік бағыттағы мүмкіндік – Израиль шекара полициясы (Магав – еврей тілінен аударғанда "шекара күзетшісі") қызметі, ол Израиль полициясының құрамында. Кейбір сарбаздар IDF-тің жауынгерлік дайындығын аяқтағаннан кейін, терроризмге қарсы күрес және шекара полициясы бойынша қосымша оқудан өтеді. Олар шекара полициясы бөлімшелеріне жіберіледі. Шекара полициясы бөлімдері, IDF-тің негізгі жауынгерлік бөлімдерімен бірге күреседі, бірақ олардың мүмкіндіктері шектеулі. Олар Иерусалим сияқты тығыз қоныстанған қалалардағы қауіпсіздікті қамтамасыз етуге, сондай-ақ ауылдық жерлердегі қылмысқа қарсы күреске де жауапты. Жауынгерлік емес қызметтерге Shaham (שח"מ) бағдарламасы кіреді, онда жастар Израиль полициясында, Израиль түрмелер қызметінде немесе Израиль қауіпсіздік күштерінің басқа да бөлімдерінде әскери қызмет орнына қызмет етеді.

Әйелдер

Израиль әйелдерді әскери қызметке шақыратын немесе оларды жауынгерлік рөлдерге жіберетін санаулы елдердің бірі, бірақ шындығында әйелдер діни бостандық арқасында әскери қызметтен босану мүмкіндігіне ие, және израильдік әйелдердің үштен бірі осы мүмкіндікті пайдаланады. 2010 жылғы мәліметтерге сәйкес, ИДФ-тағы барлық лауазымдардың 88%-ы әйел кандидаттарға ашық, ал әйелдер ИДФ-тың барлық лауазымдарының 69%-ында қызмет етеді. ИДФ мәліметтері бойынша, 1962-2016 жылдар аралығында қызмет кезінде 535 израильдік әйел сарбаз қаза тапты, ал одан бұрын ондаған әйел қаза болған. ИДФ-тың мәлімдемесіне қарағанда, әйелдердің 4 пайызы ғана жауынгерлік позицияларда қызмет етеді. Керісінше, олар жауынгерлік позицияларға қарағанда төмен жалақы мен мәртебеге ие «жауынгерлік қолдау» позицияларында шоғырланған. Азаматтық ұшқыш және авиациялық инженер Элис Миллер жыныстық негізде қабылданбағандықтан, Израиль Әуе Күштерінің ұшқышқа оқу емтихандарын тапсыру үшін Жоғары Сотқа шағымданып, жеңіске жетті. Бұрынғы ИАК командирі, президент Эзер Вайцман Миллерге үйде отырып, шұлық тігуі жақсы болар дейді, бірақ сот 1996 жылы ИАК білікті әйелдерді ұшқыштарды даярлаудан шығара алмайтыны туралы шешім шығарды. Миллер емтиханды тапсара алмаса да, бұл шешім ИДФ-тағы әйелдер үшін жаңа мүмкіндіктер есігін ашқан маңызды кезең болды. Әйел заң шығарушылар осы мүмкіндікті пайдаланып, әйелдерге қабілетті болса, кез келген лауазымға ерікті түрде орналасуға рұқсат беретін заң жобасын әзірледі. 2000 жылы Әскери қызмет туралы заңға енгізілген түзету әйелдердің ИДФ-тағы кез келген лауазымда қызмет ету құқығының ерлердің құқығымен тең екенін айтады. Әйелдер Израиль мемлекетінің 1948 жылы құрылуына дейін әскери қызметте болған. Әйелдер бірнеше салаларда, соның ішінде артиллерия корпусында, жаяу әскер бөлімдерінде және бронетанкілік дивизияларда жауынгерлік қолдау және жеңіл жауынгерлік рөлдерге кіре бастады. Ел мен әйелдердің бірге жеңіл жаяу әскерде қызмет етуі үшін «Каракал» деген атпен бірнеше взводтар құрылды. 2000 жылы «Каракал» толыққанды батальонға айналды, ал 2015 жылы екінші аралас жынысты батальон, «Иорданияның арыстандары» (אריות הירדן, Arayot Ha Yarden) құрылды. Көптеген әйелдер Шекара полициясына да қосылды. 2013 жылы ИДФ алғаш рет трансгендер әйелге (MTF) әйел сарбаз ретінде әскерде қызмет етуге рұқсат беретінін жариялады. Элана Штокман «ИДФ-та әйелдердің теңдігіне қол жеткізу қиын» деп атап өтті. «Ең қызығы, бүкіл ИДФ-та тек бір ғана әйел генерал бар», - деп қосты ол. 2015 жылдың қаңтар айында үш әйел әнші ИДФ-тың бір бөлімінде өнер көрсетті. Алдымен 15 діншіл сарбаз наразылық білдіріп, қойылымды тоқтатып кетті, содан кейін сержант әйелдерді діншіл сарбаздарды алаңдатып жатқандықтан қойылымды тоқтатуға мәжбүр етті. ИДФ өкілі оқиғаға қатысты тергеу жүргізілетінін мәлімдеді: «Біз оқиға туралы хабардармыз және оны тексеріп жатырмыз. Әйелдерді осы саладан шеттету ИДФ құндылықтарына қайшы». Қорғаныс министрі Моше Яалон діншіл ер адамдарға қызмет көрсететін рекрут орталықтарынан әйелдерді шығаруға жағдай жасады. ИДФ-та діншіл сарбаздардың саны артып келе жатқандықтан, ИДФ-тағы діншіл сарбаздар мен әйелдердің құқықтары арасында қақтығыс туындап отыр. Бас штабтың әйелдерді интеграциялау жөніндегі комиссиясының мүшесі, генерал-майор Зеев Лерер «Армияда «дінилену» процесі айқын байқалады, ал әйелдер тарихы оның маңызды бөлігі болып табылады. Әйелдерді армияға интеграциялау процесін тоқтатуға күшті қысым көрсетілуде, және бұл қысым дін тарапынан келіп отыр», - деді. ИДФ-та жыныстық бөлінуге рұқсат етіледі, ол 2006 жылы «жаңа кезеңге» жетті, ол барлық әйелдерден тұратын алғашқы ротаны құрды, «Нахшол» (еврейше «үлкен толқын») барлау ротасы. «Біз әлемдегі әйел жауынгерлерден ғана тұратын жалғыз бөлімбіз», - деді «Нахшол» ротасының командирі капитан Дана Бен Эзра. «Бізді бағалайтын фактор – біздің тиімділігіміз және нәтижелеріміз, емес, біздің жынысымыз». TikTok және Twitter сияқты әлеуметтік желілердің дамуымен, кейбір сыншылар ИДФ-тағы әйелдерді үгіт-насихат құралы ретінде жиі пайдаланады деп мәлімдейді, ресми әскери шоттар көбінесе әлеуметтік желілерде жағымды бейне жасау үшін тартымды жас әйелдердің суреттерін жариялайды.

