Кіріспе

Нигериялық футболшы (1982 жылы туған)

Якубу Айегбени (22 қараша 1982 жылы туған), тек "Якубу" деген атпен танымал, нигериялық футбол агенті және бұрынғы кәсіби футболшы, шабуылшы ретінде ойнаған. Оны "Як" деп лақаптайды. 2002–03 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасынде "Маккаби Хайфа" үшін көрсеткен өнерінің арқасында ол "Портсмут" ағылшын клубына жалға берілді, ал клуб 2003 жылы Премьер-лигаға жол алғаннан кейін толыққанды трансферге ие болды. Ол "Портсмут", "Миддлсбро", "Эвертон" және "Блэкберн Роверс" командалары үшін 250-ден астам Премьер-лига матчында өнер көрсетті және 96 голмен Премьер-лига тарихындағы ең көп гол соққан африкалық футболшылардың төртіншісі. Ол Нигерия ұлттық футбол құрамасы тарихындағы үшінші ең көп гол соққан ойыншы және төрт Африка Ұлттар Кубогының финалында, 2010 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында және 2000 жылғы Жазғы Олимпиадада ел өкілі болды.

Ерте мансап

Якубу Нигерияның Эдо штатындағы Бенин қаласында дүниеге келген. Ол Нигерия Премьер-лигасында Лагостағы "Джулиус Бергер" клубында жасөспірім шағында карьерасын бастады. Кейін португалдық "Гил Висенте" клубына жалға берілді.

Макаби Хайфа

Израильдік "Маккаби Хайфа" клубы Юлиус Бергердің қол қоюы үшін 300 000 доллар төледі. Якубудың "Хайфа" сапындағы ең нәтижелі маусымы 2001–02 жылғы маусым болды, ол 22 ойында 13 гол соқты (Лига маусымы 33 матчтан тұрды). Ол Англияға келіп, "Дерби Каунти" клубымен жаттықты, бірақ сол кезде жұмысқа қабылдау рұқсатын ала алмады. 2002–03 маусымдағы УЕФА Чемпиондар лигасының Еуропа кубогында ол сегіз ойында жеті гол соқты (оның ішінде "Олимпиакосқа" қарсы хет-трик және "Манчестер Юнайтедтің" 3:0 есебімен жеңілісінде бір пенальти).

