Кіріспе

Paragon Oil – 1925 жылы Нью-Йорк қаласында Шварц отбасы құрған американдық мұнай компаниясы. 1950 жылдардың соңында Texaco компаниясына сатылды. Бүгінгі күні Бруклинде жұмыс істейтін «Парагон Ойл» компаниясымен ешқандай қатысы жоқ.

Компанияның құрылуы

Paragon Oil компаниясын Генри, Ирвинг, Роберт, Бенджамин және Арнольд Шварц ағайындар құрған. Ағалар мен апалары Бесс Шварц Леви – бірінші буын американдықтар, барлығы 1896 және 1909 жылдар аралығында Бруклинде (Нью-Йорк) дүниеге келген. Олардың ата-анасы шамамен 1866 жылдың маусымында туған Сэм (Шолем) (туған аты Черновский) Шварц және шамамен 1871 жылдың наурыз айында туған Лена (Либа Часия) Краковская болды. Олар бастапқыда Киевтің оңтүстігіндегі Мала Березианка, Кившовата, Тараша және Белая Церковь (Била Церква) аймағынан шыққан еврей иммигранттары еді. Отбасының алғашқы тегі әртүрлі Ресей империясының жазбаларында Чернофский, Чернинский, Чернуевский және/немесе Чернянский деп жазылып, орыс тіліндегі "қара" сөзінен шыққан және эмиграция кезінде "қара" деген неміс сөзі – Шварцқа өзгертілген. Сэм жеті Чернофский/Шварц бауырдың ең үлкені немесе екіншісі болды, олардың алтауы АҚШ-қа келді, және бастапқыда Белая Церковь және оның айналасында көптеген жылқы, арбалар мен кең жерге ие болған жетекші темірші болды. Мұндай жақсы жағдайда болғанына қарамастан, отбасы Нью-Йоркке келгеннен кейін кедей болып қалды. Сэм қайтадан темірші болып жұмыс істеді, бірақ енді Бруклиннің шығысында. Олар кішкентай кезінде үлкен ағалары Генри мен Ирвинг Бруклинде үй-үй аралап, арқаларына көмір қаптарын көтеріп, жақын жердегі үйлерге және тұрғын үйлерге сату арқылы отбасына қосымша ақша табуға тырысты. Сол кездегі кейбір ірі коммерциялық ғимараттарда мұнаймен жұмыс істейтін пештер болған, бірақ тұрғын үйлерде мұндай пештер болмаған. Әкесінің темірші шеберханасындағы жабдықтар мен Украинадағы туыстарының балық майы бизнесіндегі тәжірибесі сияқты факторлардың үйлесімділігі нәтижесінде ағалар тұрғын үйлерге арналған алғашқы мұнай жылытқыштарын эксперимент жасап, жобалап, соңында құрастырды, бұл отбасыға осы дизайн бойынша бірнеше патенттерді әкелді.

Компанияның өсуі

Уақыт өте келе, Paragon Oil компаниясы осы жаңа тұрғын үйлерге арналған май жағатын құрылғыларды жасау мен сатудан мұнайды тарату компаниясына айналды, жаңа орнатылған май жағатын құрылғылары бар тұрғын үйлерді жабдықтау үшін. 1930 жылдардың басында олар Нью-Йорк қаласымен бірнеше қалалық ғимараттарға отын жеткізу бойынша маңызды келісімшарт жасасты. Осы жетістікке қарамастан, олар екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін Нью-Йорк аймағындағы жергілікті кәсіпорын болып қала берді. Еуропа қирап, отынға зор қажеттілік туды. Нью-Йорк портына жақын орналасқандығы және ерекше бес галлондық ыдысқа қаптамасының арқасында Paragon Oil компаниясы АҚШ үкіметімен соғыстан кейінгі қайта құру кезінде Еуропаны отынмен қамтамасыз ететін жалғыз мұнай компаниясы ретінде келісімшартқа ие болды. Бұл келісімшарт компанияны ұлттық деңгейде танымал етті. Кейін, суық соғыстың басында Paragon АҚШ үкіметін суасты кемелері үшін отынмен жабдықтады. Компания АҚШ-тың Солтүстік-Шығысында жанармай жеткізу жүк көліктерінің ірі паркін пайдаланды және ақырында бірнеше мұнай танкерлеріне ие болды. Тіпті Corgi компаниясы жанармай жеткізу жүк көліктерінің ойыншық үлгілерін де жасады.