Израиль қорғанысындағы азшылықтар

Яһуди емес азшылықтар көбінесе бірнеше арнайы бөлімдердің бірінде қызмет ететін: Қылыш батальоны, сондай-ақ 300-ші бөлімше немесе Азшылықтар бөлімі деп белгілі, ол 2015 жылы таратылғанға дейін; Друздер барлау бөлімі; және Трекерлер бөлімі, негізінен Негев бедуиндерінен құралған. 1982 жылы Израиль Қорғаныс күштерінің (IDF) бас штабы қарулы күштерді біріктіру мақсатында, басқа бөлімдерді азшылықтарға ашып, бірқатар еврей шақырушыларды Азшылықтар бөліміне орналастыруға шешім қабылдады. 1988 жылға дейін барлау корпусы мен Әуе күштері азшылықтар үшін жабық болды.

Друздар мен черкестер

Израильде еврей сарбаздары көп болғанымен, барлық азаматтар, оның ішінде көптеген друздар мен черкестер міндетті түрде әскерге шақырылады. Алғашқыда олар "Ұлттық аздықтар бөлімі" деп аталған арнайы бөлімде қызмет етті, ол 2015 жылға дейін тәуелсіз Herev Gdud ("Қылыш") батальоны ретінде жұмыс істеді. Алайда, 1980 жылдардан бастап друз сарбаздары осы практикаға наразылық білдірді, оны оларды бөліп-жару және элиталық бөлімшелерге (мысалы, sayeret бөлімшелеріне) қол жеткізуден айыру құралы деп есептеді. Әскер друз сарбаздарын тұрақты жауынгерлік бөлімдерге көбірек қабылдап, бұрынғыдан шеттетілген жоғары шендерге көтерді. 2015 жылы Рав-алуф Гади Эйзенкот армияны қайта ұйымдастырудың бір бөлігі ретінде друз сарбаздарын еврей сарбаздарынан ешқандай айырмашылықсыз ассимиляциялау үшін бөлімді жабуға бұйрық берді. Бірнеше друз офицері генерал-майор шеніне дейін жетті, ал көптегендері ерен еңбегі үшін мақтау грамоталарын алды. Дрюз халқының санына пропорционалды түрде Израиль армиясындағы олардың көрсеткіштері басқа сарбаздардан жоғары. Дегенмен, кейбір друздар дискриминация әлі де жалғасып жатыр деп шағымданады, мысалы, Әуе күшіне қабылдамау, бірақ друздарға қатысты ресми төменгі қауіпсіздік санаты біраз уақыттан бері жойылған. 2005 жылы алғашқы друз ұшқыш-навигаторы оқу курсын аяқтады. Барлық Әуе күші ұшқыштары сияқты, оның жеке басы да жария етілмейді. 1948 жылғы Араб-Израиль соғысы кезінде бастапқыда арабтар тарапына шыққан көптеген друздар өздерінің қатарынан дезертирлік жасап, ауылдарына қайту үшін немесе Израильге түрлі жолдармен көмектесу үшін оралды. 1970 жылдардың соңынан бастап Бейт-Джан ауылында орналасқан және Макимен байланысты Друз бастама комитеті друздардың әскери міндеттілігін жою үшін үгіл-насихат жүргізіп келеді. Әскери қызмет друз халқының бір бөлігі үшін дәстүр болып табылады, бірақ Голан биіктіктеріндегі друз қауымдастықтарында қарсылық көбірек. Израиль қорғаныс күштерінің (IDF) статистикасына сәйкес, друз ұлдарының 83 пайызы әскерде қызмет етеді. Израиль армиясының 2010 жылғы мәліметтері бойынша, 1948 жылдан бері жауынгерлік операцияларда 369 друз сарбазы қаза тапты.

Бедуиндер мен Израиль арабтары

Заң бойынша Израиль азаматтарының барлығы әскери қызметке шақырылады. Қорғаныс министрі жеке азаматтарға немесе азаматтардың топтарына босату беру үшін толық құқыққа ие. Израильдің алғашқы жылдарынан бері қалыптасқан, ұзақ жылдар бойы сақталып келе жатқан саясат, басқа барлық Израиль азшылықтарына (ең бастысы – Израиль арабтарына) босату ұсынады. Дегенмен, бедуиндерді ерікті түрде әскери қызметке шақыру және оларға түрлі жеңілдіктер ұсыну жөніндегі үкіметтік саясат ұзақ жылдардан бері жүріп келеді. Кейбір кедей бедуин қауымдастықтарында әскери мансап – (салыстырмалы) әлеуметтік мобильділіктің сирек мүмкіндігі болып көрінеді. Сонымен қатар, мұсылмандар мен христиандар 18 жастан асқан болса да, еріктілер ретінде қабылданады. Бедуин емес араб азаматтары арасындағы әскери қызметке еріктілердің саны өте аз – кейбір араб христиандары және тіпті бірнеше араб мұсылмандары, ал үкімет оны арттыруға ешқандай күш салмайды. Әскери қызметі үшін ерекшелік орденін алған алты ізраилдік арабтың ішінде ең танымал бедуин офицері, подполковник Абд әл-Маджид Хидр (Амос Яркони деп те белгілі), ол осы орденмен марапатталған. Вахид әл-Хузил – батальон командирі болған алғашқы бедуин. Ицхак Рабиннің премьер-министрлік екінші мерзіміне дейін (1992–1995) кем дегенде бір туысы (әжесі, ағасы немесе ағасының ұлы) қарулы күштерде қызмет еткен отбасыларға берілетін әлеуметтік жәрдемақылар «әскери емес» отбасыларға қарағанда едәуір жоғары болды, бұл еврейлер мен арабтар арасындағы айқын кемсіту құралы деп есептелді. Рабин оңшылдардың күшті қарсылығына қарамастан, бұл шараны жоюға жетекшілік етті. Қазіргі уақытта әскери қызметтің жалғыз ресми артықшылығы – қауіпсіздікке қатысты рұқсат алу және кейбір мемлекеттік лауазымдарда жұмыс істеу (көбінесе қауіпсіздік саласында), сондай-ақ кейбір жанама пайдалар. Израильдік араб жастары әскерге барудың орнына ұлттық қызметке ерікті түрде қатысып, әскерден босатылған жауынгерлерге ұқсас жеңілдіктер алуға мүмкіндігі бар. Еріктілер көбінесе араб халқының қатарына бөлінеді, онда олар әлеуметтік және қоғамдық мәселелерге көмектеседі. 2010 жылы 1473 араб ұлттық қызметке ерікті болып тіркелді. Ұлттық қызмет басқармасынан алынған мәліметтерге сәйкес, араб көшбасшылары жастарға мемлекетке қызмет етуден бас тартуға кеңес береді. Ұлттық қызмет шенеунігінің айтуынша: «Жылдар бойы араб көшбасшылары әскери қызметтен босатылған жауынгерлерге ұқсас жеңілдіктерді араб жастарына беруді дұрыс талап етіп келді. Енді, бұл мүмкіндік пайда болғанда, осы көшбасшылардың өзі мемлекеттің қызметке шақыруын қабылдамайды және осы жеңілдіктерді алудан бас тартады». Арабтар Израиль қорғаныс күштерінде міндетті түрде қызмет етуге міндетті емес, бірақ кез келген араб ерікті бола алады. 2008 жылы 669-шы бөлімшеде медициналық қызметкер болып мұсылман әйел қызмет етті. Хайфалық капрал Элинор Джозеф Израиль қорғаныс күштеріндегі алғашқы араб әйел жауынгері атанды. IDF-да қызмет еткен басқа араб мұсылман офицерлері – екінші лейтенант Хишам Абу Вария және 2013 жылы IDF-дағы ең жоғары лауазымды мұсылман офицері майор Ала Вахиб. 2012 жылдың қазанында IDF Мона Абдоны жауынгерлік командир дәрежесіне көтерген алғашқы әйел араб христиан болды. Абдо өз еркімен IDF-ке қатысты, оған отбасы қолдау көрсетті және қару-жарақ корпусынан аралас жынысты бөлімше – Каракал батальонына ауысты, онда еврей және араб сарбаздары қызмет етеді. 2014 жылы Израильдің араб христиандарының әскерге қосылуының артуы туралы хабарланды. Соңғы жылдары Израиль қорғаныс күштеріне мұсылман арабтары да көбірек шақырылуда. 2020 жылы 606 мұсылман араб шақырылды, бұл 2019 жылы 489, ал 2018 жылы 436 болған. Шақырылғандардың жартысынан астамы жауынгерлік рөлдерге бағытталды.