Портсмут

Якубу 2003 жылғы 6 қаңтарда Бірінші дивизионның (қазіргі Чемпионаттың) ағылшын клубы «Портсмутқа» қарызға ауысты. Гарри Реднапппен келісімшартқа қол қойған Якубу «Портсмут» командасына 2002–03 жылғы Бірінші дивизион чемпионы атағын жеңуге көмектесті, ол әр екі ойынның бірінде гол соқты (14 матчта 7 гол). 18 қаңтарда «Брайтон энд Хоув Альбион» клубына қарсы өткен сыртқы матчта 57-ші минутта Винсент Перикардты алмастырып алаңға түсіп, дебют жасады. 1 ақпанда ол алғаш рет негізгі құрамда шығып, үйінде «Гримсби Таунға» қарсы матчта 4-ші минутта гол соқты. Матч 3–0 есебімен аяқталды, ал 89-шы минутта Якубу Перикардты алмастырды. Жеті күннен кейін Якубу «Дерби Каунти» клубына қарсы өткен жеңісті матчтың екі жартысында да гол соқты (6–2 есебімен). 1 наурызда «Миллуоллға» қарсы өткен сыртқы матчта бірінші жартыда екі гол соғып, командасының 5–0 есебімен жеңіске жеткеніне себепкер болды. 2003 жылғы мамыр айында Якубу «Портсмут» клубымен 4 миллион фунт стерлингке келісімшартқа отырды. 2003–04 маусымында «Портсмуттың» 38 Премьер-лига матчтарының 37-сіне қатысты, олардың ішінде тек екеуінде ғана негізгі құрамда ойнады. Якубудың 16 голы оны клубтың үздік гол соққан ойыншысы етіп, лигада алтыншы орынға шығарды. Якубу Премьер-лигадағы алғашқы голын екінші матчында соқты, 2003 жылғы 23 тамызда «Манчестер Ситиге» қарсы өткен матчта 1–1 есебімен тең түсті. Лигада қатарынан сегіз голсыз өткен матчтан кейін, 29 қазанда «Нотингем Форестке» қарсы өткен Лига кубогы матчында гол соқты, оның бірі қосымша уақытта соғылды (4–2 есебімен жеңіс). 8 қарашада «Лидс Юнайтедке» қарсы өткен матчта 6–1 есебімен жеңіске жетіп, соңғы голды соқты. 2004 жылғы 3 қаңтарда ФА Кубогының үшінші раундында үйінде «Блэкпулға» қарсы өткен матчта 89-шы минутта жеңіске жетуші гол соқты. Үш күннен кейін ол Премьер-лигада теңестіру голын соқты, бірақ «Портсмут» «Астон Виллаға» 2–1 есебімен ұтылып қалды. 10 қаңтарда «Манчестер Ситиге» қарсы өткен матчта екінші жартыда екі гол соғып, командасының 4–2 есебімен жеңіске жеткеніне себепкер болды. 2004 жылы Африка Ұлттары кубогына қатысты. Якубу маусымды соңғы 10 Премьер-лига матчында 11 голмен аяқтады, төрт ойынның әрқайсысында бір гол соқты. Бірінші гол 21 наурызда «Саутгемптонға» қарсы өткен Оңтүстік жағалау дербисінде соғылды. Бұл ойыннан кейін «Блэкберн Роверске» қарсы өткен сыртқы матчта жеңіске жетуші гол соқты (2–1 есебімен), ал «Чарлтон Атлетикке» қарсы өткен сыртқы матчта теңестіру голын соқты. Маусымның соңғы күнінде «Миддлсброны» 5–1 есебімен жеңген матчта төрт гол соқты. 2004–2005 маусымында 13 гол соқты. 2005 жылғы мамырда «Портсмут» үшін соңғы голын – маусымның соңғы лига матчында «Болтон Уондерерстің» қақпасына соққан теңестіру голын (1–1 есебімен) – «Портсмуттың» 2004–2005 маусымында Премьер-лигада қалып қоюын қамтамасыз етті. Якубудың екі маусымда Премьер-лигада соққан 28 голы оны «Портсмуттың» Премьер-лигадағы ең көп гол соққан ойыншысы етеді, бұл көрсеткіш екінші орындағы Бенжани Мварувариден 9 гол артық. Сенімсіз дереккөз: 2015 жылғы ақпан.

Мидлзборо

2004–05 жылғы маусымнан кейін ол «Портсмуттан» «Миддлсброға» 7,5 миллион фунт стерлингке ауысты, бұл нигериялық футболшы үшін рекордтық трансферлік сома болды. Якубу УЕФА кубогының 1/16 финалының бірінші ойынында өз алаңында «Ромаға» қарсы өткен матчта пенальтиден жалғыз голды соқты, нәтижесінде «Миддлсбро» 1:0 есебімен жеңіске жетті, ал команда кейіннен сыртқы ойындар бойынша ілгері өтті. Оның көрсеткен ойыны лайықты бағаланды, ол «Миддлсброның» 2006 жылғы УЕФА кубогының финалына «Севильямен» қарсы шығуына көмектесті, онда олар 4:0 есебімен жеңілді. Оның 2005 жылдың шілдесінде «Портсмуттан» «Миддлсброға» жасаған трансфері Стивенс комиссиясының 2007 жылғы маусымдағы есебінде агенттер Пинхас Захави мен Барри Силкманның жақын қатыспағанына байланысты алаңдаушылық тудырды.

