Кіріспе

Майкл Дж. Каллен (1884–1936) – Америкадағы алғашқы супермаркет саналатын «Король Кулен» азық-түлік дүкендер желісінің негізін қалаған американдық кәсіпкер және сатушы. Смитсондар институты оны қазіргі заманғы супермаркеттің авторы деп мойындайды.

Тарих

Каллен 1884 жылы ирланд иммигранттарының баласы ретінде дүниеге келді. Оның тегі ирланд тілінде O' Cuileannain немесе Ó Cuilinn деп аталады. 1902 жылы 18 жасында ол "The Great Atlantic & Pacific Tea Company" компаниясына жұмысқа түсіп, 17 жыл бойы сол фирмада қызмет етті. 1919 жылы Каллен Kroger Stores компаниясына қосылып, 1930 жылға дейін жұмыс істеді. Оңтүстік Иллинойста Kroger компаниясының аймақтық менеджері болып жұмыс істеген кезде ол супермаркет идеясын қалыптастырды. 1930 жылы, 46 жасында, ол Kroger президентіне хат жазып, жаңа типтегі азық-түлік дүкенін ұсынды: төмен бағалар, үлкен ауданы, қолма-қол ақшамен төлем, жеткізіп беру қызметінің болмауы және кең паркингі бар, жалдау төлемақысы арзан жерлер. Каллен бұл туралы жар салды: "Мен халықты қымбат, құлдыққа салынған үйлерден уәде етілген жердің арзан үйіне бастап шығамын". Калленнің хатына жауап келмеді. Дүкенде автомобиль керек-жарақтары мен құрал-саймандармен қатар, шамамен 1000 түрлі тауар сатылды. Сәттілік тез келді. Адамдар шалқарынан келді. Көптеген тұтынушылары үшін Каллен ыңғайлы және қолжетімді тамақ ұсынды. Газеттегі айқын жарнамаларда дүкен "әлемдегі ең ірі баға төмендетуші" деп сипатталды. Супермаркеттің еңбек ақысын, операциялық шығындарды және азық-түлік бағасын төмендетудегі табысының бір белгісі – американдық тұтынушылардың азық-түлікке жұмсайтын табысының үлесі "1930 жылы 21 пайыздан 1940 жылы 16 пайызға дейін" төмендеді. Осы аралықта King Kullen Калленнің әйелінің және отбасы мүшелерінің қолдауымен өсіп, кеңейе берді. Дегенмен, бәсекелестермен салыстырғанда, оның өсу қарқыны баяу болды. 1936 жылы 17 дүкеннен 2009 жылы 52 дүкенге дейін өсті (іс жүзінде 73 жыл ішінде 35 дүкен). 2010 жылы King Kullen АҚШ-тағы ең ірі супермаркеттер желісінің 72-ші орнында тұрды, 52 дүкені мен 2009 жылы 940 миллион АҚШ доллары көлемінде сату көлеміне ие болды. Қазіргі таңдағыда, оның иесі және операторы – Калленнің ұрпақтарының үшінші буыны. 2016 жылдың қазанына қарай, желіде 34 King Kullen орны бар, сонымен қатар бес "Wild by Nature" табиғи және органикалық тауарлар сататын дүкендер жұмыс істейді.