Эфиопиялық яһудилер

IDF Эфиопияда және көршілес мемлекеттерде кеңейтілген миссияларды жүзеге асырды, олардың мақсаты эфиопиялық еврейлерді (Бета Израиль) қорғау және Израильге көшіп келуіне көмектесу болды. IDF эфиопиялық иммигрант сарбаздарды қабылдау және интеграциялау үшін саясат пен арнайы шаралар қабылдады, бұл сарбаздардың армиядағы жетістіктерін және интеграциясын, сондай-ақ жалпы израильдік қоғамға бейімделуін жақсартқаны хабарланды. Статистикалық зерттеулер эфиопиялық сарбаздардың тамаша сарбаздар ретінде құрметтелгенін және көптегендерінің жауынгерлік бөлімдерге қатысуға ниеттенгенін көрсетті.

Харедемистер

Хареди қауымдастығындағы ерлер ешиваға (Tal комитетіне қараңыз) оқуға түскен кезде әскери қызметтен кейінге қалдыруды таңдай алады; көптегендері әскерге шақырудан мүлдем бас тартады. Бұл арнайы келісім Torato Umanuto деп аталады және Израильдің діни және зайырлы қауымдастықтары арасында шиеленістер тудырды. Харедилер үшін IDF-те діни сенімдеріне орай ыңғайлы жағдайларда қызмет ету мүмкіндігі бар болғанымен, көпшілігі IDF-те қызмет етуді таңдамайды. Хареди еркектері 97-ші "Нетзах Иехуда" жаяу әскер батальонында қызмет ете алады. Бұл бөлім – Женин аймағына бағытталған стандартты IDF жаяу әскер батальоны. Хареди сарбаздарының қызмет етуін жеңілдету үшін Нецза-Йехуда әскери базалары еврей діни тамақтану заңдарының талаптарын сақтайды. Бұл базаларға тек солдаттар мен офицерлердің әйелдері ғана кіре алады. Кейбір харедилер Хиздер жүйесі арқылы IDF-те қызмет етеді, бұл жүйе негізінен діни сионистік сектор үшін жасалған. Бұл 5 жылдық бағдарлама, оның ішінде 2 жыл діни білім, 1,5 жыл әскери қызмет және 1,5 жыл діни білімді қамтиды, сол кезде сарбаздар кез келген уақытта активтік қызметке шақырылуы мүмкін. Хареди сарбаздары IDF-тің басқа бөлімшелеріне де қосыла алады, бірақ мұндай жағдай сирек кездеседі. IDF техникалық бөлімшелеріндегі жүздеген сарбаздың орны бос екенін анықтады, оларды харедилермен толтыруға болады. Әскери-әуе күштері қазіргі уақытта қорғаныс келісімшарттарын жасау арқылы бос орындарды толтырып, операцияларды жалғастыруда. IDF әйелдерге қатысты кемсітушілік жасамасақ та, харедилерге "әйелдерден және зайырлылардан бос" жалдау орталықтарын ұсынады. Қорғаныс министрі Моше Яалон ультра православиелік раввиндердің талаптарын қанағаттандыру үшін ережелерді жеңілдетуге дайын екенін мәлімдеді. Гендерлік теңдікке қатысты ережелер бұрыннан да жеңілдетілген, сондықтан харедилерге ер адамдарды әйел дәрігерлер тексермейтініне сенімділік берілді.

ЛГБТ-ті адамдар

1990 жылдардың басынан бері жыныстық бағдары әскерилердің әскери мамандығына немесе қызметтік өсуге кедергі келтірген жоқ. 1980 жылға дейін Израиль армиясы (IDF) ашық түрде гомосексуалды сарбаздарды қызметтен босатуға ұмтылған. 1983 жылы IDF гомосексуалдарға қызмет етуге рұқсат берді, бірақ оларды барлау және жоғары құпия лауазымдардан шеттетуге тыйым салды. Он жыл өткен соң профессор Узи Эвен, Бас штабтың саясаты бойынша, кез келген адамның жынысына немесе жыныстық бағдарына байланысты оның қадір-қасиетіне немесе сезіміне зиян келтіруге, оның ішінде белгілер, ұрандар, суреттер, өлеңдер, лекциялар, басшылық, үгіт, жариялау, дауыс беру және сөздер арқылы тыйым салынады. Бұдан өзге, Израиль армиясындағы гомосексуалдардың қосымша құқықтары бар, мысалы, қалаған жағдайда жекеленген душ қабылдау құқығы. Калифорния университетінің Санта-Барбарада жүргізген зерттеуіне сәйкес, бригадалық генерал израильдіктер гомосексуалды сарбаздарға "үлкен төзімділік" көрсететінін мәлімдеді. Нью-Йорктегі Израиль консулдығының консулы Дэвид Саранга Санкт-Петербург Таймс газетіне берген сұхбатында: "Бұл мәселе емес. Сіз өте жақсы офицер, шығармашыл және батыл бола аласыз, сонымен бірге гомосексуал бола аласыз" деді.

Құлағы естімейтіндер мен есту қабілеті нашар адамдар

Израиль – әлемдегі естімейтін және нашар еститін адамдарды әскерлік қызметке міндетті түрде шақыратын жалғыз мемлекет. Оқу кезінде оларға ым тілінің аудармашылары көмектеседі, ал көптеген естімейтін немесе нашар еститін адамдар карта жасау және кеңсе жұмысы сияқты жауынгерлік емес қызметтерде қызмет етеді. Израильде естімейтін және нашар еститін адамдардың негізгі тілі – Израиль ым тілі (кейде шуаси деп те аталады) – неміс ым тілімен байланысы бар, бірақ еврей тіліне немесе басқа жергілікті тілдерге жат тіл. Алайда, Израиль мен Палестинада бедуиндердің Ал-Сайид бедуин ым тілі сияқты, әртүрлі топтар қолданатын көптеген ым тілдері бар.

Вегандықтар

Care2 басылымының хабарлауынша, егер вегандар жануарларға жасалатын тәжірибелерге қарсы болса, вакцинадан бас тартуы мүмкін. Оларға жасанды былғарыдан жасалған буттар мен қара түсті флис берет беріледі. 2014 жылға дейін Израиль қорғаныс күштеріндегі веган сарбаздар өздерінің тамағын сатып алу үшін арнайы жәрдемақы алды, бірақ бұл саясат барлық базаларда веган тамағымен ауыстырылды, сондай-ақ веган жауынгерлерге вегандық жауынгерлік рацион ұсынылады.