Эвертон

Якубу 2007 жылдың тамызында «Эвертонға» бес жылдық келісімшарт бойынша 11,25 миллион фунт стерлингке ауысты. Дәстүрлі орталық шабуылшылардың 9-шы нөмірін қаламай, Якубу 22-ші нөмірді беруді сұрады, осы нөмірді алғашқы маусымдағы гол соғу мақсаты ретінде белгілеп, бірақ бір гол жетпей қалды. Ол клуб сапындағы дебюттік ойынының 11-ші минутында 2007 жылдың қыркүйегінде «Рибок» стадионында «Болтон Уондерерс» клубына қарсы өткен матчта 2:1 есебімен жеңіске жеткен кезде алғашқы голын соқты. Оның клуб үшін алғашқы хет-тригі 2007 жылдың желтоқсанында «Фулхэмге» қарсы өткен үй лигасының ойынында 3:0 есебімен тіркелді. Якубу 2008 жылдың басында Ганаға Ұлттар кубогына қатысу үшін сапар шекті. Нигерия жарыстан шыққаннан кейін клубқа кешігіп оралғандықтан, Англияға қайтқан соң бас жаттықтырушы Дэвид Мойес оны құрамнан шығарды. Якубу бір маусымдағы ең көп голын соқты және Питер Бирдслиден кейін бір маусымда 20 гол соққан «Эвертон» ойыншысы болды. Якубу Англия футболындағы 100-ші голын 2008-09 жылғы Премьер-лига маусымының басында «Вест-Бромвич Альбионға» қарсы өткен лигалық ойында соқты. Ол УЕФА кубогында «Стандарт Лиежге» қарсы гол соқты және 10 ойыннан кейін алғашқы голын «Миддлсброға» қарсы матчта енгізді. 30 қарашада «Тоттенхэмге» қарсы өткен сыртқы ойында (1:0) ахилл сіңірі жолының жарақатын алды, ол маусымның қалған бөлігіне қатысудан шығарды. Якубу ахилл сіңірі жолының жарақатынан кейін алғашқы ресми ойынын «Бёрнли Резервтеріне» қарсы өткізді, ал бірінші команда сапында шамамен бір жылдан кейін алғашқы ойынында Лига кубогында «Халл Ситиге» қарсы 11 минут ішінде гол соқты. Ол Жоның орнына бірінші таймның қосым уақытында алаңға шығып, алғашқы мүмкіндігімен «Челсиге» қарсы «Стэмфорд Бридж» стадионында теңдік шарттарын қамтамасыз етті. Кейін ол «Стокке» қарсы жеңіс голын соқты.

Лестер Сити

Якубу 2011 жылдың 13 қаңтарында маусым соңына дейін «Лестер Сити» клубына жалға берілді, содан кейін тұрақты трансфер жасау мүмкіндігі қарастырылды. Ол 2011 жылдың 15 қаңтарында «Престон Норт Энд» клубымен 1–1 есебімен тең түскен матчта дебют жасап, сонымен бірге гол соқты. 22 қаңтарда «Миллуоллға» қарсы өткен ойында 4–2 есебімен жеңіске жетіп, тағы да гол енгізді. 2011 жылдың 12 ақпанында ол сол аяғымен әдемі волейболмен «Дерби Каунти» клубына қарсы 2–0 есебімен жеңіске көмектесті. 2011 жылдың 2 сәуірінде бұрынғы клубы «Миддлсброға» қарсы өзінің алғашқы хет-тригін жасады. Содан кейін «Лестердің» «Уотфордқа» қарсы 4–2 есебімен жеңіске жеткен матчында екі гол соқты.