Компанияны сату

Компания 1950 жылдардың аяғына дейін қызмет етті. Осы кезде бауырластар есейіп, зейнетке шығуды қалады. Компания 1950 жылдардың соңында Texaco компаниясына сатылды, ал сату 1960 жылдардың басында аяқталды. Сату бағасы 75 миллион доллардан асып кетті, ал отбасы сатудан кейін жыл сайын шамамен 1 миллион доллар көлемінде консультациялық төлемдер алды, сондай-ақ Texaco акцияларын иеленді. Бауырластардың көпшілігі сатудан түскен пайданы геронтология мен гериатриялық медицинаға бағытталған зерттеулер жүргізетін Брукдейл қорына бірлесіп құру үшін пайдаланды. Олар сонымен қатар, негізінен Нью-Йорк қаласы және аймағында орналасқан көптеген басқа да қайырымдылық жобаларын қаржыландырды. Олардың ішінде жаңадан салынған Линкольн орталығындағы Метрополитен опера театры, Нью-Йорк университетінің бірнеше ғимараты мен лекциялық бағдарламалары, Нью-Йорк және Лонг-Айленд ауруханалары, оның ішінде Маунт Синай ауруханасы, Бесінші авеню синагогасы, Дарынды жастарға арналған Маймонид қоры және кем дегенде үш магистратуралық мектеп бар. Ең үлкен ағасы Генри Шварц өмірінің соңында 1896 жылы Огайо штатында туған, бұрынғы қарындас және Сетон-Холл университетінің (Нью-Джерси) әйелдер деканы болған Каролина Ди Донатоға үйленді. Осылайша, православиелік яһудий тегіне қарамастан, ол көптеген католик қайырымдылық ұйымдарына және мекемелеріне жан-жақты көмек көрсетті, соның ішінде Сетон-Холлдегі Каролина Ди Донато Шварц ғимаратын 1973 жылы аяқтады.

Шварц отбасы тарихы

Сэмнің әкесі, Хайм Яэль "Гайман" Чернофский, шамамен 1863 жылы Мордхо "Макс" Бобруцкий мен Сара Фукстың қызы Гиттел Рифка "Гертруда" Бобруцкийге үйленді. Хайм мен Сэм 1880-жылдардың аяғында отбасын кит майы бизнесіне қатыстырды. 1890-жылдардың басындағы тазалаулардан кейін, отбасының бір бөлігі Америкаға көшуге шешім қабылдады, ал қалғаны Ресейде қалып, кит майын экспорттауды жалғастырды. Отбасы Германияның Бремен порты арқылы көшіп келді, онда олардың тегі "Чернофский" дегеннен, орыс тілінде "қара" деген мағынаны білдіретін сөзден, "Шварц" дегенге өзгертілді, неміс тілінде де "қара" деген мағынаны білдіреді. Отбасы 1895 жылдың басында Лондонға, Англияға сапар шекті, бұрын патшайым Викторияның сарайымен жасаған байланыстарын нығайту үшін, бұл байланыстар кейін "Парагон Ойл" компаниясымен жұмыс істеуде оларға көмектесетін еді. Ескі отбасылық құжаттарға сәйкес, отбасының көп бөлігі 1895 жылдың соңында "Тевтоник" лайнерімен бірінші класс жолаушылары ретінде Америкаға келді. Бес бауырдың бірнеше туыстары, соның ішінде Сэмнің кіші інісі Барни Шварцтың ұлдары және Ленаның бір туысының ұлдары да бұл іске қатысты. Бірақ, олардың кейбіреулері жұмыста басқа тегтерді қабылдауды жөн көрді, мысалы "Харви" және "Лоуренс", сонда компанияның жоғарғы лауазымдарындағы көптеген адамдардың тегі Шварц екені және олар туыс екені бірден көзге түспес еді. Туыстардың тегін өзгертуге еврейге қарсы сезімнің алдын алу да себеп болды; тіпті бес бауырдың кейбіреулерінің аттары да туғандық куәліктерінде және алғашқы халық санағында көрсетілгендей, еврей есімін естіртетіндей болмауы үшін өзгертілді. Мысалы, Арнольдтың нағыз аты Авраам еді, ал туған күні туралы куәлігінде "Бенни" Шварц деп көрсетілген бауыры өмірінің көп бөлігінде "Б. Дэвис" Шварц деп танылды.

Құрылтайшылардың өлімі

Генри Шварц 1983 жылдың қаңтарында, Ирвинг 1974 жылдың сәуірінде, Роберт 1971 жылдың қарашасында, Бен 1969 жылдың шілдесінде, ал Арнольд 1979 жылдың қыркүйегінде қайтыс болды. Бесс Шварц Леви шамамен 1958 жылы қайтыс болды. Олардың ата-анасы Сэм мен Лена Шварц 1928 және 1941 жылдары, сәйкесінше қайтыс болды. "Парагон Ойл" компаниясында жұмыс істеген түпкі отбасы мүшелерінің соңғысы 2009 жылы қайтыс болды. Ол тоқсанға жуық жасқа толған Джек Лоуренс (туған есімі Джейкоб Шварц), белгілі ән жазушы және ASCAP-тың бұрынғы президенті, сондай-ақ Сэмнің ең кіші ағасы Барнидің ұлы еді.