Миссия

IDF миссиясы – "Израиль мемлекетінің өмір сүруін, аумақтық тұтастығын және егемендігін қорғау. Израиль халқын қорғау және күнделікті өмірге қауіп төндіретін терроризмнің барлық түрлерімен күресу". Израиль әскерінің негізгі принциптері Израильдің сандық артықшылығы бар қарсыластармен күресу қажеттілігінен туындайды. Осы принциптердің бірі – Израиль ешбір соғыста жеңіліске ұшырамайды деген түсінік. IDF мұны, әскерді жылдам жұмылдырып, жаудың аумағында олармен күресуді қамтамасыз ету арқылы мүмкін деп санайды. XXI ғасырда террористік ұйымдар, ХАМАС басқаратын жер асты инфрақұрылымы сияқты әртүрлі конвенциялық емес қауіптер IDF-ті ресми қорғаныс доктринасын өзгертуге мәжбүр етті.

IDF этикалық кодексі

1992 жылы Израиль қорғаныс күштері халықаралық құқық, Израиль құқығы, еврей мұрасы және Израиль қорғаныс күштерінің дәстүрлі этикалық кодексі – IDF Рухы (Ru'ah Tzahal) біріктіретін Әдеп кодексін әзірледі. Құжат барлық Израиль қорғаныс күштерінің сарбаздары ұстануға тиіс төрт негізгі құндылықты анықтайды, оның ішінде "мемлекеттің, оның азаматтарының және тұрғындарының қорғалуы", "отанға деген сүйіспеншілік және елге адалдық", "адамның қадір-қасиеті" және "құрмет, сондай-ақ он қосымша құндылықты қамтиды. "IDF Рухы" (жоғарыда қараңыз) әлі күнге дейін IDF әскерлеріне ресми түрде қолданылатын жалғыз міндетті моральдық кодекс болып саналады. 2009 жылы Амос Ядлин (сол кезде Әскери барлау басшысы) Аса Кашермен бірлесіп жазған мақаланың ресми түрде бекітілуін ұсынды, оның пікірінше, "қазіргі кодекс ['IDF Рухы'] армияның ең маңызды мәселелерінің біріне – азаматтық халықтың арасында әрекет ететін террористік ұйымдарға қарсы ассиметриялық соғысқа жеткілікті жауап бере алмайды". IDF-тің ұрыс ережелерінің толық мәліметтері құпия сақталады.

Мақсатты өлтіру

Мақсатты өлтіру, мақсатты алдын алу немесе саботаж – Израиль қорғаныс күштері (IDF) және басқа да израильдік ұйымдар Израиль-Палестина қақтығысы, Иран-Израиль аралық қақтығысы немесе басқа да қақтығыстар барысында бірнеше рет қолданған тактика. Бұл мақалада Кашер мен Ядлин террористерді мақсатты түрде өлтірудің, жақын жердегі бейбіт тұрғындарға зиян келтіру құнына қарамастан, әділдігін көрсеткен. 2009 жылы «Хаарец» газетіне берген сұхбатында Аса Кашер бұрынғы пікірін растады, ізраилдік қорғаныс күштерінің тиімді қауіпсіздік бақылауы жоқ аймақта (мысалы, Газа, Шығыс Иерусалимге қарағанда) әскерилердің өмірін сақтау, жау азаматтарына зиян келтірмеуден басым екенін атап көрсетті. Авишай Маргалит және Майкл Уолцер сияқтылар бұл пікірге қарсы шығып, мұндай ұстанымның «соғыс моральдық принциптері туралы ғасырлар бойғы теорияларға, сондай-ақ халықаралық гуманитарлық құқыққа қайшы келетінін» айтты, себебі «соғысқа қатысушылар мен соғысқа қатыспаушылар арасында нақты шекара жүргізу» – «соғысқа қатысушылардың барлығы келісе алатын жалғыз маңызды моральдық айырмашылық» болып табылады.

Ганнибал директивасы

Ханибал директивасы – Израиль қорғаныс күштерінің (ИҚК) жау әскерлерінің израильдік сарбаздарды тұтқындауына жол бермеу үшін қолданған даулы процедура. Ол 1986 жылы Ливанда ИҚК сарбаздарын ұрлау оқиғаларынан және одан кейін болған даулы тұтқын алмасулардан кейін енгізілді. Директиваның толық мәтіні ешқашан жарияланбаған, ал 2003 жылға дейін Израильдің әскери цензурасы баспасөзде осы тақырыпты талқылауға тыйым салған. Директива бірнеше рет өзгертілді. Бір кезде «ұрлауды кез келген құралмен тоқтату керек, тіпті өз күштерімізге нұқсан келтіргеннің өзінде» деген қағида қалыптасқан. Ханибал директивасы кейде екі түрлі нұсқада болған көрінеді: біреуі – жоғары құпия жазбаша нұсқа, ол тек ИҚК жоғарғы сатысының өкілдеріне ғана қолжетімді, екіншісі – дивизия командирлері мен төменгі деңгейдегілерге арналған «ауызша заң» нұсқасы. Соңғы нұсқаларда «кез келген құралмен» деген сөз тікелей түсіндіріліп, «ИҚК сарбазының ұрлануынан гөрі өлгені жақсы» деп қарастырылған. 2011 жылы ИҚК штаб бастығы Бенни Ганц директива ИҚК сарбаздарын өлтіруге рұқсат бермейтінін мәлімдеді.

Дахия ілімі

Дахия доктринасы – бұрынғы IDF Бас штабының бастығы Гади Эйзенкот сипаттаған асимметриялық соғыстың әскери стратегиясы. Ол террористік ұйымдар пайдаланатын азаматтық инфрақұрылымға қарсы авиациялық және артиллериялық оқ атуды қамтиды және осы мақсатқа жету үшін «шамадан тыс күш» қолдануды жақтайды. Доктрина Бейрут қаласындағы Дахия ауданынан алған, онда 2006 жылғы Ливан соғысы кезінде «Хезболла» штаб-пәтері орналасқан және IDF-тың салдарынан ауыр зақымдарға ұшыраған. 2009 жылдың қыркүйегінде қорғаныс министрі Эхуд Барак, қаржы министрі Юваль Штайниц және премьер-министр Беньямин Нетаньяху Израильдің Иран мәселесін шешуге көмектесу үшін қорғаныс бюджетіне қосымша 1,5 миллиард шекель бөлуді мақұлдады. Бюджеттік өзгерістер Израильдің екі жылдық бюджеті бекітілгеннен кейін екі ай өткен соң жасалды. 2009 жылы қорғаныс бюджеті 48,6 миллиард шекелді, ал 2010 жылы 53,2 миллиард шекелді құрады – бұл Израиль тарихындағы ең жоғары көрсеткіш. Бұл көрсеткіш күтілетін жалпы ішкі өнімнің 6,3%-ын және жалпы бюджеттің 15,1%-ын құрады, тіпті жоспарланған 1,5 миллиард шекелдік қосымша ескерілгенге дейін. 2011 жылы премьер-министр Беньямин Нетаньяху өз бағытын өзгертті және әлеуметтік бағдарламаларды қаржыландыру үшін қорғаныс бюджетінде маңызды қысқартулар жасады. Бас штаб ұсынылған қысқартулар қарулы күштердің жауынгерлік қабілетіне қауіп төндіреді деген қорытындыға келді. 2012 жылы Израиль қарулы күштеріне 15,2 миллиард доллар жұмсады, бұл дамыған елдер арасындағы қорғаныс шығындарының ЖІӨ-ге қатынасы бойынша ең жоғары көрсеткіштердің бірі (әр адамға 1900 доллар). Дегенмен, Израильдің жан басына шаққандағы шығындары АҚШ-қа қарағанда төмен.