Блэкберн Роверлері

2011 жылдың 31 тамызында Якубу Блэкберн Роверс клубымен құпия сомаға үш жылдық келісімшартқа қол қойды, ал бас жаттықтырушы Стив Кин оған 24 нөмірлі жейде берді. 17 қыркүйекте Премьер-лигадағы дебюттік матчында «Арсеналға» қарсы «Блэкберн Роверс» сапындағы алғашқы және екінші голдарын соқты. «Блэкберн» маусымдағы алғашқы жеңісіне көмектескені үшін «Ойынның үздігі» деп танылды. Ойын соңында жанкүйерлер «Якқа тамақтандыр, ол гол соғады!» деп шулаған. Лигадағы үшінші голын «Норвич Ситиге» қарсы өткен 3:3 есебімен тең түскен матчта соқты. Якубуның лига маусымындағы төртінші және бесінші голдары 2011 жылдың 19 қарашасында «Уиган Атлетик» клубымен 3:3 есебімен тең түскен матчтағы голдары болды. Ол 65 секундта алыс қашықтықтан гол соғып, қосымша уақытта пенальтиден теңестірді. Бұрын, «Блэкберн» 2:1 есебімен ұтылып тұрғанда, командаласы Мортен Гамст Педерсенге қысқа бұрыштан допты қабылдап, кроссқа шығуға мүмкіндік беріп, нәтижесінде Джуниор Хойлетт 2:2 есебімен теңестірген эпизодтың куәсі болды. Ойын соңында Якубу допқа тимегенін және голдың есепке алынбауы керек екенін мойындады. 2011 жылдың 3 желтоқсанында Якубу «Суонси Ситиге» қарсы өткен үй матчында 4:2 есебімен жеңіске жетіп, «Блэкберн» сапындағы барлық төрт голды соқты. Ол әр таймда екі гол соқты, содан кейін пенальтиден гол соқты. Бұл оның «Блэкберн» сапындағы алғашқы хет-тригі және 2003-04 маусымының соңғы турында «Портсмут» клубында «Мидлсброға» қарсы өткен төрт голдық ойынынан бергі алғашқы ойыны болды. 2011 жылдың 31 желтоқсанында «Олд Траффордта» «Манчестер Юнайтедке» қарсы өткен матчта 2:3 есебімен жеңіске жетіп, 2 гол соқты, оның бірі пенальти болды. Бұл голдардың арқасында ол маусымдағы барлық турнирлерде 13 гол соқты. 2012 жылдың 15 қаңтарында «Фулхэмге» қарсы матчта Якубу Премьер-лигада алғаш рет тікелей қызыл карточка алды. Шектенуден оралғаннан кейін ол «QPR» клубына қарсы гол соқты. 2012 жылдың 10 сәуірінде Якубу екі гол соқты, бір пенальтиді мүжілді және екінші пенальтиден гол соқты, бірақ «Блэкберн» өз алаңында «Ливерпульге» 2:3 есебімен жеңіліске ұшырады. «Блэкберндегі» алғашқы маусымында ол 18 гол соқты, бірақ маусым соңында клуб «Уиган Атлетикке» 1:0 есебімен ұтылып, Чемпиондық лигаға түсіп қалды. Төменгі лигаға түскенін растағаннан кейін Якубу Чемпиондық лигада ойнағысы келмейтінін және «Блэкберн» клубын тастап кеткісі келетінін мәлімдеді.

Гуанчжоу ҒЗҚ

Якубу 2012 жылдың 28 маусымында «Блэкберн» клубын тастап, алғашқы үш жылдық келісімшарт бойынша қытайлық «Гуанчжоу R&F» клубына өтті дегенді растады. 15 шілдеде Якубу «Гуанчжоу дербисінде» Қытай Суперлигасындағы тұңғыш ойынын өткізді, онда «Гуанчжоу R&F» «Гуанчжоу Эверграндемен» «Тяньхэ» стадионында кездесті. Ол ойынның 87-ші минутында шешуші голды соқты, соның арқасында «Гуанчжоу Эвергранде» командасының 34 ойындық үйдегі жеңіліссіз тізбегі үзілді.

Оқу

2015 жылдың 2 ақпанында «Рединг» клубы бос агент Якубумен 2014–2015 маусымының соңына дейін келісімшарт жасасты. 14 ақпанда Якубу «Роялз» сапындағы алғашқы голын соқты, нәтижесінде «Прайд Парк» стадионында «Дерби Каунти» клубын 2:1 есебімен жеңіп, команданы Англия кубогының (ФА Кубогы) ширек финалына шығарды. Якубу 2015 жылдың 21 мамырында «Рединг» клубынан босатылды.

