Сейсмик толқындардың сыну арқылы жер қойнауын зерттеу
Seismic refraction
Сейсмик рефракция: жер қойнауын зерттеу әдісі. Сейсмик толқындардың жылдамдығын анықтап, геологиялық құрылымды, топырақ қабаттарын сипаттайды. Геофизика.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Геофизикалық принцип
Geophysical principle
Сейсмикалық сыну – Снеллдің сыну заңымен басқарылатын геофизикалық принцип. Сейсмикалық сыну әдісі тау жыныстары немесе топырақ қабаттарындағы сейсмикалық толқындардың сынуын пайдаланып, жер асты геологиялық жағдайларын және геологиялық құрылымын сипаттауға мүмкіндік береді. Сейсмикалық сыну инженерлік геология, геотехникалық инженерия және іздеу геофизикасында қолданылады. Сейсмикалық сыну трассалары (сейсмикалық сызықтар) сейсмографтар немесе геофондар және энергия көзінің тізімі арқылы жүргізіледі. Бұл әдістер сейсмикалық толқындардың топырақ пен тау жыныстарының әртүрлі түрлерінде әртүрлі жылдамдықпен таралатындығына негізделген. Толқындар топырақ немесе тау жыныстарының әртүрлі түрлерінің (немесе жағдайларының) арасындағы шекарадан өтетін кезде сыналады. Бұл әдістер топырақтың жалпы түрлерін және қабаттардың шекараларына немесе тау жыныстарына дейінгі шамамен тереңдікті анықтауға мүмкіндік береді.
Seismic refraction is a geophysical principle governed by Snell's Law of refraction. The seismic refraction method utilizes the refraction of seismic waves by rock or soil layers to characterize the subsurface geologic conditions and geologic structure. Seismic refraction is exploited in engineering geology, geotechnical engineering and exploration geophysics. Seismic refraction traverses (seismic lines) are performed using an array of seismographs or geophones and an energy source. The methods depend on the fact that seismic waves have differing velocities in different types of soil or rock. The waves are refracted when they cross the boundary between different types (or conditions) of soil or rock. The methods enable the general soil types and the approximate depth to strata boundaries, or to bedrock, to be determined.
P-толқынның сынуы
P толқынының сынасы массивтен белгілі қашықтықта орналасқан сейсмикалық көзбен тудырылған қысылу толқынын бағалайды. Бұл толқынды тік соққымен шабуылдаушы тақтаға балғамен ұру, жерге сейсмикалық мылтықтан оқ жіберу немесе жерде жарылғыш зарядты жару арқылы жасауға болады. Қысылу толқыны сейсмикалық толқындардың ең жылдам болғандықтан, оны кейде бірінші толқын деп те атайды және оны сейсмикалық тіркемеде басқа толқындарға қарағанда анықтау оңай.
P wave refraction evaluates the compression wave generated by the seismic source located at a known distance from the array. The wave is generated by vertically striking a striker plate with a sledgehammer, shooting a seismic shotgun into the ground, or detonating an explosive charge in the ground. Since the compression wave is the fastest of the seismic waves, it is sometimes referred to as the primary wave and is usually more readily identifiable within the seismic recording as compared to the other seismic waves.
S-толқынның сынуы
S толқынының сынауы массивтен белгілі қашықтықта орналасқан сейсмикалық көз тудырған серпімді толқынды бағалайды. Бұл толқын жер бетіндегі нысанды көлденең соғу арқылы серпімді толқынды қоздыру арқылы жасалады. Серпімді толқын екінші ең жылдам толқын болғандықтан, оны кейде екінші деңгейлі толқын деп те атайды. Қысым толқынымен салыстырғанда, серпімді толқынның жылдамдығы ортаға байланысты шамамен жартысы құрайды (бірақ бұл бағалаудан елеулі түрде ауытқуы мүмкін).
S wave refraction evaluates the shear wave generated by the seismic source located at a known distance from the array. The wave is generated by horizontally striking an object on the ground surface to induce the shear wave. Since the shear wave is the second fastest wave, it is sometimes referred to as the secondary wave. When compared to the compression wave, the shear wave is approximately one half (but may vary significantly from this estimate) the velocity depending on the medium.
Қолданбалар
Сейсмикалық рефракция P және S толқындарының жүріс уақытын томографиялық инверсиялау арқылы қалдықтарды сипаттауда табысты қолданылды.
Seismic refraction has been successfully applied to tailings characterisation through P and S wave travel time tomographic inversions.