Далалық рациондар

Манот крав деп аталатын далалық рациондар әдетте консервіленген тунец, сардина, бұршақ, толтырылған жүзім жапырақтары, жүгері және жеміс коктейлі мен халвадан тұрады. Жеміс дәмімен ұнтақталған сусын және кетчуп, горчица, шоколадты жағу және джем сияқты қосымшалармен бірге беріледі. 2010 жылы IDF сумен қоздырылатын, бір рет қолданылатын жылытқыштарда берілетін, гуляш, түрік швармасы және котлеттер сияқты кейбір лиофилизацияланған MRE (жеке далалық рациондар) далалық рацион ретінде енгізілетінін хабарлады. Бұл рациондардың маңызды бөлігі – 2008 жылы өндірілімі тоқтатылған, тауық немесе сиыр етінен жасалған кошерлік спамның бір түрі – лоуф. Тағам тарихшысы Гил Маркс былай деп жазды: "Көптеген израильдік әскерлер лоуфтың хот-дог өндірушілер қабылдамайтын сиырдың барлық бөліктерін пайдаланатынын айтады, бірақ оның құрамында не бар екенін өндіруші мен кошерлік бақылаушылардан басқа ешкім білмейді".

Әскери жабдық

IDF-де әртүрлі шетелдік және отандық қару-жарақ пен компьютерлік жүйелер бар. Кейбір жабдықтар АҚШ-тан (кейбір жабдықтары ИЗД-ға бейімделген) келеді, мысалы M4A1 және M16 шабуыл винтовкалары, M24 SWS 7,62 мм бұрандалы снайперлік винтовкасы, SR 25 7,62 мм жартылай автоматты снайперлік винтовкасы, F 15 Eagle және F 16 Fighting Falcon истребитель ұшақтары, AH 1 Cobra және AH 64D Apache шабуылдық тікұшақтары. Израиль өз қару-жарақ өнеркәсібін де дамытты, ол Меркава ұрыс танкілері сериясын, Нешер және Кфир истребитель ұшақтарын, Галил және Тавор шабуыл винтовкаларын, сондай-ақ Узи автоматтары сияқты түрлі шағын қару-жарақтар мен көлік құралдарын жасады. Израиль Газа–Израиль шекарасындағы бекіністерге қашықтан басқарылатын қару платформасын – Samson RCWS-тің нұсқасын орнатты, ол пулеметтерді, гранатометтерді және танкке қарсы зымырандарды қамтиды, бұл палестиналық жауынгерлердің өзінің аумағына енуіне кедергі келтіруге бағытталған. Израиль Газадан болатын террористік шабуылдарды болдырмау үшін күрделі камералармен және бақылау жүйелерімен жабдықталған бақылау шарына ие. ИЗД сонымен қатар Caterpillar D9 бронебульдозері, IDF Puma CEV, Tzefa Shiryon және CARPET миналық далаларын бұзуға арналған зымырандар, әртүрлі роботтар мен жарылғыш құрылғыларды қамтитын озық жауынгерлік инженерлік жабдықтарға ие. ИЗД-де бірнеше ірі ішкі зерттеу және әзірлеу бөлімдері бар, сондай-ақ IAI, IMI, Elbit Systems, Rafael және ондаған кіші фирмалар сияқты ізраилдік қауіпсіздік өнеркәсібі өндірген көптеген технологияларды сатып алады. Осы жетістіктердің көптегені Израильдің көптеген әскери операцияларында сынақтан өтті, бұл қарым-қатынасты өзара тиімді етеді, ИЗД өз қажеттіліктеріне сай шешімдерді алса, ал өнеркәсіп жақсы беделге ие болады. АҚШ-тың жағалаудағы ұрыс кемелері бағдарламасының құнының өсуіне жауап ретінде Израиль өз әскери кемелерін өндіруді қарастырып жатыр, бұл он жылға созылуы мүмкін және жобаға АҚШ қаржыландыруын бағыттуды қажет етеді.

Негізгі өзгерістер

Израильдің әскери технологиясы ең алдымен атыс қаруларымен, броньды жауынгерлік машиналарын (танктер, танк негізіндегі броньды әскер тасымалдағыштар (АПК), броньды бульдозерлер және т.б.) , ұшқышсыз әуе кемелерімен және ракеталық қарулармен (ракеталар мен зымырандар) танымал. Израиль сонымен қатар Kfir (қосалқы), IAI Lavi (тоқтатылған), IAI Phalcon әуе ерте ескерту жүйесі және теңіз жүйелерін (патрульдік және зымырандық кемелер) өндірген. IDF-тің көптеген электрондық жүйелері (барлау, байланыс, басқару және бақылау, навигация және т.б.) Израильде жасалған, оның ішінде шетелдік платформаларда орнатылған көптеген жүйелер (әсіресе, ұшақтар, танктер және су асты кемелері), сондай-ақ оның жоғары дәлдікті оқ-дәрілері. Израиль әлемдегі ұшқышсыз әуе кемелерін ең көп экспорттаушы ел. Израиль әскери өнеркәсібі (IMI) атыс қаруларымен танымал. IMI Galil, Uzi, IMI Negev жеңіл автоматтары және жаңа Tavor TAR 21 Bullpup шабуыл мылтығы IDF-та қолданылады. Rafael Advanced Defense Systems Spike зымыраны әлемдегі ең көп экспортталатын АТГМ-дердің бірі. Израиль – Израиль мен АҚШ бірлесіп қаржыландыратын және өндіретін ұлттық деңгейдегі баллистикалық зымыранға қарсы қорғану жүйесіне ие әлемдегі жалғыз ел. Қысқа қашықтықтағы зымырандарға қарсы "Темір күмбез" жүйесі іске қосылып, Газа секторынан палестиналық милитанттардың жүздеген "Қассам", 122 мм "Град" және "Фаджр-5" артиллериялық зымырандарын сәтті ұстап қалды. Орта қашықтықтағы зымырандарға қарсы әрекет етуге арналған "Давидтің сүйек қамыты" зымыранға қарсы жүйесі 2017 жылы қолданысқа енді. Израиль АҚШ-пен орта қашықтықтағы зымырандарға қарсы жоғары энергиялы лазерлік жүйені (Nautilus немесе THEL деп аталады) әзірлеуде де жұмыс істеді. Iron Beam – ракеталарды, артиллерияны және минометтік оқтарды жоюға арналған қысқа қашықтықтағы лазерлік сәулемен қорғану жүйесі. Бірнеше километрлік қашықтығы бар бұл жүйе, айрықша қашықтықтан ұшырылған зымырандарды ұстап тұруға арналған "Темір күмбез" жүйесін толықтырады. Израильдің өз орбитасына барлау спутниктерін шығаруға тәуелсіз қабілеті бар, бұл қабілет Ресей, АҚШ, Ұлыбритания, Франция, Оңтүстік Корея, Италия, Германия, Қытай Халық Республикасы, Үндістан, Жапония, Бразилия және Украинамен бөліседі. Израильдің қауіпсіздік өнеркәсібі спутниктерді (Ofeq) және ұшыру құралдарын (Shavit) жасады. Израильдың ядролық қаруға ие екені белгілі. Израиль өз ядролық қару бағдарламасын ресми түрде мойындамайды. Израильдың 100-ден 400-ге дейін ядролық оқ-дәріге ие екені саналады. "Ерихон" континентаралық баллистикалық зымырандарының ядролық оқ-дәрілерді жоғары дәлдікпен және 11 500 км қашықтыққа жеткізе алатыны айтылады. Израильдің F-15I және F-16 истребитель-бомбалаушы ұшақтары да ядролық оқ-дәрі жеткізуге қабілетті жүйелер ретінде қарастырылған (бұл ұшақ түрлері АҚШ Әуе күштерінде ядролық қабілетке ие). АҚШ Әуе күштерінің F-15E ұшағы тактикалық ядролық қару (B61 және B83 бомбалары) қабілетіне ие. "Дельфин" класындағы су асты кемелері Израильге екінші соққы беру үшін Popeye Turbo су асты кемесімен іске қосылатын ядролық оқ-дәрілері бар зымыранды тасымалдауға бейімделгені хабарланды. 2006 жылдан бастап Израиль қалалық соғыс жүргізу үшін және VIP-тұлғаларды қорғау үшін Wolf бронетранспорттық көлігін қолданып келеді.