Қайысриспор

2015 жылдың 31 тамызында Якубу «Кайсериспор» клубымен бір жылға келісімшарт жасасты, сондай-ақ келісімшартты тағы бір жылға ұзарту мүмкіндігі де қарастырылды.

Ковентри қаласы

2017 жылдың 13 ақпанында Якубу «Ковентри Сити» футбол клубымен 2016–2017 маусымының соңына дейін келісімшарт жасасты. 2017 жылдың 5 сәуірінде, тізе бұлшық етіне жарақат алғандықтан тек үш ойында ғана қатысқаннан кейін, Якубудың «Ковентри Сити» клубымен жасасқан келісімшарты тараптардың өзара келісімімен тоқтатылды. 2017 жылдың 22 қарашасында ол футболдан кетуін жариялады.

Халықаралық мансап

Якубу 2000 жылғы дебютінен бері Нигерия құрамасы сапында 58 ойында 21 гол соқты. Қазіргі таңда Нигерия құрамасының барлық уақыттағы ең көп гол соққан ойыншылар тізімінде үшінші орында тұр.

2000 жылғы жазғы Олимпиада ойындары

2000 жылдың қыркүйегінде Якубу Австралияда өткен 2000 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына Нигерия құрамасының құрамында қатысты. Нигерия бұл турнирдің еңбек еткен чемпионы еді. "Маккаби Хайфа" клубының ойыншысы болған 17 жасар Якубу 9 нөмірлі жейде киді. Ол 13 қыркүйекте Аделаидада Гондураспен 3:3 есебімен тең түскен алғашқы ойында қосымша уақытта теңестіре гол соқты. Сондай-ақ, ол 16 қыркүйекте Сиднейде Австралияға қарсы ойынға қатысты, оның командасы 3:2 есебімен жеңіске жетті, бірақ 19 қыркүйекте Аделаидада Италиямен тең ойнағандықтан алаңға шығармады. Ол 23 қыркүйекте Мельбурнда өткен ширек финалда Нигерияның Чилиге 4:1 есебімен жеңіліске ұшырағанын көрді.

2002 жылғы Африка халықтары кубогы және 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионаты

Якубу 2000 жылғы 22 сәуірде Лагоста Эритреяға қарсы өткен 2002 жылғы Африка Ұлттары кубогының іріктеу кезеңіндегі 4:0 есебімен жеңіліс арқылы толыққанды халықаралық дебютін жасады.

2006 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу кезеңі

Якубу Зимбабвеге қарсы сыртқы ойында 3–0 есебімен жеңіс әкелді және Габонмен сыртқы ойында 1–1 есебімен теңдесті. Бірақ Нигерия Анголадан іріктеу жолында жеңіліп, 1994 жылдан бері алғаш рет финалдық турнирге қатыса алмады. Нигерияның голдар арасындағы айырмасы +14 болса, Анголаның +8 болғанымен, Нигерия мен Ангола арасындағы тікелей кездесулер есебінен Ангола іріктеуге өтті.

2006 жылғы Африка халықтары кубогынан бас тарту туралы шешім

Нигерия әлем чемпионатына іріктеу кезеңіндегі көрсеткен нәтижесінің арқасында турнирге жолдама алғанмен, Якубу 2006 жылғы Африка Ұлттары кубогында ойнамай, Миддлсбродағы өзінің жағдайына назар аударуды жөн көрді. Клуб қорғаудағы чемпиондар мен лига көшбасшысы «Челсиді» 3:0 есебімен жеңгендігі үшін оның бұл шешімі мақтауға лайық деп бағаланды.

2010 жылғы ФИФА әлем чемпионаты

2010 жылы Оңтүстік Африкада өткен ФИФА әлем чемпионатында Якубу Оңтүстік Кореяға қарсы топтағы соңғы ойында үш ярдтан (метрден) бос қақпаны соқпай кетті, бірақ кейіннен пенальтиден гол соғып, есепті теңестірді. Якубуның пенальтисі Нигерияның 2–2 есебімен ойынды аяқтауына көмектесті, бірақ бұл олардың топтық кезеңнен шығуы үшін жеткіліксіз болды.

Жеке өмір

2008 жылы Якубу Нигерияның бұрынғы футболшысы Кадири Ихананың қызы Ивонн Ламин Иханаға үйленді. Кадири Ихана сонымен қатар бұрынғы нигериялық футболшы Патрик Овиенің әкесі болып табылады. Якубу мен Ихананың екі қызы бар. Ол Нигерияның Бенин қаласындағы көшелерде 12 жасқа дейін жалаң аяқ ойнаған, содан кейін ағасы оған буттар сыйлаған.

Халықаралық

Голдар мен нәтижелер тізімінде Нигерияның голдары бірінші көрсетіледі, ұпай бағаны Якубудың әр голынан кейінгі есепті көрсетеді. + Якубу Айегбенидің халықаралық голдарының тізімі. №, Күні, Орын, Қарсылас, Есеп, Нәтиже, Жарыс (Дереккөз)

1 16 маусым 2001 Independence Stadium, Windhoek, Namibia 1:0 2:0 2002 Африка Ұлттары Кубогы іріктеуі
2 1 шілде 2001 Al Merrikh Stadium, Omdurman, Sudan 2:0 4:0 2002 FIFA Әлем Чемпионаты іріктеуі
3 4 ақпан 2002 Stade Baréma Bocoum, Mopti, Mali 1:0 1:0 2002 Африка Ұлттары Кубогы
5 30 мамыр 2003 Moshood Abiola National Stadium, Abuja, Nigeria 1:1 3:1 Достық
6 2 маусым 2003 Moshood Abiola National Stadium, Abuja, Nigeria 2:0 3:0 Достық
8 7 маусым 2003 Moshood Abiola National Stadium, Abuja, Nigeria 1:1 4:1 2004 Африка Ұлттары Кубогы іріктеуі
9 2 қыркүйек 2004 National Sports Stadium, Harare, Zimbabwe 3:0 2:0 2006 FIFA Әлем Чемпионаты іріктеуі
11 9 қазан 2004 Stade Omar Bongo, Libreville, Gabon 1:1 1:1 2006 FIFA Әлем Чемпионаты іріктеуі
12 2 қыркүйек 2006 Moshood Abiola National Stadium, Abuja, Nigeria 1:0 2:0 2008 Африка Ұлттары Кубогы іріктеуі
13 8 қазан 2006 Setsoto Stadium, Maseru, Lesotho 1:0 1:0 2008 Африка Ұлттары Кубогы іріктеуі
14 17 маусым 2007 Stade Général Seyni Kountché, Niamey, Niger 3:1 3:1 2008 Африка Ұлттары Кубогы іріктеуі
15 29 қаңтар 2008 Sekondi Takoradi Stadium, Sekondi Takoradi, Ghana 2:0 2:0 2008 Африка Ұлттары Кубогы
16 3 ақпан 2008 Accra Sports Stadium, Accra, Ghana 1:0 1:2 2008 Африка Ұлттары Кубогы
17 21 маусым 2008 Moshood Abiola National Stadium, Abuja, Nigeria 1:0 2:0 2010 FIFA Әлем Чемпионаты іріктеуі
18 14 қараша 2009 Moi International Sports Centre, Kasarani, Kenya 2:1 3:2 2010 FIFA Әлем Чемпионаты іріктеуі
19 16 қаңтар 2010 Ombaka National Stadium, Benguela, Angola 1:0 1:0 2010 Африка Ұлттары Кубогы
20 6 маусым 2010 Makhulong Stadium, Thembisa, South Africa 1:0 3:1 Достық
21 22 маусым 2010 Moses Mabhida Stadium, Durban, South Africa 2:2 2:2 2010 FIFA Әлем Чемпионаты