Еске алу

Израильдің қаза тапқан жауынгерлерін еске алу күні – Йом Хазикарон, еврей күнтізбесіндегі Айар айының 4-і күні, Тәуелсіздік күніне бір күн бұрын тойланады. Израильдің бронетанк корпусының негізгі мұражайы – Латрун қаласындағы Яд Ла Ширион, онда әлемдегі ең ірі танк мұражайларының бірі орналасқан. Басқа да маңызды әскери мұражайлар: Тель-Авивтегі Израиль қорғаныс күштері тарихы мұражайы (Батей Ха Осеф), Пальмах мұражайы және Зихрон Я'аковтағы артиллерияның Бейт ХаТотхан мұражайы. Израиль әуе күштері мұражайы Негев шөліндегі Хацерим әуе базасында, ал Израильдің құпия көші-қон және теңіз мұражайы Хайфа қаласында орналасқан. Израильдің Ұлттық әскери зираты Герцль тауында. Басқа Израиль әскери зираттарына Тель-Авивтегі Кирият Шаул әскери зираты және Петах Тиквадағы Сгула әскери зираты жатады.

Парадтар

Израиль қорғаныс күштерінің парадтары Израиль мемлекеті құрылғаннан кейінгі алғашқы 25 жылда Тәуелсіздік күнінде өтті. 1973 жылдан кейін қаржылық және қауіпсіздік себептерімен олар тоқтатылды. Израиль қорғаныс күштері Тәуелсіздік күнінде ел бойынша қару-жарақ көрмелерін ұйымдастырады, бірақ бұл көрмелер жылжымайтын орында өткізіледі.

Франция

1948 жылы 14 мамырда (5 Iyar 5708), Израиль тәуелсіз мемлекетке айналған кезде, Франция мен Израиль арасында берік әскери, коммерциялық және саяси қарым-қатынас орнатылды, ол 1969 жылға дейін сақталды. 1956 жылдан 1966 жылға дейін екі елдің әскери ынтымақтастығы ең жоғары деңгейге жетті.

Америка Құрама Штаттары

1983 жылы АҚШ және Израиль жылына екі рет жиналатын Бірлескен саяси-әскери топ құрды. АҚШ және Израиль бірлескен әскери жоспарлауға және бірлескен оқу-жаттығуларға қатысады, сондай-ақ әскери зерттеулер мен қару-жарақтарды әзірлеуде ынтымақтасады. Бұдан өзге, АҚШ әскері Израильде 493 миллион долларлық құндылығы бар екі құпия, алдын ала орналастырылған соғыс резервтерін сақтайды. Израиль ресми түрде НАТО-ға мүше емес, АҚШ-тың маңызды одақтасы мәртебесіне ие. 1976 жылдан бері Израиль АҚШ-тың шетелдік көмегін ең көп алған ел болып табылады. 2009 жылы Израиль Қорғаныс министрлігінен 2,55 миллиард доллар көлеміндегі Шетелдік Әскери Қаржыландыру (FMF) грантын алды. 2012 жылдың қазан айында АҚШ және Израиль ең ірі бірлескен әуе және зымыранға қарсы қорғаныс жаттығуларын – Austere Challenge 12-ні бастады, онда аймақта 3500 АҚШ әскерімен бірге 1000 Израиль Қорғаныс күштерінің (IDF) әскери қызметкері қатысты. Германия мен Ұлыбритания да қатысты. 2017 жылдың ортасынан бері АҚШ Оңтүстік Израильдің Негев аймағында зымыранға қарсы жүйені пайдаланып келеді, оны 120 АҚШ әскері басқарады. Бұл нысан АҚШ-қа Израиль әуе күштерінің Машабим базасындағы үлкен кешенінде орналасқан.

Үндістан

Үндістан мен Израильдің арасында берік әскери және стратегиялық байланыс бар. Израиль билігі үндістандық азаматтарды әлемдегі Израильді ең жақсы көретін халық деп санайды. Азияда Израильдің екінші ірі экономикалық серіктесі ғана емес, Үндістан әлемдегі Израиль қару-жарағының ең ірі сатып алушысы болып табылады. 2006 жылы Үндістан мен Израиль арасындағы жылдық әскери сауда 900 миллион АҚШ долларын құрады. Израильдің қорғаныс фирмалары 2009 жылғы Aero India көрмесінде ең ірі стендті ұсынды, оның барысында Израиль Үндістанға бірнеше заманауи қару-жарақ ұсынды. Екі ел арасындағы алғашқы маңызды әскери келісім – 2004 жылы Үндістан Әуе күштеріне Израильдің Phalcon әуедегі ескерту және басқару жүйесі (AWACS) радарларын сату болды. 2009 жылдың наурызында Үндістан мен Израиль 1,4 миллиард АҚШ долларына келісімге келді, оған сәйкес Израиль Үндістанға жетілдірілген әуе қорғаныс жүйесін сатуға міндеттенді. Үндістан мен Израиль кең ауқымды ғарыш ынтымақтастығын дамытып келеді. 2008 жылы Үндістанның ISRO ғарыш агенттігі Израильдің ең жоғары технологиялық тыңшылық спутнигі TecSAR-ды ұшырды. 2009 жылы Үндістан Израильдің көмегімен жоғары технологиялық тыңшылық спутнигі RISAT 2-ні жасады деген хабар тарады. Спутник 2009 жылдың сәуір айында Үндістан тарапынан сәтті ұшырылды. Los Angeles Times газетінің хабарлауынша, 2008 жылғы Мумбайдағы шабуыл – Үндістан мен Израиль арасындағы өрістейтін серіктестікке жасалған шабуыл еді. Газет зейнеткер вице-адмирал Премвир С. Дастың сөзін келтіреді: «Олардың мақсаты – үндістерге Израильмен байланыстарыңызды үзу керек екенін анық айту болды». Бұрын Үндістан мен Израиль бірнеше бірлескен терроризмге қарсы оқу-жаттығуларын өткізген.

Германия

Германия "Дельфин" су асты кемесін жасап, Израильге жеткізді. Германия екі су асты кемесін сыйға берді. Әскери ынтымақтастық құпиялы болғанмен, екі елге де пайдалы болды: мысалы, Израильдің барлау қызметі Варшава шартының елдерінен алынған танктерді Батыс Германияға талдау үшін жіберді. Осының нәтижесі Германияның танкке қарсы жүйесін жасауға көмектесті. Израиль сондай-ақ GSG 9 неміс терроризмге қарсы күрес және арнайы операциялар бөлімінің қызметкерлерін оқытты. Израильдің "Меркава МК IV" танкысі лицензия бойынша өндірілген неміс V12 қозғалтқышымен жабдықталған. 2008 жылы DefenseNews сайты Германия мен Израильдің "Operation Bluebird" деп аталған ядролық қауіп туралы ескерту жүйесін бірлесіп әзірлеп жатқанын хабарлады.

Ұлыбритания

Ұлыбритания Sa'ar 4.5 класындағы зымыран қайықтары мен F 4 Phantom истребитель-бомбардировщиктеріне, шағын калибрлі артиллериялық оқ-дәрілерге және әуеден жерге зымырандарға арналған бөлшектерді, сондай-ақ Elbit Hermes 450 пилотсыз ұшқышсыз аппараттарына қозғалтқыштарды жеткізді. Ұлыбританияның Израильге қару сатуы негізінен жеңіл қару-жарақтан, вертолеттерге, танктерге, бронетранспортерлерге және әскери ұшақтарға арналған оқ-дәрілер мен құрамдас бөліктерден тұрады.

Ресей

1999 жылы 19 қазанда Қытайдың қорғаныс министрі, генерал Чи Хаоцян, Сирияның Дамаск қаласында Сирияның қорғаныс министрі Мустафа Тласспен Сирия мен Қытай арасындағы әскери байланыстарды кеңейту мәселесін талқылағаннан кейін, тікелей Израильге ұшып, сол кездегі Израильдің премьер-министрі және қорғаныс министрі Ехуд Баракпен кездесті, онда олар әскери қарым-қатынастарды талқылады. Әскери келісімдердің бірі – Ресей мен Израильдің бірлесіп өндіретін әскери ұшақтарды Қытайға 1 миллиард долларға сату болды. Сондай-ақ Ресей Израильден әскери дрон сатып алған.

Қытай

Израиль Ресей Федерациясынан кейін Қытай Халық Республикасына қару-жарақ жеткізушілердің екінші ірі жеткізушісі болып табылады. Қытай Израильден кең ауқымды әскери техниканы сатып алды, оның ішінде ұшқышсыз әуе кемелері мен байланыс спутниктері де бар. Қытай Израильдің әскери өнеркәсібі мен қару-жарақ өндірушілері үшін кең нарыққа айналды және Израильмен сауда жасау оған АҚШ және Еуропалық Одақ беруге тартынған "қос қолданысқа" технологияны алуға мүмкіндік берді. 2010 жылы IDF Home Front Command басшысы Яир Голан әскери байланыстарды күшейту үшін Қытайға сапар шекті. 2012 жылы IDF Бас штабының бастығы Бенни Ганц Қытайға қытай қорғаныс ведомствосымен жоғары деңгейдегі келіссөздер өткізу үшін барды.

Кипр

Израиль мен Кипр жақын көршілес елдер ретінде 2010 жылдан бері дипломатиялық қарым-қатынастары едәуір жақсарды. Кармел тауындағы орман өрті кезінде Кипр Израильдегі өрт сөндіру жұмыстарына көмектесу үшін екі авиациялық құрал жіберді – Кипр үкіметінің ұшақтарына Израиль әуе кеңістігінде азаматтық емес мақсатта жұмыс істеуге рұқсат берілген алғашқы жағдай. Израиль мен Кипр 2010 жылдан бері Газаға қатысты теңіз қызметінде тығыз ынтымақтастық көрсетіп келеді және өзара қауіпсіздік мүдделерін қолдау үшін аймақтық ақпаратты кеңінен алмасу бағдарламасын бастады. 2012 жылдың мамырында Израиль әуе күштеріне Кипрдің Никосия ұшу ақпараттық аймағына шектеусіз қол жеткізуге рұқсат берілгені және Израиль авиациялық құралдары арал үстінде де жұмыс істеген болуы мүмкін деген кең тараған хабарлар болды.

Грекия

2010 жылдан бері Израиль мен Грекия әуе күштері Грекияда бірлесіп оқу-жаттығулар өткізіп келеді, бұл Израильдің Түркиямен қарым-қатынасының нашарлауына байланысты байланыстардың күшеюін көрсетеді. Жақындағы сатып алулардың бірі – Грекия мен Израиль арасындағы 100 миллион еуролық SPICE 1000 және SPICE 2000 фунттық бомба жиынтықтарын сатып алу туралы келісім. 2011 жылдың қараша айында Израиль әуе күштері Грекияның әуе күштерін Uvda базасында бірлескен оқу-жаттығуда қабылдады. 2012 жылы Израиль әуе күштері Грекияның әуе күштерімен бірлесіп Пелопоннес және Оңтүстік Грекияның бір бөлігінде ұшқыштарды бейтаныс аймақтарда оқыту қажеттілігіне жауап ретінде ұқсас жаттығулар өткізді. 2013 жылдың 14 наурызында Израиль, Грекия және АҚШ әскери-теңіз күштері үшінші жыл қатарынан екі апталық бірлескен әскери оқу-жаттығу өткізді. Жыл сайынғы операция "Noble Dina" деп аталады және 2011 жылы құрылған. 2012 жылғы "Noble Dina" сияқты, 2013 жылғы жаттығулар да теңіздегі табиғи газ платформаларын қорғау, әуедегі шайқас және су асты кемелерге қарсы күрес сияқты жаттығуларды қамтыды. 2017 жылдың наурыз айында Израиль Грекия, АҚШ, Италия және Біріккен Араб Эмираттары ұйымдастырған ауқымды "Iniochus 2017" әскери оқу-жаттығуына қатысты.

Түркия

Израиль Түркияға кең көлемде әскери көмек көрсетті. Израиль Түркияға IAI Heron ұшқышсыз ұшақтарын сатты және 900 миллион долларға F 4 Phantom және Northrop F 5 ұшақтарын жаңартудан өтті. Түркияның негізгі жауынгерлік танкысі – Израиль жасаған "Сабра" танкысі, оның 170 данасы Түркияда бар. Израиль оларды кейін 500 миллион долларға жетілдірді. Израиль Түркияға Израильде жасалған зымырандарды да жеткізді, және екі ел теңіз ынтымақтастығын жүзеге асырды. Түркия израильдік ұшқыштарға Түркияның Конья оқ ату полигонында таулы жер үстінде ұшуға жаттығу жасауға рұқсат берді, ал Израиль түрік ұшқыштарын Неватим әуе базасындағы компьютерлік оқ ату полигонында оқытады. 2009 жылға дейін түрік әскері Израильдің ең ірі қорғаныс клиенттерінің бірі болды. Израильдің қорғаныс компаниялары ұшқышсыз ұшақтар мен алысқа дейін нысана табу құрылғыларын сатты. Дегенмен, қарым-қатынас соңғы уақытта шиеленісті. 2010 жылдан бері түрік әскері Израиль және АҚШ-пен бірлескен жылдық теңіз жаттығуларына қатысудан бас тартты. 1998 жылы басталған және Израиль, Түркия және АҚШ теңіз күштеріне қатысқан "Reliant Mermaid" деп аталатын жаттығудың мақсаты – іздеу-құтқару операцияларын тәжірибелеу және әрбір теңіз күшін Жерорта теңізінде жұмыс істейтін халықаралық әріптестермен таныстыру.

Әзірбайжан

Әзірбайжан мен Израиль 1992 жылдан бері қарқынды ынтымақтастық орнатып келеді. Израиль әскері Әзербайжанға ұрыс даласында қолданылатын авиация, артиллерия, танкке қарсы және жаяу әскерге қарсы қару-жарақтардың маңызды жеткізушісі болып табылады. 2009 жылы Израиль президенті Шимон Перес Әзербайжанға сапар жасады, оның барысында әскери қарым-қатынастар одан әрі кеңейтілді, ал Израильдің "Аэронавтика қорғаныс жүйелері" компаниясы Бакуде зауыт салуға ниеттенгенін мәлімдеді. 2012 жылы Израиль мен Әзербайжан арасында мемлекеттік басқарудағы Израиль аэроғарыш өнеркәсібі Әзербайжанға 1,6 миллиард долларлық беспілоттық ұшқыштар, ұшаққа қарсы және зымыранға қарсы қорғаныс жүйелерін сату туралы келісімге қол қойылды. 2012 жылдың наурыз айында Foreign Policy журналы Израиль әуе күштері Иран шекарасына жақын орналасқан Ситалчай әскери әуе базасын Иранның ядролық бағдарламасына қарсы әуе шабуылы үшін пайдалануға дайындалып жатыр деген хабарлама таратты, бұл ақпарат кейіннен басқа да бұқаралық ақпарат құралдарымен расталды.

Басқа елдер

Израиль сондай-ақ Чехия, Аргентина, Португалия, Испания, Словакия, Италия, Оңтүстік Африка, Канада, Австралия, Польша, Словения, Румыния, Венгрия, Бельгия, Австрия, Сербия, Черногория, Босния және Герцеговина, Грузия, Вьетнам және Колумбия сияқты елдерден әскери жабдық сатып алған немесе алған.

Даму жоспарлары

IDF өзінің құрлық, әуе және теңіз күштерінің болашағы үшін бірнеше технологиялық жаңартулар мен құрылымдық реформаларды жоспарлап отыр. Оқу-жаттығулар күшейтілді, оның ішінде жер, әуе және теңіз бөлімшелері арасындағы ынтымақтастық арттырылды. Израиль армиясы барлық құрлық бөлімшелерінен M16 мылтығын IMI Tavor үлгілеріне, соңғы кезде IWI Tavor X95 ("Micro Tavor Dor Gimel") табалдырығына алмастырып жатыр. IDF ескірген M113 бронетранспортерлерін жаңа Namer APC-лерімен ауыстырып жатыр, 2014 жылы 200 данаға тапсырыс берілді, Eitan AFV және IDF Achzarit APC-лерін жаңартуда. IDF әскери бюрократиясын оңайлату жоспарларын жариялады, осылайша резервтік күштерін тиімдірек ұстап тұруға болады, себебі 2014 жылғы Мемлекеттік бақылау комитетінің есебінде олар жеткілікті дайындықтан өтпегендігі және соғыс кезіндегі міндеттерді орындай алмауы мүмкін екендігі көрсетілген. Жоспардың бір бөлігі ретінде 100 мың резервист демобилизацияланады, ал қалғандарының оқу деңгейі жақсартылады. Офицерлік құрам 5000 бірлікке қысқартылады. Жаяу әскер және жеңіл артиллерия бригадалары оқу стандарттарын арттыру мақсатында азайтылады. IDF Меркава танкін алмастыратын жаңа танкты жоспарлап отыр. Жаңа танк лазерлер мен электромагниттік импульстарды атуға қабілетті, гибридтік қозғалтқышта жұмыс істейді, экипажы екі адамнан тұрады, жылдамдығы жоғары болады және Trophy сияқты қорғаныс жүйелеріне басымдық беріледі. Жауынгерлік инженерлік корпусы жаңа технологияларды, негізінен туннельді анықтау және ұшқышсыз жердегі көліктер мен әскери роботтарды, мысалы, қашықтан басқарылатын IDF Caterpillar D9T "Panda" бронебульдозерлерін, Сахар инженерлік барлау роботын және жетілдірілген Remotec ANDROS роботтарын пайдаланады. Израиль әуе күштері АҚШ-тан 100-ге дейін F-35 Lightning II истребителін сатып алады. Ұшақтар өзгертіліп, F-35I деп аталады. Олар Израильде жасалған электрондық соғыс жүйелерін, сыртқы қанаттарды, басқарылатын бомбаларды және әуеден әуеге зымырандарды пайдаланады. 2013 жылғы қару-жарақ келісімі аясында IAF АҚШ-тан KC-135 Stratotanker әуедегі жанармай құю ұшағын және V-22 Osprey көп мақсатты ұшағын, сондай-ақ ұшақтарға арналған озық радарлар мен радарларды жоюға арналған зымырандарды сатып алады. 2013 жылдың сәуір айында Израильдің ресми өкілі 40-50 жыл ішінде ұшқыштармен басқарылатын ұшақтардың ұшқышсыз әуе кемелерімен ауыстырылатынын, олар ұшқыштармен басқарылатын жауынгерлік ұшақтардың барлық міндеттерін орындай алатынын мәлімдеді. Израильдің әскери өнеркәсібі бірнеше онжылдық ішінде мұндай технологияны әзірлеу жолында екені хабарланды. Израиль сондай-ақ әскери мақсаттағы тактикалық спутниктерді өндіреді. Израиль теңіз күштері қазіргі уақытта су асты кемелерінің паркін кеңейтіп жатыр, жоспар бойынша Dolphin класындағы алты су асты кемесі болуы керек. Қазіргі уақытта бесеуі жеткізілді, ал алтыншысы, INS Drakon, 2020 жылы жеткізілуі күтілуде. Сондай-ақ, ол өз флотын жаңартып, кеңейтіп жатыр. Sa'ar 5 класындағы корветтер мен Sa'ar 4.5 класындағы зымырандық катерлердің электрондық соғыс жүйелерін жаңартуды жоспарлап отыр және екі жаңа соғыс кемесін тапсырыс берді: Sa'ar 6 класындағы корвет (Брауншвейг класындағы корветтің нұсқасы) және Sa'ar 72 класындағы корвет, Sa'ar 4.5 класының жақсартылған және кеңейтілген нұсқасы. Ол төрт Saar 6 класты корвет пен үш Sa'ar 72 класты корвет сатып алуды жоспарлап отыр. Израиль теңіз артиллериясын да дамытып жатыр, оның ішінде спутниктік басқарумен 75-120 шақырымға дейін 155 мм снарядтарды атуға қабілетті қару бар.